tollo
tollo, to lift, take up, raise, elevate, exalt
she shrieked, terrified at that sight
he orders the table to be removed
to abolish the memory of some thing
- I To lift up, raise up, elevate, exalt, etc. (syn.: effero, elevo).
- A Lit.
- 1 In gen.: unus erit quem tu tolles in caerula caeli templa, Enn. ap. Varr. L. L. 7, § 6 Müll. (Ann. v. 66 Vahl.): pileum ad caelum tollit, Plaut. Fragm. ap. Non. 220, 15: fulgor ibi ad caelum se tollit, Lucr. 2, 325; for which also: aliquem tollere in caelum, Cic. Phil. 11, 10, 24: quem (Herculem) in caelum ista ipsa sustulit fortitudo, id. Tusc. 4, 22, 50; id. Rep. 1, 16, 25: tollam ego ted in collum, Plaut. Bacch. 3, 6, 42 (571): Phaëthon optavit, ut in currum patris tolleretur: sublatus est, Cic. Off. 3, 25, 94; cf. id. N. D. 3, 31, 76: aliquem in equum, id. Deiot. 10, 28: quos in crucem sustulit, id. Verr. 2, 1, 3, § 7: aliquem in crucem, id. ib. 2, 1, 5, § 13: aquila in sublime sustulit testudinem, Phaedr. 2, 6, 4: in arduos Tollor Sabinos, Hor. C. 3, 4, 22 et saep.: ut me hic jacentem aliquis tollat, Plaut. Ps. 5, 1, 2 (1247); so, jacentes, id. Most. 1, 4, 17 (329): mulum suum tollebat Fufius, lifted up, raised up, Varr. ap. Plin. 7, 20, 19, § 83: nequeo caput tollere, Plaut. Truc. 2, 6, 45 (526): sustulimus manus et ego et Balbus, Cic. Fam. 7, 5, 2: manus, id. Verr. 2, 4, 3, § 5: gradum, Plaut. Bacch. 3, 6, 6 (535): scorpius caudā sublatā, Lucil. ap. Non. 385, 31: lubrica convolvit sublato pectore terga (coluber), Verg. A. 2, 474: terrā, Ov. M. 15, 192: de terrā, Cic. Caecin. 21, 60: se tollere a terrā, id. Tusc. 5, 13, 37: ignis e speculā sublatus, id. Verr. 2, 5, 35, § 93.—
- 2 In partic.
- a Tollere liberos, to take up, i. e. to accept, acknowledge; and so, to raise up, bring up, educate as one's own (from the custom of laying new-born children on the ground at the father's feet; cf. suscipio): quod erit natum, tollito, Plaut. Am. 1, 3, 3 (501): puerum, id. Men. prol. 33; Enn. ap. Cic. Div. 1, 21, 42 (Trag. v. 67 Vahl.): natum filium, Quint. 4, 2, 42: nothum, id. 3, 6, 97: puellam, Ter. Heaut. 628; cf. id. And. 219.—Also of the mother: si quod peperissem, id educarem ac tollerem, Plaut. Truc. 2, 4, 45 (396).—
- β Transf., in gen., to get, beget a child: qui ex Fadiā sustulerit liberos, Cic. Phil. 13, 10, 23: decessit morbo aquae intercutis, sublato filio Nerone ex Agrippinā, Suet. Ner. 5 fin. —
- b Nautical t. t.: tollere ancoras, to lift the anchor, weigh anchor; esp. in part. pass.: sublatis ancoris, Caes. B. G. 4, 23; id. B. C. 1, 31; Liv. 22, 19, 6. —
- β Transf. out of the nautical sphere, to break up, proceed: si vultis ancoras tollere, Varr. R. R. 3, 17, 1.—
- c To build, raise, erect: tollam altius tectum, Cic. Har. Resp. 15, 33: si juxta habeas aedificia, eaque jure tuo altius tollas, Dig. 39, 2, 26.—
- d To take on board, carry, of vessels or vehicles: navem, metretas quae trecentas tolleret, parasse, Plaut. Merc. 1, 1, 75 (75): naves, quae equites sustulerant, Caes. B. G. 4, 28: altera navis ducentos ex legione tironum sustulerat, id. B. C. 3, 28; Auct. B. Afr. 54: tollite me, Teucri, Verg. A. 3, 601: ut se sublatum in lembum ad Cotym deveheret, Liv. 45, 6, 2: Maecenas me tollere raedā vellet, Hor. S. 2, 6, 42: Talem te Bacchus ... sustulit in currus, Ov. A. A. 3, 157. —
- B Trop.
