ἵστημι

ἵστημι (cf. ἱστάω, ἱστάνω),

• • I causal, make to stand, imper. ἵστη Il. 21.313, E. Supp. 1230, καθ-ίστα Il. 9.202: impf. ἵστην, Ep. ἵστασκε Od. 19.574; 3 pl. ἵσταν B. 10.112: fut. στήσω, Dor. στᾱσῶ Theoc. 5.54: aor. 1 ἔστησα, Ep. 3 pl. ἔστᾰσαν for ἔστησαν dub. in Od. 18.307, 3.182, 8.435, al. (v. ἔστᾰσαν): hence, in late Poets, ἔστᾰσας, ἔστᾰσε, AP 9.714, 708 (Phil.): aor. 1 Med. ἐστησάμην (never intr.), v. infr. A.ΙΙΙ.2, 3: pf. ἕστᾰκα Cerc. 3, (καθ-) Hyp. Eux. 28, UPZ 112.5 (ii B.C.), (περι-) Pl. Ax. 370d, (ἀφ-) LXX Je. 16.5, (παρ-) Phld. Rh. 1.9 S., al., (συν-) S.E. M. 7.109; also ἕστηκα (v. infr.) in trans. sense, (δι-) Arist. Vent. 973a18, (ἀφ-) v.l. in LXX l.c.; ἑστακεῖα trans. in Test.Epict. 1.25.
  • II intr., stand,
  • • 1 Act., aor. 2 ἔστην, Ep. στάσκον Il. 3.217; 3 pl. ἔστησαν, more freq. in Hom. ἔσταν, στάν [ᾰ]; imper. στῆθι, Dor. στᾶθι Sapph. 29, Theoc. 23.38; subj. στῶ, Ep. 2 and 3 sg. στήῃς, στήῃ (for στῇς, στῇ), Il. 17.30, 5.598; 1 pl. στέωμεν (as disyll.) 22.231, στείομεν 15.297; opt. σταῖεν, Ep. 3 pl. σταίησαν 17.733; inf. στῆναι, Ep. στήμεναι 17.167, Od. 5.414, Dor. στᾶμεν Pi. P. 4.2; part. στάς: pf. ἕστηκα: plpf. ἑστήκειν, sts. with strengthd. augm. εἱστήκειν, as E. HF 925, Ar. Av. 513, Th. 1.89, etc.; Ion. 3 sg. ἑστήκεε Hdt. 7.152:—from Hom. downwds. the shorter dual and pl. forms of the pf. are preferred, ἕστᾰτον, ἕστᾰμεν, ἕστᾰτε, ἑστᾶσι (IG 12(8).356 (Thasos, vi B.C.), etc.), in Hdt. ἑστέᾱσι; imper. ἕστᾰθι Aristomen. 5; subj. ἑστῶ; opt. ἑσταίην; inf. ἑστάναι, Ep. ἑστάμεν, ἑστάμεναι (ἑστηκέναι only late, as Ael. VH 3.18); part. ἑστώς (ἑστηκώς rare in early Gr., Hdt. 2.126, Pl. Men. 93d, Lg. 802c, Arist. (infr. B.ΙΙ.2), Alex. 126.16, εἱστηκότα IG 1(2).374.179), fem. ἑστῶσα (not ἑστυῖα; but συνεστηκυιῶν prob. in Hp. Aër. 10), neut. ἑστός Pl. Ti. 40b, Tht. 183e, SIG 1234 (Lycia), etc., (καθ-) POxy. 68.32 (ii A.D.), (ἐν-) PRyl. 98 (a). 10 (ii A.D.), (παρ-) Ar. Eq. 564 (-ώς freq. v.l. as in Pl. and Ar. ll.cc., preferred by Choerob. in Theod. 2.313); gen. ἑστῶτος; Ion. ἑστεώς, ἑστεός, ῶτος; Ep. ἑστηώς Hes. Th. 747; dat. pl. ἑστηῶσι cj. in Antim. 16.5, cf. Call. Dian. 134; Hom. does not use the nom., but has gen. ἑστᾰότος, acc. ἑστᾰότα, nom. pl. ἑστᾰότες, as if from ἑσταώς: so also plpf. ἑστάτην, ἕστᾰμεν, ἕστᾰτε, ἕστᾰσαν: late pres. ἑστήκω, formed from pf., Posidipp. ap. Ath. 10.412e: hence, fut. ἑστήξω Hom. Epigr. 15.14, X. Cyr. 6.2.17, Hegesipp. 1.25, ἑστήξομαι X. Cyn. 10.9 codd.
    • 2 Pass., ἵσταμαι: imper. ἵστασο Hes. Sc. 449, ἵστω S. Ph. 893, Ar. Ec. 737: impf. ἱστάμην: fut. στᾰθήσομαι And. 3.34, Aeschin. 3.103: more freq. στήσομαι Il. 20.90, etc.: aor. ἐστάθην Od. 17.463, etc.; rarely ἔστην, Dor. 3 sg. ἔσστα SIG 56.43 (Argos, v B.C.): pf. ἕσταμαι (δι-) v.l. in Pl. Ti. 81d, κατεστέαται v.l. in Hdt. 1.196. (From I.-E. sthā-, cf. Skt. sthā- (aor. á-sthā-t), Lat. stare, etc.; Gr. redupl. pres. and pf. fr. si-sthā-, se-sthā-.)
• A Causal, make to stand, set up, πελέκεας ἑξείης Od. 19.574; ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα he set it against the pillar, 1.127, cf. Il. 15.126; ἱ. ἱστόν set up the loom, or raise the mast (v. ἱστός I and ΙΙ); κρητῆρας στήσασθαι to have bowls set up, Od. 2.431; θεοῖς . . κρητῆρα στήσασθαι in honour of the gods, Il. 6.528; στῆσαί τινα ὀρθόν, στ. ὀρθὰν καρδίαν, Pi. P. 3.53, 96; ὀρθῷ στ. ἐπὶ σφυρῷ Id. I. 7(6).13; ἐς ὀρθὸν ἱ. τινά E. Supp. 1230; ὁ Ξανθίας τὸν φαλλὸν ὀρθὸν στησάτω Ar. Ach. 243; ὀρθὸν οὖς ἵστησιν S. El. 27; στῆσαι λόγχας, for battle, Id. Ant. 145 (lyr.); esp. raise buildings, statues, trophies, etc., ἱ. ἀνδριάντα Hdt. 2.110; τροπαῖα S. Tr. 1102; τροπαῖον ἱ. τῶν πολεμίων Isoc. 4.150, cf. IG 2(2).1457.26; τροπαῖον στησάμενοι X. HG 2.4.7; τροπαῖον ἂν στήσαιτο τῶν ταύτης τρόπων Ar. Pl. 453; τὰ μακρὰ στῆσαι τείχη Th. 1.69; ἱ. τινὰ χαλκοῦν set him up in brass, raise a brazen statue to him, D. 13.21, 19.261 (so in pf., stand, οὗτος ἕστηκε λίθινος Hdt. 2.141:—Pass., σφυρήλατος ἐν Ὀλυμπία στάθητι Pl. Phdr. 236b; σταθῆναι χαλκοῦς Arist. Rh. 1410a33).
• • II set, place, of things or persons, τρίποδʼ ἔστασαν ἐν πυρί Od. 8.435, etc.; ὥς σʼ ἄγχι γῆς στήσωσι Καδμείας S. OC 399, etc.; fix, τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὴν γῆν Philostr. VA 1.10; esp. set men in order or array, πεζοὺς δʼ ἐξόπιθε στῆσεν Il. 4.298, cf. 2.525, etc.; στῆσαί τινας τελευταίους X. Cyr. 6.3.25, etc.
  • III bring to a standstill, stay, check, λαὸν δὲ στῆσον Il. 6.433; νέας, ἵππους, ἡμιόνους στῆσαι, Od. 3.182, Il. 5.755, 24.350; μύλην στῆσαι to stop the mill, Od. 20.111; στῆσεν ἄρʼ (sc. ἡμιόνους) 7.4; στῆσε δʼ ἐν Ἀμνισῷ (sc. νῆα) 19.188; βᾶριν Iamb. Myst. 6.5; στῆσαι τὴν φάλαγγα halt it, X. Cyr. 7.1.5; ἵστησι ῥοῦν Pl. Cra. 437b, etc.; ἵ. τὴν ψυχὴν ἐπὶ τοῖς πράγμασιν ib. 437a; στ. τὰ ὄμματα fix them, of a dying man, Id. Phd. 118a; στ. τὸ πρόσωπον compose the countenance, X. Cyr. 1.3.9; στήσαντες ἐπὶ τούτων τὴν διήγησιν Plb. 3.2.6: esp. in Medic., ἵ. κοιλίαν Dsc. 1.20; τὰς κοιλίας Philotim. ap. Orib. 4.10.1; αἱμορραγίας Dsc. 1.129: abs., Arist. HA 605a29:—Med., ἱστάμενος τῷ νοσήματι Hp. Ep. 19 (Hermes 53.65).
  • • 2 set on foot, stir up, κονίης . . ἱστᾶσιν ὀμίχλην Il. 13.336; ἵστη δὲ μέγα κῦμα 21.313; νεφέλην ἔστησε Κρονίων Od. 12.405, cf. Il. 5.523; of battle, etc., φυλόπιδα στήσειν stir up strife, Od. 11.314; ἔριν στήσαντες 16.292 (so intr. φύλοπις ἕστηκε the fray is on foot, Il. 18.172):—also in Med., στησάμενοι δʼ ἐμάχοντο ib. 533, Od. 9.54; πολέμους ἵστασθαι Hdt. 7.9.βʹ, 175, 236; so ἱστάναι βοήν A. Ch. 885; κραυγήν E. Or. 1529 (Pass., θόρυβος ἵσταται βοῆς arises, S. Ph. 1263); also of passions and states of mind, μῆνιν, ἐλπίδα στῆσαι, Id. OT 699, E. IA 788 (lyr.).
