εὖ
εὖ, εὖ, well
εὖ, Ep. also ἐΰ Od. 1.302, etc., cf. A.D. Adv. 200.20: Adv. (prop. neut. of ἐΰς):—
- well, opp. κακῶς (as in Th. 4.63), Hom., etc.
- I of knowledge or action, well, thoroughly, competently, εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δʼ ἀσπίδα θέσθω Il. 2.382; εὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα Od. 20.161; τὴν πόλιν κοσμέων καλῶς τε καὶ εὖ Hdt. 1.59; τὸ πρᾶγμα βασανίσας καλῶς τε καὶ εὖ Pl. Euthd. 307b, etc.; τόξων ἐῢ εἰδώς cunning with the bow, Il. 2.718, etc.; εὖ τόδʼ ἴσθι A. Pers. 173 (troch.); εὖ γὰρ σαφῶς τόδʼ ἴστε ib. 784; εὖ οἶδʼ ὅτι parenthetic in colloquial speech, σὺ γὰρ εὖ οἶδʼ ὅτι οὐ πράγματʼ ᾄσει Ar. Pax 1296, cf. D. 14.2, etc.; εὖ οἶδα, in answers, Dioxipp. 4; εὖ μήδεο consider well, Il. 2.360; εὖ λέγεις well spoken ! Pl. Ap. 24e, cf. D. 5.2, etc.: with λέγω omitted, οὐδὲ τοῦτʼ εὖ Ἐρατοσθένης Str. 1.3.1.
- 2 morally well, kindly, εὖ ἔρδειν, = εὐεργετεῖν, Il. 5.650; εὖ εἰπεῖν τινα to speak well of him, Od. 1.302; εὖ δρᾶν εὖ παθών S. Ph. 672, etc.
- 3 with passive or intransitive Verbs, fortunately, happily, in good case, εὖ ζώουσι Od. 19.79; εὖ οἴκαδʼ ἱκέσθαι safely, Il. 1.19, cf. Od. 3.188; τοῦ βίου εὖ ἥκειν Hdt. 1.30; εὖ φρονῶν in oneʼs right mind, A. Pr. 387, etc. (but εὖ φρονεῖν εἴς τινας, τὰ σά, to be well-disposed towards, And. 2.4, S. Aj. 491); standing last for emphasis, ἄνδρες γεγονότες εὖ Hdt. 7.134; νόμους μὴ λύειν ἔχοντας εὖ Id. 3.82; τελευτήσει τὸν βίον εὖ Id. 1.32, cf. Th. 1.71, Arist. EN 1124b13, etc.: separated from its Verb, εὖ πρᾶγμα συντεθέν D. 18.144.
- II coupled with other Adverbs, esp. when qualifying nouns, adjectives, and adverbs, εὖ μάλα Od. 4.96, etc.; ἡ ἀορτὴ εὖ μάλα κοίλη Arist. HA 514b22; εὖ μάλα πᾶσαι h.Ap. 171; εὖ μάλα πολλά Heraclit. 35; εὖ μάλα πρεσβύτης Pl. Euthphr. 4a; μάλα εὖ καὶ κομψῶς Id. Sph. 236d; εὖ καὶ μάλα Id. Smp. 194a (sed cf. CQ 15.4); κάρτα εὖ Hdt. 3.150; εὖ . . πάνυ or πάνυ εὖ, Ar. Pl. 198, Pl. Men. 80b; εὖ σφόδρα Nicostr. 8, Philem. 75.4; εὖ κἀνδρικῶς, εὖ κἀνδρείως, Ar. Eq. 379 (lyr.), Th. 656; καλῶς τε καὶ εὖ (v. supr. Ι.1); εὖ τε καὶ καλῶς Pl. R. 503d.
