velum
velum, that which propels, a sail
so long as a favorable wind blew for my sails
- a cloth, covering, awning, curtain, veil: tabernacula carbaseis intenta velis, Cic. Verr. 2, 5, 12, § 30: velis amictos non togis, id. Cat. 2, 10, 22: eadem (i. e. uxor) si quando recito, in proximo, discreta velo, sedet, Plin. Ep. 4, 19, 3.—So of chamber-curtains, hangings, Suet. Claud. 10; Juv. 6, 228; 9, 105: adlevare, Sen. Ep. 80, 1.—Of the awnings stretched over the theatre or other public places as a protection from the sun, Lucr. 4, 75; Prop. 4 (5), 1, 15; Ov. A. A. 1, 103; Inscr. Orell. 2219; Val. Max. 2, 4, 6; cf. Plin. 19, 1, 6, § 23: multis simulationum involucris tegitur et quasi velis quibusdam obtenditur unius cujusque natura, Cic. Q. Fr. 1, 1, 5, § 15.—
- II Esp., a sail (in good prose usually in plur.).
- α Plur.: scindere vela, Plaut. Trin. 4, 1, 18 (837): ad id, unde aliquis flatus ostenditur, vela do, Cic. de Or. 2, 44, 187: dare, id. Or. 23, 75; Liv. 31, 45, 11; Quint. 10, 3, 7; Hor. C. 1, 34, 4: facere, Cic. Tusc. 4, 4, 9; Verg. A. 5, 281; cf. fieri, Cic. Verr. 2, 5, 34, § 88: pandere, Quint. 6, 1, 52: solvere, Verg. A. 4, 574: deducere, Ov. M. 3, 663: dirigere ad castra Corneliana, Caes. B. C. 2, 25: quo utinam velis passis pervehi liceat! Cic. Tusc. 1, 49, 119: contrahere, id. Att. 1, 16, 2; Quint. 12, praef. § 4; Hor. C. 2, 10, 24: subducere, Auct. B. Alex. 45, 3: legere, Verg. G. 1, 373: tendunt vela Noti, id. A. 3, 268: ventis inplere, id. ib. 7, 23: classem velis aptare, id. ib. 3, 472.— Poet., of wings: pennarum, Lucr. 6, 744. —
- β Sing.: navale velum, Macr. S. 5, 21, 5: in pontum vento secundo, velo passo pervenit, Plaut. Stich. 2, 2, 45 (369); id. Mil. 4, 8, 7 (1317); id. Ep. 1, 1, 47 (47); Verg. A. 1, 103; 1, 400; Ov. H. 13, 101: pleno concita velo puppis, id. M. 7, 491; 11, 483 al.—
- b Prov.: remis velisque, with oars and sails, i. e. with tooth and nail, with might and main: res velis, ut ita dicam, remisque fugienda, Cic. Tusc. 3, 11, 25; cf.: remigio veloque quantum potis es festina et fuge, Plaut. As. 1, 3, 5 (157) (cf. the similar phrase, remis ventisque, sub remus); cf.: non agimur tumidis velis, Hor. Ep. 2, 2, 201: plenissimis velis navigare, Cic. Dom. 10, 24.—
- B Trop.: utrum panderem vela orationis statim, an, etc., Cic. Tusc. 4, 5, 9: dare vela Famae, Mart. 8, 70, 6: voti contrahe vela tui, Ov. P. 1, 8, 72: velis majoribus, with more zeal, id. A. A. 2, 725; id. F. 2, 3: in quo tu ingenii simul dolorisque velis latissime vectus es, Plin. Ep. 4, 20, 2: dedimus vela indignationi, dedimus irae, id. ib. 6, 33, 10: pande vela, ac, si quando alias, toto ingenio vehere, id. ib. 8, 4, 5.