    • 3 set up, appoint, τινὰ βασιλέα Hdt. 1.97; τύραννον S. OT 940, cf. OC 1041, Ant. 666:—Med., ἐστάσαντο τύραννον Alc. 37A; φύλακας στησόμεθα Pl. R. 484d:—Pass., ὁ ὑπὸ Δαρείου σταθεὶς ὕπαρχος Hdt. 7.105, cf. IG 9(1).32.23 (Stiris, ii B.C.).
    • 4 establish, institute, χορούς, παννυχίδα, Hdt. 3.48, 4.76 (so στήσασθαι ἤθεά τε καὶ νόμους Id. 2.35; ἀγῶνα h.Ap. 150); στῆσαι χορόν, Ὀλυμπιάδα, ἑορτάν, Pi. P. 9.114, O. 2.3, 10(11).58; κτερίσματα S. El. 433; χορούς B. 10.112, D. 21.51; οὐχ ὑγιῶς ἱστάμενος λόγον setting up a bad argument, Anon.Lond. 26.34:—Pass., ἀγορὴ ἵσταταί τινι Hdt. 6.58.
    • 5 = Lat. statuere, determine, γνῶναι καὶ στῆσαι D.H. 8.68; διαγεινώσκειν καὶ ἱστάναι Not. Arch. 4.21 (Aug.):—Pass., τὰ ὑπό τινος σταθέντα OGI 665.27 (Egypt, i A.D.); τὰ ἑσταμένα Wilcken Chr. 167.27 (ii B.C.).
    • 6 fix by agreement, ὁ σταθεὶς τόκος PGrenf. 1.31.1 (i B.C.), cf. PFlor. 14.11 (iv A.D.); τὸ ἑσταμένον ἐνοίκιον BGU 253.15 (iii A.D.).
    • 7 bring about, cause, ἀμπνοάν Pi. P. 4.199; στῆσαι δύσκηλον χθόνα make its case desperate, A. Eu. 825.
  • IV place in the balance, weigh, Il. 19.247, 22.350, 24.232, Ar. V. 40; [ἐκπώματα] Thphr. Char. 18.7; ἀριθμοῦντες καὶ μετροῦντες καὶ ἱστάντες X. Cyr. 8.2.21, etc.; ἱστάναι τι πρὸς ἀργύριον weigh a thing against silver, Hdt. 2.65; ἀγαθὸς ἱστάναι good at weighing, Pl. Prt. 356b; τὸ ἐγγὺς καὶ τὸ πόρρω στήσας ἐν τῷ ζυγῷ ibid., cf. Lys. 10.18; ἐπὶ τὸ ἱστάναι ἐλθεῖν have recourse to the scales, Pl. Euthphr. 7c:—Pass., ἵστασθαι ἐπὶ ζυγοῦ Arr. Epict. 1.29.15; σταθείς weighed, IG 11(2).161B 113 (Delos, iii B.C.).
  • • 2 weigh out, pay, LXX 3 Ki. 21.39, cf. Za. 11.12, Ev.Matt. 26.15.
• B Pass. and intr. tenses of Act., to be set or placed, stand, Hom. etc., ἀγχοῦ, ἆσσον, Il. 2.172, 23.97; ἄντα τινός 17.30; ἐς μέσσον Od. 17.447; σταθεὶς ἐς μέσον Hdt. 3.130; ἀντίοι ἔσταν, ἐναντίοι ἔστησαν, Il. 1.535, Od. 10.391: prov. of critical circumstances, ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς Il. 10.173: freq. merely a stronger form of εἶναι, to be in a certain place or state, ἀργύρεοι σταθμοὶ ἐν χαλκέῳ ἕστασαν οὐδῷ Od. 7.89, etc.; ἑστάτω for ἔστω, S. Aj. 1084; τὰ νῦν ἑστῶτα,= τὰ νῦν, Id. Tr. 1271 (anap.); ἐμοὶ δʼ ἄχος ἕστᾱκεν Id. Aj. 200 (lyr.): with Adv., ξυμφορᾶς ἵνʼ ἕσταμεν, ἵνʼ ἕστ. χρείας, in what case or need we are, Id. Tr. 1145, OT 1442; ποῦ τύχης ἕστηκεν; Id. Aj. 102; later also ἀδίκως, ὀρθῶς, εὐλαβῶς ἵστασθαι, behave wrongly, etc., Plb. 18.3.2, 33.6.3, 18.33.4.
• • • 2 take up an intellectual attitude, ὡς ἵστασθαι δεῖ περὶ χρημάτων κτήσεως Phld. Oec. p.38 J.; οὐκ ὀρθῶς ἵ. Id. Rh. 1.53 S.
    • 3 in pregnant sense, στῆναι ἐς . . Hdt. 9.21; στ. ἐς δίκην E. IT 962; στ. παρά τινα Il. 24.169 (but οἱ μὴ στάντες παρὰ τὰ δεινά those who did not face the danger, D.H. 9.28): c. acc. loci, τί τοῦτʼ αἰθερίαν ἕστηκε πέτραν; E. Supp. 987 (lyr.); στῆτε τόνδε τρίβον Id. Or. 1251:c. acc. cogn., ποίαν μʼ ἀνάστασιν δοκεῖς . . στῆναι; S. Ph. 277.
  • II stand still, halt, ἀλλʼ ἄγε δὴ στέωμεν Il. 11.348, cf. Od. 6.211, 10.97; opp. φεύγω, 6.199, etc.; stand idle, Il. 4.243, al.; ἑστάναι to be stationary, opp. κινεῖσθαι, Pl. R. 436c, etc.; κατὰ χώρην ἑστάναι Hdt. 4.97; οὐ μὴν ἐνταῦθʼ ἕστηκε τὸ πρᾶγμα does not rest here, D. 21.102, cf. 10.36; ἐὰν ἡ κοιλία στῇ if the bowels are constipated, Arist. HA 588a8: c. part., οὐ στήσεται ἀδικῶν D. 10.10; come to a stop, rest satisfied, ἄν τις ὀρθῶς ἐπιβάλῃ, ἔπειτα σταθῇ Epicur. Fr. 423; οὐχ ἱστάμενοι Plot. 3.1.2: impers., ἵσταται there is a stop, one comes to a stop, Arist. APr. 43a37, al.; οὐκ ἔστη ἐνταῦθα κακοῖς γενομένοις ἀποθανεῖν Plot. 3.2.8; also ἵστασθαι μέχρι τοῦ γένους Them. in APo. 55.8, al.
  • • 2 metaph., stand firm, X. HG 5.2.23; τῇ διανοίᾳ Plb. 21.11.3; of arguments or propositions, hold good, Phld. Rh. 1.83, 2.192 S.: part., ἑστηκώς fixed, stable, Arist. GA 776a35, EN 1104a4, Metaph. 1047a15; δεῖ τὸ κρίμα ἑστηκὸς καὶ κύριον εἶναι SIG 826ii29 (Delph., ii B.C.); λογισμὸς ἑστὼς καὶ νουνεχής Plb. 3.105.9; τέχναι οὐκ ἔχουσαι τὸ ἑστηκός, ἀλλὰ τὸ στοχαστικόν Phld. Rh. 1.71 S. (so Adv. ἑστηκότως, opp. στοχαστικῶς, ib. 70S.), cf. Iamb. Protr. 21.κʹ; χρεία ἑστηκυῖα καὶ τεταγμένη Plb. 6.25.10; ἑστηκότα θεωρήματα, ἑστηκότες σκοποί, Phld. Rh. 1.2 S., Po. 5.22; of age, ἑστηκυῖα ἡλικία Pl. Lg. 802c; τιμαὶ ἑστηκυῖαι fixed prices, PTeb.ined. 703.177.
  • III to be set up or upright, stand up, rise up, κρημνοὶ ἕστασαν Il. 12.55; ὀρθαὶ τρίχες ἔσταν 24.359, cf. A. Th. 564 (lyr.), Pl. Ion 535c, etc.; κονίη ἵστατο Il. 2.151; ἵστατο κῦμα 21.240; of a horse, ἵστασθαι ὀρθός to rear, Hdt. 5.111; ἵστασθαι βάθρων from the steps, S. OT 143.
  • • 2 to be set up, erected, or built, στήλη, ἥ τʼ ἐπὶ τύμβῳ ἑστήκῃ Il. 17.435; ἕστακε τροπαῖον A. Th. 954 (lyr.); μνημεῖον Ar. Eq. 268, etc.; v. supr. A.II.
    • 3 generally, arise, begin, ἵστατο νεῖκος Il. 13.333; cf. A. III.2.
    • 4 in marking Time, ἔαρος νέον ἱσταμένοιο when spring is not long begun, Od. 19.519; ἕβδομος ἑστήκει μείς the seventh month was begun, Il. 19.117; τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο as one month ends and the next begins, Od. 14.162, cf. Hes. Op. 780; later μὴν ἱστάμενος, μεσῶν, φθίνων, first in Hdt. 6.57, 106, cf. And. 1.121, Aeschin. 3.67; σχεδὸν ἤδη μεσημβρία ἵσταται Pl. Phdr. 242a.
    • 5 to be appointed, στῆναι ἐς ἀρχήν Hdt. 3.80; v. supr. A.III.3.

