aestuo
aestuo, to rage, burn
- I Lit.
- A Of fire, to rage, burn: aestuat ut clausis rapidus fornacibus ignis, as the fire heaves and roars in the closed furnaces, Verg. G. 4, 263: tectus magis aestuat ignis, Ov. M. 4, 64.—Hence,
- 2 Of the effect of fire, to be warm or hot, to burn, glow; both objectively, I am warm (Fr. je suis chaud), and subjectively, it is warm to me, I feel warm (Fr. j'ai chaud).
- a Object.: nunc dum occasio est, dum scribilitae aestuant (while the cakes are warm) occurrite, Plaut. Poen. prol. 43; Verg. G. 1, 107: torridus aestuat aër, glows, Prop. 3, 24, 3; Luc. 1, 16. —
- b Subject., to feel warmth or heat (weaker than sudare, to sweat, and opp. algere, to be cold, to feel cold; v. Doed. Syn. 3, 89): Lycurgi leges erudiunt juventutem esuriendo, sitiendo, algendo, aestuando, Cic. Tusc. 2, 14, 34: ille cum aestuaret, umbram secutus est, id. Ac. 2 (Luc.), 22: sub pondere, Ov. M. 12, 514; Juv. 3, 103.—
- B Of the undulating, heaving motion of the sea, to rise in waves or billows (cf. aestus): Maura unda, Hor. C. 2, 6, 4: gurges, Verg. A. 6, 296.—
- C Of other things, to have an undulating, waving motion, to be tossed, to heave: in ossibus umor, Verg. G. 4, 308: ventis pulsa aestuat arbor, Lucr. 5, 1097; Gell. 17, 11, 5. —Of an agitated crowd, Prud. 11, 228.—
- II Trop.
- A Of the passions, love, desire, envy, jealousy, etc., to burn with desire, to be in violent, passionate excitement, to be agitated or excited, to be inflamed: quod ubi auditum est, aestuare (hist. inf.) illi, qui dederant pecuniam, Cic. Verr. 2, 2, 23: quae cum dies noctesque aestuans agitaret, Sall. J. 93: desiderio alicujus, Cic. Fam. 7, 18: invidiā, Sall. C. 23: ingens in corde pudor, Verg. A. 12, 666: at rex Odrysius in illa Aestuat, Ov. M. 6, 490 (cf. uri in id. ib. 7, 22; and ardere in id. ib. 9, 724); Mart. 9, 23: aestuat (Alexander) infelix angusto limite mundi (the figure is derived from the swelling and raging of the sea when confined), Juv. 10, 169; so Luc. 6, 63.—
- B Esp. in prose, to waver, to vacillate, to hesitate, to be uncertain or in doubt, to be undecided: dubitatione, Cic. Verr. 2, 2, 30, 74: quod petiit, spernit; repetit quod nuper omisit; Aestuat et vitae disconvenit ordine toto, Hor. Ep. 1, 1, 99: sic anceps inter utramque animus aestuat, Quint. 10, 7, 33; Suet. Claud. 4: aestuante rege, Just. 1, 10.
I [en parl. du feu] ¶ 1 sʼagiter, bouillonner : æstuat ut clausis fornacibus ignis Virg. G. 4, 263, telle lʼeffervescence du feu dans le fourneau fermé ¶ 2 être brûlant : cum exustus ager morientibus æstuat herbis Virg. G. 1, 107, quand la terre desséchée est toute brûlante avec ses plantes qui meurent ; homo æstuans Cic. Tusc. 5, 74, un homme qui a très chaud ; erudire aliquem algendo æstuando Cic. Tusc. 2, 34, façonner qqn en lui faisant souffrir le froid et le chaud || [fig.] in illa æstuat Ov. M. 6, 491, il est tout brûlant dʼamour pour elle.
II [en parl. de lʼeau] ¶ 1 bouillonner, être houleux : ubi Maura semper æstuat unda Hor. O. 2, 6, 4, où bouillonnent sans cesse les flots de Mauritanie || umor in ossibus æstuat Virg. G. 4, 309, le liquide fermente dans les os ¶ 2 [fig.] bouillonner sous lʼeffet dʼune passion : æstuare illi qui pecuniam dederant Cic. Verr. 2, 2, 55, ils étaient en ébullition ceux qui avaient donné de lʼargent ; [inquiétude, embarras] æstuabat dubitatione Cic. Verr. 2, 2, 74, lʼhésitation le mettait dans une violente agitation ; quæ cum æstuans agitaret Sall. J. 93, 2, comme il remuait ces pensées dans lʼagitation || in eo æstuavi diu Cic. Att. 7, 13 a, 1, là-dessus je me suis longtemps cassé la tête.
