custodia

tribunus custodiae adpositus
an officer appointed for guarding Socrates, cum facile posset educi e custodia, noluit
although he could easily be led out from prison, Socrates was unwilling

cūstōdia, ae, f.: a watching, watch; guardianship, care; a watch, guard, 6.574. (cūstōs)

custōdĭa, ae, f. [custos],

• a watching, watch, guard, care, protection (freq. and class.).
• I In gen.
• • A Lit.: in tuam custodiam meque et meas spes trado, Plaut. Most. 2, 1, 59 (406): agitare custodiam, to keep guard, id. Rud. 3, 6, 20 (858): iis impedimentis custodiae ac praesidio VI. milia hominum unā reliquerunt, Caes. B. G. 2, 29: sub hospitum privatorum custodiā esse, Liv. 42, 19, 5: tam fida canum, Cic. N. D. 2, 63, 158: pastoris, Col. 8, 4, 3: paedagogorum, Quint. 1, 2, 25: dura matrum, care, oversight, Hor. Ep. 1, 1, 22 et saep.: navium longarum, Caes. B. C. 3, 39: ignis (Vestae), Cic. Leg. 2, 12, 29: urbis, Caes. B. C. 1, 17; 2, 36; Liv. 5, 10, 4; cf.: urbis, sui, Suet. Aug. 49: corporis, id. Galb. 12: illa (sc. pontis), Nep. Milt. 3, 2: portus, Auct. B. Alex. 17: cum in ejusdem anni custodiā te atque L. Murenam fortuna posuisset, Cic. Mur. 31, 64: aliquid privatā custodiā continere, id. Sull. 15, 42: circum familias conventus Campaniae custodiae causā distribuit, Caes. B. C. 1, 14 fin.: in muro custodiae causā conlocati, id. ib. 1, 28; Auct. B. Afr. 46: navis quae erat ad custodiam ab Acilio posita, Caes. B. C. 3, 40: tribunus adpositus custodiae (alicujus), Tac. A. 1, 6: ignaviam suam tenebrarum ac parietum custodiis tegere, Cic. Rab. Perd. 7, 21: a cujus audaciā fratris liberos ne materni quidem corporis custodiae tegere potuissent, id. Clu. 11, 31: fida justitiae, id. Fin. 2, 34, 113: una fidelis memoriae rerum gestarum (litterae), Liv. 6, 1, 2: libertatis, id. 4, 24, 4: suae religionis, Quint. 6, 1, 20: decoris, id. 11, 1, 57 et saep.—
  • B Meton.
  • • 1 Usu. in plur. and in milit. lang., persons who serve as guards, a guard, watch, sentinel: colonia meis praesidiis, custodiis, vigiliis munita, Cic. Cat. 1, 3, 8; 2, 12, 26; id. Verr. 2, 3, 24, § 60: neque clam transire propter custodias Menapiorum possent, Caes. B. G. 4, 4; 7, 19; 7, 27 et saep.—In sing. (collect.), Cat. 62, 33: abest custodia regi, Ov. M. 14, 371: unicus anser erat, minimae custodia villae, id. ib. 8, 684: corporis, a body-guard, Curt. 5, 1, 42.—
    • 2 A place where guard is kept, a watch- or guard - house, watch - station: haec (urbs) mea sedes est, haec vigilia, haec custodia, Cic. Phil. 12, 10, 24: privata, id. Sull. 15, 42: in hac custodiā et tamquam speculā, id. Phil. 7, 7, 19: ceteri in custodiam conditi, Tac. H. 4, 2.—In plur., Cic. Imp. Pomp. 6, 16; id. Rab. Perd. 7, 21—
• II With the access. idea of hindering free motion, a watching, guarding, custody, restraint, confinement.
• • A Lit.: nec cuiquam uni custodiam ejus (sc. Philopoemenis capti) satis credebant, Liv. 39, 50, 2: quive (servi) inve ludum custodiamve conjecti fuerint, Gai Inst. 1, 13: animal quod custodiam nostram evadit, id. ib. 2, 67: famulos vinclis atque custodiā ... tueri, Cic. Tusc. 2, 21, 48. —Plur.: in praedonum hostiumque custodias tantum numerum civium Romanorum includere, Cic. Verr. 2, 5, 55, § 144: libera, private custody, confinement in one's house, Liv. 24, 45, 8; Vell. 1, 11 (cf.: libero conclavi, Liv. 39, 14, 9); and in plur.: in liberis custodiis, Sall. C. 47, 3; cf. trop.: domi teneamus eam (eloquentiam), saeptam liberali custodiā, Cic. Brut. 96, 330.—Perh. in a play upon the words libera custodia: ut sis apud me ligneā in custodiā, Plaut. Poen. 5, 6, 28 (1365). —
  • B Meton.
  • • 1 A place of confinement, a prison, hold: Lentulus comprehenditur et in custodiā necatur, Caes. B. C. 3, 104 fin.; Cic. Verr. 2, 5, 27, §§ 68 and 69; id. Cat. 1, 8, 19; id. Q. Fr. 1, 2, 4, § 14; id. Div. 1, 25, 52; id. Tusc. 1, 29, 71 et saep. —Trop.: corporis custodiis se liberare, Cic. Rep. 6, 15, 15.—
    • 2 Persons in confinement, captives, prisoners (post-Aug.): in recognoscendis custodiis, Suet. Tib. 61; id. Dom. 14: unus ex custodiarum agmine, Sen. Ep. 77, 18.—Of a single person: eādem catenā et custodiam et militem copulat, Sen. Ep. 5, 7.

cūstōdia, ae, f. (custos), die Wache, Hut, I) im allg., die Wache, Bewachung, Überwachung (Kontrolle), die Hut, Obhut, der Schirm, die Beschirmung, die Bewahrung, die Aufsicht, Beaufsichtigung, die achtsame Fürsorge, auch die Sicherheitsmaßregel (hingegen tutela = der Schutz, die schützende Aufsicht) 1) eig.: a) übh., m. subj. Genet., hospitum privatorum, Liv.: pastoris, Col.: canum, Cic.: materni corporis, Cic.: templi, Liv.: tenebrarum ac parietum custodiae, Cic. – m. obj. Genet., mei capitis, Cic.: corporis, Cic. (vgl. unten no. d): ignis (Vestae), Cic.: regis, Beschirmung des Königs = Schonung des Lebens des Königs, Iustin. 2, 6, 18: rei publicae, Cic.: sui, Achtsamkeit auf sich selbst, Cels.: conservandi sui, Cic.: urbis, Obhut, Verwaltung der Stadt (zB. vom Präfektus Urbi), Vell. (vgl. unten no. d): c. diligens, Curt.: dura matrum, Hor.: fida canum, Cic.: fida iustitiae (subj. Genet.), Cic.: una c. fidelis memoriae rerum gestarum, die einzige zuverlässige Art der Aufbewahrung, Liv.: intentior, Liv.: frugum et pecudum c. sollers, Verg.: summa rei publicae, Cic. – alqm diligenti od. intentiore custodiā asservare, Liv. u. Curt.: sacra fideli custodiā asservare (v. einem Orte), Liv.: committere alci custodiam pecuniae, Curt.: continere tabulas privatā custodiā, Cic.: decipere custodiam pastoris (v. Tieren), Col.: dimittere (aufgeben) custodiam mei capitis, provinciae, Cic.: facere salutis custodiam, Scrib.: non sine tacita custodia haberi, heimlich überwacht (kontrolliert) werden, Frontin.: regis filium non sub hospitum modo privatorum custodia, sed publicae etiam curae ac velut tutelae esse velle, Liv.: eloquentiam orbam (gleichs. verwaiste Jungfrau) domi tenere saeptam liberali custodiā, Cic.: omnibus custodiis (jeder Art von Kontrolle) subiectus, Cic.: fratris liberos ne materni quidem corporis custodia tegere potuit, Cic. – b) die Aufsicht des Knabenführers, c. paedagogorum, Quint. 1, 2, 25. – c) die Aufsicht, Wache des Frauenwächters, tristis c., Prop. 2, 6, 39: tristis c. servi, Ov. art. am. 3, 601. – d) die Wache, Bewachung des Wächters (Nachtwächters, milit. Postens), das Wachehalten, Wachestehen, Schildwachestehen, verb. excubiae et custodiae, Cic. – m. subj. Genet., c. militum, Suet.: custodiae classium, Caes. – m. obj. Genet., c. arcis, Liv.: corporis, Cic.: portae, Suet.: portus, Liv.: urbis, Liv. – custodiae maritimae, Caes.: custodiae nocturnae praefectus, Nachtwachtmeister, Apul. – custodiae od. suae custodiae causā (als Leibwache), zB. Gallos equites suae custodiae causa circum se habere, Caes.: u. petere turmam equitum Romanorum, Sall. – agere urbis custodiam, Liv.: agitare hic custodiam, Plaut.: committere custodiam corporis feris barbaris, Cic.: credere alci custodiam illam od. custodiam alcis, Nep.: inde intentioris utrimque custodiae esse, Liv.: ponere navem ad custodiam, Caes.: ponere militem ad custodiam aditus, Liv.: polliceri excubias et custodias (Posten- u. Schildwachestehen), Cic.: praeesse custodiae portus, Liv.: remittere de custodiis maritimis, Caes.: saepire alqm custodiā militum, Suet.: neglegenter servare custodias, Liv.: tradere III cohortibus custodiam navium longarum, Caes. – haec a custodiis classium loca maxime vacabant, Caes.