ἵστημι, entst. aus *σίστημι, Latein. sisto, Wurzel ΣΤα, s. Curtius Grundz. d. Griech. Etymol. 2. Aufl. S. 191.
Die transitive Bedeutung »stellen« hat praes., impft., fut. 1., aor. 1. act.; imper. ἵστη Il. 21.313, καθίστα 9.203, wie von ἱστάω ; ἱστᾷ Her. 4.103 ; κατίστα 6.43 ; ἱστᾶν Plat. Crat. 437b ; ἀφιστῴης Xen. Symp. 2.20 ; impt. ἵστην, ἵστασκε Od. 19.574 ; fut. στήσω ; aor. ἔστησα, dazu die 3. Pers. plur. ἔστασαν, ep. für ἔστησαν, Il. 2.525, Bekker ἵστατον, Od. 3.182.18.307, Bekker ἵστασαν, vgl. Spitzner Exc. V zur Il.; Il. 12.54 ff. ist mit Bekker zu schreiben κρημνοὶ περὶ πᾶσαν ἕστασαν (s. nachher) ἀμφοτέρωθεν τοὺς ἔστασαν υῖες Ἀχαιῶν, wo Wolf die Spiritus noch umgekehrt verteilt hat ; intr. sind perf. ἕστηκα u. plusqpf. ἑστήκειν, auch εἱστήκειν, mit Präs.- u. Impft.-Bdtg, ich stehe, ich stand ; eben so aor.2 ἔστην, ich trat hin ; zum perf. gehören synkopierte Formen, indic. dual. u. plur. ἕστατον, ἕσταμεν, ἕστατε, wofür Il. 4.243, 246 ἕστητε steht, ἑστᾶσι, conj. ἑστῶ, opt. ἑσταίην, imper. ἕσταθι, inf. ἑστάναι, ep. ἑστάμεν u. ἑστάμεναι, Hom., partic. ἑστώς, ἑστῶσα, ἑστώς, oder, wie es nach mss. jetzt bei den att. Schriftstellern meist hergestellt ist, ἑστός, gen. ἑστῶτος, ion. ἑστεώς, ep. ἑστηώς, Hes. Th. 519, wie Ap.Rh., bei Hom. gen. ἑσταότος, acc. ἑσταότα, plur. ἑσταότες, plusqpf. ἕστατον, ἑστάτην, ἕσταμεν, ἕστατε, ἕστασαν, was mit der Aoristform ἔστασαν nicht zu verwechseln ist. Vom aor.2 hat Hom. die Iterativformen στάσκον, ες, ε, Il. 3.217, 18.160, u. neben ἔστησαν häufiger ἔσταν, στάν, im conj. (statt στῇς, στῇ) στήῃς, στήῃ, 5.598, 17.30, plur. στέωμεν für στῶμεν, 22.231, 11.348, zweisilbig zu lesen, u. στείομεν, 15.297, inf. στήμεναι, 17.167, Od. 5.414.
Med. ἵσταμαι, teils für sich stellen, aufrichten, teils u. bes. in den Kompp. intr., stehen ; fut. στήσομαι, aor. ἐστησάμην. Zu ἕστηκα ein fut. in der intr. Bdtg, ich werde stehen, ἑστήξω, Ar. Lys. 634 Thuc. 3.37 Plat. Symp. 220d, auch ἑστήξομαι, Eur. I.A. 675 Xen. Cyr. 6.2.17, häufiger bei Sp. Die Form στεῦμαι s. besonders. – In dem Folgdn sind die tempp. nicht geschieden, da der Gebrauch der intransitiven sich überall an den der transitiven anreiht.
Stellen,
   1) im Ggstz zur Bewegung, das Beendigen derselben, das zur Ruhe bringen u. zur Ruhe kommen bezeichnend, still stehen lassen, Halt machen lassen, aufhalten, hemmen ; ἵστη δὲ μέγα κῦμα, halt die Wogen an, Il. 21.313 ; λαὸν δὲ στῆσον, laß das Volk halten, 6.433 ; στῆσαν ἄρʼ ἡμιόνους 24.350, u. öfter ἵππους, νέα ; μύλην στήσασα, nachdem sie die Mühle angehalten hatte, Od. 20.111. So ῥοῦν στῆσαι Plat. Crat. 437b ; τὴν διάρροιαν Arist. H.A. 8.26 ; übertr., στήσαντες ἐπὶ τούτων τὴν διήγησιν, dabei innehaltend mit der Erzählung, Pol. 3.2.6 ; τὰ ὄμματα ἔστησεν, er hielt die Augen still, sie waren gebrochen, Plat. Phaed. 118 ; anders ὀφθαλμοὶ ἕστασαν Od. 19.211, sie starrten, standen unbeweglich ; so intr., stehen bleiben, stillstehen, ἔστην δὲ σκοπιὴν ἐς παιπαλόεσσαν ἀνελθών, ich blieb stehen, nachdem ich hinausgegangen war und stand da, Od. 10.97, 148, u. so oft, häufig mit Partizipien von Verbis der Bewegung, στῆ δὲ μάλʼ ἐγγὺς ἰών, ἔστη ἐπʼ οὐδὸν ἰών, στῆ δʼ ἐπὶ τάφρον ἰών, κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη, Il. 11.94, στήτην ἐρχομένω, Od. 17.261, so daß darin die vorangegangene Bewegung mit zu denken ist, στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς, er trat hin u. stand zu Häupten, Il. 2.20, στῆ δὲ παρὰ Πρίαμον, er trat neben den Priamus hin, 24.169, εἴ κέ μευ ἄντα στήῃς, 17.30, μοὶ ἆσσον στῆθι, tritt näher zu mir, 23.97, στῆθʼ οὕτως ἐς μέσσον, tritt in die Mitte, Od. 17.447, ἤλασεν ἄγχι στάς, trat hinzu u. schlug, 3.449 ; στῆθι πλησίον πατρός Soph. Tr. 1065 ; τί ποτʼ αἰθερίαν ἕστηκε πέτραν ; warum ist sie auf den Fels getreten ? Eur. Suppl. 987 ; στὰς εἰς τὸ μέσον Xen. Cyr. 4.1.1 ; – νῶϊδʼ ἔπειτα στῆμεν ἐνὶ προθύροισιν, wir blieben stehen, Il. 11.776 ; 21.551 ; στῆτέ μοι ἀμφίπολοι, πόσε φεύγετε, bleibt mir stehen, Od. 6.199. – Damit ist nicht der Fall zu verwechseln, wo der aor. I. scheinbar intr. steht in der Bdtg »still halten«, »anhalten«, denn immer ist aus dem Zusammenhange νέας od. ἵππους zu ergänzen, Od. 7.4, 19.188, Il. 11.348, 22.231. Häufig so auch aor. I.med. – Den Ggstz hebt Plat. oft hervor, οὔτε ἕστηκεν οὔτε κινεῖται Soph. 250c, ἑστᾶσί τʼ ἅμα καὶ κινοῦνται Rep. IV.436d, ὅταν κινούμενον ἵστηταιParm. 156c ; ἐὰν ἡ κοιλία, τὰ καταμήνια στῇ, zum Stehen kommen, nicht fließen, Arist. H.A. 3.11, 9.12. – So auch οὐ στήσεται πάντας ἀνθρώπους ἀδικῶν, er wird nicht anhalten, nicht aufhören, Unrecht zu tun, Dem. 10.10 ; ὡς οὐ στήσεται τοῦτο ἄνευ μεγάλου τινὸς κακοῦ 10.36, es wird nicht zur Ruhe kommen, beigelegt werden ; οὐ μὲν ἐνταῦθʼ ἕστηκε τὸ πρᾶγμα 21.102 ; auch Sp., wie ἔστη δὴ οὕτω τὸ δεινόν Hdn. 1.13.10. – Hieran reiht sich die Nebenbdtg des müssigen, untätigen Stehens, Il. 5.485, 10.480. – Aber auch = dem Feinde Stand halten, οὐκέτι ἵστανται, ἀλλὰ φεύγουσι Xen. An. 1.10.1 ; 4.8.19 ; οἱ μὴ στάντες παρὰ τὰ δεινά Dion.Hal. 9.28, die den Gefahren nicht Trotz bieten. – Uebertr., ὅτι ἵστησιν ἡμῶν ἐπὶ τοῖς πράγμασι τὴν ψυχήν, weil sie den Geist dabei verweilen läßt, darauf hinrichtet, Plat. Crat. 437a.
   2) stellen, aufrichten, aufrecht hinstellen, Ggstz Liegen oder Sitzen, u. intr. aufrecht stehen, oft mit ὀρθός verbunden, ὀρθῶν δʼ ἑσταότων ἀγορὴ γένετʼ, οὐδέ τις ἔτλη ἵζεσθαι Il. 18.246, ἧσται, οὐδʼ ὀρθὸς στῆναι δύναται ποσὶν οὐδὲ νέεσθαι οἴκαδε, Iros saß, denn er konnte nicht auf den Füßen gerade stehen, noch auch gehen, Od. 18.240 ; ὀΐων ὀρθῶν ἑσταότων 9.441 ; πελέκεας ἵστασχʼ ἑξείης, stellt der Reihe nach auf, 19.574. So bes. ἱστὸν στῆσαι u. στήσασθαι, den Mastbaum im Schiffe aufrichten, um sich zur Fahrt zu rüsten, od. den Webebaum od. Webestuhl ufstellen, um das Gewebe darauf zu beginnen ; κρητῆρας στήσασθαι, Mischkrüge auf-, hinstellen, um das Mahl zu beginnen, Od. 2.431 ; τινί, den Mischkrug Einem zu Ehren aufstellen, Il. 6.528 ; ἔγχος ἔστησε, stellte die Lanze hin, 15.126 ; anders Soph. λόγχας στήσαντʼ ἔχετον Ant. 146, vom feindlichen Entgegenstellen, -strecken ; Soph. setzt στάντες ἐς ὀρθόν dem πεσόντες gegenüber, O.R. 51 ; ib. 143 ist βάθρων ἵστασθε nach den Schol. ἀνάστητε ἀπὸ τῶν καθεδρῶν, erhebt euch von den Stufen ; στῆσόν μεκ ἀξίδρυσον O.C. 11 ; σύ με εἰς ὀρθὸν ἵστη Eur. Suppl. 1229 ; eben so ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν Od. 1.127 ; ὀρθὸν κρᾶτʼ ἔστησαν, sie hielten den Kopf hoch, Eur. Hipp. 1203 ; vom Pferde ὀρθὸν οὖς ἵστησιν, spitzt die Ohren, Soph. El. 27 ; ὥστε πάντας ὀρθίας τρίχας στῆσαι O.C. 1621, wir gew. intr. »das Haar sträubte sich Jedem empor«, wie Il. 24.359 ὀρθαὶ δὲ τρίχες ἔσταν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν, sie standen aufrecht, starrten empor, vgl. κρημνοὶ ἕστασαν Il. 12.55 ; Aesch. τριχὸς δʼ ὀρθίας πλόκαμος ἵσταται Spt. 546 ; ὀρθαὶ αἱ τρίχες ἵστανται Plat. Ion 535c ; ἑστὼς ὀρθός Legg. II.665e ; Ggstz von κείμενος Prot. 344c. – Daher auch
      a) Denkmäler, Bildsäulen u. dgl. errichten, τρόπαιον u. τρόπαια, das Fluchtod, Siegesdenkmal aufrichten, Soph. Tr. 1092 Plat. Critia. 108c u. Folgde ; τρόπαιον ἱστάναι πολεμίων, über die Feinde, Isocr. 4.150 ; τὸ κατʼ ἐκείνων ὑπὸ τῶν βαρβάρων σταθὲν τρόπαιον 5.148 ; ἕστᾱκε δʼ Ἄτας τρόπαιον ἐν πύλαις Aesch. Spt. 937 ; auch mit näherer Beziehung auf das Subjekt τρόπαια στήσασθαι, Ar. Plut. 453, Xen. Hell. 4.6.12 u. A.; – στήλη, ἥ τʼ ἐπὶ τύμβῳ ἀνέρος ἑστήκει, die auf dem Grabe errichtet ist, steht, Il. 17.435 ; στήλην ἀποθανόντι στῆσαι DC. 69.10 ; μνημεῖον Ar. Eq. 268 ; ἀνδριάντα, eine Bildsäule errichten, Her. 2.110 ; εἰκόνες ἕστασαν ἐκ χρυσοῦ Plat. Critia. 116e ; ἐν τῷ ἱρῷ ἕστηκε λίθινος, er, d.i. seine Bildsäule von Stein steht, ist errichtet, Her. 2.141 ; τὴν πέριξ σφίγγες ἕστασαν 4.79 ; σφυρήλατος ἐν Ὀλυμπίᾳ στάθητι, es soll dir eine metallene Bildsäule errichtet werden, Plat. Phaedr. 236b ; ἱστάναι χαλκοῦς τινάς, ihnen eherne Bildsäulen errichten, Dem. 20.120. – Auch τεῖχος, eine Mauer errichten, Thuc. 1.69.
      b) χορούς, Chöre aufstellen, zugleich mit der Nebenbdtg des Ordnens, u. dadurch das Fest feiern, Soph. El. 272, Eur. Alc. 1158, Her. 3.48, der auch eben so sagt τῇ μητρὶ παννυχίδα, das Nachtfest feiern, 4.76 ; κτερίσματα Soph. El. 433 ; χορόν, ἑορτάν, Pind. P. 9.113, Ol. 11.60, Ὀλυμπιάδα Ol. 2.3.
      c) von Soldaten, sie aufstellen, ordnen, τελευταίους τινάς Xen. Cyr. 6.3.25. So Hom. στίχας ἵστατον, Il. 2.525, vgl. 16.199. – Daran reiht sich die Bdtg
   3) hinstellen als Etwas, einsetzen wozu, wozu machen, zunächst
      a) τύραννον, zum Herrscher, Soph. O.R. 940 ; ὃν πόλις στήσει, τοῦδε χρὴ κλύειν Ant. 662 ; πρὶν ἄν σε τῶν σῶν κύριον στήσω τέκνων O.C. 1045 ; τὸν ὑπὸ Δαρείου σταθέντα ὕπαρχον Her. 7.105 ; Sp., βασιλέα Δείμαντα στησάμενος Dion.Hal. 1.61 ; βασιλέα σφισὶν ἐστήσαντο DC. 71.13. Auch φύλακας τούτους στησόμεθα, Plat. Rep. VI.484d. Vgl. das üblichere καθίστημι. – Aehnlich ἤθεα καὶ νόμους ἐστήσαντο, richteten sie ein, Her. 7.35 ; τὰς σωμάτων θεραπείας Pol. 3.7.6 ; neben γνῶναι, statuere, Dion.Hal. 8.68.
      b) erregen, κονίης ὁμίχλην Il. 13.336, νεφέλας, Wolken aufsteigen lassen, 5.523, Od. 12.405, 14.303 ; ποδῶν ὑπένερθε κονίη ἵστατʼ ἀειρομένη, Staub stieg auf, sich unter den Füßen erhebend, Il. 2.151, 23.366 ; κῦμα, 21.240 ; auch φυλόπιδα στήσειν, den Kampf erheben, beginnen, Od. 11.314, wie στησάμενοι μάχην 9.54 u. φύλοπις ἕστηκε, der Kampf erhebt sich, hebt an, Il. 18.172 ; φύλοπις, νεῖκος ἵσταται, 13.333, 18.172 ; μάχην Γίγαντες ἔστησαν θεοῖς, Eur. Ion 988 ; πολέμους ἵστασθαι Her. 7.9.2 ; πῇ στήσονται τὸν πόλεμον 7.236. Aehnlich ἔριν στῆσαι, Zwist erregen, Zank anfangen, Od. 16.292, 19.11 ; ὅτου ποτὲ μῆνιν τοσήνδε πράγματος στήσας ἔχεις Soph. O.R. 699. – Von der Zeit, ἕβδομος ἑστήκει μείς, der siebente Monat hob an, Il. 19.117, τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο, wenn der eine Monat endet u. der andere anhebt, Od. 14.162, 19.307 ; vgl. Hes. O. 782 ; ἔαρος νέον ἱσταμένοιο Od. 19.519. Im attischen Kalender hießen die ersten zehn Tage des Monats der μὴν ἱστάμενος, während μὴν μεσῶν die zweite, μὴν φθίνων die dritte Dekade umfaßt, Her. 6.106 u. Folgde. – Bes. auch βοήν, Geschrei erheben, Eur. I.T. 1307, Heracl. 129 ; τίνα βοὴν ἵστης δόμοις Aesch. Ch. 872, wie Antiphan. Ath. X.450e ; ἰαχάν, κραυγήν, Eur. I.A. 1039, Or. 1529 ; τίς αὖ παρʼ ἄντροις θόρυβος ἵσταται βοῆς Soph. Phil. 1263, welch Geschrei erhebt sich. – Uebh. machen, μηδʼ ὑπερθύμως ἄγαν θεαὶ βροτῶν στήσητε δύσκηλον χθόνα Aesch. Eum. 789. – Dah. bei Sp. sich hinstellen, sich benehmen, se gerere, ἀδίκως καὶ ἀγεννῶς Pol. 17.3.2, εὐλαβῶς 18.16.4 u. öfter.
   4) wägen, auf die Wage stellen u. die Wagschale zur Ruhe, ins Gleichgewicht kommen lassen, also an sich anschließend, abwägen, χρυσοῦ δὲ στήσας δέκα τάλαντα Il. 19.247, 24.232 ; ἄποινα, zuwägen, 22.350 ; ἔχουσα τρυτάνην ἵστη βόειον δημόν Ar. Vesp. 40 ; Pax 1215 ; ἱστᾶσι σταθμῷ Her. 2.65 ; εἴ τις ἱσταίη τιθεὶς εἰς πλάστιγγας Plat. Tim. 63b ; ἐὰν ἡδέα πρὸς ἡδέα ἱστῇς, abwägen, wie τὸ ἐγγὺς καὶ τὸ πόρρω στήσας ἐν τῷ ζυγῷ Prot. 356b ; mit ἀριθμεῖν καὶ μετρεῖν vrbdn, Xen. Cyr. 8.2.21, Mem. 1.1.9.
   5) Die intr. tempp. u. das med. bezeichnen
      a) oft nur das wirkliche Bestehen, Vorhandensein, ein verstärktes εἶναι (vgl. 3), ἁλύει ἐπὶ παντὶ τῷ ἐν χρείᾳ ἱσταμένῳ Soph. Phil. 175, Schol. ἐπὶ παντὶ τῷ ἐν χρείᾳ γιγνομένῳ ἀπορεῖ, in Allem was Not ist ; τόδʼ ἐκδιδάσκει καὶ παραλλάσσει φρένας χρηστὰς πρὸς αἰσχρὰ πράγμαθʼ ἵστασθαι Soph. Ant. 299, sich zum Schlechten hinzuwenden ; ἐν ὡραίῳ ἵσταμαι βίῳ Eur. Phoen. 975, wie auch wir sagen »ich stehe in dem Alter« ; ἵνʼ ἕσταμεν χρείας Soph. O.R. 1429, da wir in solcher Lage uns befinden ; φρονῶ δὴ ξυμφορᾶς ἵνʼ ἕσταμεν Tr. 1135 ; ποῦ σοι τύχης ἕστηκεν Aj. 102 ; ähnlich ἴσως ἡ τύχη σταίη καλῶς El. 403 ; – ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς, es steht, ruht auf der Schneide eines Schermessers, Il. 10.173.
      b) ein Festgestelltsein, eine feste Haltung gewonnen haben ; ἡ ἑστηκυῖα καὶ ἔμφρων ἡλικία Plat. Legg. VII.882c, wie καθεστώς, das bestehende, feste, sichere ; τὰ νῦν ἑστῶτα Soph. Tr. 1261 ; ähnlich φιλόνεικον κατὰ τὴν Λακωνικὴν ἑστῶτα πολιτείαν Plat. Rep. VIII.545a ; χρεία ἑστηκυῖα, καὶ τεταγμένη Pol. 6.25.11 ; λογισμὸς ἑστώς 3.105.9, vgl. 9.12.7 ; ἔστη τῇ διανοίᾳ 21.9.3 ; vgl. 1) am Ende.

†ἵστημι

[στα-. Cf. L. sto, Eng. stand.]

• A

  3 pl. pres. ἱστᾶσιν Il. 13.336.

  3 pl. impf. ἕστασαν (v.l. ἔστασαν (see below)) Il. 2.525, Il. 12.56, Il. 18.346: Od. 3.182, Od. 8.435, Od. 18.307.

  Imp. ἵστη Il. 21.313.

  3 sing. pa. iterative ἵστασκε Od. 19.574.

  Fut. infin. στήσειν Od. 11.314.

  Aor. στῆσα Od. 4.582, Od. 14.258, Od. 17.427.

  3 sing. ἔστησε Il. 5.368, 523, 775, Il. 8.49, Il. 13.34, Il. 15.126, Il. 23.852: Od. 1.127, Od. 9.248, Od. 12.405, Od. 14.303, Od. 17.29. στῆσε Il. 2.558, Il. 4.298, Il. 16.199: Od. 2.391, Od. 7.4, Od. 19.188, Od. 21.120, 123.

  1 pl. στήσαμεν Od. 12.305.

  3 pl. ἔστησαν Il. 1.448: Od. 14.420. στῆσαν Il. 23.745, Il. 24.350: Od. 2.425, Od. 15.290. ἔτασαν (traditionally explained as for ἔστησαν. V. l. ἵστασαν (see above)).

  3 pl. subj. στήσωσι Il. 22.350.

  Imp. στῆσον Il. 6.433.

  Pple. στήσας Il. 19.247, Il. 24.232: Od. 5.252, Od. 10.506.

  Pl. στήσαντες Od. 16.292, Od. 19.11.

  Fem. στήσασα Il. 5.755, Il. 20.114: Od. 20.111.

  Infin. στῆσαι Il. 18.344, Il. 22.443, Il. 23.40: Od. 8.434.

  Mid. 3 pl. aor. στήσαντο Il. 1.480: Od. 2.431.

  Pl. pple. στησάμενοι Il. 18.533: Od. 9.54, 77, Od. 12.402.

  Fem. sing. στησαμένη Od. 2.94, Od. 19.139, Od. 24.129.

  Infin. στήσασθαι Il. 6.528.

• B

  Aor. ἔστην Od. 10.97, 148, 310. στῆν Il. 11.744.

  2 sing. ἔστης Il. 20.179.

  3 sing. ἔστη Il. 2.101, Il. 5.108, Il. 6.43, Il. 10.354, etc.: Od. 8.304, Od. 14.270, Od. 16.12, Od. 17.439, Od. 22.332. στῆ Il. 1.197, Il. 2.20, Il. 7.46, Il. 12.353, etc.: Od. 1.103, Od. 2.37, Od. 7.21, Od. 15.150, etc.

  3 dual στήτην Il. 1.332, Il. 3.344, Il. 15.155, Il. 21.285: Od. 17.261.

  1 pl. στῆμεν Il. 11.777.

  2 pl. ἔστητε Il. 4.243, 246.

  3 pl. ἔστησαν Il. 11.593, Il. 13.488: Od. 10.391, Od. 24.58. στῆσαν Od. 4.22. ἔσταν Il. 1.535, Il. 2.467, Il. 22.473, Il. 24.359, etc.: Od. 6.211, Od. 8.118, Od. 22.115, Od. 24.392, etc. στάν Il. 9.193, Il. 11.216, Il. 16.601, Il. 23.358, 757.

  2 sing. subj. στήῃς Il. 17.30.

  3 sing. στήῃ Il. 5.598.

  1 pl. στήομεν Il. 15.297. στέωμεν Il. 11.348, Il. 22.231.

  3 sing. opt. σταίη Od. 1.256.

  3 pl. σταίησαν Il. 17.733.

  Imp. στῆθι Il. 22.222, Il. 23.97: Od. 13.387, Od. 17.447.

  Pl. στῆτε Il. 6.80, Il. 11.588: Od. 6.199, 218.

  Pple. στάς, -άντος Il. 3.210, Il. 5.112, Il. 11.622, Il. 16.231, Il. 17.490, Il. 23.141, etc.: Od. 1.120, Od. 5.75, Od. 7.133, Od. 19.575, Od. 24.234, etc.

  Fem. στᾶσα Il. 4.129, Il. 5.784, Il. 11.10, Il. 14.154, Il. 20.49: Od. 4.370, Od. 6.56, Od. 10.400, 455, Od. 12.20.

  Infin. στήμεναι Il. 17.167, Il. 22.253: Od. 5.414. στῆναι Il. 21.266: Od. 17.439, Od. 18.241.

  3 sing. pa. iterative στάσκε Il. 3.217, Il. 18.160.

  Mid. 1 sing. pres. ἵσταμαι Il. 4.54, Il. 5.809, Il. 13.271.

  3 sing. ἵσταται Il. 10.173, Il. 15.293, Il. 22.318.

  3 pl. ἵστανται Il. 12.44.

  3 sing. impf. ἵστατο Il. 2.151, Il. 7.136, Il. 9.14, Il. 13.333, 702, Il. 16.166, Il. 19.250, Il. 20.68, Il. 21.240, 327, Il. 23.366: Od. 1.129, Od. 13.56, Od. 14.433, Od. 15.257, Od. 24.422.

  3 pl. ἵσταντο Il. 2.473, 558, Il. 11.171, 574, Il. 13.126, Il. 15.317, Il. 23.839: Od. 7.5, Od. 8.110, 263, Od. 9.381.

  2 sing. imp. ἵστα(σ)ο Il. 11.314, Il. 13.448, Il. 17.31, 179, Il. 20.197, Il. 22.85: Od. 22.233.

  Pl. ἵστασθε Il. 11.591.

  Pple. ἱστάμενος, -η Il. 2.172, Il. 4.203, Il. 12.341, Il. 13.768, Il. 18.496, etc.: Od. 4.25, Od. 5.159, Od. 7.83, Od. 9.402, Od. 14.162, etc.

  Infin. ἵστασθαι Od. 19.201.

  Fut. στήσομαι Il. 18.308, Il. 20.90.

  1 pl. στησόμεθα Il. 18.278.

  Infin. στήσεσθαι Il. 8.234, Il. 11.609, Il. 21.482.

  Pass. 3 sing. aor. ἐστάθη Od. 17.463.

• C

  2 sing. pf. ἕστηκας Il. 5.485.

  3 sing. ἕστηκε Il. 3.231, Il. 4.263, Il. 5.186, Il. 18.172, Il. 23.327: Od. 1.185, Od. 24.299, 308.

  3 dual ἕστατον Il. 23.284.

  3 pl. ἑστήκασι Il. 4.434. ἑστᾶσι Il. 4.245, Il. 5.196, Il. 9.44, Il. 12.64, Il. 14.308.

  3 sing. plupf. ἑστήκει(ν) Il. 4.329, Il. 5.587, Il. 12.446, Il. 18.557, Il. 19.117, Il. 23.691, etc.: Od. 8.505, Od. 18.344, Od. 21.434, Od. 24.446.

  1 pl. ἕσταμεν Od. 11.466.

  3 pl. ἕστασαν Il. 2.777, Il. 4.331, Il. 10.520, Il. 12.55, Il. 17.267, Il. 23.370, etc.: Od. 2.341, Od. 4.426, Od. 7.89, Od. 19.211, Od. 21.52, etc.

  3 sing. subj. ἑστήκῃ Il. 17.435: Od. 22.469.

  Imp. ἕσταθι Od. 22.489.

  2 dual ἕστατον Il. 23.443.

  2 pl. ἕστατε Il. 20.354.

  Pple. ἑσταότ- Il. 2.170, 320, Il. 4.90, Il. 12.336, Il. 13.438, Il. 18.246, Il. 19.79, Il. 23.283, etc.: Od. 8.380, Od. 9.442, Od. 11.571, 583, Od. 13.187, Od. 22.130, Od. 23.46, Od. 24.204.

  Infin. ἑστάμεναι Il. 10.480, Il. 11.410, Il. 13.56, Il. 15.666, Il. 18.374: Od. 22.121. ἑστάμεν Il. 4.342, Il. 12.316, Il. 15.675: Od. 21.261. (ἀμφ-, ἀνθ-, ἀν-, ἀφ-, δι-, ἐξυπαν-, ἐπαν-, ἐφ-, καθ-, μεθ-, παρ-, προ-, συν-, ὑφ-)

• I

  In pres. and impf. act. and the other forms (A).

• • 1

    To set, place, put, cause to be, in a specified or indicated place or position: ἑκατόμβην ἔστησαν περὶ βωμόν Il. 1.448, σκολόπεσσιν, τοὺς ἵστασαν (had set) Il. 12.56. Cf. Il. 2.558, Il. 5.523, Il. 15.126 (cf. Od. 1.127 below), Il. 18.344, 346, Il. 21.313, Il. 22.443, Il. 23.40, 852: ἔγχος ἔστησε δουροδόκης ἔντοσθεν Od. 1.127, ἴκρια στήσας (setting it up) Od. 5.252, ἥμισυ ἔστησεν ἐν ἄγγεσιν Od. 9.248. Cf. Od. 8.434, 435, Od. 12.405=Od. 14.303, Od. 14.420, Od. 17.29, Od. 18.307, Od. 19.574, Od. 21.120, 123.

    In mid.: κρητῆρα στήσασθαι Il. 6.528. Cf. Od. 2.431.

  • 2

    To set up (a mast) Od. 2.425=Od. 15.290, Od. 10.506.

    In mid. Il. 1.480: Od. 9.77, Od. 12.402.

    To set up (the warp of a web).

    In mid. Od. 2.94=Od. 24.129, Od. 19.139.

  • 3

    To bring (together), assemble: ἄμυδις στήσασα θεούς Il. 20.114.

    Sim. of a natural agency: ἀνέμων, οἵ τʼ ἄμυδις κονίης ἱστᾶσιν ὀμίχλην Il. 13.336.

  • 4

    To station, post: πεζούς Il. 4.298. Cf. Il. 6.433.

  • 5

    To draw up, set in array (troops): Φωκήων στίχας Il. 2.525. Cf. Il. 16.199.

    To set (a battle) in array.

    In mid.: στησάμενοι ἐμάχοντο μάχην Il. 18.533: Od. 9.54.

  • 6

    To bring about, cause, set going: φυλόπιδα Od. 11.314. Cf. Od. 16.292=Od. 19.11.

  • 7

    To bring to a stand, stop, halt (horses, etc.) Il. 5.755, Il. 24.350.

    Absol., to halt one’s beasts: στῆσεν ἐν προθύροισιν Od. 7.4.

    To tether (horses) Il. 5.368, 775, Il. 8.49, Il. 13.34.

  • 8

    To moor (a ship) Od. 2.391.

    To bring (a ship) to land: στήσαμεν ἐν λιμένι νῆα Od. 12.305. Cf. Od. 3.182, Od. 4.582, Od. 14.258=Od. 17.427.

    Absol., to bring one’s ship to land: στῆσεν ἐν Ἀμνισῷ Od. 19.188. Cf. Il. 23.745.

  • 9

    To stop the motion of, stop: μύλην Od. 20.111.

  • 10

    To weigh out: χρυσοῦ δέκα τάλαντα Il. 19.247, Il. 24.232. Cf. Il. 22.350.

• II

  In pres. and impf. mid. and the other forms (B).

• • 1

    To take up a specified or indicated place or position: στῆ ὄπιθεν (came up behind him) Il. 1.197, ἀγχοῦ ἱσταμένη Il. 2.172, ἵνʼ Ἀθηναίων ἵσταντο φάλαγγες (were taking up their position) 558. Cf. Il. 2.20, Il. 5.108, Il. 6.43, Il. 7.136 (stood forth), Il. 8.234, Il. 11.314, Il. 14.154, etc.: στῆ ἐπὶ προθύροις Od. 1.103, ἀμφὶ κοῦροι ἵσταντο Od. 8.263. Cf. Od. 1.333, Od. 3.449, Od. 6.218, Od. 7.5, Od. 9.402, Od. 12.20, Od. 13.387, Od. 17.447, Od. 20.128, etc.

    Of inanimate objects: κονίη ἵστατʼ ἀειρομένη Il. 2.151. Cf. Il. 21.240, 327, Il. 23.366.

  • 2

    Of a period of time, to set in, begin: ἔαρος νέον ἱσταμένοιο Od. 19.519. Cf. Od. 14.162=Od. 19.307.

    Of a star, to appear in its place Il. 22.318.

  • 3

    To be brought about, be set on foot: ἵστατο νεῖκος Il. 13.333.

  • 4

    To be, stand, in a specified position: τάων οὐ πρόσθʼ ἵσταμαι (protect) Il. 4.54, ἑκὰς ἱστάμενος Il. 13.263. Cf. Il. 5.809, Il. 13.271.

    Impers. Fig.: ἐπὶ ξυροῦ ἵσταται ἀκμῆς ἢ . . . ἠὲ . . . Il. 10.173.

    Of inanimate objects, to stand, be: ἔνθʼ ἄλλα ἔγχεα ἵστατο Od. 1.129.

    Of abstractions: περὶ κακὰ πάντοθεν ἔστη Od. 14.270, Od. 17.439.

  • 5

    To remain standing, keep one’s legs: ἐστάθη ἔμπεδον Od. 17.463.

  • 6

    To make a stand, stand firm: στήομεν Il. 15.297. Cf. Il. 11.348=Il. 22.231.

    To stand firmly (on one’s feet): οὔ πως ἔστι πόδεσσι στήμεναι Od. 5.414.

  • 7

    To come to a stand, stand still, stop, halt: ταρβήσαντε στήτην Il. 1.332, ἔστη δοῦπον ἀκούσας Il. 10.354. Cf. Il. 5.598, Il. 10.374, Il. 11.545, Il. 16.806, Il. 18.160, Il. 21.551, Il. 22.222, 225, 293, Il. 24.360: στῆτέ μοι, ἀμφίπολοι Od. 7.199, κῆρ οἱ ὅρμαινʼ ἱσταμένῳ (halting ever and anon) Od. 6.83. Cf. Od. 6.211, Od. 24.392.

    Of inanimate objects: πολλὰ [δοῦρα] ἐν γαίῃ ἵσταντο (stopped short of their aim) Il. 11.574=Il. 15.317, ἐγχείη ἐνὶ γαίῃ ἔστη Il. 20.280, Il. 21.70.

    Hence, app., in aor., to (lose heart for action and) check oneself: τίφθʼ οὕτως ἔστητε τεθηπότες; Il. 4.243, ὣς ἔστητε τεθηπότες 246 (in both passages implying continuance of the result; hence virtually stand idle).

  • 8

    To come to a stand in face of a pressing foe, make a stand: ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν Il. 5.497=Il. 6.106=Il. 11.214=Il. 17.343, θῦνεν ἱστάμενος (making a stand at intervals) Il. 11.571. Cf. Il. 6.80, Il. 11.171, 588, 591, 595=Il. 15.591=Il. 17.114, Il. 17.733.

  • 9

    To come to a standing posture, stand up: ἀντίοι ἔσταν ἅπαντες Il. 1.535. Cf. Il. 3.210, Il. 15.6, Il. 20.282, Il. 23.271= 456= 657= 706= 752= 801= 830: στῆ μέσῃ ἀγορῇ Od. 2.37. Cf. Od. 13.197.

    So with ἀνά: ἀνʼ Ἀγαμέμνων ἔστη Il. 2.101. Cf. Il. 2.279, Il. 9.14, Il. 19.250: ἂν δʼ ἵσταντο νέοι (i.e. for the contest) Od. 8.110. Cf. Od. 8.118, Od. 13.56, Od. 14.433, Od. 24.422.

    Of hair, to stand on end: ὀρθαὶ τρίχες ἔσταν ἐνὶ μέλεσσιν Il. 24.359.

  • 10

    To stand, remain standing: στάσκεν, ὑπαὶ δὲ ἴδεσκεν Il. 3.217: οὐδʼ [ἄνεμος] εἴα ἵστασθαι Od. 19.201.

    To stand up (on one’s feet): οὐδʼ ὀρθὸς στῆναι δύναται ποσίν Od. 18.241.

• III

  In forms (C).