- 1. (v. vuur) oplaaien;
- 2. (door hitte) koken, gloeien, verhit zijn, zweten;
- 3. (v. water) kolken, breken, schuimen; ➤ gurges aestuat;
- 4. gisten; ➤ vina aestuantia;
- 5. (metaf.) hartstochtelijk bewogen zijn, (van woede) koken, (van liefde voor iem.) gloeien (in alqo), (van begeerte) branden; ➤ nobilitas invidiā aestuabat; ~ in aurum door begeerte naar goud verteerd worden;
- 6. heen en weer geslingerd worden, besluiteloos zijn [dubitatione].
- aestus, of fire, to rage, burn: Aestuat ignis, V.— To be warm, be hot, burn, glow: ager aestuat herbis, V.: erudire iuventutem algendo, aestuando: sub pondere, O.— Of the sea, to rise in waves, surge: Maura semper unda, H.: gurges, seethes, V.; cf. nebulā specus, i. e. smokes, V.—To undulate, swell, be tossed, heave: in ossibus umor, V.—Fig., of passion, to burn, be excited, be inflamed: aestuare illi, qui dederant pecuniam: quae cum aestuans agitaret, S.: in corde pudor, V.: rex in illā Aestuat, for her, O.— To waver, vacillate, hesitate, be in doubt: dubitatione: Aestuat et vitae disconvenit, H.
-
…Ea res in primis studia hominum accendit ad consulatum mandandum M. Tullio Ciceroni. Namque antea pleraque nobilitas invidia aestuabat et quasi pollui consulatum credebant, si eum quamvis egregius homo novus adeptus foret. Sed ubi periculum advenit ,…
Sallust, Catilina
-
…ferro diverberet umbras. Hinc via, Tartarei quae fert Acherontis ad undas. Turbidus hic caeno vastaque voragine gurges aestuat, atque omnem Cocyto eructat harenam. Portitor has horrendus aquas et flumina servat terribili squalore Charon, cui plurima…
Vergil, Aeneid
-
…quidem sententia, ut poëtae ferunt, itemque Lycurgi laboribus erudiunt iuventutem, venando currendo, esuriendo sitiendo, algendo aestuando. Spartae vero pueri ad aram sic verberibus accipiuntur, ut multus e visceribus sanguis exeat, non numquam etiam…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…intendi duobus inceptis verbis omnem impetum gladiatoris ferociamque compressi. ac tamen ignarus ille qui consules essent, exsanguis atque aestuans se ex curia repente proripuit, cum quibusdam fractis iam atque inanibus minis et cum illius Pisoniani temporis Gabinianique terroribus…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…adhuc est nobiscum, sed medius fidius et moveor hominis precibus et timeo ne illum aliquorum furor excipiat. plane aestuo. quod si scirem quid tibi placeret, sine sollicitudine essem ; id enim optimum esse persuasum esset mihi .…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…commodissimum putavit esse de provincia clam abire ; itaque fecit ; profectus est Regium. quod ubi auditum est, aestuare illi qui pecuniam dederant, putare nihil agi posse absente Epicrate ; nam Heraclius tamen adfuerat, cum primo sunt…
Cicero, in Verrem
-
…a. . CICERO ATTICO SAL. iam intellexi tuum ; Oppios enim de Velia saccones dicis. in eo aestuavi diu. quo aperto reliqua patebant et cum Terentiae summa congruebant. L. Caesarem vidi Menturnis a. d…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…et constantem ; quae ego paulisper in te ita desideravi non imbecillitate animi tui sed magis ut desiderio nostri te aestuare putarem. qua re perge, ut coepisti ; forti animo istam tolera militiam. multa, mihi crede ,…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…reliquorum philosophorum nemo probet. itaque cessit, et ut ii qui sub novis solem non ferunt item ille cum aestuaret veterum ut maenianorum sic Academicorum umbram secutus est. quoque solebat uti argumento turn cum ei placebat nihil posse percipi…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…et debuit dixit. nega, nega nunc equiti Romano, homini honesto, iudici tuo credi oportere circumspicit, aestuat, negat nos Cluvi testimonium recitaturos. recitabimus. erras ; inani et tenui spe te consolaris. recita testimonium…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo