φιλότιμος
φιλότιμος, loving honour, covetous of honour, ambitious, emulous
- loving honour or distinction, ambitious, mostly in bad sense (cf. Pl. R. 347b, Arist. EN 1125b9), E. Ph. 567; τὸ μαντικὸν πᾶν σπέρμα φ. κακόν Id. IA 520; joined with φιλοχρήματος, Pl. Phd. 68c; with φιλόνικος, Id. R. 551a, etc.; also in good sense, φ. καὶ ἐλευθέριος X. Mem. 2.3.16; φ. καὶ μεγαλόψυχοι Isoc. 9.3:—with abstr. Nouns (in both senses), εὐχά A. Supp. 658 (lyr.); ἦθος E. Supp. 907; σοφίαι φιλοτιμότεραι Κλεοφῶντος Ar. Ra. 679 (lyr.); αἱ φ. τῶν φύσεων X. Oec. 13.9; βίος Lys. 2.16; πολιτεία Pl. R. 545b; φ. ἐπί τινι emulous in regard to, eager for distinction in . ., ἐπὶ σοφία, ἐπʼ ἀρετῇ, Id. Prt. 343c, Lg. 744e; περὶ τἀναγκαῖα φιλοτιμότατος Plb. 9.20.6; ἱππικὸν φιλοτιμότερον πρὸς ἀλλήλους περὶ ἀνδραγαθίας X. Eq.Mag. 9.3: c. inf., φιλοτιμότατοι καλόν τι ποιεῖν ib. 2.2: c. acc. modi, τὰς ψυχὰς -ότεροι ib. 7.3; -ότεροι τὰ ἤθη Arist. Rh. 1391a22: τὸ φ., = φιλοτιμία, E. IA 22 (dub. l., anap.), 342 (troch.), Th. 2.44, Pl. Lg. 841c, etc.
- b rejoicing in worship, Νυκτὸς παῖδες A. Eu. 1033 (lyr.).
- 2 prodigal, lavish, λαμπρὸς καὶ φ. D. 21.159; munificent, generous, πρός τινα Aristeas 227; περὶ ξένους Plu. Crass. 3.
- 3 φιλότιμος, title of an official member of a guild or corporation at Histria, γερουσίας φ. Analele Acad.Române 38.596 (pl.); so at Tomi, ὁ προστάτης καὶ δισφύλαρχος καὶ φ. Dacia 1.273.
- 4 neut. pl., gifts, endowments, τὴν μὲν τοῖς ἑαυτῆς φ. κεκόσμηκεν Ἀφροδίτη Aristaenet. 1.10.
- II Adv. -μως ambitiously, emulously, Lys. 16.18, Is. 7.39; φ. πρός τινα ἔχειν to vie emulously with . ., Pl. Chrm. 162c; πρὸς ἀλλήλους Isoc. 4.85; φ. ἔχειν πρός τι to strive, exert oneself eagerly after a thing, X. Cyr. 1.6.26, etc.; τὰ λοιπὰ συσπεύσας φ. zealously, PCair.Zen. 62 (b) 8 (iii B. C.); φ. πρὸς τοὺς λόγους διακεῖσθαι Isoc. 15.277; with public spirit, generously, IG 2(2).505.35, etc.: Comp. φιλοτιμότερον Lys. 16.20, PTeb. 23.10 (ii B. C.); or -οτέρως Isoc. 9.5: Sup. -ότατα Plu. Caes. 3.
1. eerzuchtig, ambitieus.
2. royaal, vrijgevig.
Pass., aus Ehrliebe getan.
• Adv., φιλοτίμως καὶ κοσμίως πολιτεύεσθαι Lys. 16.18 ; γυμνασιαρχῶ Isae. 7.36, u. öfter ; ἔχειν πρός τινα Plat. Charm. 162d ; φιλοτίμως ἔχειν πρός τι, sich eifrig um Etwas bemühen, z.B. πρὸς τὸ ἀγαθὸν φαίνεσθαι Xen. Cyr. 1.6.26 ; πρὸς ἀλλήλους, mit einander wetteifern, Isocr., Pol. oft.
- Iloving honour, covetous of honour, ambitious, emulous, Eur., Plat., etc.; in good sense, Xen., Isocr.:—with abstr. Nouns (in both senses), εὐχά Aesch.; ἦθος Eur.; σοφίαι Ar.; φ. ἐπί τινι eager to be honoured for a thing, covetous of distinction in . ., ἐπὶ σοφίᾳ, ἐπʼ ἀρετῇ Plat.
- 2emulously prodigal, lavish, Dem.
- 3in pass. sense, = πολυτίμητος, august, Aesch.
- IIadv. -μως, ambitiously, emulously, φ. ἔχειν to vie emulously, Plat.; φ. ἔχειν πρός τι to strive, exert oneself eagerly after a thing, Xen.
-
…βούλονται κεκλῆσθαι, οὔτε λάθρᾳ αὐτοὶ ἐκ τῆς ἀρχῆς λαμβάνοντες κλέπται. οὐδʼ αὖ τιμῆς ἕνεκα · οὐ γάρ εἰσι φιλότιμοι. δεῖ δὴ αὐτοῖς ἀνάγκην προσεῖναι καὶ ζημίαν, εἰ μέλλουσιν ἐθέλειν ἄρχειν ὅθεν κινδυνεύει τὸ ἑκόντα ἐπὶ τὸ ἄρχειν…
Plato, Republic
-
…ἐγένοντο τοῦ πατρός · ὁ μὲν γάρ, καίπερ ὢν ἀγαθῶν πολλῶν αἴτιος ἅπασιν ἀνθρώποις, ἐπίπονον καὶ φιλόνικον καὶ φιλότιμον αὑτῷ καταστήσας τὸν βίον τοὺς μὲν ἄλλους ἀδικοῦντας ἐκόλασεν, Εὐρυσθέα δὲ καὶ ἐχθρὸν ὄντα καὶ εἰς αὐτὸν ἐξαμαρτάνοντα οὐχ…
Lysias, Speeches
-
…ἔφην, οὐ συνιεῖς, διʼ ὃν ἄρχουσιν οἱ ἐπιεικέστατοι, ὅταν ἐθέλωσιν ἄρχειν. ἢ οὐκ οἶσθα ὅτι τὸ φιλότιμόν τε καὶ φιλάργυρον εἶναι ὄνειδος λέγεταί τε καὶ ἔστιν ; ἔγωγε, ἔφη. διὰ ταῦτα τοίνυν, ἦν δʼ…
Plato, Republic
-
…οἴομαι οὐκ ἂν ἐθέλοιεν λέγειν, ὅτι κατάδηλοι γίγνονται προσποιούμενοι μὲν εἰδέναι, εἰδότες δὲ οὐδέν. ἅτε οὖν οἶμαι φιλότιμοι ὄντες καὶ σφοδροὶ καὶ πολλοί, καὶ συντεταμένως καὶ πιθανῶς λέγοντες περὶ ἐμοῦ, ἐμπεπλήκασιν ὑμῶν τὰ ὦτα καὶ πάλαι…
Plato, Apology
-
…ἅζονται γὰρ ὁμαίμους Ζηνὸς ἵκτορας ἁγνοῦ. τοιγάρτοι καθαροῖσι βω μοῖς θεοὺς ἀρέσονται. τοιγὰρ ὑποσκίων ἐκ στομάτων ποτά σθω φιλότιμος εὐχά, μήποτε λοιμὸς ἀνδρῶν τάνδε πόλιν κενώσαι · μηδʼ ἐπιχωρίοις ; ἔρις ; πτώμασιν αἱματίσαι πέδον γᾶς. ἥβας…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…τε πλέονα κέρδος ὃν ηὐτυχεῖτε βίον ἡγεῖσθε καὶ τόνδε βραχὺν ἔσεσθαι, καὶ τῇ τῶνδε εὐκλείᾳ κουφίζεσθε. τὸ γὰρ φιλότιμον ἀγήρων μόνον, καὶ οὐκ ἐν τῷ ἀχρείῳ τῆς ἡλικίας τὸ κερδαίνειν, ὥσπερ τινές φασι, μᾶλλον τέρπει ,…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…· ἐπίβηθι καὶ ἔλθʼ ἐπὶ τέρψιν ἀοιδᾶς ἐμᾶς, τὸν πολὺν ὀψομένη λαῶν ὄχλον, οὗ σοφίαι μυρίαι κάθηνται φιλοτιμότεραι Κλεοφῶντος, ἐφʼ οὗ δὴ χείλεσιν ἀμφιλάλοις δεινὸν ἐπιβρέμεται Θρῃκία χελιδὼν ἐπὶ βάρβαρον ἑζομένη πέταλον · κελαδεῖ δʼ ἐπίκλαυτον ἀηδόνιον…
Aristophanes, Frogs
-
…φέγγος ὁρμάσθω πυρός, ὅπως ἂν εὔφρων ἥδʼ ὁμιλία χθονὸς τὸ λοιπὸν εὐάνδροισι συμφοραῖς πρέπῃ. βᾶτε δόμῳ, μεγάλαι φιλότιμοι Νυκτὸς παῖδες ἄπαιδες, ὑπʼ εὔφρονι πομπᾷ, εὐφαμεῖτε δέ, χωρῖται, γᾶς ὑπὸ κεύθεσιν ὠγυγίοισιν, καὶ τιμαῖς…
Aeschylus, Eumenides
-
…ταῦτα ἀληθέστατα εἶναι. πολλή γε. εἰ δὲ τιμῇ τε καὶ νίκῃ καὶ ἀνδρείᾳ, ἆρʼ οὐχ ἃ ὁ φιλότιμός τε καὶ φιλόνικος ; δῆλον. ἐπειδὴ δʼ ἐμπειρίᾳ καὶ φρονήσει καὶ λόγῳ ; ἀνάγκη, ἔφη, ἃ ὁ…
Plato, Republic
-
…ἡμῖν ἔνδον ἑπτὰ μναῖ · ὁ δὲ καὶ ταύτας λαβὼν κατεχρήσατο. τίνα γὰρ οἴεσθε, ὦ ἄνδρες δικασταί, φιλότιμον μὲν ὄντα, ἐπιστολῶν δʼ αὐτῷ ἡκουσῶν παρὰ τοῦ πατρὸς μηδενὸς ἀπορήσειν ἐν Κύπρῳ, ᾑρημένον δὲ πρεσβευτὴν καὶ μέλλοντα…
Lysias, Speeches