• • 1

    To have one’s stand, stand, be, in a specified or indicated place or position: ἑσταότες θαυμάζομεν (stood and . . .) Il. 2.320, ἵπποι παρʼ ἅρμασιν ἕστασαν 777, εὗρε Λυκάονος υἱὸν ἑσταότα (in his place) Il. 4.90, ἑσταότʼ νύξεν (as he stood facing him) Il. 5.579, ὅθι πλεῖστοι ἕστασαν (were gathered together) 781. Cf. Il. 3.231, Il. 5.186, Il. 11.600, Il. 15.434, Il. 17.133, Il. 18.557, Il. 21.526, etc.: ἑσταότʼ ἐν λίμνῃ Od. 11.583, πὰρ λαμπτῆρσιν ἑστήκειν Od. 18.344. Cf. Od. 3.149, Od. 8.380, Od. 13.187, Od. 21.434, Od. 22.489, Od. 24.446, etc.

    Of inanimate objects: σὸν πλεῖον δέπας αἰεὶ ἕστηκεν Il. 4.263. Cf. Il. 9.44, Il. 12.55, 64, 446 (was lying), Il. 13.261, Il. 17.435, Il. 18.374, 563 (was set up with . . .), Il. 23.327: ἐν πίθοι ἕστασαν Od. 2.341. Cf. Od. 1.185=Od. 24.308, Od. 4.426, Od. 7.89, 101, Od. 8.505, Od. 21.52, 261, Od. 22.121, 469, Od. 24.299.

  • 2

    To remain in an indicated position: δηθὰ μάλʼ ἑστήκειν Il. 5.587.

  • 3

    Of a period of time, to have begun, be running: ἕβδομος ἑστήκει μείς Il. 19.117.

  • 4

    To have been brought about, be on foot: φύλοπις Il. 18.172.

  • 5

    To stand firm, show a bold front: σφῶϊν ἐπέοικε (χρὴ) ἑστάμεν Il. 4.342=Il. 12.316. Cf. Il. 11.410, Il. 12.132, Il. 13.56, 708, Il. 15.666, Il. 17.267.

    To stand (without motion): ἀτρέμας ἑσταότα Il. 13.438.

    Sim. of a part of the body: ὀφθαλμοὶ ὡς εἰ κέρα ἕστασαν ἀτρέμας Od. 19.211.

  • 6

    To stand idle, doing nothing, helpless: εὗρεν Ὀδυσῆα ἑσταότα Il. 2.170, αἵ τʼ ἐπεὶ ἔκαμον ἑστᾶσιν Il. 4.245. Cf. Il. 4.328, 329, 331, 334, 366, 367, Il. 5.485, Il. 10.480, Il. 13.293, Il. 20.245, etc.

  • 7

    To be in a standing posture, stand: ὀρθῶν ἑσταότων ἀγορὴ γένετο Il. 18.246, ἑσταότος ἀκούειν (him who is on his legs, one speaking) Il. 19.79 (rejecting 77; if it be retained the sense must be to listen to one standing, i.e. one ought to stand up to speak). Cf. Od. 9.442, Od. 11.571.

    To remain standing, keep one’s legs: οὐδʼ ἔτι δὴν ἑστήκειν Il. 23.691.

For Pindar, see also: ἵσταμι

ἵστημι , ἱστᾶσι, imp. ἵστη, inf. ἱστάμεναι, ipf. iter. ἵστασκε, 3 pl. ἵστασαν, fut. inf. στήσειν, aor. 1 ἔστησα, στῆσα, aor. 2 ἔστην, στῆν, 3 pl. ἔστησαν, ἔσταν, στάν, iter. στάσκε, subj. στήῃς, στήῃ, 1 pl. στέωμεν, στείομεν, perf. ἕστηκα, du. ἕστατον, 2 pl. ἕστητε, 3 pl. ἑστᾶσι, subj. ἑστήκῃ, imp. ἕσταθι, ἕστατε, inf. ἑστάμεν(αι), part. ἑσταότος, etc., also ἑστεῶτα, etc., plup. 1 pl. ἕσταμεν.—Mid. (and pass.), ἵσταμαι, imp. ἵστασο, ipf. ἵστατο, fut. στήσομαι, aor. 1 στήσαντο, στήσασθαι, -σάμενος, aor. pass. ἐστάθη: I. trans. (pres., ipf., fut., and aor. 1 act.), set in place, set on foot, cause to stand, rise, or stop; of marshalling soldiers, στίχας, λᾱόν, Il. 2.525, Il. 6.433; causing clouds, waves, to rise, Od. 12.405, Il. 21.313; bringing horses to a standstill, ships to anchor, Il. 5.368, Od. 3.182; metaph., ‘excite,’ ‘rouse,’ battle, strife, Od. 11.314, Od. 16.292; weigh, Il. 19.247, Il. 22.350, Il. 24.232.— Mid. aor. 1 is causative, set up or set on foot for oneself, or something of oneʼs own, κρητῆρα, ἱστόν, met., μάχην, Il. 6.528, Il. 1.480, Od. 9.54.—II. intrans. (pass., fut. mid., aor. 2 and perf. and plup. act.), place oneself, come to a stand, rise, perf. and plup., stand; κῦμα ἵσταται, Il. 21.240; ὀφθαλμοὶ ὡσεὶ κέρᾱ ἕστασαν, ‘were fixed,’ Od. 19.211; στῆ δʼ ὀρθός, ὀρθαὶ τρίχες ἔσταν, Il. 24.359; met., νεῖκος ἵσταται, ἕβδομος ἑστήκει μείς, ‘had set in,’ Il. 19.117; μὴν ἱστάμενος, ‘beginning of the month,’ Od. 14.162, Od. 19.307; of spring, Od. 19.519; aor. pass., ὁ δʼ ἐστάθη ἠύτε πέτρη, Od. 17.463.

ἵστημι for σίστημι, redupl. from !στα

• • ICausal Tenses, to make to stand, Lat. sisto,
  • IIintr. to stand, Lat. sto,
• ACausal, to make to stand, set, Hom., etc.:— to set men in array, post them, Il., Xen.
• • IIto make to stand, stop, stay, check, Hom., etc.; στῆσαι τὴν φάλαγγα to halt it, Xen.; στ. τὰ ὄμματα to fix them, of a dying man, Plat.; ἵ. τὸ πρόσωπον, Lat. componere vultum, Xen.
  • IIIto set up, ἱστ. ἱστόν to set up the loom, or to raise the mast, Hom.; to raise buildings, statues, trophies, etc., Hdt., Attic; ἱστάναι τινὰ χαλκοῦν to set him up in brass, raise a brasen statue to him, Dem.
  • • 2to raise, rouse, stir up, Hom., etc.; φυλόπιδα στήσειν to stir up strife, Od.; in aor1 mid., στήσασθαι μάχην Od.
    • 3to set up, appoint, τινὰ βασιλέα Hdt.; Pass., ὁ σταθεὶς ὕπαρχος Hdt.
    • 4to establish, institute a festival, Hdt., Attic
  • IVto place in the balance, weigh, Il., etc.; ἱστάναι τι πρός τι to weigh one thing against another, Hdt.
• BPass. and intr. tenses of Act. to be set or placed, to stand, Hom.:—often merely for εἶναι, to be there, Od., etc.; with an adv. to be in a certain state or condition, ἵνα χρείας ἕσταμεν in what a state of need we are, Soph., etc.
• • • 2to lie, be situated, Thuc.
  • IIto stand still, stop, halt, Hom.: to stand idle, Il.: to stop, cease, be at rest, Il.
  • • 2metaph. to stand firm, Xen.
  • IIIto stand up, rise up, Il.; of a horse, ἵστασθαι ὀρθός to rear up, Hdt.
  • • 2to arise, begin, Il.
    • 3in marking Time, ἔαρος ἱσταμένοιο as spring was beginning, Od.; ἕβδομος ἑστήκει μείς the seventh month began, Il.; τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο as one month ends and the next begins, Od.; the month in Hom. being divided into two parts, ἱστάμενος and φθίνων; but in the Attic Calendar, it fell into three decads, ἱστάμενος, μεσῶν, φθίνων, Hdt., Thuc.
    • 4to be appointed, στῆναι ἐς ἀρχήν Hdt.