circuitio
circŭĭtĭo (circŭmĭtĭo, Cic. Div. 2, 17, 40; 2, 61, 127; Liv. 3, 6, 9; Front. de Or. 3; Amm.24, 2, 2), ōnis, f. [circumeo].
- A going round; in milit. lang., the rounds: circuitio ac cura (vigiliarum) aedilium plebei erat. Liv. 3, 6, 9.—
- 2 A circuit: munimentum fluminis circumitione vallatum, Amm.24, 2, 2.—
- B Trop., a circuitous mode, a circumlocution. ita aperte ipsam rem modo locutus, nil circuitione usus es, Ter. And. 202: quid opus est circumitione et anfractu? Cic. Div. 2, 61, 127, cf. Auct. Her. 4, 32, 43: Epicurus circuitione quādam (in an indirect manner) deos tollens, Cic. Div. 2, 17, 40.—
- II Meton. (abstr. pro concr.), a place for going round something, a way, passage, corridor, Vitr. 4, 4; 6, 3; 10, 19.—
- B A circumference, compass, Vitr. 1, 5; 2, 10.
circuitio u. circumitio, ōnis, f. (circueo, circumeo), I) das Herumgehen im Kreise, 1) abstrakt, das Sich-Drehen, die Umdrehung, Drehung, c. tympani plani, Vitr. 10, 9 (14), 7: orbiculorum (der Rollen) circumitiones, Vitr. 10, 2 (5), 10: efficere modicas circumitiones (tympani), Vitr. 10, 9 (14), 7. – übtr., insecuti temporis c., Verlauf, Cod. Iust. 11, 41, 1. – 2) konkret: a) der Umlauf, d.i. die Bahn, die das Umlaufende beschreibt, α) die Kreisbahn, der Umlauf, Umkreis, Kreis, liberata c., ein wagerechter Kr., Vitr. 6, 1, 5: praeter parietes et circumitionem, mit Ausschluß des Wandumkreises, Vitr. 4, 8, 2: caeli circumitionem percurrere, Vitr. 9, 1 (4), 5: celeriter consequi iustam circumitionem, die gehörige Stelle in ihrer Kreisbahn erreichen, Vitr. 9, 1 (4) 7: longitudinis et circumitionis decusses, die Durchschnittspunkte der Längenlinie und Kreislinie, Vitr. 10, 6 (11), 2: Iovis (stella) cum inter utriusque (Martis et Saturni) circumitiones (Kreisbahn) habeat cursum, Vitr. 9, 1, 16: circumitiones capitum, die Peripherie der Stirnflächen, Vitr. 10, 6 (11), 1. – β) die kreisförmige Biegung, die eine Örtl. macht, munimentum fluminis circumitione vallatum, Amm. 24, 2, 2: collocanda oppida sunt non quadrata; nec procurrentibus angulis, sed circumitionibus, Vitr. 1, 5, 2: in cursibus et circumitionibus (B. der Wasserleitungen) spiritus naturales aliter atque aliter fiunt, Vitr. 1, 1, 7. – γ) meton.: αα) die Kreisoberfläche, Vitr. 4, 4, 3. – ββ) der Umgang als Ort, der Gang, Vitr. 3, 1 (2), 8: cum haberent singula tabulata circumitionem cubitorum ternûm (von drei E. Breite), Vitr. 10, 13 (19), 5: duo triclinia cum circumitionibus inter se spectantia, Vitr. 6, 3 (6), 10. – γγ) der Mantel um ein Rad, extrema tympani circumitio, der Zylindermantel um die Trommel, Vitr. 10, 4 (9), 1. – b) der Umweg, den etw. macht, α) eig.: sin autem non longa erit circumitio, Vitr. 8, 6, 5: eius montis iugum oras maris Hadriani pertingit circumitionibus, Vitr. 2, 10, 1. – β) übtr., der Umweg, Umschweif, das indirekte Verfahren, ita aperte ipsam rem modo locutus es, nihil circumitione usus es, Ter. Andr. 202 (wo nach Spengel getrennt circum itione od. besser circitione zu schreiben, da circĭtĭōne zu skandieren ist): quid opus est circumitione et amfractu, Cic. de div. 2, 127: circumitione quādam (auf einem Umwege, indirekt) deos tollens, Cic. de div. 2, 40: quid sibi volunt ambitus isti et circumitiones? Fronto de orat. p. 161, 11 N. – dah. als rhet. t. t. = περίφρασις, die Umschreibung, Cornif. rhet. 4, 43. – c) der Umkreis, Umfang = der Raum, den ein Gegenstand in seiner Ausdehnung einnimmt, orbis terrae c., Vitr. 1, 6, 9: peristilia ita facienda sunt, ut duorum stadiorum habeant ambitionis circumitionem, Vitr. 5, 11, 1. – II) dasÜberallumhergehen, als milit. t. t., das Visitieren der Wachen, das Patrouillieren, die Runde, circumitio ac cura aedilium plebei erat, Liv. 3, 6, 9. – ➳ Die Form circumitio jetzt, mit Ausnahme von Cornif. rhet. 4, 43, in allen oben angeführten Stellen.
~o, que ‘ante et retro’ dicitur, non fiat de cetero, sed loco ipsius profundam inclinacionem fieri volumus
alii putant solam episcopi ~onem, quando ecclesiam dedicat, sufficere [ad cemeterium ]
ut publico instrumento ~onis—sic illi loquuntur—apud K. asservato constat apertissime
vidit virgineas turmas in choro gyranti hymnum ‥ cursitando cantantes ‥ itemque perpendit easdem post versum et versum voce reciproca, quasi in ~is suae concentu, primum versiculum ‥ repsallere
illa [oratio ] quae per ~onem fit clam subit animum auditoris
~o est quando circuimus ad designandum proprietatem alicujus rei vel attribuirnus proprietati rei quod attribuendum subjecto, vel quando appellamus aliquam rem nomine sue proprietatis, ut ‘Medea est ipsum scelus’
~o est quando rem simplicem circumloquimur
mortem suam propriam evadere non potuit pro ~one aliorum
circŭĭtĭō, (16) ōnis, Ter. Andr. 202 ; Vitr. Arch. 1, 1, 7 ; 1, 5, 2, etc., et circumĭtĭō, ōnis, f. , ¶ 1 ronde, patrouille : Liv. 3, 6, 9 || tour, pourtour, espace circulaire : Vitr. Arch. 4, 8, 2 || courbe : circumitio fluminis Amm. 24, 2, 2, courbe dʼun fleuve ¶ 2 circonlocution, procédé détourné : circumitione quadam deos tollens Cic. Div. 2, 40, supprimant par un certain détour lʼexistence des dieux, cf. Div. 2, 127.
- 1. het rondtrekken, omloop;
- 2. omweg; indirecte handelwijze, omhaal v. woorden;
- 3. (milit. t.t.) het controleren v.d. wachten, het patrouilleren; ➤ ~ ac cura vigiliarum aedilium plebei erat;
- 4. (archit.) omtrek, ombouw.