Franci
- the Franks, a Germanic confederacy on the Rhine, Claud. I. Laud. Stil. 189; 227; II. Laud. Stil. 243; Vop. Procul. 13 al.—In sing. collect.: ante pedes humili Franco tristique Suevo Perfruor, Claud. in Eutrop. 1, 394.—
- II Derivv.
- A Francia, ae, f., the region inhabited by the Franks, Franconia, Aus. Idyll. 8, 29; 10, 434; Claud. Laud. Stil. 1, 237.—
- B Francus, a, um, adj., of or belonging to the Franks, Frank: lingua, Hier. Vit. Hilar. 22.—
- C Francĭcus, i, m., a surname of the emperor Probus, on account of his victories over the Franks, Vop. Prob. 11.
Ita, ut si Francus fuerit, ad nostram præsentiam dirigatur, et si debilior persona fuerit, in loco pendatur.Capitulare Compendiense ann. 757. cap. 5 :
Si Francus homo accepit mulierem, et sperat, quod ingenua sit, etc.Hincmarus Remensis Opusc. 33. cap. 1 :
Et de alia terra, quam Franci homines in eadem villa in suis proprietatibus dederunt.Hincmarus Laudunensis tom. 2. pag. 335 :
Ipso resultante, quod Francus esset, et ut liber se defendere vellet et quiret, etc.Charta Caroli Calvi, apud Sanjulianum in Tornutio pag. 510 :
Neque præsumat horum quisquam ab eorum servis, colonis, seu Francis super eorum terram commanentibus exigere.Tabularium S. Remigii Remensis :
Anno Incarnationis Domini 861. episcopatus autem Domni Hincmari 17. veniens Missus Domni Regis Karoli, nomine Gautselmus, Clericus, in villam Condatum, sitam super fluvium Matronam 8. Kl. Octob. ex præcepto præfati gloriosi Regis, coram testibus multis, Francis videlicet atque colonis, et consignans tradidit ipsam villam Missis Domni Hincmari Adaloldo scilicet, Custodi Ecclesiæ S. Remigii, et Herigaudo, ipsius Advocato.
Set et servos vel Francos, quoscumque tunc temporis calumpniando requisivi, similiter in toto et in perpetuum... verpivi.
Mandamus quatenus visis præsentibus, cum omnibus hominibus equitibus et peditibus... ad diem quindenam festi Nativitatis B. Joannis Bapt. proximam apud S. Marcellinum personaliter interesse velitis et curetis, parati nobiles et Francos vestræ castellaniæ librare, etc.Charta Balduini Comitis Flandriæ ann. 1220. apud Miræum tom. 1. Diplom. Belgic. pag. 292 :
Item si burgensis allodium alicujus in oppido coram Francis hominibus et scabinis invadiaverit, vadimonium suum ibidem, judicio Scabinorum, obtinebit.
Homines bene Franci Salicicap. 5. Sic denique passim in Capitulis Caroli M. et Caroli Cal. in Concilio Duziacensi I. pag. 105. etc. Vetus Notitia ex Pancharta Nigra Turon. ann. 926 :
Quam reclamationem per sex fere annos ducentes, propter cupiditatem Francorum hominum, qui eas quoquo modo possidebant, nunquam ad justitiam perducere potuit.Charta S. Karilefi in Actis Episcopor. Cenoman. pag. 83 :
Ab aliis etiam nobilibus et FrancisAlia Charta apud Beslium pag. 247 :personis ex rebus eorum ditatus sum.
Et nullus nostrorum hæres aut successor, Comes, aut Episcopus, Vicarius aut Centenarius, nec quilibet Francus, et ipsi potestati vicinus, audeat hanc donationem nostram violare, etc.In Chartis aliquot anni 799. apud Henschenium in Comment. ad Vitam Ludgeri Episcopi § 4.
Ingenuus, nobilis, et
Francus, idem sonant. Exin viri liberi, ingenui et immunes ab oneribus ac præstationibus servilibus dicti promiscue Franci. Turpinus in Hist. Caroli M. cap. 31 :
His a Rege relatis, populi nummos saluberrimæ promissionis devotissime offerebant, et qui libentius reddebat, Francus sancti Dionysii ubique vocabatur, quomodo liber ab omni servitute, Rege præcipiente, erat. Hinc mos surrexit, ut terra illa, quæ antea vocabatur Gallia, tunc Francia vocaretur, id est, ab omni servitute aliarum gentium libera.Papias :
Francus, Franciscus, liber, liberius,fry,ἐλεύθερος , per syncopen seu synalephen, a
etanck,
quasifryanch ; fry
Saxonice, frei
diphtongo Suevica est liber, adjective; Ancke,
est adolescens, juvenis, nomen hodie gentile multis familiis, etc. Capitul. 6. Caroli M. ann. 803. cap. 8 :
De servis, qui Francas feminas accipiunt, etc.
Notum fieri volumus omnibus Dei et nostris fidelibus quoniam quidam Comites nostri nos consuluerunt de illis Francis hominibus qui censum regium de suo capite, sed et de suis rescellis debebant, qui tempore famis, necessitate cogente, seipsos ad servitium vendiderunt.
Et cum omnibus consuetudinariis exactionibus, ab iis etiam, qui Francorum nomine censentur, pro debito exigendis.Alia Ottonis Comitis ann. 1004. in iisdem Probat. pag. 54 :
Et consuetudines, quas debent ipsi servi et ancillæ, et etiam illi, qui Francos se dicunt desuper potestatem manentes, etc.Charta Henrici Imp. ann. 1039. in Chronico Mindensi pag. 737 :
Aut homines ipsius Ecclesiæ, Francos, liberos, et Ecclesiasticos, litones, maalman, vel servos, etc.Occurrunt eadem verba pag. 739. 740. 741.
Item in insula de Gersoi unum molendinum duorum Francorum hominum... in Goisberti villa terram duorum Francorum hominum, pro filia sua facta Monacha.Horum verborum loco in alia ejusdem Willelmi Charta ibid. habetur :
Cum molendino duobusque Liberis hominibus.Charta Villæ-novæ in Dumbis ann. 1426 :
Petrus Varmon recognovit se esse justiciabilem D. Ducis Borbonii ad causam castri Villæ-novæ, et promittit se fidelem fore dicto Domino et contribuere in dicto castro, prout faciunt alii homines Franci.
Supervenit Francus, vere nomine et re nobilis, eamqueChron. Fossæ-novæ ann. 1192 :(Romam) , quæ adhuc in re residua fuit, ingenuitate fortiter eripuit.
:Et nos per Francos facit amodo vivere Francos.
PhilippusGarin mes peres fu Frans hom et gentis.
Mouskes:
L'enfant de Champagne avoec, Et maint Franc bacelier iluec.
Francum fieri, si ei permittat dominus feudum acquirere intra dominii sui fines.
Francosalii censum de capite debebant atque
talliæerant obnoxii, alii ab ea liberi et immunes erant. Primum docet Edictum Pistense cap. 28 :
Ut illi Franci qui censum de suo capite vel de suis rebus ad partem regiam debent, etc.Alterum aperte innuunt Consuetudines Marchiæ Dumbarum art. 12 :
Omnis Francus, cujuscumque homo Francus sit, punietur in dominio in quo forefecerit secundum jus et rationem, scilicet illi Franci, qui non debent manum mortuam.
Quod omnes universi et singuli homines de Leucata et tu sitis Franchi et liberi a dicta servitute.
Item placet nobis quod tres Franchi Servientes Capituli in suis Ecclesiis Parochialibus Ecclesiastica percipiant, et libere percipiant Sacramenta.
libere tenens, Franc tenant. Assisæ Henr. II. Reg. Angl. apud
Clarendon:
Si quis obierit Francus tenens, hæredes ipsius maneant in tali saisina, qualem pater suus habuit, de qua fuit vivus et mortuus, de feodo suo, etc.Vide Libere tenens, in voce Tenens. At
Oliverius Monachus dedit Francum unum in loco, qui dicitur Biraged.Ibid. :
Dederunt Francum unum in loco, qui dicitur Estoubed.Pag. 464 :
Dederunt S. Petro Ecclesiam, quæ vocatur Nux sicca, et Francum unum, et alium Francum in loco, qui dicitur Anezag.Adde pag. 478.
villano, in quadam Consultatoria, edita post Observantias Regni Aragon. fol. 43 :
Si vir præmoritur supervivente uxore, uxor ingenua, i. Infançona, vel uxor Franca, i. civitatis, etc.
Item à autres personnes, que l'en nomme Frans hommes saint George, desquels la cognoissance en appartient au roy et à ses officiers, et ne payent rien pour ce.
Pro distributionibus sibi annuatim solvendis, super decimis de Alzira ; illisque auctoritate propria levandis et exigendis, et in dictas distributiones convertendis, Franchis et Quitis, et absque omni onere expensarum percipiendis.
Nullus revenditor olei vendat oleum alicui causa comedendi, nisi Francum.Eadem
Vinum Francum, in Charta ann. 1143. apud Baluz. Hist. Tutel. col. 475.
Vinum sanum et Francum, in Constit. MSS. Cluniac.
