ambo
ambo, both
Frieze-Dennison Vergil
- I Of objects naturally in pairs, as the parts of the body, both: manusque ambas, Verg. A. 6, 496; 10, 868: ambas palmas, id. ib. 5, 425; 10, 844: tinnient ambae aures ejus, Vulg. 1 Reg. 3, 11; ib. 4 Reg. 21, 12: circum unum ambove genua, Plin. 28, 6, 17, § 59 (but even here we find duo: sumes duos renes (vituli) et adipem, Vulg. Exod. 29, 13; 29, 22: duas manus, ib. Matt. 18, 8 bis; 18, 9: duae palmae manuum ejus, ib. 1 Reg. 5, 4: duorum luminum, of both eyes, ib. Jud. 16, 28; so Shaksp., her two eyes, Love's Lab. Lost, iv. 3; Haml. i. 4).—So of other things: Tristior illā Terra sub ambobus non jacet ulla polis, Ov. P. 2, 7, 64: Atridas Priamumque, et saevum ambobus Achillen, angry with both parties, id. ib. 1, 458.—
- II In gen., of two objects and no more, the two, both: QVOM. PERORANT. AMBO. PRAESENTES. (i.e. actor et reus), Fragm. XII. Tab. ap. Gell. 17, 2, 10: consules, alter ambove, si eis videretur, Cic. Phil. 5, 19, 53: ambo accusandi estis, Ter. Heaut. 119: jam hisce ambo, et servos et era, frustra sunt duo, Plaut. Am. 3, 3, 19 (974): erroris ambo complebo, id. ib. 1, 2, 8 (470): emit hosce ambos, id. Capt. prol. 34: ut eos ambos fallam, Ter. Heaut. 711; so Vulg. Tob. 3, 25: hic, qui utrumque probat, ambobus debuit uti, Cic. Fin. 2, 7, 20: una salus ambobus erit, Verg. A. 2, 710: plebiscitis cautum, ne quis duos magistratus uno anno gereret, utique liceret consules ambos plebeios creari, Liv. 7, 42: Caesar atque Pompeius diversa sibi ambo consilia capiunt ... eodemque die uterque eorum ex castris exercitum educunt, Caes. B. C. 3, 30: amborum verba, Tac. A. 3, 35: civitate Romanā ambos donavit, id. ib. 13, 54: ambo occisi, Suet. Aug. 11: errant autem ambo senes, Vulg. Gen. 18, 11; ib. Matt. 15, 14: applicuit ambos ad eum, ib. Gen. 48, 13; ib. Eph. 2, 16.—
- III Poet. = duo: partīs ubi se via findit in ambas, into two, Verg. A. 6, 540.
par labor ambarum, dispar fortuna duarum
reges ~o, pater scilicet et filius
precium ~arum terrarum xl sol.
una tantum manu et non ~abus in securi percutiunt
via ‥ que tangit ~as theþingas de Straton’ et Straton’
de quibus ~abus summis executores ‥ respondebunt
~o milites, ~o juvenes, set ~o proditores
introeant totidem ex ~a parte [(AS: ] et consistant ex utraque [of ægðre healfe v. l. amba ] parte [AS: ] judiciion twa healfe
dato ‥ in ~a [] parte federe : utraque [v. l. amba] G. Mon. IX 11
imposito super ~onem evangelio
abbas ~onem ascendens populo narravit
graduarius ‥ eo quod in gradus ascendi debeat atque isthic cantari in ~one (dicitur autem ~onis ab ‘ambio’, eo quod locus ille ambitur gradibus, vel ab ‘ambo, ambe, ambo’, quod nimirum due sunt vie isthic), hoc est in pulpito, quod situm est ante eum locum ubi recitatur evangelium
Joannes [de S. Egidio ], sermonem faciens ad clerum, ‥ descendens de ~one habitum fratrum recepit
in mercede j fabri reparantis ~onem ferri in choro
cum j tuella de panno lineo pro ~one
obligavit se ad faciendum ~ones cum formulis pro novis scholis sacre theologie Oxonie, viz. xxxvij ~ones cum scabellis correspondentibus
sub ~one in cancello ecclesie
a lettron’ , ~o, discus, lectrinum ; ‥a pulpyte , ~o, amon, amonicus ‥, pulpitum
~onem evangelicum
Ambo ab ambiendo dicitur, quia intrantem ambit et cingit.At constans est doctiorum sententia, a voce Græca
Ἄμβων, παρὰ τοῦ βῶ, τὸ βαίνων, καὶ ὁ ὑψηλὸς τόπος.Aliud Cod. 2062.
Ἄμβων, ὁ ὑψηλὸς τόπος, παρὰ βῶ, βῶν καὶ ἀνάβων, καὶ κατὰ συγκοπὴν ἄμβων.Infra
ἄμβων, ὁ τῆς πέτρας ὀφρῦς.Paulus Warnefridus in Episcopis Metensib. in Chrodegango :
Construxit etiam Ambonem auro argentoque decoratum, et arcus per gyrum throni ante ipsum altare.Historia Episcoporum Autisiodor. cap. 45 :
Ambonem ibi vilem aspiciens, cryptis honestissime compositis desuper, honorifice constructum locavit.Anastasius in Sergio PP. :
Hic fecit Ambonem et incyburium in Ecclesia, etc. Pulpitum Ecclesiæsemel ac iterum vocat Victor Tunonensis.
Dicitur autem Ambo.... quia gradibus ambitur. Sunt enim in quibusdam Ecclesiis duo paria graduum, sive duo ascensus in illum per medium chori, unus a sinistris videlicet versus Orientem, quo fit ascensus : alter a dextris, videlicet versus Occidentem, quo fit descensus.Ugutio :
Fecit Basilicam B. Laurentio Martyri... in qua fecit gradum ascensionis et descensionis, etc.
Lectiones, Epistolæ et Evangeliain sacris Liturgiis. Ceremoniale Episcopor. lib. 1. cap. 12 :
Ambones, ubi Epistolæ et Evangelium decantari solent.Chronicon Casinense lib. 3. cap. 19 :
Gradum etiam ligneum ejusdem operis extra chorum, Ambonis in morem pulcherrime statuit, in quo et nocte Lectiones, et Epistolæ ac Evangelia ad Missas præcipuarum festivitatum legerentur.Ita Editio Angeli a Nuce : nam Broliana perperam
Umbonispræfert. Benedictus III. PP. Epist. 12. ad Episcopos in Regno Caroli constitutos :
Qualiter olim sacrorum fuit conjunctus numero Clericorum, adeo ut in divinis celebrandis mysteriis more Subdiaconorum sacras Lectiones conscendens Ambonem populo nuntiaret.Gregorius Nazianz. Orat. 1. in Julianum pag. 59. de eodem Juliano :
Ἡ τῶν θείων ὑπαναγνώστης ποτέλογίων, καὶ τῆς τοῦ μεγάλου βήματος ἠξιωμένος τιμῆς.Nicephor. Callist. lib. 14. cap. 10 :
ϓὸ τὸν ἄμβωνα, ὂ βῆμα τῶν ἀναγνωστῶν ἐστιν.Vetus Inscriptio Romana apud Mabillonium tom. 4. Analect. pag. 486.
In Ambone S. Petri:
Scandite cantantes Domino, Dominumque legentes : Ex alto populis verba superna sonant.
Subdiaconus vero, qui lecturus est, ascendit in Ambonem, ut legat, non tamen in superiorem gradum, quem solet ascendere, qui Evangelium lecturus est.
Capitula numero novem in Ambone prædicans, etc.Annales Francorum ann. 800 :
Ipse Pontifex coram omni populo, in B. Petri Basilica Evangelium portans, Ambonem conscendit, invocatoque Trinitatis nomine, de objectis se criminibus jurejurando purgavit.Vide Anastasium in Pelagio PP. Capitula Caroli Mag. lib. 1. cap. 88.
In Ambone ipsa auctoritas coram populo legatur.
Hoc(miraculum) eodem rogante in festivitate S. Johan. Baptistæ Wido Abbas Ambonem ascendens populo narravit.
sermones, habebantur ad populum. Epiphanius lib. 10. Histor. Tripart. cap. 4 :
Episcopus vero, Eutropio sub altare jacente, nimioque repercusso timore, residens super Ambonem, ubi solebat prius facere consuetum sermonem.Iso Magister de Miraculis S. Othmari Abbat. cap. 4 :
Quendam Archipresbyterum Ambonem conscendere, ac vice sui sermonem ad populum facere jussit.Prudentius Peristeph. Hym. 11. de S. Hippolyto :
Fronte sub adversa gradibus sublime tribunal Tollitur, Antistes prædicat unde Deum.
Dum sanctæ prædicationis, jubente nunc sancto Patre, altissmum conscendimus thronum, vestris immolaturi sensibus verbi Dominici sacrificium, Dei primitus expectamus eloquium, qui loquentem facit mutum, ut cum nos gradus conscendimus absidæ, ipse descendat de throno cœlorum, qui inclinavit cœlos, et descendit, etc.Socrates lib. 6. cap. 5 :
Καθεστεὶς ἐπὶ τοῦ ἅμβωνος, ὄθεν εἰώθει καὶ πρόθερον ὁμιλεῖν, χάριν τοῦ ἐξακούεσθαι.Cæterum erat adhuc Romæ veteris ambonis forma in Ecclesiis S. Clementis, S. Pancratii, et S. Laurentii extra muros. Vide quæ de ambone Ecclesiæ Sophianæ congessimus in ejusdem ædis Descriptione n. 74. 75.
Ambo figuram lapidis sancti monumenti designat, quem Angelus cum evolvisset ex ostio monumenti, proclamabat resurrectionem Domini.Ita German. II. patr. CP. Theor. rer. eccl. ex interpr. G. Herveti.
Ad Ambos ad ambos, Phrasis Gallica,
Tunc adstantes, qui illic aderant, caterva non modica bonorum hominum, interrogarunt leges eorum ad ambos ad ambos : at illi uterque nunciaverunt se esse Romanos.
- cf. ambi-, both(of a pair or couple): duae res ... quae ambae: (duo) senatores, qui ambo: ut eos ambos fallam, T.: ambo florentes aetatibus, Arcades ambo, V.: Se satis ambobus Teucrisque venire Latinisque, V.—For duo: partīs ubi se via findit in ambas, the two, V.
-
…tuus, qui vestrum exercet amorem, mirifice est a te nactus utrumque malum. nam quotiens futuit totiens ulciscitur ambos illam adfligit odore, ipse perit podagra. Dicebas quondam solum te nosse Catullum, Lesbia, nec prae me…
Catullus, Carmina
-
…de tot modo milibus unum, et superesse videt de tot modo milibus unam, innocuos ambo, cultores numinis ambo, nubila disiecit nimbisque aquilone remotis et caelo terras ostendit et aethera terris. Nec maris ira manet, positoque…
Ovid, Metamorphoses
-
…iacere hos post terga iubemur. Coniugis augurio quamquam Titania mota est, spes tamen in dubio est adeo caelestibus ambo diffidunt monitis. Sed quid temptare nocebit Discedunt velantque caput tunicasque recingunt et iussos lapides sua post vestigia mittunt .…
Ovid, Metamorphoses
-
…omnibus Quaesivi porro eunuchum dixti velle te, Quia solae utuntur his reginae ; repperi. Heri minas viginti pro ambobus dedi Tamen contemptus abs te haec habui in memoria Ob haec facta abs te spernor. Quid istic Phaedria Quanquam…
Terence, Eunuchus
-
…orbem et superesse virum de tot modo milibus unum, et superesse videt de tot modo milibus unam, innocuos ambo, cultores numinis ambo, nubila disiecit nimbisque aquilone remotis et caelo terras ostendit et aethera terris. Nec maris…
Ovid, Metamorphoses
-
…tum ceterorum quoque officiorum et amicitiarum ratio conservata esse videatur. nam mihi cum viris fortibus qui censores proxime fuerunt ambobus est amicitia ; cum altero vero, sicuti plerique vestrum sciunt, magnus usus et summa utriusque officiis constituta necessitudo…
Cicero, pro Cluentio
-
…autem vis occidisse. fuerunt etiam in oratorum numero mediocrium L. et Sp. Mummii fratres, quorum exstant amborum orationes ; simplex quidem Lucius et antiquus, Spurius autem nihilo ille quidem ornatior, sed tamen astrictior ; fuit…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…quae res in civitate duae plurimum possunt, eae contra nos ambae faciunt in hoc tempore, summa gratia et eloquentia ; quarum alteram, C. Aquili, vereor, alteram…
Cicero, pro Quinctio
-
…idem facerem in hac suptilitate sermonis. cur coniveres autem altero oculo causa non esset, cum idem obtutus esset amborum et cum rerum natura, quam tu sapientem esse vis, duo lumina ab animo ad oculos perforata nos habere…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, vix iam ut appareant. de ipsius Laeli et Scipionis ingenio quamquam ea est fama, ut plurimum tribuatur ambobus, dicendi tamen laus est in Laelio inlustrior. At oratio Laeli de collegiis non melior quam de multis quam…
M. Tullius Cicero, Brutus