varietas
varietas, difference, diversity, variety
vărĭĕtas, ātis, f. [varius],
- difference, diversity, variety (class.; used alike in sing. and plur.): varietas Latinum verbum est, idque proprie quidem in disparibus coloribus dicitur: sed transfertur in multa disparia: varium poëma, varia oratio, varii mores, varia fortuna; voluptas etiam varia dici solet, cum percipitur ex multis dissimilibus rebus dissimiliter efficientibus voluptates, Cic. Fin. 2, 3, 10: florum omnium, id. Sen. 15, 54: Asia varietate fructuum facile omnibus terris antecedit, id. Imp. Pomp. 6, 14: ut in corporibus magnae dissimilitudines sunt, sic in animis exsistunt majores etiam varietates, id. Off. 1, 30, 107; cf. id. Div. 2, 44, 92: varietates vocum, id. ib. 2, 3, 9: caeli, id. ib. 1, 36, 79: rerum publicarum, id. Rep. 3, 3, 4: bellum in multā varietate terrā marique versatum, i. e. changes, vicissitudes, id. Arch. 9, 21: (Timaeus) sententiarum varietate abundantissimus, id. de Or. 2, 14, 58: esse in varietate ac dissensione, variety of opinion, id. N. D. 1, 1, 2: voluntatis, difference of wish, id. Att. 1, 17, 1: utilitatis varietates, id. Rep. 1, 32, 49: nec varietatem natura patitur, id. ib. 3, 11, 18: extimescens varietatem atque infidelitatem exercitūs, changeableness, fickleness, inconstancy, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 2: ad varietates annonae horreum fore, vicissitudes, Liv. 7, 31, 1: figurarum, Quint. 10, 2, 1: juris, id. 3, 6, 90: nullum exspirantem versicolori quādam et numerosā varietate spectari proceres gulae narrant, Plin. 9, 17, 30, § 66: cum videamus tot varietates circumagi, fluctuations of fortune, Plin. Ep. 4, 24, 6.—
- II Transf., varied clothing, colored attire: circumamictā varietate, Aug. Civ. Dei, 17, 16, 2: circumamicta varietatibus, Vulg. Psa. 44, 15.
varietās, ātis, f. (varius), die Mannigfaltigkeit, I) eig., die Mannigfaltigkeit der Farben, das Bunte, die Nuancen (s. Cic. de fin. 2, 10), colorum, Plin.: florum, Cic.: pellium, Caes.: picturae, Plin. – meton., die bunte, gestickte Kleidung, circumamicta varietate, Augustin. de civ. dei 17, 16, 2: circumamicta varietatibus, Vulg. psalm. 45, 15. – II) übtr.: A) im allg., die Mannigfaltigkeit, Verschiedenheit, Abwechselung, die verschiedenen Arten, Nuancen, pomorum, Cic.: macularum, Sen.: gentium, Cic.: vocum, Cic.: caeli, Cic.: iuris, Cic.: temporum, abwechselnde Zeitumstände, Tac.: bellum in multa varietate versatum est, wurde mit sehr wechselndem Glücke geführt, Cic.: foeda ex albo varietas, die Bleichsucht, Sen. nat. qu. 3, 25, 11. – Plur., varietates temporum, Wechsel der Jahreszeiten, Cic. de nat. deor. 1, 4: varietates annonae, Schwankungen der Getreidepreise, Liv. 7, 31, 1: varietatibus distinguere opus, durch Adw. des Stoffes, Liv. 9, 17, 1. – B) insbes.: 1) die Mannigfaltigkeit = Vielseitigkeit, der Ideen, der Kenntnisse, Bildung, cuius (Socratis) multiplex ratio disputandi rerumque varietas (M. der Ideen), Cic.: Timaeus longe eruditissimus et rerum copiā et sententiarum varietate abundantissimus, Cic.: vir varietate promptissimus, Plin. ep. – 2) die Verschiedenheit der Meinung, der Ansicht, des Willens, in disputationibus, Cic.: tanta sunt in varietate ac dissensione, ut etc., sie haben so verschiedene und entgegengesetzte Meinungen, daß usw., Cic.: magna mihi varietas voluntatis et dissimilitudo opinionis ac iudicii, Cic.: sed declinanda varietas saepe satietati coniuncta, doch genug der Verschiedenheit der Meinungen, die oft mit Überdruß verbunden ist, Amm. 15, 9, 7. – 3) die Unbeständigkeit der Gesinnung, die veränderliche Laune, der Wankelmut, venditorum (der Verkäufer), Cic. de domo 11: varietas atque infidelitas exercitus eius, Planc. in Cic. ep. 10, 18, 2: qui in eius varietate sunt versati, seine Launen erfahren haben, Cic. Verr. 5, 132: varietas autem tanta fuit Antonini Bassiani, ut modo fautores Getae, modo inimicos occīderet, Spart. Anton. Get. 7, 6.
