artus
artus, close, strait, narrow, confined, short
artus2, joints
Could not find artus2 in Logeion dictionaries. Looking for closest alphabetic form.
sleep enfolds their wearied limbs
- I Lit., close, strait, narrow, confined, short, brief: exierunt regionibus artis, Lucr. 6, 120: claustra, id. 1, 70; so id. 3, 808: nec tamen haec ita sunt arta et astricta, ut ea laxare nequeamus, Cic. Or. 65, 220: artioribus apud populum Romanum laqueis tenebitur, id. Verr. 2, 1, 5: nullum vinculum ad astringendam fidem jure jurando majores artius esse voluerunt, id. Off. 3, 31, 111: compages, Verg. A. 1, 293: nexus, Ov. M. 6, 242: arto stipata theatro, pressed together in a contracted theatre, Hor. Ep. 2, 1, 60: toga, a narrow toga without folds, id. ib. 1, 18, 30 (cf. exigua toga, id. ib. 1, 19, 13): nimis arta convivia, i. e. with too many guests, who are therefore compelled to sit close together, id. ib. 1, 5, 29 et saep.—Hence, subst.: artum, i, n., a narrow place or passage: ventus cum confercit, franguntur in arto montes nimborum, Lucr. 6, 158 Lachm.: multiplicatis in arto ordinibus, Liv. 2, 50; so id. 34, 15: nec desilies imitator in artum, nor, by imitating, leap into a close place, Hor. A. P. 134.—
- II Trop., strict, severe, scanty, brief, small: sponte suā cecidit sub leges artaque jura, subjected himself to the severity of the laws, Lucr. 5, 1147: Additae leges artae et ideo superbae quasque etc., Plin. 16, 4, 5, § 12: vincula amoris artissima, Cic. Att. 6, 2: artior somnus, a sounder or deeper sleep, id. Rep. 6, 10: arti commeatus, Liv. 2, 34; Tac. H. 4, 26; cf.: in arto commeatus, id. ib. 3, 13: artissimae tenebrae, very thick darkness, Suet. Ner. 46 (for which, in class. Lat., densus, v. Bremi ad h. l., and cf. densus) al.—So, colligere in artum, to compress, abridge: quae (volumina) a me collecta in artum, Plin. 8, 16, 17, § 44.—Of hope, small, scanty: spes artior aquae manantis, Col. 1, 5, 2: ne spem sibi ponat in arto, diminish hope, expectation, Ov. M. 9, 683: quia plus quam unum ex patriciis creari non licebat, artior petitio quattuor petentibus erat, i. e. was harder, had less ground of hope, Liv. 39, 32; and of circumstances in life, etc., straitened, distressing, wretched, needy, indigent (so in and after the Aug. per. for the class. angustus): rebus in artis, Ov. P. 3, 2, 25: artas res nuntiaret, Tac. H. 3, 69: tam artis afflictisque rebus, Flor. 2, 6, 31; so Sil. 7, 310: fortuna artior expensis, Stat. S. 5, 3, 117: ne in arto res esset, Liv. 26, 17.—Adv.: artē (not arcte), closely, close, fast, firmly.
- I Lit.: arte (manus) conliga, Plaut. Ep. 5, 2, 29 (694): boves arte ad stipites religare, Col. 6, 2, 5: arte continere aliquid, Caes. B. G. 7, 23: aciem arte statuere, Sall. J. 52, 6: arte accubare, Plaut. Stich. 4, 2, 39 (617).—Comp.: calorem artius continere, Cic. N. D. 2, 9, 25: artius astringi, Hor. Epod. 15, 5: signa artius conlocare, Sall. C. 59, 2: artius ire, Curt. 4, 13, 34: artius pressiusque conflictari, Gell. 10, 6.—Sup.: milites quam artissime ire jubet, Sall. J. 68, 4: artissime plantas serere, Plin. 12, 3, 7, § 16.—
- II Trop.: arte contenteque aliquem habere, Plaut. As. 1, 1, 63 (78); id. Merc. prol. 64: arte et graviter dormire, soundly, Cic. Div. 1, 28, 59: arte appellare aliquem, briefly, by shortening his name, Ov. P. 4, 12, 10: artius adstringere rationem, Cic. Fat. 14, 32: abstinentiam artissime constringere, Val. Max. 2, 2, 8.—
- III Transf.: arte diligere aliquem, strongly, deeply, Plin. Ep. 6, 8; so also id. ib. 2, 13.
- I.A Lit., a joint: molles commissurae et artus (digitorum), Cic. N. D. 2, 60, 150: suffraginum artus, Plin. 11, 45, 101, § 248: elapsi in pravum artus, Tac. H. 4, 81: dolor artuum, gout, Cic. Brut. 60, 217.—Sometimes connected with membra, Plaut. Men. 5, 2, 102 (854): copia materiaï Cogitur interdum flecti per membra, per artus, in every joint and limb, Lucr. 2, 282; 3, 703 al.; Suet. Calig. 28; cf. Baumg.-Crus., Clavis ad Suet.: cernere laceros artus, truncata membra, Plin. Pan. 52, 5.—
- B Trop., the muscular strength in the joints; hence, in gen., strength, power: Ἐπιχαρμεῖον illud teneto; nervos atque artus esse sapientiae, non temere credere, Q. Cic. Petit. Cons. 10.—More freq.,
- II The limbs in gen. (very freq., esp. in the poets; in Lucr. about sixty times): cum tremulis anus attulit artubus lumen, Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40 (Ann. v. 36 Vahl.); so Lucr. 3, 7; cf. id. 3, 488; 6, 1189: artubus omnibus contremiscam, Cic. de Or. 1, 26, 121: dum nati (sc. Absyrti) dissupatos artus captaret parens, vet. poet. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67: copia concita per artus Omnīs, Lucr. 2, 267: moribundi artus, id. 3, 129 al.: rogumque parari Vidit et arsuros supremis ignibus artus, etc., Ov. M. 2, 620 al.: salsusque per artus Sudor iit, Verg. A. 2, 173; 1, 173 al.: veste strictā et singulos artus exprimente, and showing each limb, Tac. G. 17: artus in frusta concident, Vulg. Lev. 1, 6; 8, 20; ib. Job, 16, 8.—Of plants: stat per se vitis sine ullo pedamento, artus suos in se colligens, its tendrils, Plin. 14, 1, 3, § 13, where Jahn reads arcus.
examen ~a fenestrarum foramina ‥ egressum
cymbulam ‥ ~am et oblongam
Britannia ‥ oblongior et ~ior esse dignoscitur
de clj ulnis tele late‥, de ccliij ulnis tele ~e
pertransiens ~o satis passagio rivulum
sit via prudens, via fortis, arcta, / justa seu solers, bene temperata
connectantur insimul manus reprehensi sub flexis poplitibus ad modum hominis in campum ~um intrantis(
arta catenarum constringunt vincla lacertos
~issima digitorum impressione cepit oculos perfricare
vinculis ~ioribus constrinxerunt illum vicecomites
~a castitatis continentia
illum ‥ flagellis ~ioribus afficiens
districtio vitae ~ioris
Arnaldus de Brixia, ~issimam vitam ducens
sub ~a custodia deputatur
fundis falsorum premet arcta [(gl.: magna ] fames famulorum
post primas cartas alias statuit magis artas
alii ‥ †arce [l. arte ] carcerali mancipantur custodie
starke , ~us
jurisconsultorum secreta ‥ et, quod his multo ~ius et perplexius est, centena sc. metrorum genera
ut ‥ credentes ~iori dilectione ‥ amplecteretur
exclamat cetus assidentium, auspitia future sanctitatis exosculatus in puella; pater ipse ~ioribus basiis dignatus sobolem ‥ inquit ‥
~iori eum sibi amicitia federeque conjunxit
cum ‥ dicis unum, minimum in laeva digitum inflectens in medium palmae ~um infiges [] but cf. 2artus a
digiti illius ad ~um palme inferioris ‥ se procurve inflexerant
~um palme illius ‥ compressit
incepit conftlictus ‥ in ~is viarum
Ranulphum ‥ deponens tenensque in ~o [] ad gravissimam compulit redempcionem : in artho Ann. Lond. 31
in ~o res sita est
in ~o positus ‥ patrem suum ‥ consuluit
supplicamus quatenus ‥ nobis in †arctu positis ‥ subvenire ‥ studeatis
senciens se in ~o positum
cum dicis decem, unguem indicis in medio figis ~u pollicis
Sunamitis sobolem ‥ ~us ~ubus membraque membris copulans suscitaverat
diris ut rodant muliebres morsibus artus
imbecilles ~us baculo sustentans
~us,pa maran liða
resupinus humi consumptos deicis artus
videre erat quomodo ~us spiritui famulabantur
sola natura quos edidit ~us ‥ componit et disponit
➳ sing. n. artu Prisc. Gramm. 6, 77 || pl. artua Pl. Men. 855, cf. Non. 191 || d.-abl. pl. artubus, mais artibus Lucr. 5, 1077 ; Apul. M. 2, 17 ; Tert. Anim. 10.
- 1. nauw, strak, vast (itt. laxus) [catena; frenum; toga];
- 2. nauw, begrensd, samengedrongen, dicht opeen [regiones; silvae; vallis; via; aditus; ostium]; — subst. artum, ī n (a) engte, nauwe ruimte: in -um concreti montes nimborum; (b) gedrang, ihb. strijdgewoel: in -um compulsi klemgezet, samengeperst;
- 3. (metaf.) vast, diep; hecht, innig; ➤ ~ somnus vaste, diepe slaap; artissimum societatis vinculum; -a familiaritate alqm complecti;
- 4. strikt (v. wetten, voorschriften e.d.);
- 5. krap, beperkt, gering [numerus; annona];
- 6. hachelijk; ➤ res -ae hachelijke situatie; — subst. artum, ī n hachelijke situatie, moeilijkheden: in -o esse.
- 1. gewrichten, ledematen; ➤ dolor artuum gewrichtspijn, pijn aan de ledematen;
- 2. (poët.) = membra lichaamsdelen.
節。肢體。— rami 枝節。— sapientiae 見識之本。壯智。Artuum dolor 骨節痛。
Suggest a Translation
See an image
Arctus, uti
Artare, etc. Ruodlieb, fragm. 1. vers. 27 :
Ibid. fragm. 3. vers. 439 :Pendet et a niveo sibimet gripis ungula collo, Ungula non tota, medii cubiti modo longa, Quæ post ad latum vel prædecoratur ad Artum Obryzo mundo, cervino cinctaque loro, Non ut nix alba, tamen ut translucida gemma, Quam dum perflabat, tuba quam melius reboabat.
Ubi doctissimus editor interpretatur Angustiæ, fauces. Vide Arta.Unde potes facile me verbum tale docere... Nemo mihi rapit id, inimicaturve nec odit, Propter id et latro me non occidet in Arto.
Hic locus est Artus, per quem nullus meat artus.
- 1 AR-, close, strait, narrow, confined, short: laquei: saltus, L.: compages, V.: nexus, O.: toga, narrow, H.: convivia, i. e. crowded, H.: artiores silvae, dense, Cs.: custodia, Ta.— As substn., a narrow place, narrow passage: in arto, L.: in artius coire, Cu.— Fig., straitened, scanty, small, close, binding: vincula amoris artissima: vinculum ad astringendam fidem: commeatūs, L.—As subst: ne spem sibi ponat in arto, diminish expectation, O.: desilire in artum, into straits, H.— Needy, indigent, straitened: artis in rebus, O.—As subst: ne in arto res esset, L.— Of sleep, deep: artior somnus. — Narrow, frugal: animus, H.
- 1 AR-, joints: digitorum: dolor artuum, gout.—Meton., the limbs: artubus omnibus: arsuri, i. e. the body, O.: per artūs Sudor iit, V.: singulos artūs, each limb, Ta.: animā seducere artūs, V.
-
…fama deum nec fulmina nec minitanti murmure compressit caelum, sed eo magis acrem inritat animi virtutem, effringere ut arta naturae primus portarum claustra cupiret. ergo vivida vis animi pervicit et extra processit longe flammantia moenia mundi atque omne…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…erat inter sinistros montis et ab dextra rupe aspera, octo cohortis in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio artius conlocat. Ab iis centuriones, omnis lectos et evocatos, praeterea ex gregariis militibus optumum quemque armatum in primam…
Sallust, Catilina
-
…est, vultus capit illa priores fitque quod ante fuit fugiunt e corpore saetae, cornua decrescunt, fit luminis artior orbis, contrahitur rictus, redeunt umerique manusque, ungulaque in quinos dilapsa absumitur ungues de bove nil superest formae…
Ovid, Metamorphoses
-
…sine dubio in omni re vincit imitationem veritas, sed ea si satis in actione efficeret ipsa per sese, arte profecto non egeremus ; verum quia animi permotio, quae maxime aut declaranda aut imitanda est actione, perturbata saepe…
Cicero, de Oratore
-
…posset. Longissima est igitur complexio verborum, quae volvi uno spiritu potest ; sed hic naturae modus est, artis alius. Nam cum sint numeri plures, iambum et trochaeum frequentem segregat ab oratore Aristoteles, Catule, vester…
Cicero, de Oratore
-
…nobis gloriosa, patriae calamitosa, in villa quadam campi Atinatis maneres magnamque partem noctis vigilasses, ad lucem denique arcte et graviter dormire te coepisse. itaque, quamquam iter instaret, se tamen silentium fieri iussisse neque esse passum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur ; ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…viae, leges, iura iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum ; ab illa enim immensa societate humani generis in exiguum angustumque concluditur. Nam cum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…esset, scientia facile vicisset. Haec igitur opera grata multis et ad beneficiis obstringendos homines accommodata. Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admiratione audientium vel spe indigentium…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
….. dissimillimorum concinit ; et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, ea est in civitate concordia, artissimum atque optimum omni in re publica vinculum incolumitatis, eaque sine iustitia nullo pacto esse potest. plenam esse iustitiae…
M. Tullius Cicero, De Republica