- 1 To raise, lift, lift up, elevate, set up, etc.: tollitur in caelum clamor exortus utrimque, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 422 Vahl.): clamorem in caelum, Verg. A. 11, 745: clamores ad sidera, id. ib. 2, 222; cf.: clamor magnus se tollit ad auras, rises, id. ib. 11, 455: clamor a vigilibus tollitur, Cic. Verr. 2, 4, 43, § 94: clamorem, Flor. 3, 8, 6: cachinnum, Cic. Fat. 5, 10: risum, Hor. A. P. 381: litterulae meae tui desiderio oblanguerunt: hac tamen epistulā oculos paulum sustulerunt, have opened their eyes again, have reanimated them, Cic. Fam. 16, 10, 2.—Esp. with animos: ne in secunda tollere animos et in mala demittere, to elevate, Lucil. ap. Non. 286, 6: animos, Plaut. Truc. 2, 8, 10 (640); Ter. Hec. 507: animos alicui, to raise, excite, animate, Liv. 3, 67, 6: nec dubium est quin omnis Hispania sublatura animos fuerit, id. 35, 1, 3; opp. abicere animos, Sen. Ben. 3, 28, 7: aliquid dicendo augere et tollere altius (opp. extenuare et abicere), Cic. de Or. 3, 26, 104: ad caelum te tollimus verissimis ac justissimis laudibus, id. Fam. 15, 9, 1: monumentum illud, quod tu tollere laudibus solebas, id. Att. 4, 16, 8 (14): nostras laudes in astra, id. ib. 2, 25, 1: Daphnim tuum ad astra, Verg. E. 5, 51: tergeminis tollere honoribus, Hor. C. 1, 1, 8: vos Tempe tollite laudibus, id. ib. 1, 21, 9 (cf. also Brut. ap. Cic. Fam. 11, 20, 1; v. infra, II. A. 2.): supra modum se tollens oratio, Quint. 4, 2, 61; cf.: se eadem geometria tollit ad rationem usque mundi, id. 1, 10, 46; 1, 2, 26: amicum Tollere (i. q. consolari), to cheer up, console, Hor. S. 2, 8, 61.—
- 2 To take on one, assume, bear, endure: providere non solum quid oneris in praesentia tollant, Cic. Verr. 2, 3, 1, § 1: at Apollodorus poenas sustulit, id. N. D. 3, 33, 82. —
- II To take up a thing from its place, to take away, remove, to bear or carry away, make way with, take away with one (syn.: aufero, adimo).
- A Lit.
- 1 In gen.: frumentum de areā, Cic. Verr. 2, 3, 14, § 36: solem e mundo tollere videntur, qui amicitiam e vitā tollunt, id. Lael. 13, 47: ut aliquis nos deus ex hac hominum frequentiā tolleret, id. ib. 23, 87: simulacra ex delubris, id. Div. in Caecil. 1, 3; so, pecunias e fano, Caes. B. C. 3, 105: sphaeram ex urbe (Syracusis), Cic. Rep. 1, 14, 21: praedam, Caes. B. G. 7, 14: posita, id. ib. 6, 17: patinam, Hor. S. 1, 3, 80; cf.: his sublatis, id. ib. 2, 8, 10: mensam tolli jubet, Cic. Pis. 27, 67: me per hostes Denso paventem sustulit aëre, Hor. C. 2, 7, 14: jubet sublata reponi Pocula, Verg. A. 8, 175: cuncta, id. ib. 8, 439: tecum me tolle per undas, id. ib. 6, 370: me quoque tolle simul, Ov. M. 11, 441: tollite me, Libyes, comitem poenaeque necisque, Sil. 6, 500.—
- 2 In partic.
- a Pregn., to take off, carry off, make away with, to kill, destroy, ruin, etc.: aliquem de medio, Cic. Rosc. Am. 7, 20: aliquem e medio, Liv. 24, 6, 1: aliquem ferro, veneno, Cic. N. D. 3, 33, 81: Titanas fulmine (Juppiter), Hor. C. 3, 4, 44: quem febris una potuit tollere, Lucil. ap. Non. 406, 25: me truncus illapsus cerebro Sustulerat, nisi, etc., Hor. C. 2, 17, 28: tollet anum vitiato melle cicuta, id. S. 2, 1, 56: sorbitio tollit quem dira cicutae, Pers. 4, 2: majores nostri Carthaginem et Numantiam funditus sustulerunt, laid waste, Cic. Off. 1, 11, 35: ademptus Hector Tradidit fessis leviora tolli Pergama Graiis, Hor. C. 2, 4, 11.—In a play with I. B. supra: te dixisse, laudandum adulescentem (Caesarem), ornandum, tollendum, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 20, 1; cf.: se non esse commissurum, ut tolli posset, id. ib. 11, 20, 1.—
- b Milit. t. t.: tollere signa, to break up for marching, to decamp, Caes. B. C. 2, 20; Auct. B. Alex. 57, 1.—
- B Trop., to do away with, remove; to abolish, annul, abrogate, cancel (very freq., esp. in Cic.; syn.: oblittero, aboleo): rei memoriam tollere ac delere, Cic. Quint. 21, 70; cf. metum, id. Rosc. Am. 2, 6: sublatā benevolentiā amicitiae nomen tollitur, id. Lael. 5, 19; cf.: maximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex eā tollit verecundiam, id. ib. 22, 82: dubitationem, id. Rep. 1, 7, 12: errorem, id. ib. 1, 24, 38: librariorum menda, id. Att. 13, 23, 2: ut id nomen ex omnibus libris tollatur, id. ib. 13, 44, 3: legem, id. Leg. 2, 12, 31: veteres leges novis legibus, id. de Or. 1, 58, 247: dictaturam funditus ex re publicā, id. Phil. 1, 1, 3: sublato Areopago, id. Rep. 1, 27, 43: deos, to deny the existence of, id. N. D. 1, 30, 85; id. Ac. 2 (Luc.), 11, 33: diem, to consume in speechmaking, id. Leg. 3, 18, 40; id. Dom. 17, 45: morbus facile tollitur, is removed, Cels. 2, 14; 4, 18; so, dolores et tumores, Plin. 26, 12, 75, § 122: foeditates cicatricum maculasque, id. 33, 6, 35, § 110: muliebrem luctum, Hor. Epod. 16, 39: querelas, id. Ep. 1, 12, 3.
- —Hence, sublātus, a, um, P. a. (acc. to I. B.), elated, proud, haughty (rare): quo proelio sublati Helvetii, Caes. B. G. 1, 15: hac victoriā, id. ib. 5, 38: quibus omnibus rebus, id. B. C. 2, 37: rebus secundis, Verg. A. 10, 502: gloriā, Tac. A. 13, 11 et saep.: fidens magis et sublatior ardet, Ov. Hal. 54. — Adv.: sublātē, highly, loftily. *
- 1 Lit.: Nilus diebus centum sublatius fluens, minuitur postea, higher, Amm.22, 15, 12. —
- 2 Trop.: sublate ampleque dicere (opp. attenuate presseque), loftily, with elevation, Cic. Brut. 55, 201: sublatius dicere, more proudly, id. Dom. 36, 95: sublatius insolescentes, Amm.15, 12, 1.