pardus est quoddam animal plenum ~ate
ex arborum naturis quibus [nisi ] innascuntur hanc contrahi ~atem nonnulli conjectant
beatus qui pratorum ~ate non tenebitur in via quominus festinet ad patriae pulchritudinem
hec tibi oratorii tui ornamenta representent, non oculos tuos ineptis ~atibus pascant
videbat ipsam dominam celestem sedentem assistricem in vestitu deaurato circumdatam ~ate(
ut a dextris sponsi sponsa staret ecclesia in vestitu deaurato, ~ate circumamicta, expendisse legitur in cappis et casulis, in pelvibus, calice aureo et turibulis ‥ ac aliis variis ornamentis pro eadem ecclesia
is ‥ sine ulla ~ate omnes in se spondeos habet, qui ob hoc spondiazon vocatur
sicut diversitate ciborum fastidium manducanti tollitur, ita ~ate lectionis mens reficitur legentis
hi pretiosi lapides / carnales signant homines; / colorum est varietas / virtutum multiplicitas
nulli ~atem relationum displicituram opinor
divisis pro ~ate sexuum habitaculis
ecce que ista, de quibus loquimur, ~as est multorum colorum, quam diversitas oblectat splendorum!
ex nostrorum ~ate sensuum cotidie experimur quam difficile sit multorum servire moribus
ad primum principale, de Boethio, concedo quod ~as accidentium facit in substantia differentiam numeralem
haec de translatione posuimus ne codicum ~ate stupefactus quid verius sit ignores
cum magna et diutina ~as lisque et discordia mote et pendentes fuerint inter homines artificii tannatorum ‥ et homines artificii allutariorum
de et super omnimodis accionibus, ~atibus, materiis, querelis, debatis, et demandis inter partes predictas
panuculae purpureis, immo diversis colorum ~atibus fucatae
congregati sunt ‥ multi juvenes ‥ joci ~atem et scurilitatem agere ceperunt
bona terra ‥ omnibus tribus terrae nequam ~atibus contraria facit
hae ‥ tres loquendi ~ates singulae verbis sui generis constant
Albericus ‥ de Ver, homo causarum ~atibus exercitatus
quo de pluribus scientiis disserebatur, eo plures disserendi ~ates paterent
quis ‥ discernere queat jubilationum modos, voluptatum ~ates, deliciarum excessus?
mutabilis saecularium temporum ~as in novissima tuba cessabit
pulchra rerum ~as; quibus plagas vulneris lavit per eos ipse plagas criminis amisit
multae sunt hujus saeculi occupationes, et diversae ~ates, et eventus miserabiles
scio quia vestra dilectio, quomodo se habeat status noster, desiderat cognoscere, qui Deo protegente secundum modum nostrum et secundum temporis hujus ~atem in cunctis bene est et prospere
Penda ‥ cum filio interemptus miserabile ~atis humane fecit exemplum
fortuna, in sola ~ate non varia, tam Murchardiden quam Stephaniden pene favore destituerat
Paschalis ‥ lune ~as festum circumagens
quia mens nostra, que in hac vita subdita est vanitati, nunquam in eodem statu permanet, otiositas exercitiorum ~ate fuganda est
lucis et umbre tempora invariabili ~ate distincta
quadripartitis temporum ~atibus, veris ‥ et estatis, autumni et hiemis, anni circulum peragat
vărĭĕtās, (9) ātis, f. (varius), variété, diversité [pr. et fig.] : Cic. Fin. 2, 10 ; CM 54 ; Pomp. 14, etc. ; pl., varietates vocum Cic. Off. 2, 9, les diversités de voix, cf. Cic. Off. 1, 107 ; bellum in multa varietate versatum Cic. Arch. 21, guerre qui sʼest déroulée dans de nombreuses péripéties ; esse in varietate ac dissensione Cic. Nat. 1, 2, avoir des avis divers et discordants || changement dʼhumeur, inconstance : Planc. d. Cic. Fam. 10, 18, 2 ; Cic. Domo 11.