- III as Subst., τὸ εὖ the right, the good cause, τὸ δʼ εὖ νικάτω A. Ag. 121; τὸ γὰρ εὖ μετʼ ἐμοῦ Ar. Ach. 661; the Good, final cause, τὸ εὖ τεκταινόμενος ἐν πᾶσιν τοῖς γιγνομένοις Pl. Ti. 68e; τοῦ εὖ ἕνεκα Arist. Sens. 437a1, cf. eund. Metaph. 1092b26: in Art, perfection, the ideal, τὸ εὖ διὰ πολλῶν ἀριθμῶν γίνεται Polyclit. 2.
- IV as the Predicate of a propos., τί τῶνδʼ εὖ; A. Ch. 338 (lyr.), cf. 116; εὖ εἴη may it be well, Id. Ag. 216 (lyr.); εὐορκεῦντι μέμ μοι εὖ εἶμεν or εἴη, SIG 953.9 (Calymna, ii B.C.), PEleph. 23.19 (iii B.C.); εὖ σοι γένοιτο well be with thee, E. Alc. 627, cf. Fr. 707.
- V Interjection, well done! to cheer on dogs, εὖ κύνες X. Cyn. 9.20; ahoy! ho! Lyr.Alex.Adesp. 20.11; cf. εὖγε.
- VI in Compds., implying abundance (εὐανδρία), prosperity (εὐδαίμων, opp. κακοδαίμων), ease (εὔβατος, opp. δύσβατος): compounded only with Nouns and Adjs. (hence εὖ πάσχω, εὖ ποιέω are better written divisim, but εὐποιητικός implies εὐποιέω: v. ἀντευποιέω) ; εὐδοκέω is exceptional. (Replaced by καλῶς in later Gr., exc. in set phrases.)
εὖ, épq. ἐΰ [ῡ devant deux consonnes ou une consonne double], adv. bien, c. à d.
I
1 (avec idée d’origine ou de condition) noblement : ἄνδρες φύσει γεγονότες εὖ, Hdt. 7, 134, des hommes de bonne naissance, de noble origine ||
2 bien, régulièrement, justement : p. opp. à κακῶς, Thc. 4, 63 ; à χεῖρον, Thc. 2, 35 ; εὖ καὶ ἐπισταμένως, Il. 10, 265, bien et avec habileté ; νόμους... ἔχοντας εὖ, Hdt. 3, 82, des lois bien conçues ; qqf. séparé du part.: εὖ πρᾶγμα συντεθέν, Dém. 275, 26, affaire bien arrangée ; abs. εὖ κατὰ κόσμον, Il. 10, 472, en bon ordre ; subst. τὸ εὖ, Eschl. Ag. 121 ; Soph. Ph. 1140 ; Arstt. Sens. 1, 8, le bien, le bon droit, la bonne cause ||
3 bien, avec bienveillance, avec bonté : εὖ ἔρδειν τινά, Il. 5, 650, faire du bien à qqn ; εὖ εἰπεῖν τινα, Od. 1, 302, dire du bien de qqn ||
4 p. suite, pour marquer une idée d’achèvement, de perfection, avec un verbe : εὖ μήδεο, Il. 2, 360, considère bien ; εὖ οἶδα, εὖ ἔγνωκα, Att. je sais bien ; en forme de parenthèse, εὖ οἶδ’ ὅτι, je sais bien : σὺ γάρ, εὖ οἶδ’ ὅτι, οὐ πράγματ’ ᾄσει, Ar. Pax 1296, car pour toi, je le sais bien, tu ne crieras pas l’affaire sur les toits (litt. tu ne chanteras pas les affaires) ; avec un adj. ou un adv. εὖ πάντες, Od. 8, 37, 39, tous sans exception ; εὖ πάντα, Od. 3, 72, tout sans exception ; εὖ μάλα, Od. 4, 96 ; Hh. Ap. 172 ; Plat. Euthyphr. 