2) meton.: a) die Wache = die Wache stehenden Personen, der Wachtposten, die Schildwache, Leibwache, die Bedeckung, Besatzung, α) im Sing., in Prosa nur kollektiv, custodiam ex suis ac praesidium sex milia hominum unā reliquerunt, Caes. b. G. 2, 29, 4: pauci de custodia (Leibwache) Germani, Suet. Cal. 45, 1. – bei Dichtern v. einer Pers., cernis, custodia qualis vestibulo sedeat (v. der Tisiphone), Verg.: unicus anser erat, minimae custodia villae, Ov.: v. mehreren, abest custodia regis, Leibwache, Ov.: vigil Phrygios servat custodia muros, Ov. – β) im Plur. (oft verb. custodiae stationesque od. stationes custodiaeque, custodiae vigiliaeque od. ac vigiliae, praesidia custodiaeque), frequens custodiis locus, ein stark mit W. besetzter, Liv.: nocte dieque iuxta parata instructaque omnia custodiis ac vigiliis erant, Liv. – m. subj. Genet., custodiae hostium, Liv.: c. munitionum, Auct. b. Alex.: propter custodias Menapiorum (zB. clam transire non posse), Caes. – custodiae artae, Liv.: horribiles, Cic.: c. laxatae, Liv. – custodiis circumsaepire alqm, Lact.: vinclis custodiisque circummoenitum esse, Plaut.: circumdare horribiles custodias, Cic.: deducere custodias munitionum, Auct. b. Alex.: defendere sua tecta custodiis vigiliisque, Cic.: disponere custodias diligentius, Caes., paulo incautius in muro, Caes., u. verb. praesidia custodiasque ad ripas Ligeris, Caes.: custodias in portis, vigilias vicatim exigere (aufbieten), Liv.: alias custodias fallere, Liv.: eo (dadurch) custodias hostium fallere, Liv.: intentissimas custodias fallere (v. Sklaven), Sen.: inclusus nostris custodiis exercitus (feindl. Heer), Vell.: coloniam munire praesidiis, custodiis, vigiliis, Cic.: ponere custodias circa portas, Liv.: saepire domum custodiis, Nep.: saepire domum et vias acribus custodiis, Tac.: custodias tollere, die Zollwachtposten, Mautposten aufheben, Cic. de prov. cons. 10. – b) der Standort der Wache, der Wachtposten, Posten, haec mea sedes est, haec vigilia (Wache), haec custodia (Posten), hoc praesidium stativum (Standlager), Cic.: in hac custodia et tamquam specula (Warte) collocati sumus, Cic. – familias maximas in portubus atque custodiis habere (Zollwacht –, Mautposten), Cic. de imp. Pomp. 16.

3) übtr., die Bewahrung, Beobachtung, decoris, Quint.: suae religionis (seines Eides), Quint.: summa pudoris, Sen.: diligentior ritus patrii, Vell.

II) insbes., die Verwahrung, der Gewahrsam, die Haft, sowohl abstr. = Gefangenhaltung jmds., als auch konkret = das Gefängnis, bes. im Plur., 1) eig., m. subj. Genet., custodiae hominis privati, Cic.: custodiae amicorum propinquorumque, Cic. – c. artissima, Mela: publica, Cic.: regia, Cic.: nimis soluta, Liv.: tutissima, Cic. u. Liv. – bes. oft c. libera, im Zshg. auch bl. custodia, die freie Überwachung, Haft, der freie, weite Arrest (griech. φυλακὴ ἐλευθέρα, indem einem Staatsgefangenen ein bestimmtes Gebiet als Aufenthalt angewiesen wird, das er nicht überschreiten darf), Liv. u.a., im Plur. v. mehreren, Sall. – attinere alqm publicā custodiā, Tac.: asservari privati hominis custodiis, Cic.: alqm huic optimae atque tutissimae custodiae non audere committere, Cic.: alqm in custodiam condere, conicere, Liv.: dare alqm in custodiam, Cic., alqm alci in custodiam, Suet.: dare se in custodiam (freie H.), Cic.: in libera custodia Albae decedere (sterben), Vell.: alqm ex custodia dimittere, Liv.: Romanos in custodiam civitatium dividere, Liv.: oppidanorum turbam per finitimos populos in custodiam dividere, Liv.: multitudo in custodias divisa, Liv.: alqm Albam in custodiam (freie H.) ducere, Liv.: alqm e custodia educere, Cic.: elabi (entrinnen) custodiae, Tac. u. Flor.: emittere alqm e custodia et levare vinculis, Cic.: eripere alqm e custodia, Cic.: esse in custodia publica od. regia, Cic.: esse apud alqm in lignea custodia, Plaut.: habere alqm in custodia, Tac., seorsus in custodia, Liv.: habere ipsos per municipia in custodiis, Sall.: haberi in liberis custodiis (v. mehreren), Sall.: habere alqm in custodia, Tac. hist. 1, 58 u. habere alqm prope in custodiam, wie in Haft Befindliche behandeln, Liv.: includere in praedonum hostiumque custodias tantum numerum civium Romanorum, Cic.; vgl. alqm velut custodiae causā balneis includere, Liv.: tali modo custodiā liberari, Nep. (vgl. im Bilde alqm istis corporis custodiis liberare, Cic.): mittere alqm alci in custodiam, Liv.: mittere alqm cum obsidibus in custodiam Carseolos (nach K.), Liv.: necari in custodia, Caes.: perire a morbo in alcis custodia, Nep., u. perire morbo in eadem custodia, Suet.: praeesse custodiae (zB. is, qui custodiae praeerat, der Kerkermeister), Val. Max.: servare alqm liberā custodiā haud procul a castris, Liv.: tenere alqm vinculis et artissimā custodiā, Mela: teneri eādem custodiā, Nep.: teneri in custodiis (v. mehreren), Sall.: tradere alqm in custodiam, Cic. (u. so tr. alqm in cust. Rheginis [den Rh. = bei den Rh.]), Liv., od. Ephesi, Cic.: traditi incustoditi in custodiam omnes sunt, seorsum cives sociique, Liv.: tradere alqm custodiae, Suet.

2) meton., der Eingekerkerte, Verhaftete, der Arrestant, unus ex custodiarum agmine, Sen. ep. 77, 18: custodiarum series, Suet. – eadem catena et custodiam et militem copulat, Sen. ep. 5, 7. – custodias asservare per milites, Plin. ep.: seriem custodiarum od. custodias recognoscere, Suet.: quod ubique esset custodiae (alle Eingekerkerten, die sich irgendwo befanden), in Italiam deportari praeceperat, Suet. – ➳ Alter Genet. custodias von den Gramm. (Charis. 107, 12. Serv. Verg. Aen. 11, 801) fälschlich angenommen bei Sall. hist. fr. 3, 35 (42), s. Dietsch u. Kritz z. St.

custodia [CL] 1 guard, preservation, safe-keeping (partly fig); b (w. ref. to container). c upkeep (of building). c597 tales ‥ qui ‥ pro ejus [episcopi] ~ia ‥ Deo preces ‥ fundant (Lit. Papae) Bede HE I 27 p. 52; c1075 precor ‥ quatenus nihil sit quod mentem vestram a sui revocet ~ia Anselm (Ep. 51) III 165; Osb. Bawdsey clxxi (v. custos 1b); angelus nostre ~ie singulariter deputatus nos stimulat ad bonum Bart. Angl. II 18 (cf. Bacon I 13); Bacon Maj. II 161 (v. crux 11c); Id. Tert. 19 (v. 1 cauma a).  b 1385 j cuppa pro ~ia corporis Xpi Ac. Durh. 264; 1412 ne ‥ controversia oriatur que et qualia universitatis bona ad ~iam proveniant hujus ciste StatOx 215.  c c1315 in ~ia molendini, cum ij virgis ‥ de novo factis Cart. Boarstall 226. 2 keeping, maintenance, charge or custody (of persons): a (novices); b (minors in wardship, together w. their lands etc.); c (idiots); d (hostages); e (prisoners, together w. prison); f (var.). a adolescentes qui sunt in ~ia cum custodibus eant Lanfr. Const. 92; debent ‥ sedere ‥ hii qui in ~ia sunt hinc inde juxta sessionem sui magistri, ita quod juniores ex utraque parte eidem sint propinquiores Cust. Westm. 161; si aliquis hospicio receptus cum ‥ aliquo fratre de claustro loqui voluerit ‥, [hostilarius] ad abbatem ‥ aut magistrum noviciorum, si frater ille nondum a ~ia fuerit absolutus, voluntatem hospitis perferet Cust. Cant. 138.  b a1140 precipio quod ‥ de terris istis quas tenes in ~ia cum filio Willelmi ‥ episcopo intendas et homagium suum inde facias Regesta III 951; si constet eos esse minores, tunc tenentur heredes ipsi esse sub ~ia dominorum suorum donec plenam habuerint etatem Glanv. VII 9; 1199 S. ‥ summonitus fuit veniendo apud Westmonasterium et habendo filium et heredem Hugonis ‥, qui est in ~ia sua CurR I 114; 1201 dum fuit infra etatem, ipse fuit in ~ia matris Ib. I 435; 1215 si aliquis teneat de nobis per feodifirmam [etc.] et de alio teneat per servitium militare, nos non habebimus ~iam heredis nec terre sue que est de feodo alterius occasione illius feodifirme [etc.] Magna Carta 37; s1245 obiit quidam preclarus baro ‥, parvulum quendam suum relinquens heredem; cujus ~iam statim concessit rex comiti Legrecestrie M. Par. Maj. IV 415; s1252 vendicavit ‥ sibi rex ~iam cujusdam ~ie ratione particule ipsum regem contingentis Ib. V 336; Bracton 6b (v. curatio 1); si quis emerit ~iam terrarum et maritagium filiarum et aliquam earum duxerit in uxorem, statim oritur suspicio et amittit ~iam corporis et maritagium aliarum Ib. 91; 1267 in casibus ‥ ubi ~ie pertinent ad custodes [v. l. ~ias] heredum infra etatem existencium (Marlb. 7) StRealm I 21; 1310 breve ad deliberandam quibusdam ~iam tenementorum, bonorum et catallorum quorundam orphanorum (LBLond. D f. 108) MGL I 634; s1330 quod [R. de Mortuo Mari] appropriavit sibi ~ias et maritagia pinguia per totam Angliam Ad. Mur. 64; de terris felonis cujus dominus est in ~ia et tutela regis racione warde Quon. Attach. 18 (rub.); 1398 (v. 1 cornagium a).  c provisum fuit ‥ quod rex corporum et hereditatum hujusmodi ydiotarum et stultorum sub perpetuis ~iam optineret Fleta 6; 1456 exceptis ‥ concessionibus ‥ factis de ~ia alicujus persone ‥, tanquam ‥ warde ‥, aut ~ia alicujus idiote ‥ cum terris et tenementis suis (Billa Parl.) Reg. Whet. I 258.  d 1153 R. de Luceio ‥ in manu archiepiscopi et ~iam filium suum obsidem dedit Regesta 272.  e 744 bene tua sancta fraternitas ‥ eos dampnavit et in ~iam misit (Lit. Papae) Ep. Bonif. 57; appellantem ‥ non debet afflictio vel detentionis injuriari ~ia (Leg. Hen. 5. 24a) GAS 551; J. Sal. Pol. 614B (v. carceralis); 1200 nos concessisse ‥ H. Cant’ archiepiscopo ~iam omnium clericorum captivorum pro quocumque forisfacto fuerint capti vel detenti RChart 68a; 1203 (v. committere 6d); 1221 (v. committere 4d); de ~ia reorum qui sunt in prisonam mittendi Bracton 124; 1314 eam [uxorem Roberti de Brus] usque castrum Roff’ duci sub salva ~ia faciant (Cl) Foed. III 475a; 1343 breve de ~ia gaole de Neugate concessa lardinario regis (LBLond. F 74) MGL I 620.  