adiuvo
adiuvo, to help, assist, aid, support, further, sustain
fortune favors the brave
- I In gen.: O Tite, si quid te adjuero curamve levāsso quae nunc te coquit, etc., Enn. ap. Cic. Sen. 1, 1 (Ann. v. 339 Vahl.): di me etsi perdunt, tamen esse adjutam expetunt, Pac. ap. Non. 97, 14 (Rib. Trag. Rel. p. 102): miseras, inopes, aerumnosas aliquo auxilio, Plaut. Rud. 1, 4, 39 (258): operā me adjuves, Ter. Phorm. 786: me adjuves in hac re, id. And. 542: id spero adjuturos deos (i. e. in ea re), id. ib. 522: ad verum probandum auctoritas adjuvat, Cic. Quint. 23: si nihil ad percipiendam colendamque virtutem litteris adjuvarentur, id. Arch. 7, 16: maerorem orationis lacrimis suis, id. de Or. 2, 47, 196: Q. Hortensii operā rem publicam adjutam (esse), id. Phil. 10, 26: si nos mediocris fortuna rei publicae adjuverit, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 15: aliquem in filiarum collocatione, id. Off. 2, 16: auxiliis et copiis, i. e. militibus auxiliariis, id. Fam. 1, 7; cf. Liv. 29, 5: sua sponte eos adjutum profectus, Nep. Chabr. 2; id. Milt. 2; id. Phoc. 2: Antiochum Aetolosque adjuturos pronuntiat, Liv. 34, 37: fortĭs fortuna adjuvat, Ter. Phorm. 203, and Liv. 34, 37: aliquem ad bellum, id. 29, 1; cf. id. 27, 15 Drak.: adjutus casu, Suet. Tib. 13: suffragio, id. Vitell. 7: manu alicujus, id. Dom. 14: adjuvare preces, id. Ner. 21: pennis adjutus amoris, Ov. M. 1, 540; so Juv. 6, 504; Sil. 6, 249; cf. id. 5, 326.—
- II Esp.
- A To help, cherish (esp. a state of mind), to sustain: jam tu quoque hujus adjuvas insaniam, Plaut. Am. 2, 2, 166 (798): ferendus error immo vero etiam adjuvandus, Cic. Att. 12, 43: clamore Romani adjuvant militem suum, animate, encourage, Liv. 1, 25; so Curt. 3, 6: ignem, Liv. 34, 39: formam cură, Ov. M. 2, 732.—
- B Absol. (very rare), to profit, avail, be of use, be profitable (syn.: utile est, operae pretium est, convenit).
- α Impers.: in re mala animo si bono utare, adjuvat, Plaut. Capt. 2, 1, 10 (204).—
- β With subject: solitudo aliquid adjuvat, Cic. Att. 12, 14: alteri non multum adjuvabant, Caes. B. G. 7, 17: adjuvat hoc quoque, Hor. S. 2, 5, 73.☞ Rare constructions.
- a With a whole subjective clause with quod as subject: multum eorum opinionem adjuvat, quod (the circumstance that) sine jumentis ... ad iter profectos videbant, Caes. B. C. 1, 69. —
- b With two acc.: irrides in re tanta? neque me quidquam consilio adjuvas? Ter. Heaut. 982; cf. Rudd. II. p. 179, n. 75.—
- c With ut or ne: ut amplissimum nomen consequeremur, unus praeter ceteros adjuvisti, Cic. Q. Fr. 1, 1, 15: adjuvato, nequis liminis obseret tabellam, Cat. 324.—
- d With inf.: adjuvat enim (pater, the male) incubare, helps to hatch, Plin. 11, 24, 29, § 85.—
- e With the dat. of the person and the acc. of the thing: operam mutuam dent et messem hanc nobis adjuvent, Gell. 2, 29; cf. adjuto.
- —Hence, adjŭvans, antis, P. a., subst. with gen.: non haec adjuvantia causarum, sed has ipsas esse omnium causas, Cic. Univ. 14.
- 1. ondersteunen, helpen, bijstaan (met: abl.; bij, mbt.: in m. abl. of ad, ook de; helpen om iets (niet) te doen: ut, ne) [alqm operā; alqm ad bellum; consulem ad traiciendas in Asiam legiones]; ➤ sprw.: fortes fortuna adiuvat die waagt, die wint;
- 2. aanmoedigen [clamore militem];
- 3. bevorderen, voeden, versterken [causam; ignem];
- 4. bevorderlijk, nuttig zijn voor, helpen (m. acc. of abs.); ➤ nihil te Neronis iudicium adiuvat; nihil adiuvat procedere in virtute; si di adiuvabunt.
- (adiuerō, old for adiūverō), iūtus, āre, to help, assist, aid, support, further, sustain: fortīs fortuna adiuvat, T.: maerorem orationis meae lacrimis suis: suā sponte eos, N.: pennis adiutus amoris, O.: in his causis: alqm ad percipiendam virtutem: si quid te adiuero, poet ap. C.: ut alqd consequamur, adiuvisti: multum eorum opinionem adiuvabat, quod, etc., Cs.—With ellips. of obj, to be of assistance, help: ad verum probandum: non multum, Cs.: quam ad rem humilitas adiuvat, is convenient, Cs.—Supin. acc.: Nectanebin adiutum profectus, N.—P. pass.: adiutus a Demosthene, N.—Fig.: clamore militem, cheer, L.: adiuvat hoc quoque, this too is useful, H.: curā adiuvat illam (formam), sets off his beauty, O.
-
…amabat turpissime, aliorum amori flagitiosissime serviebat, aliis fructum libidinum, aliis mortem parentum non modo impellendo verum etiam adiuvando pollicebatur. nunc vero quam subito non solum ex urbe verum etiam ex agris ingentem numerum perditorum hominum conlegerat nemo…
Cicero, in Catilinam
-
…abessent, hanc sub sarcinis adoriri ; qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent. Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent neque enim ad hoc tempus ei…
Julius Caesar, Gallic War
-
…haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur, quando alid ex alio reficit natura nec ullam rem gigni patitur nisi morte adiuta aliena. Nunc age, res quoniam docui non posse creari de nihilo neque item genitas ad nil revocari ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…et dies prolatando magnas opportunitates corrumpere ; facto, non consulto in tali periculo opus esse seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. Natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in…
Sallust, Catilina
-
…ad nostram hanc. Alia res. Obsecro hercle Parmeno fac ut potiar. Faciam sedulo ac Dabo operam ; adiuvabo numquid me aliud vis Quo nunc is Domum, Ut mancipia haec, ita ut iussit frater, ducam ad…
Terence, Eunuchus
-
…eripitur tangentiaque ora relinquit sic deus et virgo est hic spe celer, illa timore. Qui tamen insequitur pennis adiutus Amoris, ocior est requiemque negat tergoque fugacis inminet et crinem sparsum cervicibus adflat. Viribus absumptis expalluit illa citaeque…
Ovid, Metamorphoses
-
…in senatu fuisset L. Pisonis oratio qui quamquam parum erat id enim ipsum a Bruto audieram a quibus debuerat adiutus, tamen et Bruti testimonio quo quid potest esse gravius et omnium praedicatione quos postea vidi magnam mihi videbatur gloriam…
Cicero, Philippicae
-
…et progredi in virtute, quo minus miserrimus sit, ante quam ad eam pervenerit, quoniam in aqua nihil adiuvat, et, quoniam catuli, qui iam dispecturi sunt, caeci aeque et ii, qui modo nati ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…suam mercesque repetat, refellito, si poteris ; meum testem deseram, tibi favebo, te, inquam, adiuvabo ; ostendito illos cum Sertorio fuisse, ab Dianio fugientis ad Siciliam esse delatos. nihil est quod te mallem…
Cicero, in Verrem
-
…ut levem auditionem habeant pro re comperta. Bona civium Romanorum diripiunt, caedes faciunt, in servitutem abstrahunt. Adiuvat rem proclinatam Convictolitavis plebemque ad furorem impellit, ut facinore admisso ad sanitatem reverti pudeat. Marcum Aristium, tribunum…
Julius Caesar, Gallic War