tabularii
tabulas, seu per
instrumenta chartarummanumissi. Quomodo vero, et quo ritu per tabulas manumitterentur servi, refert Lex Ripuar. tit. 58. § 1 :
Hoc etiam jubemus, ut qualiscumque Francus, Ripuarius, seu Tabularius servum suum pro animæ suæ remedio, seu pro pretio secundum legem Romanam libertare voluerit, et in Ecclesia eorum Presbyteris, Diaconibus, seu cuncto Clero et plebe in manu Episcopi servum cum tabulis tradat, et Episcopus Archidiaconum jubeat, ut ei tabulas secundum Legem Romanam, qua Ecclesia vivit, scribere faciat, et tam ipse, quam omnis procreatio ejus liberi permaneant, et sub tuitione Ecclesiæ consistant, vel omnem reditum status, aut servitium Tabularii eorum Ecclesiæ reddant.In Capitul. Caroli M. lib. 5. cap. 128.
tributarios Ecclesiarum, id est, qui censum Ecclesiis debebant, hac conditione manumissi in Ecclesia, et sub onere alicujus servitii. Sed et si absque liberis decederent,
nullum alium nisi Ecclesiam relinquebant hæredem, ut est in eadem Lege Ripuar. § 4. V. Manumissio.
Numerariidicerentur, leg. 9. Cod. Th. de Numerar. (8, 1.) Nec multo post
Tabulariiduo in singulis provinciis a Theodosio statuti quorum alter fiscalis arcæ ratiocinia, alter largitionales titulos curaret, leg. 12. eod. tit. et leg. 30. de Susceptorib. (12, 6.) De ejusmodi Tabulariis est præterea tit. in Cod. Theod. ubi multa Jacobus Gothofredus, et alii. De iis etiam agitur in Edicto Theoderici Regis § 126 :
Nullus post hæc curialium, sive Tabulariorum, aut susceptorum, in Ecclesia residens pictacia delegationis emittat ; sed si quem fisco debitorem novit, exponat eum extra Ecclesiam constitutus, etc.
Tabularius in tributis, apud Sidonium lib. 4. Epist. 11.
Tabulariinomine designatus qui res Ecclesiarum administrabat, apud Gregorium M. lib. 11. Epist. 49. ad Joh. Episc. Panorm. :
Tabularium autem una cum consensu seniorum et cleri memineris ordinandum, qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere.
TABULA´RIIwere notaries or accountants, who are first mentioned under this name in the time of the Empire (Sen. Ep. 88;--Dig. 11, 6, 7; 50, 13, 1.6). Public notaries, who had the charge of public documents, were also called tabularii (Dig. 43, 5, 3), and these seem to have differed from the tabelliones in the circumstance that the latter had nothing to do with the custody of the public registers. Public tabularii were first established by M. Antoninus in the provinces, who ordained that the births of all children were to be announced to the tabularii within thirty days from the birth (Capitol. M. Anton. 9). Respecting the other duties of the public tabularii, see Cod. Theod. 8, 2, and Gothofr. ad loc. For the tabularii of the army, see EXERCITUSVol. 1. p. 803 a.
[W.S]Notaries or accountants either public or private (see scriba; tabellio). Public tabularii had the custody of public documents (Cod. Theod. viii. 2).