4a ; Thcr. Idyl. 5, 19 ; εὖ καὶ μάλα, Plat. Conv. 194 ; μάλ’ εὖ, Ar. fr. 142 ; Plat. Soph. 236d, tout à fait ; κάρτα εὖ, Hdt. 3, 150 ; εὖ πάνυ, Ar. Pl. 198 πάνυ εὖ, Plat. Men. 80a, tout à fait ; εὖ σαφῶς, Eschl. Pers. 784 ; Ar. Pax 1302, très évidemment ; dans les réponses εὖγε (v. εὖγε) ; εὖ κἀνδρικῶς, Ar. Eq. 379 ; εὖ καὶ ἀνδρείως, Plat. Theæt. 157d ; εὖ κἀνδρείως, Ar. Th. 656 ; ἀνδρείως τε καὶ εὖ, Plat. Crat. 440d, bien et virilement ; εὖ καὶ καλῶς, El. V.H. 2, 6 ; εὖ τε καὶ καλῶς, Plat. Rsp. 503d ; καλῶς τε καὶ εὖ, Hdt. 1, 59 ; Plat. Euthyd. 307b ; El. N.A. 17, 16, bel et bien ; c. terme d’encouragement pour exciter des chiens : εὖ κύνες, εὖ ὦ κύνες, Xén. Cyn. 6, 20, bien les chiens ! allons ! bien les chiens ! ||
II heureusement : εὖ οἴκαδ’ ἱκέσθαι, Il. 1, 18, revenir heureusement chez soi ; εὖ ζῆν, Arstt. Pol. 7, 13, vivre heureusement ||
➳ Épq. ἐΰ, Il. 3, 235 ; 4, 408 ; Hés. Th. 885.
Étym. neutre de ἐΰς.
1. goed, op de juiste wijze:
2. voorspoedig, gelukkig:
3. als versterking van een adj. of adv. echt, wel:
4. als uitr.
εὖ, neutr. von ἐΰς, bei Epik. vor einem DoppelKonsonanten auch ἐΰ, Il. 3.235, Od. 4.408, gut, wohl, recht, tüchtig, im Ggstz von κακῶς, von Hom. an überall, bes. in Verbindung mit Verbis, εὖ καὶ ἐπισταμένως, Il. 10.265, Od. 20.161 ; εὖ κατὰ κόσμον, wohl nach Gebühr, Il, 10.472 ; vgl. ὀρθῶς τε καὶ εὖ, Plat. Men. 96e ; seltener = wohlbehalten, glücklich, behaglich, Od. 3.188, 190, 19.79, u. auch sp. in der Vrbdg mit ζῆν. Am häufigsten sind sonst die Vrbdgn mit οἶδα, εὖ εἰδώς, εὖ ἔγνωκα u. ähnl., Pind. N. 4.43, P. 4.287 ; Aesch. Spt. 357 ; Soph. O.R. 59 ; εὖ μέντοι ἴστε Plat. Apol. 20d. – Εὖ ἔρδειν τινά, Gutes erweisen, wie εὐεργετέω, Il. 5.650 ; εὖ δρᾶν τινα, Tragg. u. sonst, wie εὖ παθεῖν, der Ggstz, Wohltaten von Einem empfangen ; ὅστις γὰρ εὖ δρᾶν εὖ παθὼν ἐπίσταται Soph. Phil. 668, wie Aesch. εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν Eum. 830 abdi ; εὖ πάσχειν = glücklich sein, Soph. Phil. 501, wie oft εὖ πράττειν, sich wohl befinden (s. das verbum), u. εὖ ἔχειν, sich in einem guten Zustande befinden. – Εὖ λέγειν τινά, Gutes von ihm sagen ; εὖ λέγεις, gut gesprochen, Plat.; εὖ κλύειν, in einem guten Rufe stehen, u. ä., die bei den einzelnen Verbis bemerkt sind. – Mit dem Artikel, ἀνδρός τοι τὸ μὲν εὖ δίκαιον εἰπεῖν, das Gute, Passende, Soph. Phil. 1125, ch., wie Aesch. τὸ δʼ εὖ νικάτω, κρατοίη, Ag. 120, 340, das was Glück u. Segen bringt ; τοῦ εὖ ἕνεκα, zu einem guten Zwecke, Arist. sens. 1. – Mit ausgelassenem εἶναι, τί τῶνδʼ εὖ ; Aesch. Ch. 534 ; εὖ τὰ τῶν ἐγχωρίων Suppl. 595. – Bei manchen Wörtern dient es zur Verstärkung, so Sp. εὖ σαφῶς u. σαφῶς εὖ u. ä.; auch εὖ καὶ μάλα, Plat. Symp. 194a ; κάρτα εὖ Her. 3.150.
