Logeion | castellum

agros vastat, multa castella et oppida capit
he lays waste to the fields, and seizes many forts and towns

castellum , ī, n.: a fortress, stronghold, castle, 5.440. (castrum)

castellum, i, n. dim. [castrum],

a castle, fort, citadel, fortress, stronghold, Sisenn. ap. Non. p. 514, 7; Caes. B. G. 2, 30; id. B. C. 3, 36; Cic. Phil. 5, 4, 9; id. Caecin. 7, 20; Sall. J. 54, 6; Nep. Milt. 2, 1; id. Alcib. 7, 4; Liv. 10, 46, 11; 21, 11, 10; Verg. A. 5, 440; Hor. Ep. 2, 2, 34 al.; also of a single bulwark, bastion, Caes. B. G. 1, 8; 2, 8; 7, 69; id. B. C. 3, 44; and poet. of a dwelling in an elevated position, Verg. G. 3, 475.—
- B In mechanics, a structure in which the water of an aqueduct is collected, to be distributed by pipes or channels in different directions, a reservoir, Vitr. 8, 6; Plin. 36, 15, 24, § 121; Front. Aquaed. 35; Dig. 19, 1, 17; 43, 20, 1; Inscr. Orell. 3203 al.—
II Trop., shelter, stronghold, defence, refuge (cf. arx, I. B.): templum Castoris fuit arx civium perditorum... castellum forensis latrocinii, Cic. Pis. 5, 11: urbem philosophiae, mihi crede, proditis, dum castella defendis, id. Div. 2, 16, 37: tribunal Appii castellum omnium scelerum, Liv. 3, 57, 2.

castellum, ī, n. (Demin, v. castrum) = φρούριον (Gloss.), a) das Kastell, Fort, die Zitadelle, Festung, das Blockhaus, die Schanze, der Brückenkopf, der feste Punkt, Caes., Cic. u.a.: castellum in alto tumulo positum, Liv.: castella aliquanto altiora ac munitiora, Liv. – bildl., α) sicheres Vollwerk, Versteck, templum... castellum latrocinii, Cic.: c. omnium scelerum, Liv. – β) (wie φρούριον) das Gefängnis, v. Leib, clausa in castello animula mortalis, Anthol. epigr. spec. I. no. 42, 1 (= Hermes 1, 149). – b) (= κώμη, Gloss.) der Meierhof, kleine Flecken, bes. im Gebirge, der Bergflecken, das Gebirgsdorf, Verg. georg. 3, 475. Liv. 22, 11, 4. Corp. inscr. Lat. 1, 205. no. 2, 26. Paul. sent. 4, 6, 2 u.a. ICt. (s. Dirksens Manuale in v.). – c) das Gebäude, worin sich das Wasser einer Wasserleitung sammelt, um von da aus durch Röhren verteilt zu werden, das Sammelbecken, der Wasserbehälter, Vitr. u.a. – ➳ Nbf. castellus, ī, m., Corp. inscr. Lat. 1, 199, 17 (wo castelus geschr.). Itala (Cant.) Marc. 11, 2; Luc. 19, 30.

castellum [CL], ~us 1 walled town. b hamlet or homestead. Brittannia ‥ bis denis bisque quaternis civitatibus ac nonnullis ~is ‥ decorata Gildas EB 3; †714 (13c) dedit mihi ‥ rex ‥ ~um de Chadelburi CS 131; 765 (12c) terram intra ~i moenia supranominati, id est Hrofiscestri [Rochester] CS 196; 788 (12c) ad episcopium ~i quod nominatur Hrofescester Ib. 253; †833 (15c) cum ad civitates et ~a regia ‥ accesserint Ib. 409; 800 saepius de Bethleem ~o ‥ epistolares [Hieronimi] ‥ volare cartulas Ep. Alcuin. 196; s876 paganorum exercitus ‥ ~um quod dicitur Werham intravit Asser Alf. 49 (cf. ib. 91: de ~is ab eo [sc. rege] imperatis adhuc non inceptis); 989 (11c) de monasterio S. Mariae in Wiogorna ~o CD 671; ~um, wic vel lytel port Ælf. Gl.; s894 rex Ælfredus ‥ nonnullos ‥ presidii causa in ~is urbibusque constituens Fl. Worc. I 110. b Bede HE III 28 (v. 1 casa a); cum adversantium sibi urbes et villas et ~a ‥ vastaret Felix Guthl. 17; quia castellum nesciit qua manserat idem / clericus Wulf. Swith. I 98. 2 castle (of wood or stone; not dist. from castrum 3); b (w. ref. to service of castle-building); c (w. ref. to service of castle ward). diruta quae fuerant dudum castella reformas; / ponis custodes ut tueantur ea G. Amiens Hast. 143; ipsi reddunt totum geldum sicut reddebatur TRE, quamvis ~um comitis occupaverit li masuras (Salop) DB I 252; modo habet in dominio medietatem ~i quod Roelent [Rhuddlan, Flint] vocatur et caput est hujus terrae DB I 269; 1091 nulli licuit in Normannia ~um facere et nulli licuit ‥ fortitudinem ~i vetare domino Normanniae Consuet. Norm. 507; jussit ut foderetur ~um at Hestenga Ceastra Tap. Bayeux LII; s1066 novem miliariis ab Heastinga, ‥ ubi sibi ~um firmaverant Fl. Worc. 227 (cf. Chr. Battle 3: ibi ‥ ligneum agiliter ~um statuens provide munivit); munitiones, quas Galli ~a nuncupant, Anglicis provinciis paucissime fuerant, et ob hoc Angli ‥ ad resistendum ‥ inimicis extiterant debiliores. ‥ rex itaque castrum apud Guarevicum condidit Ord. Vit. IV 4 p. 184; nullum mercatum ‥ sit ‥ nisi in civitatibus et in burgis clausis et muro vallatis et in ~is et in locis tutissimis (Leis Will. Retr.) GAS 491; s1140 rex ‥ plurima adulterina ~a ‥ subvertit G. Steph. I 49; s1142 [imperatrix] ~a ‥, ubicumque competentius poterat, ista ad regales validius arcendos, illa ad suos impensius tutandos passim firmavit: unum siquidem ‥ in villa Bentonensi, super ipsius ecclesie turrim ‥ ; aliaque ‥ fautoribus suis firmare permisit ex quibus ‥ discidii semina ubique pullularunt Ib. II 69; 1166 in singulis comitatibus, in quibus non fuerint gaiole, fiant in burgo vel in aliquo ~o domini regis (Ass. Clar. 7) R. Howd. II 249; 1173 in operatione j magni fossati circa ~um de Oreford cum heric’ et bretesch’ et in operatione pontis lapidei de eodem ~o. ‥ in guarnisione ~i de Norwich’ ‥ et in reparatione pontis lapidei et palicii et iij bretescharum in eodem ~o. ‥ et in custodia ~i de Theford’ ‥ antequam prosterneretur Pipe 116–17; Gir. TH III 37 (v. castrum 3a); 1203 (v. 2 baillium b); s1224 obsessum est ~um [de Bedeford] xvi kal. Julii, ‥; et ‥ venerunt ex precepto regis bellica instrumenta, petrarie sc. et mangonella, quibus in gyrum locatis insultus acerrimos ‥ faciebant Wend. II 279; 1253 villam de Bristollia cum †castillo [CalPat 270: castello] RGasc I 309; s1264 dum quilibet sua ~a defendere studuit, queque vicina depopulabatur, agros vastans, abducens pecora, ad defensionem ~orum Rish. 29; s1301 rex ‥ Scociam repedans, montes, valles, villas, ~os [v. l. ~a], omnia destruens Eul. Hist. III 171. b 1097 (v. carretta 1b); 1136 sint ‥ quieti de operibus Novi Castelli et omnium ~orum in Northumberland Regesta 904; 1156 quieti sint ‥ de operationibus ~orum et murorum et fossatorum et parcorum et parcorum et calcearum (Ch. Hen. II) Ambrosden I 157; 1329 liberi sint de operibus ~orum, parcorum, pontium MunCOx 75. c a1100 ab omni custodia et operatione ~i eam [terram] illi liberam concessit (Cart. Staff.) Collect. Staffs II 219; a1135 nisi sint in exercitu vel in custodia ~i (Newcastle-on-Tyne) BBC 161; 11‥ de villa guarantizanda contra ‥ siras et hundredum et ~a ‥ adinvenit ‥ plegios Dom. S. Paul. 123; 1167 ad custodiam ~i de Eya ipsi O. xxvj li. ‥ Pipe 35; c1177 quieti ‥ de wardis et operibus castelorum Danelaw 179; 1201 quietamus ‥ Ricardo de H. sectas hundredorum et comitatuum ‥ et wardam castell’ quamdiu ipse fuerit in servitio nostro Pat 2b; abbas ‥ disracionavit in curia ‥ regis Henrici [II] quod milites honoris Burgi non dabunt pro warda ~i de Rokingham tempore pacis nisi iiij s. de quolibet feodo militis, qui consuevere magnis injuriis ‥ pro dicta warda fatigari Swafham 103. 3 siege tower (or other movable wooden tower). b tower erected for pageant or sim.. s1224 artifices regis ~um fecerunt ligneum, altum et geometrica arte fabricatum, in quo balistarios collocaverunt, qui omnem ~i possent circumstantiam perscrutari Wend. II 280; 1238 in ij ~is ligneis cariandis usque Cestr’ de foresta Pipe Chesh 37; s1190 rex Ricardus ‥ ~um ligneum et portatile contra civitatem Messenam erexit quod et †Mathegriphini [l. Mathegriphun] appellavit Higd. VII 26. b 1493 sit de pannariis una confraternitas ad sustentandum quoddam ~um ligneum diebus Lune Rogacionum annuatim ‥ erigendum juxta ~um mercatorum, quando ‥ processio cum feretro ‥ S. ‥ Johannis ad capellam B.V.M. bajulabitur Doc. Bev. 99 (cf. ib. p. lviii). 4 wooden structure on ship. 1294 in apsis et stapol’ pro hurdicio ~i KR Ac 5/2 m. 2; item pro parvo meremio ad iij ~a ‥; item pro duobus postis ad magnum ~um Ib. m. 3; 1325 cum ~o navis et hurdicio ante et retro et topcastel Cal. Pl. Mem. Lond. II 8; s1345 navem ‥ Edmund vocatum tanta inundacio occupabat ut, posteriori parte cum ~o sub aqua fluctuante, sub anteriori naute se retraxerunt (Edm.) NLA II 670; 1346 in ij haucers emptis ‥ pro j ~o vocato somercastel in eadem navi KR Ac 25/7; 1357 evaserunt vivi ‥ super posterius ~um ‥ navis IMisc 173/18; s1387 accensis lucernis in ~is erectis in summitate malorum Higd. IX app. 98.

