Venus
Venus, the goddess Venus; loveliness, attractiveness, beauty
bountiful Venus
a story of no beauty
- the goddess of Love, the goddess Venus, Cic. N. D. 3, 23, 59 sq.; id. Div. 1, 13, 23; id. Or. 2, 5; id. Verr. 2, 4, 60, § 135; Varr. R. R. 1, 1, 6; Lucr. 1, 2; Hor. C. 1, 30, 1: filius Veneris, i. e. Cupid, Ov. M. 1, 463; cf. puerum, id. Am. 1, 10, 17; also Aeneas, Verg. A. 1, 325; and in jest, Venere prognatus, of C. Julius Caesar, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 15, 2: Veneris mensis, i. e. April, Ov. F. 4, 61.—
- B Transf.
- 1 Love, sexual love, venery (as euphemism freq.): sine Cerere et Libero friget Venus, Ter. Eun. 732: Venus trivio conmissa, Prop. 4 (5), 7, 19; Verg. G. 3, 97; Ov. M. 10, 80; 10, 434; 11, 306; 12, 198; Ap. Met. 1, 9, 5; Quint. 8, 6, 24; Tac. G. 20; Col. 6, 27, 10.—
- 2 Like the Engl. love, to denote a beloved object, beloved: nec veneres nostras hoc fallit, Lucr. 4, 1185: mea Venus, Verg. E. 3, 68; Hor. C. 1, 27, 14; 1, 33, 13.—
- 3 Qualities that excite love, loveliness, attractiveness, beauty, grace, elegance, charms (sing. and plur.; not in Cic.): quo fugit venus? quo color? decens Quo motus? Hor. C. 4, 13, 17: ac bene nummatum decorat suadela venusque, id. Ep. 1, 6, 38; id. A. P. 42; Sen. Ben. 2, 28, 1: fabula nullius veneris sine pondere et arte, Hor. A. P. 320: sermo ipse Romanus non recipere videatur illam solis concessam Atticis venerem, Quint. 10, 1, 100: quod cum gratiā quādam et venere dicatur, id. 6, 3, 18; so (with gratia) id. 4, 2, 116.— Of paintings: deesse iis unam illam suam venerem dicebat, quam Graeci charita vocant, Plin. 35, 10, 36, § 79.—Plur.: profecto Amoenitates omnium venerum atque venustatum adfero, Plaut. Stich. 2, 2, 5 (329): Isocrates omnes dicendi veneres sectatus est, Quint. 10, 1, 79.—
- 4 The planet Venus, Cic. N. D. 2, 20, 53; id. Rep. 6, 17, 17.—
- 5 The highest throw at dice, when each of the dice presented a different number, the Venus throw, Prop. 4 (5), 8, 45; Hor. C. 2, 7, 25; Aug. ap. Suet. Aug. 71; cf. in the foll.—
- II Derivv.: Vĕnĕrĕus or Vĕnĕrĭus, a, um, adj., of or belonging to Venus: sacerdos, Plaut. Rud. 2, 2, 23 (328): antistita, id. ib. 3, 2, 10 (624): nepotulus, id. Mil. 5, 20 (1413); 5, 28 (1421): nutricatus, id. ib. 3, 1, 54 (649): servi, temple-slaves of the Erycinian Venus in Sicily, Cic. Verr. 2, 3, 20, § 50; 2, 5, 54, § 141; v. also infra, B. 2.: res, voluptates, etc., of or belonging to sexual love, venereous, venereal, Cic. Sen. 14, 47; id. Div. 2, 69, 143: visa, Plin. 34, 18, 50, § 166; Col. 12, 4, 3; cf. in a pun: homo, belonging to Venus and lascivious (of Verres), Cic. Verr. 2, 5, 54, § 141: delphinus, wanton, Gell. 7, 8, 1: nostros quoque antiquiores poëtas amasios et Venerios fuisse, id. 19, 9, 9: pira, a kind of pear, Venus-pear, Col. 5, 10, 18; 12, 10, 4; Plin. 15, 15, 16, § 56.—
- B Substt.
- 1 Vĕnĕrĕus (Vĕnĕrĭus), i, m. (i. e. jactus), the Venus-throw at dice (v. supra, I. B. 5.), Cic. Div. 1, 13, 23; 2, 21, 48; 2, 59, 121; also Vĕnĕrĕum, i, n.: hoc Venereum est, Plaut. As. 5, 2, 55 (905).—
- 2 Vĕnĕrĕi (Vĕnĕrĭi), ōrum, m. (i. e. servi), the templeslaves of the Erycinian Venus (v. supra), Cic. Verr. 2, 2, 38, § 92; 2, 3, 25, § 61; id. Clu. 15, 43.—
- 3 Vĕnĕrĕae (Vĕnĕrĭae), ārum, f. (i. e. conchae), a kind of mussels, Venus-shell, Plin. 9, 33, 52, § 103; 32, 11, 53, § 151.
nec Venus aut Veneris prodest spurcissima proles
ego sum ~us, cujus digito apposuisti anulum
Affrodita, ~us, quasi spumea quia de affros, i. de spuma, nata est
ubi ‥ invenies ~erem uxorem Vulcani matrem Joci et Cupidinis, intellige carnis voluptatem
legitur ‥ tres deas, Junonem, Palladem, ~erem, Paridem adiisse
hii ‥ milites plures erant ~eris quam Bellone, plus valentes in thalamo quam in campo
~us luminis venustate quam ex solis vicinitate percipit suo cernentes allicit aspectu
pro ~ere ‥ et Mercurio
tu summa Venus que certo limite labens / infra zodiacum solem comitaris euntem
in constellatione ~eris
ex quo patet quod loquitur de stella ~eris
Sol exaltatur in Ariete, Luna in Tauro, ‥ ~us in Piscibus
dicuntur aves ~eris quia sunt luxuriose: unde dicuntur columbe quasi colentes lumbos
illae viijto predictae salinae regis et comitis in ipsa ebdomada qua bulliebant ‥ in die ~eris reddeb' xvj bulliones
gentiles cum observationem a populo Israhel hebdomadis ediscerent, mox hanc in laudem suorum deflexere deorum; primam ‥ diem soli, secundam lunae ‥ sextam ~eri ‥ dicantes
obiit die ~eris ante Ascensionem
Gaufridus cepit in manum habendi eum die ~eris
die ~eris proxima post diem Cinerum
capellano ‥ missam de requiem singulis diebus Lune et ~eris celebraturo
~us est frigida et humida in quarto gradu, id est es
quodlibet metallum habet suum planetam. dixerunt ‥ philosophi quod aurum est filius solis,‥ es filius ~eris
qualiter ~us in Solem mutatur et quomodo et qualiter fit artificialiter
nam plumbum dicitur Saturnus; stannum, Jubiter; ferrum, Mars; aurum, Sol; cuprum, ~us; vivum argentum, Mercurius; argentum, Luna
elixir cujus una pars 100 partes ~eris mutabit in Lunam
columbaria, peristereon, verbena idem. G.verveyne , A.fleguurt , bona herba ~eris
cacabus ~eris, respice in nimphea
nimphea sive ut alii cacabus ~eris, i. papaver †plaustre [l. palustre ] sive ut Latini gallam †plaustrem [l. palustrem ] vocant
optima ‥ ei esset decoctio cassie fistule myrobalanorum citrinorum cum capillis ~eris et seminibus citroli, et cucurbite, et melonis
in urna grandi si capillos ~eris, epaticam, ceterach et polictricum ‥ superstraveris
capillus ~eris subtiliorem habet stipitem et ramos subtiliores, politrico grossiores. G.filet , A.maydenher
faenucardo, labrum ~eris, [] we veþystille
labrum ~eris, cardo idem, folia habet lata et maculas albas in foliis, valet contra opilacionem splenis et epatis, semine utimur, anglicesough thistil
pecten ~eris, sive scandix,(shepheards needle, or Venus combe
millefolium dicitur supercilium ~eris
miriofillos sive ut Latini millifolium majus, i. supercilium ~eris dicunt, nascitur in locis palustribus, tirsum habet ex una radice mollem, folia similia feniculo, A.noseblede
herba cotiledonþat ys umbilicus ~eris
recipe ‥ partes ‥ umbilici ~eris, capilli ve’
umbilicus ~eris, colitidone [l. cotilidone ] ‥ [scat ]imcella, cimbalaria idem. A.penewert
dicitur autem ~us quandoque pro venustate, Horatius in epistulis ‘decorat Suadela Venusque’ [] Hor. Epist. I 6. 38
utere cibis dulcibus, vino indulge, ~eri parce, jejunia minime exsequere
alienigene qui suam ~erem corrigere neggligunt, a patria cum sua substantia et peccato discedant(
molles flammisque cremandos turpiter fedabat ~us sodomestica
cameli ‥ cum ~erem requirunt, oderunt equinum genus
dic que causa fuit; serve conceptio, lectus / illicitus, fracta lex, Abraheque venus
nonne castracio, camphora, agnus castus, stercus muris, et similia extingunt ~eris appetitum?
vir satis pius, nisi carnis voluptatibus et ~eri succubuisset
quatuor ex mediocribus hominibus ‥ qui curam et onus tum viridis tum ~eris suscipiant(
nam crimen ~eris ab antiquo inter majora et non immerito numerabatur, viridis vero ‥ ita pusillum et exiguum est quod vix ea respicit nostra constitutio(
vulpes et lupi nec foreste nec ~eris habentur, et proinde eorum interfectio nulli emendationi subjacet ‥ aper vero, quanquam foreste sit, nullatenus tamen animal ~eris haberi est assuetus(
➳ gén. arch. Venerus CIL 1, 675 ; 1, 1495 ; dat. Venerei CIL 1, 2221 ; abl. Veneri Pl. Pœn. 256.
- 1. (a) Venus, godin v.d. liefde, schoonheid en bevalligheid, met de Gr. godin Aphrodite gelijkgesteld, dochter v. Jupiter en Dione, echtgenote v. Vulcanus, moeder v. Cupido en Aeneas, stammoeder v.h. huis v.d. Julii en v.h. Rom. volk; haar tempel en cultus zijn in de 3e eeuw v. Chr. in Rome geïntroduceerd; — Veneris mensis april; (b) de planeet Venus (ook: stella Veneris); (c) (poët.; postklass.) Venusworp, geluksworp (de gunstigste worp bij het dobbelen, waarbij alle vier dobbelstenen verschillende getallen lieten zien);
- 2. (poët.; postklass.) aantrekkelijkheid, lieflijkheid, charme;
- 3. liefde, seksuele drift, liefdesgenot, geslachtsverkeer, coïtus [marita echtelijke liefde]; ➤ venerem rapere zwanger worden;
- 4. (poët.) (meton.) de geliefde; / adj. Venerius, a, um (a) aan Venus gewijd, Venus dienend [servi -i of alleen Venerii de tempeldienaren v. Venus Erycina op Sicilië; homo slaaf v. Venus; iactus Venusworp, zie Venus
- 1. ]; (b) behorend tot de lichamelijke liefde, lichamelijk, geslachtelijk [voluptas; complexus; res geslachtsverkeer; amor]; (c) wellustig, onkuis.
-
…Pythona sagittis. Tu face nescio quos esto contentus amores inritare tua, nec laudes adsere nostras. Filius huic Veneris figat tuus omnia, Phoebe, te meus arcus ait quantoque animalia cedunt cuncta deo tanto minor est tua gloria…
Ovid, Metamorphoses
-
…Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas, alma Venus, caeli subter labentia signa quae mare navigerum, quae terras frugiferentis concelebras, per te quoniam genus omne animantum…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…cumque vetustate amovet aetas, si penitus peremit consumens materiem omnem, unde animale genus generatim in lumina vitae redducit Venus, aut redductum daedala tellus unde alit atque auget generatim pabula praebens unde mare ingenuei fontes externaque longe flumina suppeditant…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…tibi praesertim Phoebus sua carmina donet Aoniamque libens Calliopea lyram, unica nec desit iucundis gratia verbis, omnia quaeque Venus, quaeque Minerva probat. his tu semper eris nostrae gratissima vitae, taedia dum miserae sint tibi luxuriae .…
Propertius, Elegies
-
…reges quae maneant, dum me fata perire volent nam quis divitiis adverso gaudet Amore nulla mihi tristi praemia sint Venere illa potest magnas heroum infringere vires, illa etiam duris mentibus esse dolor illa neque Arabium metuit transcendere limen nec…
Propertius, Elegies
-
…vos remanete, quibus facili deus annuit aure, sitis et in tuto semper amore pares. in me nostra Venus noctes exercet amaras, et nullo vacuus tempore defit Amor. hoc, moneo, vitate malum sua quemque moretur…
Propertius, Elegies
-
…gratum est mihi quam ferunt puellae pernici aureolum fuisse malum, quod zonam solvit diu ligatam. Lugete, o Veneres Cupidinesque et quantum est hominum venustiorum passer mortuus est meae puellae, passer, deliciae meae puellae, quem plus…
Catullus, Carmina
-
…mari respondet Gnosia tellus hic crudelis amor tauri, suppostaque furto Pasiphaë, mixtumque genus prolesque biformis Minotaurus inest, Veneris monumenta nefandae ; hic labor ille domus et inextricabilis error ; magnum reginae sed enim miseratus amorem Daedalus ipse dolos…
Vergil, Aeneid
-
