continere

continēre [CL; cf. contenēre] 1 to contain, confine, enclose. b (pr. ppl. as sb.) container. c (p. ppl. as sb. n.) content, matter contained; d (w. ref. to rhet. use of container for contained or vice versa). [monasterium] quod ‥ egregium examen ~et monachorum Bede HE IV 4; corpora ~entur suis locis Eriug. Per. 478C; 9‥ ~et, i. habet, tenet, embhæfp WW; Anselm (Mon. 22) I 39 (v. circumscribere 2a); 1217 navem ‥ cum vinis et aliis rebus ‥ in ea contentis Pat 68; c1235 unam magnam domum in qua ~entur coquina, bracinum et pistrinum E. Ch. S. Paul. 241; corporalia dicuntur ~eri ‘in’ eo quod sunt materialia; de formis vero ita non est, quia dicuntur esse ‘in’ eo quod ~eant ea in quibus esse dicuntur Hales Qu. 778; 1294 aliam [pocham] ~entem xxvj li. Reg. Wint. II 495; 13‥ dedi ‥ totum bertonum de porta orientali ‥ usque ad bruarium, sicut bertonum plenarie ~uit AncD A 7921; splen pultis ‥ est quedam superfluitas sanguinea circa cerebrum pulli equini contenta SB 40; Wycl. Dom. Div. 215 (v. continentia 2a).  b hujus [terre] motus causam non suam qualitatem dico sed ~entis effectum. ~entem vero aërem voco qui, cum terram undique versus claudat, ei se etiam intrinsecus visceratim informat Adel. QN 50; everso ‥ ~ente [sc. vasculo], totum quod continebatur effudit Gir. IK I 12; ~ens ‥ immutat contentum ad suam crasim Gilb. I 12v. 2 (cf. Gad. 110v. 2).  c parapsidem cum ferculo illi direxit, dicens: “munus ~ens nunc cum contento accipiat” G. Herw. 323; cum dicitur quod ‘~ens est simplicius contento’, intelligendum est de loco secundum quod habet rationem ~entis et salvantis Hales Qu. 817; cum caliditas contenti vincitur a caliditate ~entis Gilb. I 6v. 1; ita quod contentum in calice super altare [sit] ‥ effusum Cust. Westm. 211; 1509 una karolla cum contentis Cant. Coll. Ox. I 90.  d quodam loquendi tropo, quo ~enti attribuitur quod contentorum est, sicut cum dicitur ‘dies mali sunt’ vel ‘terra mala’ Gir. GE II 38 (cf. id. PI III 6); sextus modus construende difficultatis est ponere ~ens pro contento vel contentum pro ~ente Vinsauf AV II 3. 36 (cf. id. PN 1001: rem vice contenti que continet accipe); ‘in austrum’, id est ‘qui habitant versus partem australem’; ponitur ~ens pro contento Rob. Angl. (II) 12. 2 (of speech or writing) to contain, include, state, specify; b (w. quod). c (p. ppl. contentus as sb. n. pl.) contents; cf. continentia 2d. ut altera ~et translatio Aldh. Met. 2; prima [pars] ~et de situ Hibernie Gir. TH intr. p. 7; 1208 Cl 108a (v. bibliotheca c); 1257 est summa bonorum in presente cedula contentorum ccccxxxij li. ‥ Val. Norw. 514; transgressiones contentas in peticione et querela State Tri. Ed. I 41; 1296 proviso ‥ quod feoda militum, ‥ relevia seu escaete quecumque, que nobis volumus reservari, infra extentam ‥ nullatenus sint contenta RScot 28a; 1307 (v. 2 billa 2a); 1332 quandam billam de Garderoba ‥ ~entem predictam summam LTR Mem 105 r. 16d.; 1448 penas pecuniarias contentas in statutis StatOx 273.  b 1220 receperunt literas ‥ in quibus ~ebatur [BNB III 349: contenebatur] quod ‥ rector ‥ monstravit quod ‥ CurR IX 52; 1221 profert literas J. regis patentes in quibus ~etur quod ipse perdonavit ei mortem ejusdem J. SelPlCrown 112 (cf. CurR VIII 260); 1381 (v. bondagium d).  