Domina Abbatissa debet habere salmones et turgones et alosas et lampreas, et porpedes et omnes Francos Pisces. Franchi Piscesdicuntur in Statutis Massil. lib. 1. cap. 50. recentes, boni, Gall.
villenagiotenetur. Chartul. S. Vandreg. tom. 1. pag. 171 :
Nicolaus vero assensu et permissione nostra permutavit dimidiam acram prædictæ Francæ Terræ a Garnerio de Moncello pro dimidia acra suæ villanæ... tali inter eos irrefragabiliter tenenda conventione, quod Nicolaus dimidiam acram terræ villanæ liberaliter tenebit.Ibid. tom. 2. pag. 2084 :
Quamdam compositionem cum Petro homine nostro de Ceus fecimus ; pro decima ejusdem terræ de Ceus, quam supradictus Petrus jure hæreditario possidebat, duas acras Terræ Francas, sicuti habebamus, dedimus.
Franchisiisseu privilegiis gaudet. Charta ann. 1273. tom. 9. Spicileg. Acher. pag. 259 :
Cum Villa Tysiaci ab ipsius fundatione Franca et libera constituta fuerit a Domino Bellijoci qui tunc regnabat, et postea ab ipsius successoribus.... libertas dictæ Villæ Tysiaci et franchisia approbata et confirmata fuit.Charta Arnoldi D.
de Wesemaleapud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 92 :
Quod homines terræ nostræ nunquam in terra sua Brabantiæ in Francas Villas vel alias ad morandum recipiantur.
Item præfatus magister Botellerius, sit cum omni solertia diligens bona vina perquirere pro pretio quo poterit meliori, nec obmittat sollicitare frequentius magistrum Hospitii, et thesaurarium ac provisorem, quod opportuno tempore in locis magis convenientibus fiat provisio debita boni vini, quodque vasa ubi vina reponuntur, sint Francha et solida, et ut expedit reparata ad ipsum vinum utiliter conservandum.
Unus denarius auri vocatus Franc proxx. sol. computatus.
Valentinianus Francos Attica lingua appellavit, quod Latina lingua interpretatur feroces.Liber de Castro Ambasiæ, etc. cap. 4. tom. 10. Spicileg. Acher. pag. 525 :
Sicambri hæc audientes cæsos Alanos omnino deleverunt. Romani Attica lingua tunc eos Francos, id est, feroces appellaverunt ; diuque a tributo liberi vixerunt.Chron. MS. Regum Franc. ex Musæo D.
Et videns eorum audaciam et fortitudinem vocavit eos Francos, id est, feroces.Ernoldi Nigelli Carmen elegiacum pro Ludov. Imper. lib. 1. vers. 341. apud Murator. tom. 2. part. 2. pag. 26 :
Robertus Guaguinus in Epist. ad FranciscumArma ferunt semper, bellis est sueta juventus. Bajulat hæc juvenis, hoc agit arte senex. Namque ipsum nomen Francorum horresco recensens. Francus habet nomen a feritate sua.
Ferreboutann. 1468. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 1837 :
Tradunt enim qui res gestas scribunt, ob eam rem Francos dici, quod sint vel Romano tributo Franci, hoc est, liberi ; vel quod verius est, feroces, non ea quidem ferocitate qua furit insolens barbaries, sed animi virtute clarissima, quam amor libertatis ingenuis pectoribus ingenerat.Franci dicti etiam Latini in Hist. Orient. Jacobi de Vitriaco lib. 3. apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 275 :
Christianorum variæ sunt gentes, et in varias sectas divisæ, quorum primi sunt Franci, qui Latini verius appellantur, homines bellicosi, armis exercitati, capite nudi ; et isti pure Catholici sunt.Vide Francia.
Attica lingua, legendum censet,
Hattica, sive
Chattica lingua, vel saltem ita ab ipsis scribendum fuisse. Et quidem qua ratione vox
Franci, ut
Ferocessignificet, a Græco accersiri possit non video. Francorum mores suæ ætatis sic prosequitur Ant.
de Coulencourtin Chron. MS. abbat. Corb. ad ann. 1529. contin. fol. 96. r°. ex Tabul. ejusd. monast. :
Qui sunt hodie Francorum mores, non erit mihi alienum describere. Romanarum literarum appetentissimi sunt, ac Latinarum æmuli in eodem studiorum genere. Penes magistratus judicia sunt : regis est eos creare. In bellis cataphracto equite utuntur, non amplius sagittariis, ut olim : comitantur bellica tormenta exercitum : curribus vehuntur : magis ordine quam agminibus pugnant, majore ferocia quam arte. Colunt regem incredibili affectu. Mos est Francis cito auxilium promptumque, aut aliquid simile polliceri, facto tamen tardos esse, potius semetipsos quam sua offerre. Multa religio in templis : in religione sanctitas : episcoporum majestas : in clero dignitas et veneratio multa : frequens in cerimonia cantus, et ob eam rem musicæ studium his propemodum peculiare. In vestitu et calceatu nostra memoria continue variatum. Item est miles Francus ad subitaneos casus audax et promptus et plerumque felix : in diu meditatis minus fervens, et raro bene fortunatus.Quis hodiernos mores depictos non credat ? Sed neque prætermittenda sunt quæ de Francis leguntur in Poem.
de CléomadesMS. :
.......... Lors s'en ala El royaume de France droit, Que on adonc Gaule nommoit, Pour aprendre sens et hounour, Et che qu'il affiert à valour. Fu lonc tamps en celui pais : Car en ches ancyens escrips Treve-on que lonc tamps a esté France la flours et la purté D'armes, d'onnour, de gentilesse, De courtoisie et de noblesse, Chou est la touche et l'examplaire De chou c'on doit laissier et faire.
Ubi quis appellavit ab hominibus alicujus Paris, qui super se habent homines Judicantes in curia dicta Paris, qui dicuntur Franci.
FRANCIthe name of a confederation of German tribes to which belonged the Sigambri (the principal people), Chamavi, Ampsivarii, Bructeri, Chatti, Marsi, Tubantes, Attuarii, Dulgibini, and others. This confederation, which had stepped into the place of that of the Cherusci on the Lower Rhine, is mentioned for the first time by Vopiscus ( Aurel. 7), about A.D. 240. The name Franci gradually absorbed the, names of the separate tribes forming the confederation, which, however, is sometimes designated by the name of the leading people, the Sigambri (e. g. Claudian, de IV. Con. Hon. 446). These Franci, or Franks, as they are commonly called, conquered the: northern parts of Gaul; and, having amalgamated with the Romanised Celts of that country, they adopted the civilisation of the conquered people, and soon acquired such power that, under their great king Clovis, A.D. 496, they returned and subdued their own kinsmen in the north and south of Germany, and thus established the great Frankish empire. But their history belongs to the middle ages.
[L.S]A confederation of Germanic tribes, which first appeared on the stage of history in the last quarter of the second century of our era. It was formed in place of the earlier league of the Cherusci (q.v.), and comprised the Sigambri, the Chamavi, Ampsivarii, Bructeri, Chatti, Salii, etc., along the Middle and Lower Rhine. As the Franks are first mentioned during the reign of Antoninus (A.D. 240), Mannert concludes that their confederation was not the result of aggression from Rome, but of internal wars; and these wars he conceives to have been chiefly of self-defence against the Saxon confederation, which, occupying the north of Germany, sought to extend itself westward to the Rhine. The Germans lying between the Saxons and that river found it necessary to unite in order to resist their northern invaders, and did so successfully under their new name of Franks. Various etymologies have been assigned to this appellation; but it probably comes from the German term frank, meaning “free,” and indicating a race of freemen; and is the source of the name France, which first came into use in the ninth century A.D. The Franks soon became powerful enough to act on the offensive, and, crossing the Rhine to meet other foes, they spread their devastations from the banks of that river to the foot of the Pyrenees; nor were they stopped by these mountains. Spain, in turn, was overrun; and when the exhausted country no longer supplied a variety of plunder, the Franks seized on some vessels and transported themselves into Mauritania. They were afterwards driven out of Gaul by the Roman arms, and from the reign of Probus (A.D. 277) to that of Honorius seem to have contented themselves with occasional irruptions. They obtained a permanent footing in Gaul during the last years or the reign of Honorius. About the year 496, Clovis, or Chlodowig (his proper Teutonic name), by reducing the several Frankish principalities under his own sceptre and conquering the last remnant of the Western Roman Empire in Gaul, is held to have founded the French monarchy (481-511). His Frankish kingdom was, nevertheless, by no means commensurate with modern France, consisting merely of the northern German provinces on probably both banks of the Rhine, of the present kingdom of the Netherlands, and of so much of France as lies north of the Loire, with the exception of Brittany, where large bodies of Britons, expelled from their insular home by the Saxons, had established themselves and long maintained their independence. Of the southern half of France, the larger part, situated to the west of the Rhone, was included in the Visigothic kingdom of Spain; while the provinces to the east of that river were held, together with Savoy and Switzerland, by the Burgundians. Chlodowig attacked both. Against the Burgundians he effected little or nothing, but he was more successful against their western neighbours. Assisted by the hatred which the Catholic natives entertained towards their Arian master, he, before his death, reduced the Visigothic dominions in Gaul to the single province of Languedoc, incorporating all the rest in his Frankish realm. His sons and grandsons, in time, not only subdued Burgundy, but brought many German nations, as the Thuringians, Allemanni, and Bavarians, into complete feudal subjection. There were two great divisions of the Franks—the Salian Franks and the Ripuarian Franks—with separate laws, afterwards collected into two codes, the Lex Salica and the Lex Ripuariorum. See Gallia.