- 1. bontheid [florum; pellium];
- 2. (metaf.) verscheidenheid, (af)wisseling, ook plur. [caeli; annonae schommeling in prijs; iuris; gentium; regionum; fructuum; vocum]; ➤ varietates temporum seizoenwisselingen;
- 3. wisselvalligheid, veranderlijkheid [fortunae]; ➤ bellum in multa varietate versatum est werd met wisselend succes gevoerd;
- 4. (meton.) verschil van mening [in disputationibus]; ➤ sine ulla varietate eenstemmig; tantā sunt in varietate ac dissensione ut de meningen zijn dusdanig verdeeld en tegenstrijdig dat;
- 5. onbestendigheid, wankelmoedigheid; ➤ in eius varietate versati sunt ze zijn gewend aan zijn buien;
- 6. veelzijdigheid van ideeën, van kennis of van vorming; ➤ Timaeus sententiarum varietate abundans.
Nam inter nos Varietates, quæ ortæ fuerunt per universum Archiepiscopatum nostrum, hi consules in civitate ita caute et sapienter omnia tractaverunt, etc.
Dixit sic progeniem viperarum, secundum similitudinem horum animalium in Varietate ambulantes et lædentes reliquos.
Indisposition. Lex Ripuarior. tit. 83. § 2. de impotionato :
Si autem mortuus non fuerit, et Varietatem seu debilitatem probabilem ex hoc in corpore habuerit, etc.Vide Inæqualitas.
varietās ātis, f
- varius, difference, diversity, variety: varietas . . . proprie in disparibus coloribus dicitur, sed transfertur in multa disparia: florum omnium: sententiarum varietate abundantissimus.—A kind, variety, species, sort: in omni varietate artium excellere: varietates vocum.— Fig., difference, variance, disagreement, dissension: esse in varietate ac dissensione, division: cum fieret sine ullā varietate discessio, i. e. a unanimous vote.—A change, vicissitude, inconstancy, fickleness: bellum in multā varietate versatum, i. e. vicissitudes: quiin eius (i. e. fortunae) varietate sunt versati, have experience of its fickleness: ad varietates annonae horreum fore, vicissitudes, L.
-
…terram de divina ratione dubitaret. At vero quanta maris est pulchritudo, quae species universi, quae multitudo et varietas insularum, quae amoenitates orarum ac litorum, quot genera quamque disparia partim submersarum partim fluitantium et innantium beluarum partim…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…rebus dissimilis efficientibus voluptates. eam si varietatem diceres, intellegerem, ut etiam non dicente te intellego ; ista varietas quae sit non satis perspicio, quod ais, cum dolore careamus, tum in summa voluptate nos esse ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…ipsas provincias tuendas vix contenti esse possimus, Asia vero tam opima est ac fertilis ut et ubertate agrorum et varietate fructuum et magnitudine pastionis et multitudine earum rerum quae exportentur facile omnibus terris antecellat. itaque haec vobis provincia ,…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…alia est dilatata et fusa oratio, necesse est id non litterarum accidere natura, sed intervallorum longorum et brevium varietate ; quibus implicata atque permixta oratio quoniam tum stabilis est tum volubilis, necesse est eius modi vi naturam numeri…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…autem cum voluptate, tum dicitur numeros secutus, quibus etiam in oratione uteretur, cum iucunditatis causa turn ut varietas occurreret satietati. quod ab eis vere quadam ex parte, non totum dicitur. Nam neminem in eo genere…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…eruditi, sint veritatis et virtutis magistri, dum modo sit haec quaedam, sive a viris in rerum publicarum varietate versatis inventa sive etiam in istorum otio ac litteris tractata res, sicut est, minime quidem contemnenda, ratio…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…salubres, aliae, quae acuta ingenia gignant, aliae, quae retusa ; quae omnia fiunt et ex caeli varietate et ex disparili aspiratione terrarum. fit etiam saepe specie quadam, saepe vocum gravitate et cantibus ut pellan tur…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…verus, is perfectus, is solus orator. Nam neque sine forensibus nervis satis vehemens et gravis nec sine varietate doctrinae satis politus et sapiens esse orator potest. Qua re Coracem istum veterem patiamur nos quidem pullos suos excludere…
Cicero, de Oratore
-
…ut, etiam si dominum non videas, muribus illam et mustelis aedificatam putes tantum ergo ornatum mundi, tantam varietatem pulchritudinemque rerum caelestium, tantam vim et magnitudinem maris atque terrarum si tuum ac non deorum inmortalium domicilium putes ,…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum