carbo
carbo, a coal, charcoal
carbo, ōnis, m. [Sanscr. c)ra, coquere; cf. cremo],
- a coal, charcoal (dead or burning); of dead coals, Cato R. R. 38 fin.; Plaut. Truc. 5, 12 (904); Ter. Ad. 849; Varr. R. R. 1, 7, 8 al.—Of glowing, burning coals, Cato R. R. 108; Plaut. Rud. 2, 6, 48 (532); Lucr. 6, 802; Cic. Off. 2, 7, 25; Plin. 2, 20, 18, § 82; 16, 10, 19, § 45; Hor. C. 3, 8, 3 al.—
- II Meton.
- A From the black color of coals are derived the trop. expressions: impleantur elogiorum meae fores carbonibus, i.e. with scurrilous verses, Plaut. Merc. 2, 3, 73 (407): sanin cretā an carbone notati? Hor. S. 2, 3, 246; imitated by Pers. 5, 108 (cf. opp. albus): miror Proelia rubrica picta aut carbone, Hor. S. 2, 7, 98.—
- B For something of little value; hence prov.: carbonem pro thesauro invenire, to be deceived in one’s expectation, Phaedr. 5, 6, 6.—
- C A bad tumor, Ser. Samm. 39, 725; cf. carbunculus, C.
carbo, ōnis, m. (über die Etymol. s. Walde2 S. 129 f.), die Kohle übh., ausgeglüht od. glühend (hingegen pruna die glühende Kohle), I) eig.: candens, Cic.: carbones vivi, Petr.: carbones mollissimi, Pelag.: lenissimi, lentissimi, Pelag.: tam excoctam reddam atque atram quam carbo est, Ter.: carbonibus urere, Ov.: coquere carbonibus, Plin.: ardentes ore carbones haurire, Val. Max.: in carbonibus superpositus, Th. Prisc. – zur Bezeichnung von etw. Ungünstigem, impleantur meae fores elogiorum carbonibus, d.i. Schmähliedern, Plaut.: sani ut cretā an carbone notati, Hor.; vgl. Pers. 5, 108. Ven. Fort. 6, 10, 15: miror proelia rubricā picta aut carbone, Hor. – v. etw. Unbedeutendem, sprichw., carbonem pro thesauro invenire, Phaedr. 5, 6, 6. – II) übtr.: A) ein böses Geschwür (= carbunculus no. II, C, a), Seren. Samm. 725. – B) Carbo, als Beiname der Papirii.
~o,coll
depicta facie ~onibus inter inimicos incognitus venit
pro ~one aurifabris regis
dedi eis ‥ asiamenta in forestis meis ‥ sc. materiem, ligna, cortices, ‥ ~ones
concessionem ‥ de ~onibus capiendis in nemore
inquiratur de extractoribus vel venditoribus busce, maeremii et ~onis de foresta ad destructionem foreste ‥ et qui dictam buscam, maeremium et ~ones soliti sunt ducere ad portus(
faciat habere Matillidi ‥ duo bona robora ad focum suum ‥ et, si inde ~onem facere voluerit, id fieri permittat
per servicium inveniendi ~onem ad fabricandam coronam domini regis(
Johanni M.colier prosternenti subboscum ‥ et inde iiij duodenas ~onis †vocaturcharcole [com ]burenti
pro viij celdris ~onum dictorumcharcole
pro xxvj saccis ~onum adustorum proles fynyng leadash
~o,gloed
carbonumque globos extinguens imbre superno
donec scintillans exurat saecula carbo
~o ‥ iterum incensus majori virtute calescit
prunis ~onum ardentibus suppositis
colofonie pulvis ponatur super ~ones minutos ignitos
aves per aera volantes visi [sic ] sunt ~ones ignitos in rostris deferre et domos incendere
de ‥ j magna tabula ferrea pro ~onibus vivis
Danubiani [? = Nubiani ], qui omnes utriusque sexus in colore cum corvis et ~onibus multum participant
in ix carectatis ~onis de busca
in mclxvj quarteriis ~onis marini
J. Carbonario ‥ pro cccxx quart’ vj bussellis ~onis lingn[ei ] emptis ad fabricam regis
potestatem ‥ ~ones de mortuo bosco comburendi et glebas de terra fodiendi ad †dictas ~ones cooperiendos
~ones marinos fodiendi ad ‥ calcem
de ~one de sicco ad easdem fabricas
ciiijxx ij quart. dim. ~onis busc’, clxv quart. ~onis maris
xij quart. ~onis bosci
pro ix quarteriis ~onum silvestrium pro fusione cinerum plumbi
pro xj skepe ~onum ligneorum prole fynyng plumbi a cineribus ejusdem
quod permittatis stagnarios nostros Devonie capere et habere ~onem in mora nostra de Dertemor ad stagnariam nostram
in factura ~onum busce pro fusione nigri operis ad fornellos et astra affinacionum et empcione ~onum more et ~onum mar’ pro fabricis regis ibidem
de redditu ‥ carbonariorum faciencium ~ones in mora de Dertemor(
ij ‥ ingenia vocata(canons , ‥ ccc li. de salpetre, c li. sulphuris †vini [l. vivi ], j dolium ~onum desalugh ‥ pro municione castri nostri de Brest
laborantibus ‥ super defraccione et pertricione salpetre, sulphuris et ~onum salicinorum ad conficiendum inde pulverem gunnorum
[(pro ] ~one de terra fodiendo
P. le Graver ‥ fodendo ~ones in quadam fovea cum quodam picasio ‥ oppressus fuit ‥ de predictis ~onibus
precium picos’ et carbon’
pro c soldatis cervisie et ~onum terre
quod habeant ~onem terreum in Byllywasta absque impedimento(
excepto minero ~onum [] Notts
carbo sub terre cortice / crescit, viror in vertice(
insulam [Lunday ] ‥ oleo, melle ‥ et terestri ~one instuffatam
mineram ~onum
P. clerico de Fery pro terra in campo de Fery ubi nunc est minera ~onum ab eodem empta
pro ~onibus subterraneis
de decima ~onum putei Johannis Fossur
super recuperacione ~onum decimalium
cum omnibus gardinis ~onum inter dictum mesuagium et altum solarium meum superle key [] Newcastle upon Tyne
causa fossarum ~onum in quibus plura averia demersa fuerunt(
de ‥ navibus et vasis ‥ ~onibus carcatis apud Novum Castrum super Tynam(
de libertate ‥ faciendi ‥ mineras et quarreras pro lapidibus et ~onibus inde habendis
de xiij s. iiij d. de firma duarum putarum ~onum terrestrium ibidem [] per annum Allerton, Yorks
pro xij quarteriis ~onum subterrenorum
per puteos ~onum illorum fossilium quibus ad moliendum ferrum utuntur ferrifabri
omnes illas mineras sive puteos ~onum nostrorum communiter vocatoscole pities etwater pittes
concessi ‥ ut capiant algam maris ‥ et viam ad libere ducendum eam super ‥ terras, et ad ~onem maris capiendum ubi inventus fuerit ‥ usque Blithe et versus mare
R. ‥ submersus fuit in quodam fossato ‥ ~onum maris
inquiratur de ~one maris invento infra forestam et qui mercedem ceperint pro fossatis faciendis de ~one illo(
habeat omnes exitus ‥ minarum, forgiarum ‥ et ~onis maris ‥ foreste [de Den’ ] et consuetudinis ~onis maris qui ducitur ultra Sabrinam
regina ‥ apud Notingham ‥ propter fumum ~onum maris nullo modo potuit demorari
in v celdris ~onum marinorum
iiij quart. ~onum maritimorum
boscum et ~onem marinum
cum, ‥ accipientes quod rogorum artifices qui ‥ ex busca vel ~one bosci fieri consueverunt ‥ jam de novo ‥ ex ~one marino [ipsos ] concremant ‥, de quo ‥ tails prosilit †fectus [? l. fetor ] ‥ quod ‥ aer ibidem inficitur ‥, preceperimus majori et vicecomitibus [London’ ] quod ‥ publice facerent proclamari quod omnes qui ‥ rogorum exercere vellent ministerium ipsos ex busca seu ~one bosci more solito facerent, ~onibus marinis ‥ nullatenus utendo ‥
ad firmam dimisit ‥ minam suam de ~one marino ‥ reddendo pro quolibet picoss’ per septimanam xij d. quocienscumque ‥ operare †poterint, nisi impediti fuerint propter inundacionem aque vel ventum qui vocaturle dampe [] Notts
cum ‥ emissent xx(tres ~onis maris precii cujuslibet iij s. vj d.