B) übtr.: 1) aufheben, erheben, alqm umeris suis in caelum, Cic.: laudes alcis in astra, Cic.: alqd dicendo augere et tollere altius (Ggstz. extenuare atque abicere), Cic. – clamorem in caelum, Verg.: u. so bl. clamorem, Cic. u.a.: cachinnum, Cic.: risum, Hor. – animos, ein stolzes, hochfahrendes Wesen annehmen, Komik., Sall. u. Fronto. – dah. sublatus victoriā u. dgl., s. sublātus. – 2) insbes.: a) erhebend vergrößern, hervorheben, erhöhen, alqm honoribus, zu Ehren verhelfen, Hor.: u. so bl. tollere alqm, jmdm. aufhelfen, zu Ehren verhelfen, Cic. u.a. (s. Ruhnken Vell 2, 65, 2. Bremi Suet. Aug. 12 u. 17): alqm laudibus, durch Lob erheben = sein rühmen usw., Cic.: u. so nostram causam laudando tollere (Ggstz. adversarios per contemptionem deprimere), Cic. – b) einen (Gebeugten) aufrichten, animum, den Mut beleben (sowohl sich selbst als anderen), Liv. u.a. (u. so animos tollo, der Mut steigt mir, ich bekomme Mut, Plaut.): amicum, trösten, Hor. – c) auf- od. über sich nehmen, non solum quid oneris in praesentia tollant, sed etiam quantum in omnem vitam negotii suscipere conentur, Cic.: u. so poenas, leiden, Cic. – d) ein Kind aufziehen, großziehen, puerum, Plaut.: natum filium, Quint.: mares liberos, Lact.: si quod peperissem, id educarem ac tollerem (v. der Mutter), Plaut.: cui (rei publicae) tacem principem sustulistis (v. den Göttern), Vopisc. – übtr., Kinder von einer Frau erhalten, mit ihr zeugen, liberos ex Fadia, Cic.: filium Neronem ex Agrippina, Suet.: ducit uxorem, filium sustulit, ad aetatem perduxit, Sen. rhet.: so auch ungew. Pers., filium, liberos tulit od. tulerat ex alqa, Suet. (s. unten ➳ ). – e) ein Gerede austragen, ruchbar machen, verum enim tu istam, si te di ament, temere hau tollas fabulam, Plaut. mil. 293.
II) mit dem Nbbgr. des Entfernens = aufheben, wegnehmen, wegbringen, -führen, 1) im allg.: praedam, Caes.: frumentum de area, Cic.: alqd ex acervo, Hor.: solem mundo, Cic.: alqm ab atriis Liciniis in Galliam, Cic.: alqm denso aëre, entrücken, Hor. – Passiv tollor medial = ἀπαείρομαι (Hom. II. 21, 563), sich von hinnen heben, -davon begeben, in arduos tollor Sabinos, Hor. carm. 3, 4, 22. – 2) insbes.: a) als t.t. der Wirtschaftsspr., die Speisen auf dem Tische abtragen, patinam, Hor.: cibos, Hor. – und den Tisch selbst wegräumen, wir: abdecken, mensam tolli iubet, Cic. – b) als milit. t.t., tollere signa, zum Marsche aufbrechen, Caes., Auct. b. Alex. u. Liv. – c) für den eigenen Gebrauch aufheben, für sich zurückbehalten, omnes chlamydes, Hor.: argentum, Hor.: pullum, Hor. – d) vom Felde aufheben, einernten, farris acervos, Ov. met. 5, 131. – e) prägn. mit dem Nbbgr. des Vertilgens, Vernichtens = wegräumen, entfernen, vertilgen, vernichten, aufheben, alqm e od. de medio od. bl. alqm (zB. ferro, veneno), jmd. aus dem Wege räumen, Cic.: u. so im Doppelsinne (mit no. I, B, 2, a) adulescentem... tollendum (sowohl = zu Ehren zu erheben, als = aus dem Wege zu räumen), Brut. in Cic. ep. 11, 20, 1: Titanas fulmine, Hor. – Carthaginem, zerstören, Cic.: nomen ex libris, ausstreichen, Cic.: mendum scripturae, tilgen, korrigieren, Cic.