c nollem ut aliqua ipsius [littere] ~a ad aliorum prevenirent notitiam Ad. Marsh Ep. 27; est fundata super Francorum gesta libelli / pagina, contentis continuata suis Garl. Tri. Eccl. 122; respondit ‥ quod ipse ad ~a in brevi illo non habet necesse respondere State Tri. Ed. I 22; omnium ~orum in lege divina Ockham Dial. 829; s1345 quod ipsum [regem] inducerent parere ~is in ipsis [literis] Ad. Mur. 176; s1377 ~a bulle fuere qualiter ‥ Florentini fuerunt excommunicati Chr. Angl. 110. 3 to contain, comprise (component parts or units of measurement); b (w. ref. to time); c (w. ref. to classification). d to compose (of); e (math.). †957 (14c) fundum ‥ vij cassatorum quantitatem ~entem ‥ confero ‥ CS 1000; Britannia ‥ octingenta milia in longum, ducenta ‥ in latum ~ens G. Mon. I 2; diocesis bis quaternos ~ens archidiaconatus Ad. Eyns. Hug. III 1; a1271 (15c) pro quolibet burgagio in se contenente j rodam et iiij fallas (Ch. Warton) EHR XVII 294; 1244 de qualibet cipha salis, viz. una mensura ~ente v quarteria MGL I 238; 1275 (v. binda 1b); 1331 (v. 3 contentus); c1367 in una corda ~ente xij fadomes Ac. Durh. 569; 1388 quidam boscus ~ens circumquaque j leugam et dim. IMisc 239/3M.  b arsis ~et unum [tempus] et thesis †tres [sic; v. l. tertium] Aldh. PR 121; 680 Victorii paschalis laterculi curriculum, qui dxxxij annorum circulis ~etur Id. Ep. 4; quae computatio lxxxiiij annorum circulo ~etur Bede HE II 2 p. 81; partes temporis non sunt simul nisi una ~eat et altera ~eatur, ut annus idem ~ens menses et mensis septimanas; set unum ‘nunc’ non ~et alterum Bacon VIII 224.  c heroicus versus xvj sillabarum iv dactilis constans v species ~et Aldh. Met. 10; transcendens quodcumque nullum habet genus sub quo ~eatur Duns Ord. IV 206; dictum est de multis generibus temptacionum contentis sub septem criminalibus peccatis AncrR 82.  d sic isdem pes ternis sillabis ~etur Aldh. PR 120; mundus quatuor plagis ~etur. ‥ interior sensus ex quatuor ~etur virtutibus Egb. Dial. 16.  e discretus numerus est qui discretis monadibus ~etur. ‥ ~ens vero numerus est qui conjunctis monadibus ~etur. ‥ et dividitur hic numerus in linealem et in superficialem et in solidum. est autem linealis qui incipiens a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. ‥ superficialis numerus est ita qui non solum in longitudine sed in latitudine ~etur, ut trigonus ‥ solidus vero numerus est qui longitudine, altitudine et latitudine ~etur Bart. Angl. XIX 123. 4 (pr. ppl): a (w. terra or as sb.) mainland. b continuous block of tenements. c (as sb. n., sc. tempus) immediate sequel, (w. ex or in) immediately; cf. incontinenti. a Tanatos insula ‥, quam a ~enti terra secernit fluvius Uantsumu Bede HE I 25; decretum est ut ab insula illa [Lindisfarne] ‥ corpora sanctorum in ~entem transferrentur W. Malm. GP III 129; ad insulam Phenicis, distantem a ~enti quasi dccc passibus Osb. Bawdsey cliii.  b 12‥ has terras dedit Osbertus. ‥ et sunt extra Wrgate citra hospitale S. Jacobi in uno ~enti juxta regiam viam DCCant. Register/H f. 1a (cf. ib. Register/H f. 3b: iste mansure sunt ‥ in uno ~enti inter Dudelane et Drutintune).  