quod ‥ x caldra ~onum maritimorum usque castrum de Coupre ‥ per mare ‥ mitti faciatis
in j minera ~onum maritimorum de novo fundenda ‥ cum cordis,scopes etwyndas emptis et factis pro eodem opere
quamplurimi homines ‥ ~ones maritimos a mineris ~onum ibidem cum batellis suis vocatiskeles per aquam de Tyne ‥ duci ‥ faciunt
mensuratores ~onum marinorum electi per majorem et aldermannos
pro dampnis factis in campo del Morehous causa minere ~onum maritimorum
de firma miner’ ~onum marinorum ‥ dimiss’ Johanni P. ad terminum xx annorum ‥ nondum respondetur nec oneratur, quia nondum invenit venam
in xviijchaudres de ~onibus marinis
mineram ~onum marittimorum
in seris magnarum portarum et hostii panetarie cum j clave pro portis ~onum
pro j ostio novo domus ~onum
in expensis factis circa aqueductu [sic ] ~onum de Raynton
~o et ignis Persicus, hec duo nomina fortasse absoluta sunt super omnem pustulam corrosivam vesicantem
1 carbō, (12) ōnis, m. , charbon : Cic. Off. 2, 25 ; [fig., une marque au charbon était indice de blâme, oppos. à creta ] : impleantur meæ fores elegeorum carbonibus Pl. Merc. 409, ma porte serait charbonnée de vers satiriques ; hæc carbone notasti Pers. 5, 108, tu as blâmé cela (marqué avec du charbon) ; cf. Hor. S. 2, 3, 246 || cendre : Cels. Med. 5, 27, 5 || charbon [maladie] : Samm. 39, 725.
...... Cui summo in vertice Carbo Emovit, et subtus gemmarum maxima flammas, Imposuit capiti, etc.
Carbones de foresta, ex ligno forestæ combusto in fornace confecti, in Inquisitionibus de forisfacturis forestarum cap. 26. in additam. ad Matth. Paris.
Sea-coales. Inquisitio de forisfacturis forestarum cap. 14 :
Inquiratur etiam de Carbone Maris invento intra forestam, etc.
Per servitium inveniendi Carbonem ad fabricandam coronam domini Regis, et suum regale, percipiendo 60. sol. 10. den. per annum pro prædicto Carbone inveniendo.
Charbon de pierre, in Lit. remiss. ann. 1455. ex Reg. 187. Chartoph. reg. ch. 138 :
Pour ce qu'il faisoit froit, ledit de la Vernade faisoit bailler du feu avec du Charbon de pierre audit prisonnier.
Steinkohlen.
Montes Metalla conferunt, Carbo sub terræ cortice, Crescit viror in vertice.
Charbons de Terre, apud Thomam
de la Moorin Edwardo II. Rege Angl. pag. 599.
Le Romandu Renard MS :
Qui plus sont sec que vif Charbon.
Shabat, seu
Februarii:
Descensio secundi Carbonis 14.ejusdem mensis :
Descensio tertii Carbonis 21.ejusdem mensis, inter festa Christianorum Syrorum recensetur a Ulug Beg in Epochis cap. 7.
Item Laurentio de Donjon legnagium et Carbonagium per cartam Regis.Regestum Censuum Carnotensis Comitatus fol. 55 :
Le Charbonage et le Fournage deus illec le jour S. Thomas és fories de Noël, c'est à savoir chascun feure de la Chastellerie 3. den. et celuy ou ceux qui coupent à sarpe pour faire Charbon, chascun 3. den. obol.
Carbonnage, Jus conficiendi
Donnons â nostre très-cher et très-amé fils Philippe d'Artois... son franc maisonner de chesne, son ardoir emprès terre, son Carbonnage, et ce qu'il lui en faudra.
Item quod ipsi homines et eorum singuli habent usum... Carbonandi de quibuslibet arboribus.Vide infra Carbonizare.
Cella Carbonaria, Italis
Carbonarium. Auctor Queroli :
Ego jamdudum apud Carbonarias agere te putabam, tu de pistrinis venis.Occurrit in Fleta lib. 2. cap. 41. § 43. Hinc
Ἀνθρακεύς, ὁ ἐν τῇ συνηθείᾳ καλούμενος καρβωνὰριος.
Pervenimus de calcaria, quod dici solet, in Carbonariam.Tritum proverbium, quod Galli reddimus,
Passer du blanc au noir.
Carbonarias, ad urbium mænia extitisse non semel produnt Scriptores. Falco Beneventanus pag. 334 :
Reversi sunt usque ad Carbonarium, foris civitatem, ubi stagnum luteum putridumque inerat, Ducis ipsius suffocaverunt cadaver.Charta Comitissæ Mathildis ann. 1072. apud Franciscum Mariam in Mathilde :
Una cum Ecclesia illa.... ibi consistente, una cum omnibus fossis, et Carbonareis, et muris, et turre, etc.Chron. Casauriense, in Dominico Abbate :
Unusque eorumCharta ann. 1047. in Tabul. Casaur. :(dedit) medietatem de Castello Vecclo... cum muris et Carbonariis, cum Ecclesiis in eisdem ædificatis.
Medietatem de ipso castello de Castro vetere cum muris, et cum Carbonariis, et cum casis.
Dederunt in hoc monasterio et vendiderunt terram territorii Sabiniensis intra Podium, quod dicitur Sixtilianus, ab omnibus lateribus Carbonariæ ad portum faciendum pro ipso castello, cum omnibus ædificiis, pretio accepto solidorum centum.Memoriale Potestatum Regiensium ad ann. 1218. de obsidione Damiatæ, apud eumdem Murator. tom. 8. col. 1092 :
Fecerunt Christiani custodire circum Damiatam, et flumen, et insulam in qua prius remanserant, et alias duas insulas cum Carbonariis etpontis, ne aliqui possent intrare, nec exire.
Carbonariasad urbium mœnia exstitisse non semel produnt Scriptores, ut observat Cangius ; sed quid hac voce intelligendum sit, non definit, nec fortassis definire facile est.
Carbonariæseu loca profunda, fovearum instar, ad urbium munitionem. Et quidem Academicis Cruscanis
Carbonaiaest
Fuerunt factæ novæ Carbonariæ circa civitatem Fulginiæ.Et ad ann. 1283. ibid. :
Quum viderunt vexillum, in quo erat imago beati Feliciani, asportatum ibi per presbyteros, apparuit eis maxima Carbonaria inter eos et Fulginates ; et sic terga verterunt, credentes in Carbonariam præcipitare.Annal. Ptolom. Lucens. apud eumd. Murator. tom. 11. Script. Ital. ad ann. 1184 :
Eodem anno fuit consul Alcherius Pagani, qui ædificavit Carbonarias.Pactum inter Arret. et Castel. ann. 1214. apud Lam. in Delic. erudit. inter not. ad Chron. imper. Leon. Urbevet. pag. 217 :
Promisit..... non facere muros vel Carbonarias circa castrum Castellionis.
Omnes muros et Carbonaria civitatis..... dabitis nobis ad diruendum.
Dominus Legatus fecit remissionem de duobus annis omnibus volentibus portare tabulas, quæ erant circa pontem ad defendenda Carbonaria.Col. 1102 :
Christiani.... ordinaverunt qualiter poterat capi civitas, et diviserunt totam gentem, et præceperunt bene custodire lazias et Carbonaria statuentes qui prius a Carbonariis discederet, suspendatur in eculeo.
Accidit autem ut quidam pauperculus Carbonatorum sylvicola, dum pergeret quisquilias ibidem lignorum colligendo, etc.
carbō ōnis, m
- CAR-, a coal, charcoal: candeus: carbone adurere capillum, burning coals: In carbone tuo ponere, on your altar fire, Iu.: cretā an carbone notati?i. e. with white or black?H.: Proelia rubricā picta aut carbone, drawn with red chalk or coal, H.—Prov.: carbonem pro thesauro invenire, i. e. to be deceived in one's hope, Ph.
-
…. quid hoc homine faciatis aut ad quam spem tam perfidiosum, tam importunum animal reservetis qui in Cn. Carbone sortem, in Cn. Dolabella voluntatem neglexerit ac violarit, eosque ambo non modo deseruerit sed etiam prodiderit atque…
Cicero, in Verrem
-
…, audio. quid deinde possessa. hoc tribunus plebis promulgare ausus est ut, quod quisque post Marium et Carbonem consules possideret, id eo iure teneret ; quo ; quod optimo privatum ; est ;…
Cicero, de Lege Agraria
-
…Equidem et Ser. Galbam memoria teneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, haesitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili ; et…
Cicero, de Oratore
-
…effugere potuisset. Quid de sacrilegis, quid de impiis periurisque dicemus Tubulus si Lucius umquam, si Lupus aut Carbo aut Neptuni filius, ut ait Lucilius, putasset esse deos, tam periurus aut tam inpurus fuisset Non est…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ista tua fuga nefaria proditio consulis tui conscelerata iudicaretur. malus civis, improbus consul, seditiosus homo Cn. Carbo fuit. fuerit aliis tibi quando esse coepit posteaquam tibi pecuniam, rem frumentariam, rationes omnis suas exercitumque commisit…
Cicero, in Verrem
-
…luculentus, iuris valde peritus, multorum etiam ut L. Crassi magister. vtinam in Ti. Graccho Gaioque Carbone talis mens ad rem publicam bene gerendam fuisset, quale ingenium ad bene dicendum fuit profecto nemo his viris gloria…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…divinitus incidisse, non solum ut eas poenas quas proxime meruisset solveret, sed ut illa etiam scelera eius in Carbonem et in Dolabellam vindicarentur. etenim nova quoque alia res, iudices, exstitit in hoc crimine, quae tollat…
Cicero, in Verrem
-
…eis iam adulescens Diophanem Mytilenaeum Graeciae temporibus illis disertissimum. Sed ei breve tempus ingeni augendi et declarandi fuit ; carbo, quoi vita suppeditavit, est in multis iudiciis causisque cognitus. Hunc qui audierant prudentes homines, in qui…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…necesse est. Quid enim censemus superiorem ilium Dionysium quo cruciatu timoris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios candente carbone sibi adurebat capillum quid Alexandrum Pheraeum quo animo vixisse arbitramur qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…reperiemus, si istum vivum ad aliud iudicium perducere poterimus, quibus probemus istum in quaestura pecuniam publicam Cn. Carboni consuli datam avertisse, quibus persuadeamus istum alieno nomine a quaestoribus urbanis, quod priore actione didicistis, pecuniam abstulisse…
Cicero, in Verrem