πρόφασις

πρόφᾰσ-ις, εως, ἡ, (προφαίνω)

• motive or cause alleged, whether truly or falsely: then, actual motive or cause, whether alleged or not:
• • I alleged motive, plea, without implication of truth or falsity, ἐπὶ σμικρῇ π. Thgn. 323; νόστου π. γλυκεροῦ κώλυεν μεῖναι Pi. P. 4.32; κατὰ θεωρίης πρόφασιν ἐκπλώσας Hdt. 1.29; π. ἔχων, ὡς . . Id. 6.133; καὶ ἐπὶ μεγάλῃ καὶ ἐπὶ βραχείᾳ π. whether the plea put forward be a trifle or a weighty matter, Th. 1.141; τῆς αἰτίας τὴν π. the plea in the case, the basis of the charge, Lys. 9.7; τοιαύτας ἔχοντες π. καὶ αἰτίας pleas and motives, Th. 3.13; π. ἐπιεικής ib. 9; ἀναγκαῖαι Is. 4.20, D. 54.17; προφάσεις ἀληθεῖς λέγοντος pleading what was in fact true, And. 4.17.
  • • 2 falsely alleged motive (or cause), pretext, pretence, excuse, π. ἰδίης ἀβουλίης an excuse for . ., Democr. 119; οὔτε τινʼ ἔχων π. οὔτε λόγον εὐτράπελον Ar. V. 468 (lyr.); καλλίστην εἶναι π., τιμωρεῖσθαι μὲν δοκεῖν, ἔργῳ δὲ χρηματίζεσθαι Lys. 12.6: abs. in acc., πρόφασιν in pretence, ostensibly, στενάχοντο γυναῖκες Πάτροκλον π., σφῶν δʼ αὐτῶν κήδεʼ ἑκάστη Il. 19.302, cf. Hdt. 5.33, E. IA 362 (troch.), Ar. Eq. 466, etc.; opp. τὸ ἀληθές, Th. 6.33: in dat., προφάσει Id. 3.86; προφάσει τῶν δημοσίων on the pretence that public debts are owing, OGI 669.15 (Egypt, i A.D.); προφάσιος [εἵνεκεν], προφάσεως ἕνεκα, Hdt. 4.135, Antipho 6.14; προφάσεως χάριν Arist. Pol. 1297a14; ἐκ μικρᾶς π. Plb. 2.17.3; ἐπὶ προφάσιος Hdt. 7.150: folld. by an inf., αὕτη γὰρ ἦν σοι π. ἐκβαλεῖν ἐμέ for casting me out, S. Ph. 1034; οὔτε . . ἔστιν οὐδεμία π. τοῦ μὴ δρᾶν Pl. Ti. 20c; π. τοῖς δειλοῖς ἔχει μὴ ἰέναι gives them an excuse or plea for not going, Id. R. 469c; οὐδεμία σοι π. ἐστιν ὡς . . X. Cyr. 2.2.15; εὑρὼν π. BGU 1024 vi 21 (iv A.D.).
    • • b phrases, πρόφασιν διδόναι, ἐνδοῦναι, allow, afford an excuse, D. 43.53, 18.158; οὐκ ἐνδώσομεν π. οὐδενὶ κακῷ γενέσθαι Th. 2.87; π. μηδεμίαν θέμενος making no excuse, Thgn. 364; π. προτεῖναι put forward a pretext, Hdt. 1.156; π. τὴν Παυσανίεω ὕβριν προϊσχόμενοι Id. 8.3; προφάσεις παρέχειν Ar. Av. 581, cf. D. 10.35, 18.156; προφάσιας εἷλκον kept making pretences, Hdt. 6.86; πάσας π. ἕλκουσιν Ar. Lys. 726; π. δέχεσθαι Pl. Cra. 421d (cf. ἀγών III.5); π. εὑρίσκειν τοῦ ἀδικήματος Antipho 5.65; π. καλῶς εὑρημένη Archipp. 36; ἔχθρας π. ζητήσουσιν Pl. Phdr. 234a, cf. PCair.Zen. 270.9 (iii B.C.); π. τινὰ πρεσβείας πορισάμενοι Pl. Ep. 350a; π. κατασκευάσαι X. Cyr. 2.4.17; ἔχει προφάσεις it is excusable, ib. 3.1.27; πρόφασιν ταύτην τῆς διαφορᾶς ποιούμενος Pl. Ep. 349d; προφάσεις εὐλόγους εἰλήφεσαν D. 18.152; ἐχόμενος προφάσιος Hdt. 6.94; ἐπιλαβέσθαι Id. 3.36, 6.49; τὰς π. ἀφελεῖν D. 2.27; προφάσεως δεῖσθαι Arist. Rh. 1373a3: personified, τὰν Ἐπιμαθέος ὀψινόου θυγατέρα Π. Pi. P. 5.28.
      • c elliptically, μή μοι πρόφασιν no excuse, no shuffling, Ar. Ach. 345; μὴ προφάσεις ἐνταῦθά μοι Alex. 127.1.
  • II the actual motive, purpose, or cause, whether alleged or not, οὔτʼ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτε τευ ἄλλου Il. 19.262; ἐπʼ αὐτομολίας προφάσει ἀπέρχονται Th. 7.13; τὸ ἐκ προφάσεως τῶν . . στρατιωτῶν δηληγατευθὲν μέτρον ἐλαίου for the purpose of . ., PLips. 64.2, cf. 8 (iv A.D.); τὴν ἀληθεστάτην π., ἀφανεστάτην δὲ λόγῳ Th. 1.23, cf. 6.6, D. 18.156, SIG 888.138 (Scaptopara, iii A.D., pl.): esp. as a medical t.t., external exciting cause, ἐκ πάσης π. ἐκτιτρώσκουσι they miscarry on any provocation, Hp. Aph. 3.12, cf. Epid. 3.3, 3.17.ιαʹ, Acut. (Sp.) 6; τοὺς δʼ ἄλλους ἀπʼ οὐδεμιᾶς π . . . τῆς κεφαλῆς θέρμαι . . ἐλάμβανε Th. 2.49: pl., Hp. Aër. 16, Fract. 15, al.: generally, cause, σμικρὰ π. ἔξωθεν Pl. R. 556e; βραχεῖα π. Hp. Coac. 477; ἀπὸ μηδεμιᾶς π. ἔξωθεν ἀξιολόγου Diocl. Fr. 82; φανερὴ π. Hp. Aph. 2.41, cf. X. HG 6.4.33; ἐπεὶ δέ οἱ ἔδεε κακῶς γενέσθαι, ἐγένετο ἀπὸ προφάσιος τὴν ἐγὼ . . ἀπηγήσομαι Hdt. 2.161, cf. 4.145, 7.230; ἄνθρωπός εἰμι, τοῦτο δʼ αὐτὸ τῷ βίῳ π. μεγίστην εἰς τὸ λυπεῖσθαι φέρει Diph. 106, cf. Men. 230, 811, Philem. 194; βραχείας προφάσεως ἔδει μόνον ἐφʼ ᾗ . . δεξόμεθα . . it needed but a little to move us to . ., E. IA 1180.
  • • 2 occasion, θοἰμάτιον δεικνὺς τοδὶ πρόφασιν ἔφασκον, ὦ γύναι, λίαν σπαθᾷς I said à propos, . . I took occasion to say . ., Ar. Nu. 55; ἐπὶ τῇ ἐμῇ π. à propos of me, Lys. 6.19; ἐπὶ τῇ π. τῆς ἐμαυτοῦ ἀρχῆς on the occasion of my accession, PFay. 20.11 (iii/iv A.D.).
  • III persuasion, suggestion, dub.l. in S. Tr. 662 (lyr.).
  • IV preface, τὰς σημειώσεις ὑπὸ μίαν ἐκθησόμεθα π. Dsc. Ther. 3.

πρόφασις, ἡ, eigtl. das Vorscheinenlassen (προφαίνω), der Anschein, νόστου, daß man zurückkehren werde, Pind. P. 4.32 ; daher der Vorwand, hinter dem Einer seine rechte Meinung verbirgt, das Vorgeben, das Einer braucht, wenn er sich weigert, Etwas zu tun ; Hom. braucht nur den absol. accus. πρόφασιν, vorgeblich, der Aussage nach, Il. 19.262, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δʼ αὐτῶν κήδεʼ ἑκάστη, 302 ; u. so Ar. Eq. 469 u. Sp.; vgl. Jacobs Ach.Tat. p. 590, im Ggstz von τὸ ἀληθές, Lys. 13.12 ; welcher Gegensatz auch durch das einfache δέ bezeichnet wird, Wolf Dem. Lept. p. 270 ; vgl. Eur. Bacch. 221 u. Dem. 18.77 ; αὕτη γὰρ ἦν σοι πρόφασις ἐκβαλεῖν ἐμέ, Soph. Phil. 1023 ; Ἀχιλλεῖ πρόφασιν ὡς γαμουμένην, Eur. I.A. 362 ; ἔχεις πρόφασιν, Hec. 340, u. öfter ; προφάσεις παρέχειν, Ar. Av. 581, πρόφασιν θέσθαι, einen Vorwand brauchen, Theogn. 364 ; u. in Prosa : προφάσιας εἱλκον, Her. 6.86 ; προφάσιος ἔχεσθαι, einen Vorwand ergreifen, 6.94 ; ἵνʼ αὐτῷ πρόφασις εἴη τῆς ἀποστάσεως, Plat. Menex. 245b ; οἵτινες ἔχθρας πρόφασιν ζητήσουσιν, Phaedr. 234a ; πρόφασιν τοῖς δειλοῖς ἔχει μὴ πρὸς τὸν μαχόμενον ἰέναι, Rep. V.469c ; ἐν τῇ προφάσει ταύτῃ ἀπέκτειναν, Lys. 13.12 ; κατασκευάζειν πρόφασιν, Xen. Cyr. 2.4.17 u. öfter ; Entschuldigung, οὐ μέντοι μοι δοκεῖ προφάσεις ἀγὼν δέχεσθαι, Plat. Crat. 421d ; Veranlassung, Gelegenheit, Her. 3.36 u. öfter ; Antiph. 5.21 ; προφάσεως ἕνεκα, 6.14 ; Grund, οὔτʼ ἔστιν οὐδεμία πρόφασις ἡμῖν τοῦ μὴ δρᾶν ταῦτα, Plat. Tim. 10c, vgl. 76e, Phaedr. 255d, u. sonst ; διὰ δύο προφάσεις, aus zwei Gründen, Isocr. 1.23 ; u. so auch Thuc. 1.23, wo ἀληθεστάτη πρόφασις der vorangehenden αἰτία entspricht ; θάνατος ἐξαπιναῖος οὐκ ἔχων φανερὰν πρόφασιν, ohne eine deutliche, bekannte Ursache. Xen. Hell. 6.4.33 ; Plut. u. A.; vgl. noch Dem. τὴν μὲν ἀληθῆ πρόφασιν τῶν πραγμάτων ἀπεκρύπτετο, 18.156, den wahren Grund. – Absolut gebraucht finden sich : προφάσιος τῆσδε, Her. 4.135 ; πρόφασιν, s. oben, ἐπὶ προφάσιος und ἐπὶ προφάσει, Theogn. 323, Her. 7.150 ; ἀπὸ προφάσιος, 2.161, διὰ πρόφασιν, 4.145, 7.230 ; κατὰ πρόφασιν, 1.29 ; μή μοι πρόφασιν, keinen Vorwand, keine Ausflucht, Ar. Ach. 345 ; auch im plur., μὴ προφάσεις, Alexis bei Ath. IV.170a. Aehnlich μή με πίῃς πρόφασιν, Ep.adesp. 197 (IX. 38).

πρόφασις

ἡ

[προ- 1 + φα-, φημί.]

A profession or declaration. Adverbially in acc., as the cause that moves one, as the occasion (cf. ἐπίκλησις 2, χάρις 2.b) : κλαίουσα, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες, Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δʼ αὐτῶν κήδεʼ ἑκάστη Il. 19.302 (i.e. his death was the immediate occasion, and each had her own griefs as well).

With genit. : εὐνῆς πρόφασιν (for the sake of . . .) Il. 19.262.

πρόφᾰσις (-ις, -ιν.)

• • a excuse, (professed) motive c. gen. “ἀλλὰ γὰρ νόστου πρόφασις γλυκεροῦ κώλυεν μεῖναι” P. 4.32 πρόφασιν βληχροῦ γενέσθαι νείκεος fr. 245.
  • b excuse, evasion τιθεμένων ἀγώνων πρόφασις ἀρετὰν ἐς αἰπὺν ἔβαλε σκότον fr. 228. pro pers., τὰν Ἐπιμαθέος ἄγων ὀψινόου θυγατέρα Πρόφασιν P. 5.28

πρόφασις (φημί): pretext; acc. as adv., ostensibly, Il. 19.262 and 302.

πρόφασις πρόφᾰσις, εως, προφαίνω or πρόφημι

• • • 1that which is alleged as the cause, an allegation, plea, καὶ ἐπὶ μεγάλῃ καὶ ἐπὶ βραχείᾳ ὁμοίως προφάσει to great or small plea alike, Thuc.; πρ. ἀληθεστάτη Thuc.
    • 2mostly in bad sense, a mere pretext, a pretence, excuse, Hdt., etc.; opp. to the true cause (αἰτία) , Thuc.: c. gen. the pretext or pretence for a thing, Hdt., etc.:—absol. in acc., πρόφασιν in pretence, Il., Attic; πρόφασιν μέν, opp. to τὸ δʼ ἀληθές, Thuc.; so in dat., προφάσει Thuc.: — ἀπὸ προφάσιος τοιῆσδε from or on some such pretext as this, Hdt., etc.:— προφάσιος εἵνεκεν Hdt.:— ἐπὶ προφάσει by way of excuse, Theogn., Thuc.; so, ἐπὶ προφάσιος Hdt.; κατὰ πρόφασιν Hdt.:—foll. by an inf., αὕτη ἦν σοι πρ. ἐκβαλεῖν ἐμέ for casting me out, Soph.; πρόφασιν ἔχει τοῖς δειλαίοις μὴ ἰέναι gives them an excuse for not going, Plat.
    • 3phrases, πρόφασιν διδόναι, ἐνδιδόναι to give occasion, make an excuse, Dem.; πρ. ἐνδοῦναί τινι Thuc.; πρ. προτείνειν, προΐσχεσθαι to put forward an excuse, Hdt.; παρέχειν Ar.; προφάσιας ἕλκειν to keep making pretences, Hdt., etc.; elliptically, μή μοι πρόφασιν (sc. πάρεχε) no excuse, no shuffling, Ar.
  • IIPind. personifies Πρόφασις, as daughter of Epimetheus (Afterthought).
  • IIIin Soph. it must mean suggestion.