Aus dem Altertum ist die Betonung ἔϋ überliefert, in Betreff welcher man Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 384 vergleiche.
In den häufigen Zusammensetzungen mit Nominibus (denn mit Verbis wird es nie zusammengesetzt, vgl. Lobeck zu Phryn. p. 561 ff) drückt es entweder den guten Zustand, die Leichtigkeit oder Vergrößerung aus, oft den Zusammensetzungen mit πολύ entsprechend, u. denen mit δυσ- u. κακός entgegengesetzt. Folgt in der Zusammensetzung auf εὖ ein DoppelKonsonant, so wird es bei den Epikern gewöhnlich in ἐϋ gedehnt.
Aus dem Altertum ist die Betonung ἔϋ überliefert, in Betreff welcher man Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 384 vergleiche.
In den häufigen Zusammensetzungen mit Nominibus (denn mit Verbis wird es nie zusammengesetzt, vgl. Lobeck zu Phryn. p. 561 ff) drückt es entweder den guten Zustand, die Leichtigkeit oder Vergrößerung aus, oft den Zusammensetzungen mit πολύ entsprechend, u. denen mit δυσ- u. κακός entgegengesetzt. Folgt in der Zusammensetzung auf εὖ ein DoppelKonsonant, so wird es bei den Epikern gewöhnlich in ἐϋ gedehnt.
εὖ (ἠὺ coni. O. 5.16)
- 1well
- a εὖ νιν ἔγνωκεν P. 4.287 “εὖ καθορᾷς” P. 9.49 τό γʼ ἐν ξυνῷ πεποναμένον εὖ μὴ κρυπτέτω P. 9.93 εὖ οἶδʼ ὅτι N. 4.43 ὁ δʼ εὖ φράσθη N. 5.34 εὖ μὲν Ἀρισταγόραν δέξαι τεὸν ἐς θάλαμον, εὖ δʼ ἑταίρους N. 11.3 τοῦτο γὰρ ἀθάνατον φωνᾶεν ἕρπει, εἴ τις εὖ εἴπῃ τι I. 4.41
- b
- α εὖ πράσσω, prosper ξείνων δʼ εὖ πρασσόντων, ἔσαναν ἐσλοί O. 4.4 εἰ δὲ σὺν πόνῳ τις εὖ πράσσοι O. 11.4 ὁ δὲ Ῥαδάμανθυς εὖ πέπραγεν P. 2.73
- β εὖ τυγχάνω, succeed ἠὺ δʼ ἔχοντες σοφοὶ καὶ πολίταις ἔδοξαν ἔμμεν (Hermann: εὖ δʼ(ὲ) ἔχοντες codd.: εὖ δὲ τυχόντες Boeckh) O. 5.16 χρὴ πρὸς μακάρων τυγχάνοντʼ εὖ πασχέμεν (τὸ εὖ κοινόν. Σ.) P. 3.104
- γ εὖ πάσχω, be successful τὸ δὲ παθεῖν εὖ πρῶτον ἀέθλων P. 1.99, cf. P. 3.104 εὐανθεῖ σὺν ὄλβῳ εἴ τις εὖ πάσχων λόγον ἐσλὸν ἀκούῃ I. 5.13 ἔραμαι ἐόντων εὖ τε παθεῖν καὶ ἀκοῦσαι φίλοις ἐξαρκέων N. 1.32
