ἵζω
ἵζω, to make to sit, seat, place
- I causal, make to sit, seat, place, set, μή μʼ ἐς θρόνον ἵζε Il. 24.553, cf. Hdt. 3.61; βουλὴν ἷζε Il. 2.53; ἵζει μάντιν ἐν θρόνοις A. Eu. 18; ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶν εἷσʼ set me over the oxen, Od. 20.210; σκοπὸν εἷσε set as a spy, Il. 23.359; λόχον εἷσαν laid an ambush, 4.392; εἷσεν δὲ (v.l. δʼ ἐν) Σχερίῃ settled [them] in Scheria, Od. 6.8, cf. Il. 2.549; ἐπὶ χώρας ἕσσαι Pi. P. l.c.; ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἵζειν τοὺς βασιλέας Hdt. 6.57; ἵσσαντα ἐπὶ τῷ ὠδῷ having caused (the suppliant) to sit on the threshold, SEG 9.71.134 (Cyrene, iv BC): rare in Trag., σὺ γάρ νιν εἰς τόδʼ εἷσας αὔχημʼ for thou didst throne her in this pride, S. OC 713 (lyr.).
- 2 later in aor. 1 Med. εἱσάμην, 3 sg. εἵσατο IG 12(5).615 (Iulis, v B.C., written εσατο), 2.1298.4 (ii B.C.), 1336.1 (ii B.C.):—set up and dedicate temples, statues, etc. in honour of gods, Thgn. 12, Hdt. 1.66; τέμενος ἕσσαντο Pi. P. 4.204; ἕσσατο βωμόν Id. Oxy. 408.37: Dor. 3 sg. hίσατο IG 9(1).704 (Corc., vi B.C.), ἵσσατο ib. 4.569 (Argos); 3 pl. ἵσσαντο BCH 81.477 (ibid., iv B.C.); part. ἑσσάμενος IG 4.840.7, 841.23 (Calauria, iii B.C.): Att. part. prob. ἑσάμενος, θυσίας τὰς πατρίους τῶν ἑσαμένων (ἑσσ-, ἐσσ-, εἰσ- codd.) . . ἀφαιρήσεσθε Th. 3.58; later εἱσάμενος IG 2(2).1364 (i A.D.), Plu. Them. 22, Thes. 17, Pyrrh. 1, Luc. Syr.D. 1, also Hdt. 1.66 codd.: late fut. εἵσομαι ἱερόν A.R. 2.807.
- II intr., sit, sit down, Il. 2.96, 792, etc.; ἷζε ἐν μέσσοισι he sat in the midst, 20.15; ἵζειν ἐς θρόνον Od. 8.469, Hdt. 5.25; ἐς θᾶκον S. Ant. 1000; ἐπὶ θρόνου Il. 18.422, cf. Od. 17.339; ἐπὶ [λίθοισιν] 3.409; ἐπʼ ἄκριας ἠνεμοέσσας 16.365; ἐπὶ κώπην, of rowers, Ar. Ra. 199; ἐπὶ κώπᾳ πηδαλίῳ τε E. Alc. 441 (lyr.); ἐπὶ τοὺς νεώς Epicr. 3.12; νέφεσσι . . Ὀλύμποιο . . ἵζων Ζεύς Pi. Pae. 6.93: c. acc. loci, ἵζειν θρόνον A. Ag. 982 (lyr.); βωμόν E. Ion 1314: c. acc. cogn., ἵ. κλωπικὰς ἕδρας Id. Rh. 512.
- 2 sit still, be quiet, h.Merc. 457 (dub.).
- 3 metaph., sink, εἰς ὀχετὸν ἄτας ἵζοισαν πόλιν sink into . ., Pi. O. 10(11).38; εἰς ἑτέραν ἵζει ἕδραν Pl. Ti. 53a.
- III Med. in signf. II, sit, πάροιθʼ . . ἵζευ ἐμεῖο Il. 3.162; Διὸς . . ποτὶ βωμὸν ἑρκείου ἵζοιτο Od. 22.335; ἱσσάμενος ἐπὶ τῷ δαμοσίῳ ἱαρῷ SEG 9.72.122 (Cyrene, iv BC); late fut. εἵσεται Phylarch. 44J.: Dor. pres. imper. ἵσδευ Papers of Amer.Sch.at Athens 3 No. 437 (Pisidia); lie in ambush, ἔνθʼ ἄρα τοί γʼ ἵζοντʼ Il. 18.522; freq. of an army, take up a position, ἵζεσθαι ἀντίοι τινί Hdt. 9.26; ἵζεσθαι ἐν τῷ Τηϋγέτῳ, ἐς τὸ Τηΰγετον, Id. 4.145, 146; ἐν τῷ Ἰσθμῷ, ἐς τὸν Ἰσθμόν, Id. 8.71; of a fleet, Id. 6.5: generally ἐς ἱρὸν Ἀφροδίτης Id. 1.199; ἐς τὰ πρόθυρα Id. 3.140; in Trag., ἐν ἁγνῷ ἵζεσθε A. Supp. 224; ἐς θρόνους E. Ion 1618: c. acc., ἵζεσθαι κρήνας Id. IA 141 (lyr.).