castellum, (9) ī, n. (castrum), ¶ 1 château fort, redoute : castella communire Cæs. G. 1, 8, 2, élever des redoutes || [fig.] asile, repaire : castellum latrocinii Cic. Pis. 11, repaire de brigands ¶ 2 hameau, ferme dans les montagnes : castella in tumulis Virg. G. 3, 475, chalets sur les hauteurs, cf. Liv. 22, 11, 4 ¶ 3 château dʼeau, réservoir : Vitr. Arch. 8, 6.

castellum, ī n (demin. v. castrum)

1. fort, vesting, bolwerk [in alto tumulo positum]; (Mel.) burcht;
2. bergdorp;
3. (metaf.) toevlucht(soord), schuilplaats; ➤ templum ~ latrocinii; ~ omnium scelerum;
4. (postklass.) waterreservoir.

castellum , i. n.
城堡。礮台。存水塘。村。

Suggest a Translation
See an image

. Gloss. Lat. MS. Regium Cod. 1013 : Castrum antiqui oppidum vocabant in alto positum cujus diminutio facit Castellum. ex Isidor. Origin. lib. 15. cap. 2. sect. 13. Quo sensu Hirtius dixit : Castella complura locis editis posita. Vita S. Willibrordi Episc. Traject. inter Acta SS. Benedict. sec. 3. part. 1. pag. 610 : Quod etiam pius prædicator haud segniter implere satagebat, circuiens omnes illius terræ regiones, per urbes, vicos, Castella, ubi prius evangelizabat, etc. Ibid. Infra : In qua tunc gente S. Willebrordus positus est prædicator, sedique Episcopali in Trajecto Castello delegatus est. Quod Castellum hic dicit Alcuinus hujus vitæ prosaicæ scriptor, in vita metrica, Urbem nuncupat cap. 11. et S. Liutgerus in Vita S. Gregorii Abb. Trajectensis, Trajectum antiquam civitatem appellat ; hinc confirmatur, quod jam ante nos observarunt alii, scilicet ab illius temporis scriptoribus oppida munita dicta fuisse Castra et Castella, ut passim videre est apud Gregorium Turon. et alios coætaneos ; urbes vero insigniores, ac præsertim episcopales, Urbes et Civitates appellatas fuisse. Vide Mabillonium loco laudato et Valesium in præfatione ad Notitiam Galliarum pag. xviii. et infra v. Castrum. Glossar. Lat. Græc. : Castellum, municipium, κώμῃ Castella, φρούρια. Ugutio : Castrum, quod in loco alto situm est, quasi casa alta, unde Castellum. Salvianus lib. 5 : Sicut solent hi, qui hostium terrore compulsi, ad Castella se conferunt. Ordericus Vitalis lib. 4 : Munitiones, quas Castella Galli nuncupant. Guibertus Abbas Novigenti de Laude B. Mariæ cap. 7 : Castellum autem ex vallo et muro turrique conficitur, et id ipsum a castrando et coercendo vocatur. Le Roman de S. Leocade MS. ubi de patrona cujusdam loci : Qui la requiert de cuer finPar ses proieres li aquiertCe que justement li requiert,Chastelaine est et avoéeDu Chastel et de la contrée. Ubi Chastelaine est Castelli domina, ut apud Borellum : Elle n'est dame, ne Chastelaine. Ad vocem Chastel quod attinet passim occurrit apud Scriptores nostros paulo antiquiores. , inter exactiones ac vexationes reponuntur in Charta Rainoldi Archiep. Remens. ann. 1094 : Et wirpivit exactiones quas Tallias vulgo vocant, quas in villa S. Remigii exercebat, et omnia carropera, et Opera Castellorum, et omnes alias injustas consuetudines. Tabularium Dervensis Monast. : Scilicet bannum, infracturam, corvadam, carroperam, Opus ad Castellum, vel aliam quamlibet consuetudinem, neque nos, neque quisquam hominum accipiat. Charta Hugonis Diensis Apost. S. Legati ibidem : Carropera, frescennas, Opus Castelli, conventum generale semel in anno, tamen mensurate, etc. Charta alia ejusdem Tabularii : Opus ergo Castelli semel in anno fiet una hebdomada Martii et non in alio mense. Et si opus non fuerit, pro redemptione operis recipiet 6. denarios de manso vestito, etc. Vide Auxilium pro Castello ædificando, et Anubda. Confer S. Rosa de Viterbo voce Castellatico, Elucidarii tom. 1. pag. 247. ubi liberum de toto Castellatico e Chart. ann. 1125. . Eadem significatione legitur non semel in diplomatibus Regum Anglorum. Vide Kennetti Glossarium ad calcem Antiquit. Ambrosden. etc.

, vel , secundum Albericum ; dicitur secundum Speculatorem,Receptaculum quod aquam publicam suscipit, quæ ducitur ad aliquod prædium irrigandum, in veteri utriusque Juris vocabulario. Vide Forcellinum etCastallum.

, Pars navis anterior et posterior, Gall. Château de proue et Château de poupe. Contract. navig. reg. cum Venetis ann. 1268. ex Cod. reg. 8406. fol. 202. r°. : Item si voluerint nauligare naves ad plateas,... tunc petunt pro singulis plateis Castelli, et pontis, et paradisi lx. sol. Turon. cum aqua. Vide Jal. Antiq. Naval. vol. 2. pag. 420.

castellum ī, n dim.

castrum, a castle, fort, citadel, fortress, stronghold: crebra, Cs.: castellis ab ingressione propulsari: multa capere, S.: montana castella, V.: castella communit, towers(on a wall), Cs.: castella facta, posts(for guards), Cs.— Poet.: Norica Castella in tumulis, i. e. mountain homes, V.—Fig., a shelter, stronghold, defence, refuge: latrocinii: castellum omnium scelerum, L.

Castellum

The diminutive of castrum, and denoting (1) a small fortress, or

(2) a small town containing a garrison (Curt.v. 3).

Menu

Word wheel

castellum

Saved

Recent