c ex ~enti ‥ profecti ad basilicam ‥ convenerunt Gosc. Mir. Iv. Ixxxii; 1230 si ‥ contingat aliquam prebendam ad regis pervenire collationem, ipsam in ~enti conferant ex parte regis Giliberto M. Pat 343; 1266 cartam ‥ reddidit ‥, que in ~enti fuit cancellata Cl 244; s1263 in ~ente [v. l. incontinente] de sompno excitatus Plusc. VII 24 (cf. ib. VIII 26: qui ‥ obedire ‥ noluerat in ~enti occidi preceperat). 5 to restrain, hold back. b (refl. or intr.) to restrain oneself, keep away, refrain (from). c to practise (sexual) continence. d (pr. ppl.) continent (esp. sexually). laboravit ‥ ut ‥ eos ‥, ne a fide deficerent, ‥ ~eret Bede HE II 9; 1433 esset ‥ saxeus appellandus qui hec connumerando lacrimas ~ere posset Bekynton II 145.  b quia noluisti te ~ere a domu perditi et damnati illius Bede HE III 22; 1228 quis fidelium a gemitibus et suspiriis ~ebit? (Lit. Papae) Wend. II 341; s1254 Angli vix se ~uerunt quin ‥ omnes in frusta conscidissent M. Par. Maj. V 442; ut transeuntes viatores ‥ a maleficiis ‥ in ‥ monasterii parietinis nullo modo patrandis saltem ‥ ~erent Croyl. 24.  c c597 siqui sunt clerici extra sacros ordines constituti qui se ~ere non possunt, sortiri uxores debent (Lit. Papae) Bede HE I 27 p. 49; ne quis putaret peccatum fore si filiam ~ere nolentem viro traderet Lanfr. Comment. Paul. (I Cor. vii 36) 180; c1182 quod ‥ legitimum matrimonium laici contraherent vel, si ~ere mallent, pure celibatum tenerent Gerv. Cant. I 301; 1240 ut, si ‥ fuerint de incontinentia ‥ convicti, ‥ caveant sub pena graviori quod de cetero ~ebunt Conc. Syn. 319; papa ‥ cogere voluit subdiaconos ~ere Ockham Dial. 892.  d talibus ‥ cedit omnis ~entium magnitudo, cedit omnis conjugatorum ‥ celsitudo Aldh. VirgP 14; terni fuere gradus eorum qui fideliter in ecclesia Domino servirent, conjugatorum viz., ~entium et rectorum Bede Tab. 415; ~entioris vitae gratia Id. HE III 27; vir sanctissimus et ~entissimus Ib. IV 3; eum [Wilfridum] in ~entissima cena raro plus quam unum ferculum absumpsisse ‥ percelebre est W. Malm. GP III 100 p. 219 (cf. ib. IV 184: Brihnodus ‥ celebs et ciborum ~ens vitam transegerat); ~entes qui castitatem servare disponunt Ailr. Serm. 2. 221A; M. Par. Maj. V 194 (v. Begina 1). 6 to maintain. b (refl.) to maintain oneself, fare. 1219 terra Gasconie usque modo in bono statu ~etur (AncC I 101) RL I 55.  b comes [Glaornensis] suique consentanei victoriose se postmodum hilariterque ~ere G. Steph. II 75; abbatiam de Teokesbiry, ‥ de qua sola abbas qui ei hodie presidet tam egregie et abunde se ~et Gir. Symb. 31 p. 322 (cf. (v. continentia 3a)). 7 (p. ppl. contentus) content, satisfied (with); b (w. inf. or ut). mentem magno gestit modulamine pasci, / et cantu gracili refugit contentus adesse Aldh. VirgV 70; Scotti ‥ suis contenti finibus nil contra gentem Anglorum ‥ moliuntur Bede HE V 23; 9‥ ~us, i. sufficiens, eþhelde vel geþæf, fulhealden ‥, ~us, ðancful WW; nisi postpositis ceteris solo milite ~us fuisset G. Mon. II 11; 1214 non fuit ~us de hoc CurR VII 243; c1273 non ~us de malis per ipsum nobis factis AncC VII 109; gens ista [Anglica], de status sui gradu vix unquam ~a, quod alteri congruit libenter in se transfigurat Higd. I 60 p. 170; s1281 nunciis ‥ benigne tractatis, ‥ expeditis et ~is Plusc. VII 31.  b non ea que in disciplinis dicuntur memoriter tenere ~o, sed quid quare verum et unde compertum ‥ perquirenti Balsh. AD rec. 2 164; 1217 ~i sumus ut ‥ remaneat quamdiu nobis placuerit Pat 118.