B) übtr., wegnehmen, benehmen, entfernen, heben, 1) im allg.: amicitiam e mundo, Cic.: dubitationem, suspicionem, errorem, Cic.: luctum, Hor.: morbum, Cels.: dolores et tumores, Plin.: metum reditus sui barbaris, Caes. – 2) insbes.: a) eine Zeit durch langes Reden wegnehmen, verschleifen, tempus, Cic.: diem. Cic. u. Liv. – b) etw. in Gedanken wegnehmen, wegdenken, sublatis amicitiis, Cic. Planc. 80: sublatā benevolentiā, Cic. de amic. 19. – c) prägn. = aufheben, beseitigen, tilgen, vertilgen, vernichten, legem, Cic.: dictaturam funditus e re publica, Cic.: comitia, Liv.: memoriam alcis rei, vertilgen, Cic.: deos, leugnen. Cic.: bellum sublatum ac sepultum, Cic.: bellum profligare (zum großen Teil abtun) ac paene tollere (beseitigen), Cic. – ➳ Perf. tollī, wov. tollit, viell. Pers. 4, 2: tollisset, Salv. de gub. dei 4, 15, 74: tollisse, Ulp. dig. 46, 4, 13. § 4. – Perf. tulī (s. Prisc. 10, 34), wov. tulit, Suet. Aug. 63, 1; Cal. 7; Claud. 1, 6 u. 27, 1; Oth. 1, 3; Vit. 5; Vesp. 3: tulerat, Suet. Tib. 47 u. Domit. 3, 1 (alle in der Redensart filium, liberos ex alqa tollere).
I soulever, élever : ¶ 1 candelabrum tollere incipiunt, ut referrent Cic. Verr. 2, 4, 65, ils se mettent à soulever le candélabre pour le remporter ; aliquem in cælum Cic. Rep. 1, 25, porter qqn au ciel ; saxa de terra Cic. Cæc. 60, ramasser des pierres par terre ; se tollere a terra Cic. Tusc. 5, 37, sʼélever de terre [en parl. de plantes] ; aliquem in equum Cic. Dej. 28 ; in currum Cic. Off. 3, 94, monter qqn sur un cheval, sur un char ; in crucem Cic. Verr. 2, 4, 24, mettre qqn en croix ; manus Cic. Ac. 2, 63, lever les mains au ciel ; manibus sublatis Cic. Verr. 2, 4, 5, au moyen de leurs mains levées en lʼair ; ignis e specula sublatus Cic. Verr. 2, 5, 93, feu sʼélevant sur une hauteur ; oculos Cic. Fam. 16, 10, 2, lever les yeux ¶ 2 ancoras Cæs. G. 4, 23, 6, lever lʼancre, cf. Cæs. C. 1, 31, 3 ; Liv. 22, 19, 6 ; [fig.] partir : Varro R. 3, 17, 1 || signa Cæs. C. 2, 20, 4, lever de terre les enseignes, se mettre en marche ¶ 3 altius tectum Cic. Har. 33, exhausser une maison ¶ 4 soulever = porter, embarquer : naves quæ equites sustulerant Cæs. G. 4, 28, les navires qui avaient embarqué les cavaliers, cf. Cæs. C. 3, 28, 3 ; Pl. Merc. 75 ; tollite me, Teucri Virg. En. 3, 601, prenez-moi à bord, Troyens, cf. Liv. 45, 6, 2 || prendre avec soi en voiture : Cic. Q. 2, 8, 2 ; Hor. S. 2, 6, 42 ; Ov. Ars 3, 157 ¶ 5 [fig.] a) in cælum aliquem Cic. Arch. 22, porter qqn aux nues ; laudes alicujus in astra Cic. Att. 2, 25, 1, porter aux nues les louanges de qqn ; aliquid laudibus tollere Cic. Att. 4, 16, 8, vanter, célébrer, élever aux nues qqch. ; ou ad cælum laudibus Cic. Fam. 15, 9, 1 ; b) clamorem in cælum, ad sidera Virg. En. 11, 745 ; 2, 222, pousser des cris vers les cieux ; clamor tollitur Cic. Verr. 2, 4, 94, des cris sont poussés ; c) cachinnum Cic. Fato 10 ; risum Hor. P. 381, pousser des éclats de rire ; d) élever, relever qqch. par la parole : Cic. de Or. 3, 104 ; Quint. 