…totum se ad amorem suum sublevandum conversurum putat, Venerem unam excludit ut iniquam nam quid ego te appellem, Venus eam prae lubidine negat curare quicquam quasi vero ipse non propter lubidinem tanta flagitia et faciat et dicat. sic…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…potissimum deberi praemium statuit, quae illam totam accusationem iudiciumque conflarat. putarem te gratum in deos si hoc donum Veneri non de Stheni bonis dedisses, sed de tuis ; quod facere debuisti, praesertim cum tibi illo ipso anno…
Cicero, in Verrem
An Italian goddess, who, after the Greek mythology influenced the Roman, was identified with Aphrodité, and in Latin literature has the same myths and characteristics (see under Aphrodite), though originally the Italian Venus was a goddess of gardens and of spring. Prior to her identification with Aphrodité she was one of the least important of the native deities; yet her cult was established at Rome at a very early date. A stone altar with an image of Venus Murtea or Murcia stood in the Circus near the place where the altar of Consus was concealed (see circus), and a sanctuary of the goddess below the Aventine had a myrtle-grove before it. Another ancient name of Venus was Cloacīna, which is said to have been derived from her image having been found in the great sewer (cloaca); but this tale is nothing but a volksetymologie, as the name, which is probably connected with cluere, rather marks her out as “the purifier.” Under this title her statue was erected by Titus Tatius in a temple near the Forum. Venus was also styled Calva (“the bald”) and as such she had two temples near the Capitol. To explain this title the story was told that one of the temples was built by Ancus Marcius because his wife was in danger of losing her hair; others thought that it was a monument of a patriotic act of the Roman women, who, during the siege of the Gauls, cut off their hair and gave it to the men to make strings for their bows; and others again supposed it to refer to the fancies and caprices of lovers, calvere signifying “to tease.” Very likely it refers to the fact that on her wedding-day the bride, either actually or symbolically, cut off a lock of hair to sacrifice it to Venus. (See matrimonium.) In these, the most ancient surnames of Venus, one can recognize her primitive character and attributes. She is also styled Paeta, as to which see Paetus.
In later times, as her worship became much more extended, her identification with the Greek Aphrodité introduced various new attributes. At the beginning of the Second Punic War the worship of Venus Erycina was introduced from Sicily (see Eryx), and a temple was dedicated to her on the Capitol, to which subsequently another was added outside the Colline Gate. In the year B.C. 114, a Vestal Virgin was killed by lightning; and as the general moral corruption, especially among the Vestals, was believed to be the cause of this disaster, the Sibylline Books (see Sibyllae), upon being consulted, commanded that a temple should be built to Venus Verticordia (the goddess who turns the hearts of men) on the Via Salaria. After the close of the Samnite War, Fabius Gurges founded the worship of Venus Obsequens and Postvorta; Scipio Africanus the younger, that of Venus Genetrix, in which he was afterwards followed by Caesar, who added that of Venus Victrix. The worship of Venus was promoted by Caesar, who traced his descent from Aeneas, who was supposed to be the son of Mars and Venus. (See Aeneas.) The month of April, as the beginning of spring, was thought to be peculiarly sacred to the goddess of love, and recalled also the early Italian conception of her functions. Both ideas are beautifully blended in the magnificent apostrophe to Venus Genetrix with which Lucretius commences his poem De Rerum Natura, in which she is regarded as the creative, vivifying force of Nature, the source of life and strength in all things. Respecting the Greek goddess see Aphrodite.
(Ἀφροδίτη). A name given to the best possible throw of the dice (tesserae or tali), which was the one in which the numbers all came up different (Suet. Aug. 71). See talus; tessera.