- δ εὖ ἀκούω, have a good reputation εὖ δʼ ἀκούειν δευτέρα μοῖρʼ P. 1.99, cf. N. 1.32 [
- c dub. εὖζωᾶς (codd.: εὐζοίας Schr.) P. 4.131]
Strong 2095
well: εὖ γιν., Eph 6:3
(LXX); εὖ ποιεῖν, c. dat. (cf. Si 12:1-2), to do good, Mk 14:7 (where Nestle suggests εὐποιεῖν, q.v.); εὖ πράσστειν, to fare well, Ac 15:29; in replies (= εὖγε), good! well done! Mt 25:21, 23 Lk 19:17 (εὖγε, WH, txt.).†
εὖ (neut. of ἐύς): well, answering in meaning as adv. to the adjectives ἀγαθός and κᾱλός; hence ‘rightly,’ ‘finely,’ ‘carefully,’ etc., esp. ‘happily,’ ‘prosperously,’ εὖ ζώειν, εὖ οἴκαδʼ ἱκέσθαι, Od. 17.423, Il. 1.19, Od. 3.188, 1; εὖ ἔρδειν τινά, i. e. ἀγαθὰ ἔρδειν, Il. 5.650; used to strengthen other words, εὖμάλα, εὖ πάντες, ‘quite all,’ Od. 10.452, Od. 18.260.
εὖ
neut. of ἐΰς
- Iwell, Lat. bene, opp. to κακῶς, Hom., etc.; with another adv., εὖ καὶ ἐπισταμένως well and workmanlike, Hom.; so, εὖ κατὰ κόσμον well and in order, Il.:—also, luckily, happily, well off, Od.:—in Prose, εὖ ἔχειν to be well off, Attic;c. gen., εὖ ἥκειν τοῦ βίου to be well off for livelihood, Hdt.
- 2εὖ γε, oft. in answers, v. εὖγε.
- 3with Adjectives or Adverbs, to add to their force, εὖ πάντες, like μάλα πάντες, Od.; εὖ μάλα Od.; εὖ πάνυ Ar.; εὖ σαφῶς Aesch.
- IIas Subst., τὸ εὖ the right, the good cause, τὸ δʼ εὖ νικάτω Aesch.
- IIIas the Predicate of a propos., τί τῶνδʼ εὖ; which of these things is well? Aesch.; εὖ εἴη may it be well, Aesch.
- IVin Compos., it has all the senses of the adv., but commonly implies greatness, abundance, prosperity, easiness, opp. to δυσ-. (Like α- privat., Lat. in-, δυσ-, it is properly compounded with Nouns only, Verbs beginning with εὖ being derived from a compd. Noun, as, εὐπαθέω from εὐπαθής. εὐ-δοκέω is an exception.)
-
…· οὐ γὰρ ἀποδέχονται. καὶ λέγουσι μέν τι, οὐ μέντοι γε ὅσον οἴονται · ἀλλὰ τὸ τοῦ Θεμιστοκλέους εὖ ἔχει, ὃς τῷ Σεριφίῳ λοιδορουμένῳ καὶ λέγοντι ὅτι οὐ διʼ αὑτὸν ἀλλὰ διὰ τὴν πόλιν εὐδοκιμοῖ, ἀπεκρίνατο ὅτι…
Plato, Republic
-
…, αὐτῶν ἡ ἀρετή · οὐ γάρ πω τοῦτο ἐρωτῶ, ἀλλʼ εἰ τῇ οἰκείᾳ μὲν ἀρετῇ τὸ αὑτῶν ἔργον εὖ ἐργάσεται τὰ ἐργαζόμενα, κακίᾳ δὲ κακῶς. ἀληθές, ἔφη, τοῦτό γε λέγεις. οὐκοῦν καὶ ὦτα στερόμενα…
Plato, Republic
-
…δὴ φαίνεται ἐπακολουθοῦν τὸ ἡδύ. ὁ οὖν Κέβης ὑπολαβών, νὴ τὸν Δία, ὦ Σώκρατες, ἔφη, εὖ γʼ ἐποίησας ἀναμνήσας με. περὶ γάρ τοι τῶν ποιημάτων ὧν πεποίηκας ἐντείνας τοὺς τοῦ Αἰσώπου λόγους καὶ τὸ εἰς…
Plato, Phaedo
-
…δικαιοσύνη ὁμόνοιαν καὶ φιλίαν · ἦ γάρ ; ἔστω, ἦ δʼ ὅς, ἵνα σοι μὴ διαφέρωμαι. ἀλλʼ εὖ γε σὺ ποιῶν, ὦ ἄριστε. τόδε δέ μοι λέγε · ἆρα εἰ τοῦτο ἔργον ἀδικίας, μῖσος ἐμποιεῖν…
Plato, Republic
-
…καὶ τοὺς αὐτοὺς πρεσβεύω καὶ τιμῶ οὕσπερ καὶ πρότερον · ὧν ἐὰν μὴ βελτίω ἔχωμεν λέγειν ἐν τῷ παρόντι, εὖ ἴσθι ὅτι οὐ μή σοι συγχωρήσω, οὐδʼ ἂν πλείω τῶν νῦν παρόντων ἡ τῶν πολλῶν δύναμις ὥσπερ παῖδας ἡμᾶς…
Plato, Crito
-
…ὡς καλῶς ηὐλαβοῦντο μηδέποτε ἐμποδὼν ἐν τῷ πρόσθεν εἶναι Πρωταγόρου, ἀλλʼ ἐπειδὴ αὐτὸς ἀναστρέφοι καὶ οἱ μετʼ ἐκείνου, εὖ πως καὶ ἐν κόσμῳ περιεσχίζοντο οὗτοι οἱ ἐπήκοοι ἔνθεν καὶ ἔνθεν, καὶ ἐν κύκλῳ περιιόντες ἀεὶ εἰς τὸ ὄπισθεν…
Plato, Protagoras
-
…· ὃ δὲ περὶ πλείονος τοῦ σώματος ἡγῇ, τὴν ψυχήν, καὶ ἐν ᾧ πάντʼ ἐστὶν τὰ σὰ ἢ εὖ ἢ κακῶς πράττειν, χρηστοῦ ἢ πονηροῦ αὐτοῦ γενομένου, περὶ δὲ τούτου οὔτε τῷ πατρὶ οὔτε τῷ ἀδελφῷ ἐπεκοινώσω…
Plato, Protagoras
-
…, τὸν δʼ ἐχθρὸν κακῶς · νῦν πρὸς τούτῳ ὧδε λέγειν, ὅτι ἔστιν δίκαιον τὸν μὲν φίλον ἀγαθὸν ὄντα εὖ ποιεῖν, τὸν δʼ ἐχθρὸν κακὸν ὄντα βλάπτειν ; πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, οὕτως ἄν μοι δοκεῖ καλῶς…
Plato, Republic
-
…ψυχῆς εἶναι δικαιοσύνην, κακίαν δὲ ἀδικίαν ; συνεχωρήσαμεν γάρ. ἡ μὲν ἄρα δικαία ψυχὴ καὶ ὁ δίκαιος ἀνὴρ εὖ βιώσεται, κακῶς δὲ ὁ ἄδικος. φαίνεται, ἔφη, κατὰ τὸν σὸν λόγον. ἀλλὰ μὴν ὅ γε…
Plato, Republic
-
…ἔχει ; τί οὖν τὰ νῦν ; ἦ παρʼ ἐκείνου φαίνῃ ; καὶ πῶς πρός σε ὁ νεανίας διάκειται ; εὖ, ἔμοιγε ἔδοξεν, οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τῇ νῦν ἡμέρᾳ · καὶ γὰρ πολλὰ ὑπὲρ ἐμοῦ εἶπε βοηθῶν ἐμοί…
Plato, Protagoras