apto
apto, to adapt, fit, apply, adjust
- I Lit.
- a Absol.: aptat cristas telaque, Verg. A. 11, 8: arma aptare, Liv. 5, 49, 3: remos, Curt. 9, 9, 12: tabulam, Col. 12, 56, 2: jubas, Sil. 5, 166: armamenta, vela, Quint. 10, 7, 23.—
- b With dat.: aliquid umeris, Verg. A. 9, 364: arma corpori, Liv. 44, 34, 8: vincula collo, Ov. M. 10, 381: claves foribus, Mart. 9, 47: sagittas nervo, Verg. A. 10, 131: dexteris enses, Hor. Epod. 7, 2: tela flagello, Verg. A. 7, 731: os cucurbitulae corpori, Cels. 2, 11: anulum sibi, Sen. Ben. 3, 25, 1: digito (anulum), Suet. Tib. 73.—
- II Trop.
- a With the access. idea of fitting: bella citharae modis, Hor. C. 2, 12, 4; cf. id. Ep. 1, 3, 13.—And with ad: sed usum nec ad commoditatem ferendi nec ad ipsius munitionis firmamentum aptaverunt, Liv. 33, 5, 5: ad transeundum omnia aptaverant, Curt. 7, 8, 8: ad militares remus aptatur manus, i. e. is taken in hand by the soldiers, Sen. Agam. 425.—
- b Without the access. idea of fitting, to prepare, get ready, furnish, put in order; constr. absol., with dat. or ad.
- α Absol.: aptate convivium, Pomp. ap. Non. p. 234, 30: idonea bello, Hor. S. 2, 2, 111.—
- β With dat.: arma pugnae, Liv. 22, 5; cf.: aptat se pugnae, Verg. A. 10, 588; and, animos aptent armis, id. ib. 10, 259.—
- γ With ad: Aptat et armiferas miles ad arma manus, Ov. Am. 1, 13, 14: ad pugnam classem, Liv. 22, 5: ad primum se velut aspectum orationis aptare, Quint. 10, 2, 16.—Hence,
- c With abl. of that with which something is fitted, furnished, provided: oppidi partes testudinibus et musculis, Auct. B. Alex. 1: biremes remigio, Verg. A. 8, 80: classem velis, id. ib. 3, 472; so, pinum armamentis, Ov. M. 11, 456: ut quisque se aptaverat armis, had fitted himself with arms, i. e. for battle, Liv. 9, 31.
- —Hence, aptātus, a, um, P. a., pr., fitted for something; thus, suitable, fit, appropriate, accommodated to (syn.: aptus, accommodatus): hoc verbum est ad id aptatum, quod ante dixerat, * Cic. de Or. 3, 40, 162: ad popularem delectationem, Quint. 2, 10, 11; so Sen. Contr. 6 al.: omnia rei aptata, id. Ep. 59.
- 1. aan-, omdoen, bevestigen (aan: dat.) [vincula collo; corpori arma de wapenrusting passen; anulum digito; metaf. animos armis de aandacht op de strijd richten];
- 2. in orde brengen, klaarmaken, toerusten (voor: dat. of ad) [arma; se pugnae];
- 3. voorzien van, uitrusten met [classem velis zeilklaar maken];
- 4. van pas maken, aanpassen.
- aptus, to adapt, fit, apply, adjust: lacertos, V.: dexteris enses, H.: nervo sagittas, V.: habendo ensem, for wielding, V.— With abl: se armis, L.: ensem vaginā, V.— To accommodate, adapt: Nolis bella Aptari citharae modis, i. e. be celebrated in, H.: fidibus modos, H.—To make ready, prepare: arma, L.: pinum armamentis, O.: silvis trabes, in the woods, V.: fortunae te responsare (i. e. ad responsandum), H.: idonea bello, H.: ad arma aptanda pugnae, L.se pugnae, V.
-
…linguam nostri solent dicere, chordarum dentes, nares cornibus is quae ad nervos resonant in cantibus. Quam vero aptas quamque multarum artium ministras manus natura homini dedit. Digitorum enim contractio facilis facilisque porrectio propter molles commissuras et artus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…incredibilem artificiosi operis divinique testantur. Quid dicam de ossibus ; quae subiecta corpori mirabiles commissuras habent et ad stabilitatem aptas et ad artus finiendos adcommodatas et ad motum et ad omnem corporis actionem. Huc adde nervos, a quibus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ut contraria, ut geminata, ut circumscripta numerose, non ad similitudinem versuum, sed ad explendum aurium sensum apto quodam quasi verborum modo. adhi bendaque frequentius etiam illa ornamenta rerum, sive quae admirabilia sive nec opinata sive…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…corporis denique motu et statu cernitur idque positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto, difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus continetur cura etiam illa, ut…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…studium incendit illius aeternitatem imitandi, neque se in brevitate vitae conlocatam putat, cum rerum causas alias ex aliis aptas et necessitate nexas videt, quibus ab aeterno tempore fluentibus in aeternum ratio tamen mensque moderatur. Haec ille intuens…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. At loquitur pulchre. num melius quam Plato Necesse est tamen oratori quem quaerimus controversias explicare forensis dicendi genere apto ad docendum, ad delectandum, ad permovendum. qua re si quis erit qui se Thucydideo genere causas in…
M. Tullius Cicero, De Optimo Genere Oratorum
-
…cavernis ferrum elicimus rem ad colendos agros necessariam, nos aeris argenti auri venas penitus abditas invenimus et ad usum aptas et ad ornatum decoras. Arborum autem confectione omnique materia et culta et silvestri partim ad calficiendum corpus igni adhibito…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…quantam cogitare non possumus, tum vicissitudines dierum ac noctium commutationesque temporum quadrupertitas ad maturitatem frugum et ad temperationem corporum aptas eorumque omnium moderatorem et ducem solem, lunamque adcretione et deminutione luminis quasi fastorum notantem et significantem dies, tum…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…illa, quae prima sunt adscita natura, diligamus, quod est nemo, quin, cum utrumvis liceat, aptas malit et integras omnis partis corporis quam, eodem usu, inminutas aut detortas habere. rerum autem cognitiones ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, quae neque asperos habeat concursus neque diiunctos atque hiantis et sit circumscripta non longo anfractu sed ad spiritum vocis apto habeatque similitudinem aequalitatemque verborum, cum ex contrariis sumpta verbis verba paribus paria respondeant relataque ad idem verbum et geminata…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria