argumentum
argumentum, an argument, evidence, ground, support, proof
argūmentum, ī, n.: the means of making clear; subject, theme, story, 7.791. (arguō)
argūmentum, i, n. [arguo].
- I.A The means by which an assertion or assumption may be made clear, proved, an argument, evidence, proof (and in particular, that which rests upon facts, while ratio is that which depends upon reasoning): argumentum est ratio, quae rei dubiae facit fidem, Cic. Top. 2, 7: quid est argumentum? Probabile inventum ad faciendam fidem, id. Part. Or. 2: argumentum est ratio probationem praestans, quā colligitur aliquid per aliud, et quae, quod est dubium, per id quod dubium non est, confirmat, Quint. 5, 10, 11: de eā re signa atque argumenta paucis verbis eloquar, Plaut. Am. 5, 1, 35 (1087); 1, 1, 267 (419); id. Rud. 4, 3, 84 (1021); id. Truc. 2, 6, 26 (507) al.: commemorando Argumenta fidem dictis conradere, Lucr. 1, 401; so id. 1, 417: argumenta multa et firma ad probandum, Cic. Brut. 78, 272: aliquid exemplis magis quam argumentis refellere, id. de Or. 1, 19, 88: argumento esse, Liv. 5, 44; 39, 51: litterae ad senatum missae argumentum fuere, etc., id. 8, 30: In argumentum fidei retentum pallium ostendit marito, Vulg. Gen. 39, 16; ib. Act. 1, 3: inopia fecerat eam (rem parvam) argumentum ingens caritatis, Liv. 5, 47: libertatis argumentum, Tac. G. 25: Est fides argumentum non apparentium, Vulg. Heb. 11, 22: addit pro argumento, Suet. Calig. 8: velut argumentum rursus conditae urbis, id. ib. 16: levibus utrimque argumentis, id. Galb. 7 et saep.—
- B A sign by which any thing is known, a mark, token, evidence: animi laeti Argumenta, signs, indications, Ov. M. 4, 762: voti potentis, id. ib. 8, 745: unguentarii myrrham digerunt haud difficulter odoris atque pinguetudinis argumentis, according to the indications of smell, etc., Plin. 12, 15, 35, § 68: caelum quidem haud dubie caelati argumenti dicimus, id. 2, 4, 3, § 8: amoris hoc est argumentum, non malignitatis, Petr. 137, 8: argumenta viri, i. e. indicia, Juv. 9, 85 al.—
- II The matter which lies at the basis of any written or artistic representation, contents, subject, theme, argument, ὑπόθεσις: Argumentum plura significat. Nam et fabulae ad actum scaenicarum compositae argumenta dicuntur: et orationum Ciceronis velut thema ipse exponens Pedianus, argumentum, inquit, tale est: quo apparet omnem ad scribendum destinatam materiam ita appellari, Quint. 5, 10, 9 and 10.
- A Of every kind of representation in writing.
- 1 Lit.: argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit, Cic. Inv. 1, 19; id. Att. 15, 4, 3: tabulae novae, quid habent argumenti, nisi ut, etc., what is their drift? what do they mean? id. Off. 2, 23, 84: epistulae, id. Att. 10, 13; 9, 10; 1, 19.
- a But esp. freq., the subject-matter of a poem or fictitious writing, the subject, contents: post argumentum hujus eloquar tragoediae, Plaut. Am. prol. 51; cf. id. ib. 96; so id. Trin. 3, 2, 81 (707): argumentum narrare, Ter. And. 6: fabulae, id. Ad. prol. 22: Livius Andronicus ab saturis ausus est primus argumento fabulam serere, i. e. a scenic representation of a subject in its connection, Liv. 7, 2: spectaculum, quo argumenta inferorum explicarentur, Suet. Calig. 57.—Hence,
- b Meton. (part for the whole), a poem in gen.: explicare argumenti exitum, Cic. N. D. 1, 20, 53: hoc argumento se describi sentiat, Phaedr. 4, 8; so id. 4, 16; 5, 3; cf. Enn. ap. Gell. 2, 29 fin.: sumque argumenti conditor ipse mei, I am myself the subject of my poem, Ov. Tr. 5, 1, 10.—
- 2 Trop., intrinsic worth, reality, truth: haec tota fabella ... quam est sine argumento, without value, reality, Cic. Cael. 27: non sine argumento maledicere, not without some reason, id. ib. 3 fin.—
- B The subject of artistic representations (sculpture, painting, embroidery. etc.): ex ebore diligentissime perfecta argumenta erant in valvis, Cic. Verr. 2, 4, 56: (cratera) fabricaverat Alcon Hyleus, et longo caelaverat argumento, Ov. M. 13, 684; cf. id. ib. 2, 5 sq.: vetus in telā deducitur argumentum, id. ib. 6, 69; Verg. A. 7, 791: Parrhasii tabulae, Suet. Tib. 44.— In philos. lang., a conclusion, a syllogism: Nam concludi non potest nisi iis, quae ad concludendum sumpta erunt, ita probatis ut falsa ejusdem modi nulla possint esse, Cic. Ac. 2 (Luc.), 14, 44 al.
argūmentum, ī, n. (arguo), die Veranschaulichung = das, was die Kraft hat, etwas zur Veranschaulichung zu bringen, I) die Darstellung, Erzählung, argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit, Cic.: hoc erit tibi argumentum semper in promptu situm, Enn. fr.: cuius contionis primum universum argumentum (Gesamtdarstellung) sententiamque audite, Cic.: sunt certe in columnarum spiris insculptae nominum eorum argumento (zur Andeutung ihrer N.) lacerta atque rana, Plin.: quo spectaculo argumenta inferorum (die Begebenheiten der Unterwelt) explicarentur, Suet.: crateram caelare longo argumento (Geschichte), Ov. – Dah. der Stoff, der Gegenstand, der Inhalt (s. Quint. 5, 10, 9 sq.), a) der schriftlichen od. mündlichen Darstellung, arg. epistulae, Cic.: orationis, Ascon.: libri, Suet.: scribendi argumentum habere, Cic.: in uno argumento versari, Cic. – prägn., der bestimmte, eigentliche, wahre Inhalt (Gehalt), epistula sine argumento et sententia, Cic.: non sine argumento maledicere, nicht ohne Schein von Wahrheit, Cic.: tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi etc., was ist ihr eigentlicher Inhalt, was liegt ihnen anderes zugrunde, Cic.: u. haec tota fabella veteris poetriae... quam est sine argumento! Cic. – b) der Inhalt, der Gegenstand, der Vorwurf (ὑποθεσις), die Fabel (μῦθος) eines epischen od. dramatischen Gedichtes, fabulae, Ter. u.a.: tragoediae, Tac.: argumento fabulam serere, durch einen Gegenstand in einen einheitlichen Zusammenhang bringen, Liv.: agere magis ex argumento et meliores versus facere, Plaut.: argumentum narrare, Ter. – prägn., der als Gedicht, als Theaterstück verarbeitete Stoff, die ganze Darstellung, das Gedicht, Stück, die Szene, explicare argumenti (des Stückes, der Tragödie) exitum, Cic.: hoc argumento (in dieser Fabel), Phaedr. – u. bildl., wie unser Stück, Komödie, Szene = wirkliche, auf Täuschung berechnete Begebenheit, Betrug, auctor argumenti, Liv.: nocturnum hoc fictum et compositum arg., Nachtstück (gleich darauf fabula huius noctis), Liv. – c) vom Gegenstand der bildenden Künste, wie der Bildhauerei (Bildnerkunst), ex ebore diligentissime perfecta argumenta erant in valvis, Flachreliefs, Cic.; vgl. Verg. Aen. 7, 791. Ov. met. 13, 685: od. der Malerei, Suet. Tib. 44, 2: der Webkunst, Ov. met. 6, 69. – II) der eine Behauptung veranschaulichende Beweis, der Beweisgrund, das Beweismittel, der Überführungsgrund, verb. signa (fachliche Beweise) atque argumenta (Überführungsgründe), Plaut.: u. so signa rerum et argumenta, Quint.: argumenta (Beweise) et rationes (Schlüsse), Cic.: argumenta atque indicia sceleris, Cic.: argumenta ratione concludentia, vernunftgemäß shließende Beweise, Cic.: arg. simplex et breve, Quint.: arg. exile, Gell.: arg. parum potens (schlagend), Sen.: argumenta potentissima, Quint.: immane bellicae civitatis arg., Vell.: arg. laeti animi, Ov.: arg. voti potentis, Ov.: amoris est hoc argumentum, non malignitatis, Petr.: addere pro argumento m. folg. Acc. u. Infin., Suet.: afferre argumenta, Cic.: agere argumentis, Cic.: astringere breviter argumenta, Cic.: sparsa argumenta colligere, Quint.: argumenta concludere, Cic.: quibus argumentis hoc doces? Lact.: multis argumentis deos esse docere, Cic.: argumenta ducere ab od. ex alqa re, Quint.: huius rei argumentum est, si etc., Scrib.: alqd est (dient) argumento, Liv., magno od. satis magno argumento, Cic., maximo argumento, Cic.: exquirere alqd argumentis, Cic.: si in omne argumentum modestiae fingimur, wenn wir uns durchaus demütig zu erweisen suchen, Sen.: loqui argumenta, Plaut.: niti argumento odii, Quint., od. niti argumentis admodum exilibus, Gell. (beide v. Pers.): onerare iudicem argumentis, Quint.: premere etiam atque etiam argumentum, Cic.: probare alqd argumento od. argumentis, Cic. u. Lact.: proferat argumenta, quibus doceat m. folg. Acc. u. Infin., Lact.: uti argumento sensus sui (aus seiner Wahrnehmung, Erfahrung), Cic.: argumentis uti in re eius modi, Cic.: uti argumentis ducibus ad probandum, Cic.: quo argumento? aus welchem Grunde? wie meinst du das? oft bei Plaut. (s. Brix u. Lorenz Plaut. mil. 1001). – III) das Symbol, Apul. met. 11, 3 u. 11, 11.
tanta prudencia commissum sibi gregem regebat ut ‥ ad consolacionem bumilium pietas non deesset nec rigor in rebellium ~um
farisaicae temptationis calumniam verae responsionis ~o confutans explodit
ad ~um hortandae suasionis apostolicis utuntur oraculis
mandatis memoriae veteribus illis Aegyptiorum ~is(
considerans illud [opusculum ] esse multorum concatenatione contextum ~orum, coepi mecum quaerere si forte posset inveniri unum ~um quod nullo alio ad se probandum quam se solo indigeret
veritatis ~o innitentes
hujus ‥ eventus ~um est non improbabile quod piscatores aque illius turres ‥ sub undis ‥ conspiciunt
recitans ~a principalia
cum ‥ filosoforum sillogismos ‥ atque Aristotelis ~a didicisset
sophisma est syllogismus litigatorius, philosofima vero demonstrativus, ~um autem syllogismus dialecticus
scientia de ~is est nota homini per naturam: ‥ a natura scimus arguere et ‥ dissolvere ~a per interemptionem propositionum falsarum et per divisionem et distinctionem malarum consequentiarum
non igitur refragabor ~o quod vocant ‘a conjugatis’
nec disputet magister aliquis disputaturus problema ultra ~um unicum cum sophista
supplicat ‥ quatinus viij ~a, viij responsiones, ‥ sermo examinatorius [(etc. ] sufficiant sibi ad effectum quod possit admitti ad incipiendum in sacra theologia
non prosunt inclusis ‥ tela ignita, ‥ non missilia formidabilia, non alia excogitata ~a defensionis
catholicae fidei propugnaculum saecularis ~i ballista quassatum
oblato hujus supputationis ~o
novo ‥ et inusitato dicendi ~o
hoc ~um forsorii Oeðelwalch episcopus decerpsit
argūmentum, (8) ī, n. (arguo), ¶ 1 argument, preuve : argumentis philosophorum credere Cic. Ac. 2, 117, croire aux arguments des philosophes ; argumenta criminis Cic. Verr. 2, 2, 104, preuves à lʼappui dʼune accusation ; Siculorum erga te voluntatis argumenta Cic. Verr. 2, 2, 157, preuves des dispositions des Siciliens à ton égard || prætereo illud quod mihi maximo argumento ad hujus innocentiam poterat esse Cic. Amer. 75, je laisse de côté le trait suivant qui pouvait me fournir un argument très fort en faveur de son innocence ; quod idem mæstitiam meam reprehendit, idem jocum, magno argumento est me in utroque fuisse moderatum Cic. Phil. 2, 39, le fait quʼil me reproche en même temps ma tristesse et mon enjouement est une bonne preuve que sur les deux points jʼai gardé la mesure || id satis magnum argumentum esse dixisti, cur esse deos confiteremur Cic. Nat. 1, 62, tu as dit que cʼétait un argument suffisant pour nous faire reconnaître lʼexistence des dieux ; philosophorum exquisita quædam argumenta, cur esset vera divinatio, collecta sunt Cic. Div. 1, 5, on a recueilli certains arguments de choix des philosophes destinés à prouver pourquoi il y a vraiment une divination ¶ 2 la chose qui est montrée [en gén.] : tabulæ novæ quid habent argumenti, nisi ut emas... Cic. Off. 2, 84, lʼabolition des dettes, que montre-t-elle (signifie-t-elle) sinon que tu achètes... ¶ 3 la chose qui est montrée, matière, sujet, objet : argumentum comœdiæ Pl. Amph. 95, etc., argument (sujet) dʼune comédie, cf. Cic. Inv. 1, 27 ; Cæl. 64 ; Quint. 5, 10, 9 ; contionis Cic. Har. 8, thème dʼune harangue ; epistulæ Cic. Att. 10, 13, 2 [9, 4, 1 ], matière dʼune lettre ; ex ebore diligentissime perfecta argumenta erant in valvis Cic. Verr. 2, 4, 124, il y avait sur les portes des sujets en ivoire du travail le plus accompli || [fig.] notam judici fabulam, quippe apud ipsum auctorem argumenti, peragit Liv. 3, 44, 9, il joue jusquʼau bout sa comédie connue du juge, puisquʼil la joue devant celui précisément qui en a fourni la donnée.
- 1. bewijs(middel), argument (voor: gen.); ➤ ~ veritatis; -a (bewijzen) et rationes (conclusies); -o esse als bewijs dienen; afferre -a; certum ~; -a ratione conclusa sluitende bewijzen;
- 2. stof, onderwerp, inhoud [epistulae; orationis; libri];
- 3. inhoudelijke waarde; ➤ epistula sine -o et sententia;
- 4. weergave (in beeld, woord en geschrift); verhaal;
- 5. fabel; ➤ hoc -o in deze fabel; ~ docet; — (toneel)voorstelling; scène; ➤ -i exitus.
Est victus Argumentis Diaboli.Gregorius Magn. lib. 5. Epist. 31 :
Sub quolibet ingenio vel Argumento.Lex Burgundionum tit. 84. § 2 :
Nec extraneo per quodlibet Argumentum terrram liceat comparare.Vita S. Odonis Abbatis Cluniacensis :
Cum viderent suam nullo modo prævalere industriam, vertebant se ad alia Argumenta.Matth. Paris. ann. 1226 :
Defensores urbis lapides pro lapidibus, tela pro telis... remittentes, et Argumenta pro Argumentis excogitantes, vulnera Galligenis lætifera inferebant.Vide Salmasium ad Tertulliani Pallium pag. 79.
De Argumentis vero, per quæ aves possunt capi super aquam, etc.
Argumentum, quo ignis projicitur.Anastasius Bibliothec. in Historia Ecclesiastica pag. 73 :
Repromittit Chagano se tradere civitatem, et exterminatorio instrumento facto, quod Arietem nominant, civitatem adeptus est, dicentes, quod barbari Argumentosum ingenium et alias plures urbes in servitutem redegerunt.
Argumenta, quibus constringebantur adstricti, cum suo baculo tetigisset, statim vigor est ferri confractus.Passio S. Euphemiæ
Confestim descripta sunt omnia Argumenta rotarum. Argumenta lapidum, ibidem : ubi Metaphrastes habet
argūmentum ī, n
- arguo, an argument, evidence, ground, support, proof: Sthenium sine argumento damnare: ad huius innocentiam: fabella sine argumento, unsupported story: argumento sit clades, L.: libertatis, Ta.: argumenti sumebant loco, non posse, etc., accepted as a proof, Cs.— A sign, mark, token, evidence: argumenta atque indicia sceleris: animi laeti argumenta, indications, O.: non sine argumento male dicere, i. e. plausible ground. — Of a composition, the matter, contents, subject, theme, burden, argument: fabulae, T.: argumentum narrare, T.: argumento fabulam serere, upon a theme, i. e. a plot, L.: ex ebore perfecta argumenta, subjects modelled: (cratera) longo caelaverat argumento, O.: ingens, V.
-
…quae late patet, sed oratoribus et philosophis magis quam vobis. Etsi enim omnes loci sunt omnium disputationum ad argumenta suppeditanda, tamen aliis disputationibus abundantius occurrunt aliis angustius. Itaque genera tibi nota sint ; ubi autem eis utare…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…, non stantem cum iis, qui ne dicerent quidem sua summa bona esse a natura profecta, uti isdem argumentis, quibus illi uterentur, isdemque sententiis. Minime vero illud probo, quod, cum docuistis, ut vobis…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…inveniendis cogitandum est. Atque isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus argumentorum copiam suggerunt ; quod etiam si ad instituendos adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit…
Cicero, de Oratore
-
…Peripatetici, priorem autem illi egregie tradiderunt, hi omnino ne attigerunt quidem. nam e quibus locis quasi thesauris argumenta depromerentur, vestri ne suspicati quidem sunt, superiores autem artificio et via tradiderunt. quae quidem res efficit ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, audire desiderant ; nec cum in eam rationem ingressus sis, celeriter discedendum est ; non enim, sicut argumentum, simul atque positum est, adripitur alterumque et tertium poscitur, ita misericordiam aut invidiam aut iracundiam, simul…
Cicero, de Oratore
-
…ut evolare, non excurrere videretur ; eratque verborum et dilectus elegans et apta et quasi rotunda constructio ; cumque argumenta excogitabantur ab eo multa et firma ad probandum tum concinnae acutaeque sententiae ; gestusque natura ita venustus ut ars etiam…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…vinario. de bello Vocontiorvm. de dispositione hibernorvm. at hoc Galli negant. at ratio rerum et vis argumentorum coarguit. potest igitur testibus iudex non credere cupidis et iratis et coniuratis et ab religione remotis non solum potest…
Cicero, pro Fonteio
-
…veri similis narratio sit, ut aperta, ut brevis ; post autem dividere causam aut proponere ; nostra confirmare argumentis ac rationibus ; deinde contraria refutare ; tum autem alii conclusionem orationis et quasi perorationem conlocant, alii iubent ,…
Cicero, de Oratore
-
…dissolutionem naturae tam valde perhorrescere quod item est reprehendendum in dolore, sed quia fere sic afficiuntur omnes, satis argumenti est ab interitu naturam abhorrere ; idque quo magis quidam ita faciunt, ut iure etiam reprehendantur, hoc magis…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…dicam, quicquam aliud dicent praeter sermonem atque famam. nihil se testibus, nihil tabulis, nihil aliquo gravi argumento comperisse, nihil denique causa cognita statuisse dicent. quod si ita fecissent, tamen id non ita fixum esse…
Cicero, pro Cluentio