- 2 of things, settle down, subside, ἡ νῆσος ἱζομένη Pl. Ti. 25c.
1. met acc., causat. (praes. en imperf. act. met aor. act.
2. intrans. (zowel act. als med., alleen praes. en imperf.) gaan zitten, zitten:
1) setzen, niedersitzen lassen ; μή μʼ ἐς θρόνον ἵζε Il. 24.553 ; so liest Bekker mit Zenodot. 2.53 βουλὴν – ἷζε γερόντων, wo Wolf mit Aristarch. βουλή las ; ἵζει τέταρτον τόνδε μάντιν ἐν θρόνοις Aesch. Eum. 18 ; einzeln bei sp.D., wie Ap.Rh. 2.36.
2) gew. sich setzen, sitzen ; Il. 2.96, 792 ; αὐτὸς δʼ ἀντίον ἶζεν Od. 14.79 ; ἷζεν ἐν μέσσοισι, er saß in der Mitte, Il. 20.15 ; ἵζειν εἰς θρόνον, sich auf einen Stuhl setzen, Od. 8.469 ; auch ἐπί τι, 16.365, u. ἐπί τινος, 17.339. Anders ἵζʼ ἐπὶ δεῖπνον, setze dich zum Mahle, Od. 24.394, wie ἵζω ἐπὶ κώπην, ans Ruder, Ar. Ran. 199 ; ἐπὶ κώπᾳ πηδαλίῳ τε ἵζει, am Ruder, Eur. Alc. 443 ; – εἰς ὀχετὸν ἄτας ἵζουσαν πόλιν Pind. Ol. 11.37 ; θάρσος εὐπιθὲς ἵζει φρενὸς φίλον θρόνον Aesch. Ag. 982, getroster Mut besetzt, nimmt den Thron ein ; εἰς παλαιὸν θᾶκον ὀρνιθοσκόπον ἵζων Soph. Ant. 987 ; τοὺς ἀδίκους βωμὸν οὐχ ἵζειν ἐχρῆν Eur. Ion 1314, wie ὃν ἵζειν φὴς σὺ κλωπικὰς ἕδρας Rhes. 512 ; in Prosa, θρόνον, ἐς ὃν ἴζων ἐδίκαζεν, auf den er sich setzte, also auf dem sitzend er Recht sprach, Her. 5.25 ; τὰ κοῦφα εἰς ἑτέραν ἵζει φερόμενα ἕδραν Plat. Tim. 53 a.
3) in derselben Bdtg das med.; ἔνθʼ ἄρα τοίγʼ ἵζοντο, sie legten sich in Hinterhalt, Il. 18.522 ; ἵζευ, setze dich, 3.162 ; ἵζου Aesch. Eum. 80 ; ἐν ἁγνῷ ἵζεσθε Suppl. 221 ; ἐς θρόνους ἵζου Eur. Ion 1618 ; mit dem bloßen acc., μήτʼ ἀλσώδεις ἵζου κρήνας I.A. 141 ; ἐν τῷ Ταύγέτῳ u. ἐς τὸν Ταΰγετον, Her. 4.145, 146 ; öfter von Soldaten, sich lagern, ἐς τὸν Ἰσθμὸν ἵζοντο, 8.71 ; – sich senken, versinken, ἡ νῆσος ἱζομένη πηλὸν παρέσχετο Plat. Tim. 25d. – Gewöhnlicher ist bei den Attikern καθίζω. Den aor. ἵζησα haben erst Sp., wie DC. 50.2 ; früher, wie in allen aufgeführten Beispielen, kommt nur praes. u. impf. vor.
[σι-σδ-,
redup. fr. σ(ε)δ-, the rough breathing representing the first σ. Cf. ἕζομαι, ἱδρύω.]
3 sing. pa. iterative ἵζεσκε Il. 24.472: Od. 3.409.
Imp. mid. ἵζευ Il. 3.162, Il. 7.115. (ἐσ-, ἐφ-, καθ-, μετα-, παρ-, προκαθ-.)
- 1
To cause to seat oneself, bid be seated: μή μʼ ἐς θρόνον ἵζε Il. 24.553.
To cause (an assembly) to sit for business: βουλήν Il. 2.53.
- 2
To seat oneself, sit down: ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος Il. 9.218. Cf. Il. 2.96, Il. 9.13, 87, Il. 13.281, Il. 18.422, Il. 20.15, Il. 21.520, Il. 23.28: ἐπʼ οὐδοῦ ἶζεν Od. 4.718, Od. 17.339, ἵζʼ ἐπὶ δεῖπνον (sit down to . . .) Od. 24.394. Cf. Od. 5.198, 338, Od. 8.469, Od. 14.79, Od. 16.53, Od. 17.96, Od. 19.389.
In mid.: πάροιθʼ ἵζευ ἐμεῖο Il. 3.162. Cf. Il. 3.326, Il. 7.115, Il. 18.522, Il. 19.50: Od. 22.335.
- 3
To have one’s seat, be seated, sit: ὅς οἱ πλησίον ἷζεν Od. 7.171. Cf. Il. 24.472: Od. 3.409, Od. 11.449, Od. 21.146.
Of a scout, to be posted: σκοποὶ ἷζον ἐπʼ ἄκριας Od. 16.365. Cf. Il. 2.792.
- 1
- a settle down, subside ἴδε βαθὺν εἰς ὀχετὸν ἄτας ἵζοισαν ἑὰν πόλιν O. 10.38
- b sit νέφεσσι δʼ ἐν χρυσέοις Ὀλύμποιο καὶ κορυφαῖσιν ἵζων (sc. Ζεύς) Πα. 6. 93. [δεξιὰν κατὰ χεῖρα πατρὸς ἵζεαι (sic Σ Hom.: ἡμένη Plut.: καθεζομένη Aristid.: finem verbis laudatis ante ἵζεαι statuerunt edd. vulg.) fr. 146. 3.]
- ICausal, to make to sit, seat, place, μή μʼ ἐς θρόνον ἷζε Il.; ἵζει μάντιν ἐν θρόνοις Aesch.:—the Ionic and poet. aor1 εἷσα is always causal (as in the compds. ἐφ-, καθ-εῖσα) , εἷσεν ἐν κλισμοῖς, κατὰ κλισμούς, ἐπὶ θρόνου, ἐς δίφρον Hom.; εἷσέ μʼ ἐπὶ βουσί set me over the oxen, Od.; σκοπὸν εἷσε set as a spy, Il.; λόχον εἷσαν laid an ambush, Il.; εἷσεν ἐν Σχερίηι settled [them] in Scheria, Od.; imperat. εἷσον Od.; part. ἕσας Od.; so in Hdt., τοῦτον εἷσε ἐς τὸν θρόνον Hdt.; ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἵζειν τοὺς βασιλέας Hdt.; inf. ἕσσαι in Pind.; rare in Attic, σὺ γάρ νιν εἷσας ἐς τόδε for thou didst bring it to this, Soph.; cf. καθίζω.
- 2the aor1 mid. εἱσάμην is used in the sense of ἱδρύω, to dedicate temples statues, etc., to gods, Theogn., Hdt.; part. εἱσάμενος Thuc.
- IIintr. to sit, sit down, Lat. sedere, Il.; ἵζειν ἐς θρόνον Od.; ἐς θᾶκον Soph.; also, ἐπὶ θρόνου Hom.; ἐπὶ τὸ δεῖπνον Hdt.; ἐπὶ κώπην, of rowers, Ar.:—c. acc. loci, ἵζειν θρόνον Aesch.; βωμόν Eur.
- 2to sit still, be quiet, Hhymn.
- IIIPass. also in signf. II, to sit, πάροιθʼ ἵζευ ἐμεῖο sit down before me, Il.: to lie in ambush, Il.: of an army, to sit down, take up a position, ἵζεσθαι ἀντίοι τινί Hdt.; ἵζεσθαι ἐν τῶι Τηυγέτωι or ἐς τὸ Τηύγετον Hdt.
-
…. ὣς οἳ μὲν Διὸς ἔνδον ἀγηγέρατʼ · οὐδʼ ἐνοσίχθων νηκούστησε θεᾶς, ἀλλʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε μετʼ αὐτούς, ἷζε δʼ ἄρʼ ἐν μέσσοισι, Διὸς δʼ ἐξείρετο βουλήν · τίπτʼ αὖτʼ ἀργικέραυνε θεοὺς ἀγορήνδε κάλεσσας ; ἦ τι περὶ…
Homer, Iliad
-
…τρέψομαι ; ἡ μὲν γὰρ ἔνδον ἐξελᾷ μʼ ἐρημία, γυναικὸς εὐνὰς εὖτʼ ἂν εἰσίδω κενὰς θρόνους τʼ ἐν οἷσιν ἷζε καὶ κατὰ στέγας αὐχμηρὸν οὖδας, τέκνα δʼ ἀμφὶ γούνασι πίπτοντα κλαίῃ μητέρʼ, οἱ δὲ δεσπότιν στένωσιν οἵαν ἐκ…
Euripides, Alcestis
-
…ὤιξε φαεινὰς καὶ κάλει · οἱ δʼ ἅμα πάντες ἀιδρείῃσιν ἕποντο · Εὐρύλοχος δʼ ὑπέμεινεν, ὀισάμενος δόλον εἶναι. εἷσεν δʼ εἰσαγαγοῦσα κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε, ἐν δέ σφιν τυρόν τε καὶ ἄλφιτα καὶ μέλι χλωρὸν οἴνῳ Πραμνείῳ…
Homer, Odyssey
-
…πρὸς κίονα μακρὴν δουροδόκης ἔντοσθεν ἐυξόου, ἔνθα περ ἄλλα ἔγχεʼ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἵστατο πολλά, αὐτὴν δʼ ἐς θρόνον εἷσεν ἄγων, ὑπὸ λῖτα πετάσσας, καλὸν δαιδάλεον · ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν. πὰρ δʼ αὐτὸς κλισμὸν θέτο…
Homer, Odyssey
-
…, πρὶν καὶ κακὸν ἄλλο πάθῃσθα. τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα γέρων Πρίαμος θεοειδής · μή πω μʼ ἐς θρόνον ἵζε διοτρεφὲς ὄφρά κεν Ἕκτωρ κεῖται ἐνὶ κλισίῃσιν ἀκηδής, ἀλλὰ τάχιστα λῦσον ἵνʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδω · σὺ δὲ δέξαι ἄποινα…
Homer, Iliad
-
…δʼ ἄχος ἀμφεχύθη θυμοφθόρον, οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἔτλη δίφρῳ ἐφέζεσθαι πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων, ἀλλʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδοῦ ἷζε πολυκμήτου θαλάμοιο οἴκτρʼ ὀλοφυρομένη · περὶ δὲ δμῳαὶ μινύριζον πᾶσαι, ὅσαι κατὰ δώματʼ ἔσαν νέαι ἠδὲ παλαιαί. τῇς…
Homer, Odyssey
-
…ἐπὶ σκέπας ἔστʼ ἀνέμοιο. ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἔσταν τε καὶ ἀλλήλῃσι κέλευσαν, κὰδ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆʼ εἷσαν ἐπὶ σκέπας, ὡς ἐκέλευσεν Ναυσικάα θυγάτηρ μεγαλήτορος Ἀλκινόοιο · πὰρ δʼ ἄρα οἱ φᾶρός τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἔθηκαν…
Homer, Odyssey
-
…ἔργα ἴσασιν. αἳ μὲν ὕπαιθα ἄνακτος ἐποίπνυον · αὐτὰρ ὃ ἔρρων πλησίον, ἔνθα Θέτις περ, ἐπὶ θρόνου ἷζε φαεινοῦ, ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε · τίπτε Θέτι τανύπεπλε ἱκάνεις ἡμέτερον…
Homer, Iliad
-
…λοιγὸς ἐπελθέτω τάνδε πόλιν δαΐζων, ἄχορον ἀκίθαριν δακρυογόνον Ἄρη βοάν τʼ ἔνδημον ἐξοπλίζων. νούσων δʼ ἑσμὸς ἀπʼ ἀστῶν ἵζοι κρατὸς ἀτερπής · εὐμενὴς δʼ ὁ Λύκειος ἔ στω πάσᾳ νεολαίᾳ. καρποτελῆ δέ τοι Ζεὺς ἐπικραινέτω φέρματι γᾶν πανώρῳ…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…αὐτοῖς ὀβελοῖσιν · ὁ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνεν · ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον, αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν, ἐποτρύνων δὲ προσηύδα · ἔσθιε νῦν, ὦ ξεῖνε, τά τε δμώεσσι πάρεστι, χοίρεʼ · ἀτὰρ σιάλους…
Homer, Odyssey