transubstantiare

transubstantiare [CL trans+substantia+-are], to change or convert (into another thing or substance). b (theol.) to transubstantiate (elements of Eucharist). sciebat ‥ peregrinus quod quadrantem accepisset. sed cum aperta manu munusculum contemplaretur, advertit argentum subito multiplicatum. ‥ mulier ‥ miratur qua potentia modicum majus efficiatur. stupet acceptor muneris quod in clausura manus minus ~atur W. Cant. Mir. Thom. V 30; sed potius jam in celorum superioribus substantia carnis, non jam velut carne, sed potius velut admirabili quadam mutatione ~ata in celum H. Bos. Thom. VI 2; homine tunc quasi ~ato in Deum Id. LM 1394B; transmutantur elementa dum ipsorum suppreme portiones nunc generationibus, nunc corruptionibus reciprocis in se mutuo ~antur Neckam SS I 1. 24; mare languidum ‥ rostri ruentis impetu direptum, utraque parte carine ebullitum ‥ in spumam quam plurimam ~etur (Brendanus 32) VSH II 281; cum ‥ deficit digestiva in hominibus et retentiva si tertia digestio bona fit et quod debeat ~ari et assimilari incipit dealbari Gilb. VI 278. 2; virgam ~atam in colubrum ‥ aquam ~atam in vinum Netter DAF II f. 112rb C (v. feminatio).  b in carnem conversus est et forsitan transsubstantiatus est panis in corpus Christi Beleth RDO 44. 52; panis in corpus, et vinum in sanguinem Domini ~antur J. Furness Walth. 22; sacramentum Eucharistie est in figura corpus Christi et sanguis in que ~atur panis aut vinum Wycl. Concl. 105; an non plus musto madidos existimemus, si corpus Christi mysticum, in quod transsubstantivantur singuli Christiani per sumptionem baptismatis et sacre eucharistie, genus vel speciem dicerent sancti patres Netter DAF I 184b A.