alii transmarinas petebant regiones cum ululatu magno ceu celeumatis vice hoc modo sub ~orum sinibus cantantes
paupertas haec humilitatis gubernaculo regatur, et caritatis ~o, flante Sancto Spiritu in eum, ad aeternae beatitudinis portum perveniet
carpebant placita libratis aequora velis
adorato sancto sepulchro honore sancti, plenis ~is venimus ad insulam quae Xindacopo vocatur
pleno cum patre recedunt naute ~o
precipuerunt ex parte dicti domini regis homines in dicta navi existentes ut ~um suum deponerent prout consuetudo maris est
de Laurentio Scotyll' pro iij barellis tarre ‥ j parv'cable , c libris fili pro ~is
alis remorum remigumque brachiis ac ~is vento sinuatis vecti
secundis ~is, omine auguriisque, quibus vaticinabatur, certo apud eum praesagio quod ter centum annis patriam cui proras librabat insideret
tanta ingruit tamque fera tempestatis hiems ut neque ~o neque remigio quicquam proficere ‥ valeremus
dum properas portum velis hucusque secundis
~o pariter et remo
currens semper ad occasum velo, vento, remige(
injunctum est Nicholao F. quod impignorari faciat ‥ omnes alios qui applicant cum ~is super solum Domini
valedicentes ‥ arvis genitalibus ‥ fortune ~a committunt, placidoque ventorum favore tribus longis navibus ‥ Britanniam allabuntur
ab Eduino et Morcardo ‥ de provintia pulsus versus Scottiam ~a convertit
prima ‥ vigilia gelide noctis Austro ~a dedit, et mane portum oppositi littoris ‥ prosperrimo cursu arripuit
Murchardi filius, ~is sulcantibus equor, ventoque ad vota spirante, ad Anglorum regem ‥ accessit
aut si pietatis operibus juxta Reimundi sentenciam potius indulgere dignum duxerimus, reversis ~is plebi miserabili patriam et patrimonia relinquamus
in xxxiiij ulnis de kanebo ad ~a molendini
ballivi Norwici et communa ejusdem ville ceperant ~a cujusdam molendini sui ad ventum extra villam
in meremio prosternando ad veles molendini(
in iij ligaminibus ferr' emptis pro j virga ~orum ejusdem molendini fracta ligand'
in j virga de alno pro ~o molendini ventr'
contigit ut molendino cuidam quod vento agebatur ‥ appropinquaret, ejus [v. l. cujus ] equus strepitu ~orum citacius circumactorum a vento territus ‥ propugnacula transilivit
in denariis solutis Thome Clokmaker pro emendacione cujusdam ~i defracti orelogio predicto pertinentis, viij s.
si petas quod ponatur in domo tua ~um regium vel scutum armis regiis depictum vel signum quodcumque regium, dico quod hoc est tibi concedendum
unde et moriendo in cruce ~um templi discidit atque ea quae tecta fuerant archana sanctorum patefecit
impositis sibi ~orum sive tentoriorum funibus sic ea levantes a terra suspenderent
extenso ~o inter eos et populum
inque Dei domibus multa ornamenta paravit. / illas argento, gemmis vestivit et auro, / serica suspendens peregrinis vela figuris
offero ‥ in ecclesiae sanctissimae ornamentum ~um meum aureum quo inciditur excidium Trojae in meo anniversario si placuerit in parietibus suspendendum
pergant ad locum in quo balnea praeparantur, ibique exuentes vestimenta sua sic ordinate ut in dormitorio facere consueverunt, intrent unusquisque ubi ei fuit demonstratum et, deposito ~o quod ante eos pendet, sedeat cum silentio
sed secundum Hebreos extra ~um erat altare et vicissim ministrabant sacerdotes et incensum offerebant
ut sciamus etiam quod in hoc exilio negatur nobis visio Dei, oppanditur ~um inter nos et sancta sanctorum
item ~um unum de serico quadragesimale, item ~um unum de serico supra sepulchrum, item ~um unum de serico supra fontes
confessiones ‥ mulierum audiantur extra ~um et in propatulo quantum ad visum, non quantum ad auditum
parochiani tenentur invenire ‥ honestum ~um quadragesimale
sed videamus quid illo intra ~um coelestis altitudinis morante, quid discipuli in navicula patiebantur?
nec minus approperant opicizi emblemata proni, / arcus incultos hialino claudere velo
lodix, vestis linea, que velus dicitur
Ethna quoque mons ignem eructavit ‥ tunc pagani ~um virginis contra ignem expanderunt, et flamme incendii statim cessaverunt
sint supperpellicia duo et unum rochetum, velum quadragesimale, ~um nuptiale, palla mortuorum(
~um nuptiale et pallium mortuorum insufficiens
~um nupciale deficit, vas ad incensum deficit
post modicum sacro gaudebat condita velo
productis testibus qui eam jurarent sine professione causa procorum ~um gessisse
fratres ‥ Ramesie concesserunt eidem Lefsio monachatum et matri pueri ~um in Ramesia
desperata est ‥ de curatione pedis ‥ et dixit pedem nigrum esses ad similitudinem ~i sui
licet ‥ habitum cum ~o non assumpserit mulier ‥ tamen ‥ sponso Christo indissolubiliter copulatur
tibi ‥ committimus potestatem ‥ vocem, stallum, ~um, griseam tunicam obedientiamque ‥ reddendi
si certum mortis periculum ‥ senseritis imminere, prius vos Deo omnino reddatis quam de hac vita exeatis; et ad hoc ~um semper paratum secrete penes vos habeatis
Johannes Martyn vj ruellas ~i di. balam cordwane pr. iiij li. x s.
debet ‥ wiscare duas clatas de falda prioris et colligare wiscas et culmina, et prior ~a et genestum
manum quoque ad recte scribendum reddit idoneam, acuit et visum, ut ei paries litterae densioris, aut ~um multipliciter elaboratum obstare non possit
rex P. Sancti Georgii ad ~um Aureum diacono cardinali salutem
- 1. zeil; ➤ pleno -o, plenis velis onder vol zeil, met volle snelheid; -a (ventis) dare het zeil hijsen, uitzeilen; -a dare in altum, ad patriam; -a deducere, contrahere, legere strijken, reven; -a facere of pandere de zeilen ontvouwen; ook: dirigere -a ad alqm locum; (metaf.) -a orationis pandere, facere vaart achter de redevoering zetten; -is remisque uit alle macht;
- 2. (Ov.) (meton.) plur. schip;
- 3. zeil, (zeil)doek; gordijn; (poët.; postklass.) zeil tegen de zon in het amfitheater.
帆。蓬。帳。帷。門簾。Vela facere vel pandere vel dare vel solvere 揚帆。Vela ventis dare vel permittere vel explicare 起帆開船。Vela trahere vel legere vel substringere 收帆。Vela contrahere vel demittere vel subducere 下帆。Plenissimis velis navigare vel provehi 全軌渡。Velum antennis subnectere 收帆。Dare vela retrorsum 退渡。Dare vela suae famae (dat.) 大出名。Velis remisque vel velis equisque 盡心竭力。Velis obtendere id 遮掩此事。
Suggest a Translation
See an image
Consistoriumvocabatur, a consistente multitudine, et Principis audientiam præstolante : secundum vero ad interius cubiculum. Id firmat Anastasius Bibl. in S. Silverio PP :
Tunc fecit beatum Silverium Papam venire ad se in Palatium Principis, et ad primum et secundum Velum retinuit omnem clerum.De velis Judicum Acta S. Euplii Mart. apud Baron. ann. 303. num. 146 :
Cum esset extra Velum Secretarii Euplius Diaconus, etc.Acta SS. Claudii et Asterii Mart. apud eumdem Baron. ann. 285. num. 8 :
Lysias introgressus, obduxit Velum, et post exiens ex tabella recitavit sententiam. Levato velo,causas submersarum navium cognosci præcipit lex 6. Cod. Th. de Naufragiis.
Non sit venale judicis Velum, in leg. 1. al. 7. Cod. Th. de Offic. Rect. Prov. (1,7.) Hinc
Pro Velo sunt utriusque partis Episcopi, si jubet Sublimitas tua, intromittentur.Sexta Synodus act. 9 :
Εἱστήκεσαν πρὸ βήλου Πέτρος ἐπίσκοπος Νικομηδείας, Σολομὼν ἐπίσκοπος Κλανέου.Synodus Romana sub Zacharia sess. 2 :
Deneardus religiosissimus Presbyter adest pro Velo, quid præcipitis ? dictum est, ingrediatur.In tertia sessione habetur,
præsto foribus, ubi de eodem Deneardo. Auctor Queroli :
Isti sunt, qui in fanis et sacellis observant Vela.De Principum velis, Lampridius in Severo :
Cum amicis tam familiariter vixit, ut.... salutaretur quasi unus de Senatoribus patente Velo, admissionalibus remotis.Lucifer Calaritan. lib. Moriendum esse pro Dei Filio :
In tuo Palatio intra Velum stans tulisti responsum a me ad conservandam salutem.
velanturparietes ipsi, vel etiam ipsi postes. Will. Brito in Vocabul. :
Paulinus Carm. 18 :Velum cortina, velum tectura vocatur, Templi etiam velo fore dicitur ejus origo.
Anastasius in Leone III. :Aurea nunc niveis ornantur limina Velis.
Fecit Vela alba holoserica majora tria, quæ pendent ante regias in introitu.Ita non semel alibi. Ejusmodi etiam velorum meminit S. Hieronymus Epist. 3. Epist. 60. cap. 5. Gregorius M. lib. 9. Epist. 14. lib. 8. Epist. 15. lib. 9. Epist. 38. etc. ut cæteros sileam, quos laudat Rosweidus ad eumdem Paulinum.
Conversionis, aliud
Consecrationis, aliud
Professionis, aliud
Ordinationis, aliud
Prælationis.
Flammeum virginale, S. Hieronymo in Ep. 8. ad Demetriadem. Vide Addit. 2. Ludov. Pii cap. 12. 14. Sacramentar. Gregorii M. pag. 174. 175. et ibi Menardum, et Baronium ann. 57. num. 84. et seqq.
viduæ:
Diaconissasenim et
viduaseasdem esse suis locis docemus ; de quarum velo multa habent Concilia, Africanum cap. 89. Triburiense cap. 25. Turonense III. cap. 27. Wormaciense cap. 21. Capit. Caroli M. lib. 1. cap. 102. lib. 7. cap. 257. Additio 2. Ludovici Pii cap. 11. 14. 15. etc.
In Monachorum ordinationibus Abbas debet Missam agere, et tres orationes complere super caput ejus, et septem dies velat caput suum cuculla sua, et septimo die Abbas tollat velamen de capite monachorum ; sicut in Baptismo Presbyter septimo die velamen infantium abstollit, ita et Abbas debet monacho, quia secundum baptisma est, juxta judicium Patrum, et omnia peccata dimittuntur, sicut in Baptismo.Additio 1. Ludovici Pii ad Capit. Caroli M. cap. 35 :
Ut monachus professione facta, tribus diebus cuculla coopertum habeat caput.
Deinde pergant ad altare, ubi condendæ sunt,Charta Ordonii Regis æræ 960. apud Anton.(reliquiæ) et extensoVelo inter eos et populum, etc.
Vestimenta altaris, frontales, pallas,Alia Urracæ Ferdinandi Regis filiæ, æræ 1137. apud eumdem tom. 4. pag. 450 :Velos principales qui inter vestibulum et altare dependent, etc.
Ecclesiæ suæ speciosissimum Velum Quadragesimale.
Pixidem pro corpore Christi, honestumSynodus Exoniensis ann. 1287. cap. 12 :Velum Quadragesimale, vexilla pro rogationibus, etc.
Item ad quodlibet altare, cum contigerit Missam inibi celebrari, sint superpellicea duo, et unum rochetum ;Adde Synodum Wigorniensem ann. 1240. cap. 1. Statuta Walteri Archiep. Eborac. ann. 1250. Concil. Mertonense ann. 1300. Concil. Eboracense ann. 1252. Statuta Joannis Archiepisc. Cantuar. ann. 1281. Monast. Anglic. tom. 3. pag. 176. etc.Velum Quadragesimale, velum nuptiale, palla mortuorum, frontellum ad quodlibet altare, etc.
Velum jejunii. Vide Haltaus. Glossar. German. col. 981. voce
Frater Dominicus abbas Morismundi dedit ecclesiæ cortinam longam et latam, diversis operibus contextam, quæ Quadragesimali tempore tenditur inter altare et chorum.
Extra velum, mulierum confessiones, et in propatulo audiri vetantur in Concilio Sarisberiensi ann. 1217. cap. 25. et in Statutis Provincialib. S. Edmundi Archiep. Cantuar. ann. 1235. cap. 17. In Provinciali Cantuariensi lib. 5. tit. 16.
quantum ad visum, non quantum ad auditum. Contra S. Hugo Episcopus Gratianopolitanus apud Guigonem in ejus Vita num. 14 :
Mulierum confessiones non minus caute, quam benigne suscipiebat ; non enim in angulis, aut obscuris, aut secretis locis, eas audire solitus erat, sed potius, ubi a pluribus conspici posset et aurem quidem satis familiariter appli'cabat, oculorum autem in alteram partem vertebat aspectum, auditum solum propter insidias diaboli, hujusmodi negotiis asserens applicandum.
Velummeretricibus publicis deferre prohibetur, in Stat. Avenion. ann. 1243. cap. 116. et Cod. reg. 4659 :
Statuimus quod publicæ meretrices et rufianæ..... Vela defferre non audeant.
Postquam dom. Rex Velum fecit, post multas maris amarissimas passiones, etc.Adde Concil. Hisp. tom. 3. pag. 638. et Valesium Notit. Gall. pag. 217. col. 2.
Le suppliant s'est transporté ou Voille du chasteau de Saumur en l'ostel d'Emery, etc.
- VAG-, that which propels, a sail: procella Velum ferit, V.: pleno concita velo puppis, O.: ad id, unde aliquis flatus ostenditur, vela do, make sail: retrorsum Vela dare, H.: Solvite vela citi, set sail, V.: deducere, O.: traducere ad castra Corneliana, Cs.: Tendunt vela noti, V.: Neptunus ventis inplevit vela secundis, V.— Prov.: res velis, ut ita dicam, remisque fugienda, i. e. with might and main: Non agimur tumidis velis, with full sails, i. e. in perfect prosperity, H.: plenissimis velis navigare.—Fig., impelling power, vigor, energy: utrum panderem vela orationis statim, an, etc.: velis maioribus, with more zeal, O.—A cloth, covering, awning, curtain, veil: tabernacula carbaseis intenta velis: pendentia Vela domūs, hangings, Iu.: neque marmoreo pendebant vela theatro, awnings(cf. velarium), O.: sinuosa vela, Pr.
-
…sinu ; quos pexo capillo, nitidos, aut imberbis aut bene barbatos videtis, manicatis et talaribus tunicis, velis amictos, non togis ; quorum omnis industria vitae et vigilandi labor in antelucanis cenis expromitur. in his gregibus…
Cicero, in Catilinam
-
…an poteris siccis mea fata reponere ocellis, ossaque nulla tuo nostra tenere sinu a pereat, quicumque ratis et vela paravit primus et invito gurgite fecit iter nonne fuit levius dominae pervincere mores quamvis dura, tamen rara puella fuit…
Propertius, Elegies
-
…acti fatis, maria omnia circum. Tantae molis erat Romanam condere gentem Vix e conspectu Siculae telluris in altum vela dabant laeti, et spumas salis aere ruebant, cum Iuno, aeternum servans sub pectore volnus, haec secum…
Vergil, Aeneid
-
…nefas fugere pudor verumque fidesque ; In quorum subiere locum fraudesque dolique insidiaeque et vis et amor sceleratus habendi. Vela dabat ventis nec adhuc bene noverat illos navita ; quaeque diu steterant in montibus altis, fluctibus ignotis insultavere carinae…
Ovid, Metamorphoses
-
…canities inculta iacet ; stant lumina flamma, sordidus ex umeris nodo dependet amictus. Ipse ratem conto subigit, velisque ministrat, et ferruginea subvectat corpora cymba, iam senior, sed cruda deo viridisque senectus. Huc omnis turba…
Vergil, Aeneid
-
…, ut mihi non ullo pondere terra foret. at vos, aequoreae formosa Doride natae, candida felici solvite vela choro si quando vestras labens Amor attigit undas, mansuetis socio parcite litoribus. Haec certe deserta loca et taciturna…
Propertius, Elegies
-
…non impune illa rogata venit. Non ego nunc Hadriae vereor mare noscere tecum, Tulle, neque Aegaeo ducere vela salo, cum quo Rhipaeos possim conscendere montis ulteriusque domos vadere Memnonias ; sed me complexae remorantur verba puellae ,…
Propertius, Elegies
-
…Pansae adsentari commodumst, ignosco ; modo scribe aliquando ad nos quid agas et a nobis quid fieri aut curari velis. Scr. Romae iv Non. Mart. a. . M. CICERO S. D. TREBATIO…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…aratoribus videndum et considerandum est quid velis. Magna res est utrum tibi Siculos publice privatimque amicos an inimicos existimari velis. si inimicos, quid te futurum est quo confugies ubi nitere modo aratorum, honestissimorum hominum ac locupletissimorum et…
Cicero, in Verrem
-
…etiam hortor, quibus superioribus litteris hortatus sum, ut in ea re publica, quaecumque est, quam primum velis esse. multa videbis fortasse, quae nolis, non plura tamen, quam audis cotidie. non est porro…
Cicero, Epistulae ad Familiares
(1) (ἱστίον). A sail, especially the large square mainsail, as distinguished from the foresail (dolon) and the topsail (supparum). (See navis.)
(2) (παραπέτασμα). A curtain hung before the door of a house like a modern portière-curtain. The name is also applied to any other curtain, as a window-curtain or the curtain at a theatre. See theatrum.