8, 6, 11 ; 10, 4, 1 || animos alicui Liv. 3, 67, 6, relever le courage de qqn, cf. Liv. 35, 1, 3 ; Sen. Ben. 3, 28, 6 ; aliquem Hor. S. 2, 8, 61, relever le moral de qqn ; v. sublatus ; e) soulever = se charger de : providere quid oneris in præsentia tollant Cic. Verr. 2, 3, 1, prévoir de quel fardeau ils se chargent pour le présent ; Apollodorus pœnas sustulit Cic. Nat. 3, 82, Apollodore a subi son châtiment ; f) [proprt soulever de terre lʼenfant, par là le reconnaître et marquer son intention de lʼélever, cf. suscipio I § 2 ; dʼoù, par ext.] élever un enfant : Pl. Amph. 501 ; Men. 33 ; Ter. Andr. 219 ; Quint. 4, 2, 42 || [dʼoù] ex aliqua liberos tollere Cic. Phil. 13, 23, avoir des enfants dʼune femme, cf. Suet. Nero 5 ; g) divulguer, répandre qqch. : Pl. Mil. 293.
II lever, enlever : ¶ 1 e fano aliquid Cic. Verr. 2, 4, 103, enlever un objet dʼun temple ; frumentum de area Cic. Verr. 2, 3, 36, enlever le blé de lʼaire ; amicitiam e vita Cic. Læl. 47, enlever lʼamitié de lʼexistence ; aliquid alicui Cic. Nat. 1, 121, enlever qqch. à qqn ; prædam Cæs. G. 7, 14, 9, emporter du butin ¶ 2 enlever dʼune table les plats, les mets, etc. : Hor. S. 1, 3, 80 ; 2, 8, 10 ; Virg. En. 8, 175 || enlever la table elle-même : Cic. Pis. 67 ¶ 3 enlever = supprimer, faire disparaître : aliquem de medio Cic. Amer. 20, ou e medio Liv. 24, 6, 1, faire disparaître qqn ; aliquem veneno Cic. Nat. 3, 81, supprimer qqn par le poison ; Carthaginem funditus Cic. Off. 1, 35, détruire Carthage de fond en comble || [jeu de mots avec élever, faire monter dans les honneurs] : Cic. Fam. 11, 20, 1 || enlever qqch., écarter, supprimer : dictaturam funditus ex re publica (de Cic. Sest. 30) Cic. Phil. 1, 3, supprimer radicalement de lʼÉtat la dictature ; nomen ex libris (de Cic. Tusc. 3, 44) Cic. Att. 13, 44, 3, rayer un nom dʼun livre ; cf. Cic. Læl. 82 ; sublata benevolentia amicitiæ nomen tollitur Cic. Læl. 19, supprimer le dévouement, cʼest supprimer le nom même de lʼamitié ; errorem Cic. Rep. 1, 38, écarter lʼerreur ; veteres leges novis legibus sublatæ Cic. de Or. 1, 247, anciennes lois abolies par des lois nouvelles ; deos Cic. Nat. 1, 85, supprimer les dieux = en nier lʼexistence, cf. Cic. Ac. 2, 33 ; diem Cic. Leg. 3, 40, faire perdre une journée [en gardant la parole pendant toute une séance au sénat, ou Cic. Domo 45, en prenant les auspices ou en alléguant dés excuses].
➳ formes de pf. de la décad. : tollerunt Gloss. Scal. 5, 612, 17 ; tollisset Salv. Gub. 4, 15, 74 ; tollisse Ulp. Dig. 46, 4, 13 || pf. tuli dans lʼexpr. filium (liberos) ex aliqua tollere : Suet. Aug. 63 ; Cal. 7 ; Claud. 1 ; 27, etc.; tulerat Suet. Tib. 47 ; Dom. 3.
- 1. opheffen, omhoogheffen, in de hoogte heffen, optillen, verheffen, oprichten [manūs ad caelum; alqm in caelum; caput; oculos opslaan; gradum; (de) terrā; saxa de terra; iacentem; alqm in crucem kruisigen; ignem een vuur als signaal doen oplichten; sortes loten; freta opzwepen]; planten doen groeien; — se ~ en pass. tolli zich verheffen, zich omhoogwerken; (v. planten) groeien; ➤ se ~ a terrā; se ~ super aequora in auras; aquila se in sublime tollit; dea tollitur alis vliegt weg;
- 2. (milit.) signa ~ (de veldtekens opnemen =) opbreken;
- 3. (naut.) ancoras ~ de ankers lichten; ➤ sublatis ancoris;
- 4. in de hoogte bouwen [tectum altius];
- 5. in een vervoermiddel opnemen, aan boord nemen [alqm in currum, in navem, in lembum, raedā, ook in equum]; tot zich (ad se) of met zich (mee)nemen; (v.e. vaartuig) aan boord nemen, laden, pf. aan boord hebben; ➤ naves quae equites tollunt; tollite me, Teucri;
- 6. (metaf.) op zich nemen [partem oneris; poenas straf ondergaan];
- 7. (geschreeuw, gelach e.a.) aanheffen, beginnen [clamorem in caelum; risum; cachinnum]; ➤ clamor a vigilibus tollitur; anguis tollit minas richt zich dreigend op;
- 8. (met lofprijzingen) verheffen, verheerlijken, ophemelen [alqm verissimis laudibus in caelum; alqm altius dicendo; alqm honoribus iem. een erebaan geven]; ➤ supra modum se tollens oratio;
- 9. (moedelozen) opbeuren, bemoedigen, troosten [afflictum; amicum epistulā];
- 10. animum en animos ~ opbeuren (m. dat.); abs. moed vatten;
- 11. trots maken; ➤ sublatus victoriā trots op; proelio sublati Helvetii;
- 12. grootbrengen, opvoeden [natum filium; liberos; liberos ex Fadia; filium Neronem ex Agrippina]; II. wegnemen:
- 1. wegnemen, wegbrengen, verwijderen, aan de kant zetten, ook metaf. [praedam; posita; simulacra ex delubris; pecuniam e fano; frumentum de area; hostibus agros afnemen; dolores; morbum facile; metum ex animo; alci metum, errorem, luctum e.d. ontnemen, wegnemen van]; mensam ~ afruimen; (poët.) gerechten e.d. wegnemen [cibos; pocula]; ➤ mensam tolli iubet; — personen uit de weg ruimen [alqm veneno, ferro; alqm e of de medio];
- 2. (metaf.) (wetten, ambten e.d.) afschaffen, opheffen [veteres leges novis legibus; comitia; dictaturam ex re publica; Areopagum; decemviralem potestatem]; ➤ deos ~ het bestaan v.d. goden ontkennen;
- 3. beëindigen [bellum; querelas];
- 4. vernietigen, verdelgen [Carthaginem funditus verwoesten; amicitiam; memoriam rei uitbannen]; ➤ id nomen ex omnibus libris tollatur;
- 5. met praten verknoeien [tempus, diem dicendo]; pass. verloren gaan.
舉起。拾起。取。生。當爲兒。養。慰。推開。拆。殺。壞。勾去。緩。— altius pedem 高抬其足。— mensam 去桌。收席。— liberos 生兒女。— animos 自高。— in caelum vel ad astra eum 之及天。— gradum 散步。走。— legem 廢律。— diem 終日求神阻官不定案。— cachinnum 哈哈大笑。— minas 嚇呼人。— anchoras 起錨。揚帆。— oculos 舉目。散心。— manus 舉手。— eum in crucem 釘死彼于十字。— amicum 慰友。— eum e medio 斃彼。— ferro 刺死。— veneno 毒死。\Tetuli vel tuli pro* Sustuli.
Suggest a Translation
See an image
- TAL-, to lift, take up, raise, elevate, exalt: in caelum vos umeris nostris: optavit, ut in currum patris tolleretur: sublatus est: quos in crucem sustulit: in sublime testudinem, Ph.: in arduos Tollor Sabinos, H.: terrā, O.: ignis e speculā sublatus.—Of children (the father acknowledged a new-born child by taking it up), to take up, accept, acknowledge, bring up, rear, educate: puerum, Enn. ap. C.: puellam, T.: qui ex Fadiā sustulerit liberos, i. e. was the father of.—In navigation, with ancoras, to lift the anchor, weigh anchor, set sail: sublatis ancoris, Cs., L.—In the army, with signa, to take up the march, break up camp, march: signa sustulit seseque Hispalim recepit, Cs.—To build, raise, erect: tollam altius tectum.—To take on board, take up, carry: naves, quae equites sustulerant, had on board, Cs.: Tollite me, Teucri, V.: sublatus in lembum, L.: me raedā, H.: Talem te Bacchus . . . Sustulit in currūs, O.—Fig., to raise, lift, lift up, elevate, set up, start: ignis e speculā sublatus: Clamores ad sidera, V.: risum, H.: oculos, i. e. look up.—To lift, cheer, encourage: Sublati animi sunt, your spirits are raised, T.: sustulere illi animos, have taken courage, L.: amieum, console, H.—To exalt, extol: aliquid tollere altius dicendo: ad caelum te tollimus laudibus: Daphnim tuum ad astra, V.—To assume, bear, endure: alquid oneris: poenas.—To take up, take away, remove, carry off, make way with: frumentum de areā: nos ex hac hominum frequentiā: pecunias ex fano, Cs.: iubet sublata reponi Pocula, V.: tecum me tolle per undas, V.: Me quoque tolle simul. O.—To take off, carry off, make away with, kill, destroy, ruin: hominem de medio: Thrasone sublato e medio, L.: Titanas Fulmine (Iuppiter), H.: tollet anum vitiato melle cicuta, H.: Karthaginem funditus, lay waste.—To do away with, remove, abolish, annul, abrogate, cancel: rei memoriam: sublatā benevolentiā: ut id nomen ex omnibus libris tollatur: demonstro vitia; tollite!away with them!: sublato Areopago: deos, to deny the existence of: diem, to consume in speechmaking: querelas, H.
-
…a vobis omne periculum iudicarem, iam pridem ego L. Catilinam non modo invidiae meae verum etiam vitae periculo sustulissem. sed cum viderem, ne vobis quidem omnibus etiam tum re probata si illum, ut erat meritus ,…
Cicero, in Catilinam
-
…reliqua privata aedificia incendunt ; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent ; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt ; et pauci de nostris cadunt. Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…propter stultitiam non putarent, quam multos qui etiam defenderent, quam multos qui propter improbitatem faverent ac si illo sublato depelli a vobis omne periculum iudicarem, iam pridem ego L. Catilinam non modo invidiae meae verum etiam vitae…
Cicero, in Catilinam
-
…circumveniretur ; uterque cum equitatu veniret alia ratione sese non esse venturum. Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aciem successerunt. Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit. Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur fortasse ad breve quoddam tempus cura et metu esse relevati, periculum autem residebit et erit inclusum penitus…
Cicero, in Catilinam
-
…libidini debitam aut instare iam plane aut certe appropinquare. quos si meus consulatus, quoniam sanare non potest, sustulerit, non breve nescio quod tempus sed multa saecula propagarit rei publicae. nulla enim est natio quam pertimescamus ,…
Cicero, in Catilinam
-
…gravi sub religione, quae caput a caeli regionibus ostendebat horribili super aspectu mortalibus instans, primum Graius homo mortalis tollere contra est oculos ausus primusque obsistere contra ; quem neque fama deum nec fulmina nec minitanti murmure compressit caelum ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…genibus summissa petebat. nec miserae prodesse in tali tempore quibat, quod patrio princeps donarat nomine regem ; nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta…
Lucretius, De Rerum Natura