f de villanis hujus villae ‥ habet H. camerarius unum villanum in ~ia causa codunandi lanam regis DB I 30 b; inter regem et ‥ Katerinam contrahuntur sponsalia, cujus ex hoc rex curam et ~iam cepit Ps.-Elmh. Hen. V 91. 3 (taking) care, looking after: a (of animals); b (of things, var); c (of objects entrusted for safe-keeping). a jumentorum quorum ei ~ia ‥ erat delegata Bede HE IV 22 p. 259; 1269 cepit ab eo xxij d. pro ~ia ij equorum ipsius R. quos detinuit dum [tenuit ipsum] in prisona SelPlForest 49; 1354 (v. cronator); 1403 (v. catallum 2b).  b ubi [debitor] sigillum recognoscit ‥, cartam ‥ tenetur ‥ warantizare ‥; et sue male ~ie imputet si dampnum incurrat per sigillum suum male custoditum Glanv. X 12; 1292 cujus [sc. indenture] una pars sit in communi ~ia MunAcOx 58; 1356 standardus bussel’ et ulna sint sub ~ia majoris et ballivorum Ib. 184; R. Bury Phil. 19. 238 (v. 1 aula 6a).  c cui [arma] absoluta conmissa sunt, absoluta restituat, nisi forte ~iam eorum diffinitis prelocutionibus abdicarat (Leg. Hen. 87. 3) GAS 601; 1212 ista [catalla] habuit ipse in ~ia per balliam matris sue et de ~ia sua ea robata fuerunt CurR VI 210; 1226 unum remanens ‥ de quinta decima nostra, quod remansit in castro nostro ‥ sub ~ia vestra Pat 105; 1321 instrumenta ‥ penes nos deposita vel in ~ia dimissa Lit. Cant. I 56; 1439 occasione ‥ summe ‥ deposite ad ~iam MunAcOx 516. 4 (mil.): a guard, defence. b guard duty, service of watch and ward (or payment in lieu). c armed force, troop or garrison. d ward (division of city or borough). e ward (division of castle). f division of monastery, (?) passage. a inveniebat ij loricatos in ~iam de Windesores DB I 151 b; 1167 ad ~iam castelli de Eya, ipsi O. xxvj li. Pipe 35; 1203 x servientibus peditibus ix li. ‥ ad ~iam patrie pro malefactoribus Pipe 250; c1225 si dominus ‥ ierit ad parliamentum vel in exercitum, tunc eant burgenses ‥ cum eo quanta gente poterunt, salva ~ia ville sue (Ch. Haverfordwest) EHR XV 519; s1232 (v. commendare 1c); 1275 quantum S. de C. posuit circa ~iam Quinque Portuum tempore quo habuit predictam ~iam de commissione regis IMisc 33/24; 1297 liberat’ ad ~iam maris x s. (Ac. Battersea) Surrey Rec. Soc. XV p. xlvi n; 1334 commisimus ei ~iam castri RScot 274b; Ps.-Elmh. Hen. V 102 (v. cunicularis).  b de terris supra nominatis ‥ habet rex ~iam vj diebus apud Cantuariam vel apud Sanuic DB I 1 (cf. DB I 190: homines hujus manerii reddebant warpenniam vicecomiti regis aut ~iam faciebant); 1166 (v. chevalchea); c1180 salvo stabulo ad equos nostros quando erimus in ~ia castelli Deeds Newcastle 38; 1221 villata ‥ cognovit ‥ quod nullam ~iam fecerunt; et ideo villa in misericordia PlCrGlouc 73; 1227 vic. debet xlviij m. ‥ de ~ia Novi Castri LTR Mem 10 r. 5d. (cf. KR Mem 9 r. 7d.: warda); c1250 collector ~ie castri Norwici MonA III 159a; 1285 faciendo servicium j feodi et ~iam ad castrum Albi Monasterii Aids IV 218; c1290 (1375) concessimus ‥ quietanciam ‥ ~iarum tam castrorum quam molendinorum nostrorum, nisi ex mera et libera voluntate eorum facere voluerint (Ch. Tenby) EHR XVI 102; 1338 pro ‥ prisis regis ‥ ac eciam prestacione lanarum et ~ia maris et multis aliis oppressionibus que die in diem emergunt Hosp. in Eng. 21.  c ait illis Pilatus “habetis ~iam” [AS: habbað ge gehæld] Matth. xxvii 65; s1072 [rex] precipit illi [abbati] ex nutu regio ~iam xl militum habere in insulam Lib. Eli. II 134; a1100 (14c) Petrus se pro abbate serviturum promittit infra regnum, si priusquam ex parte regis ex abbatis parte monetur in antecedentibus vel subsequentibus expedicionis regie [v. l. regiis] ~iis cum iij vel iiij militibus et sumptibus propriis Doc. Bury 168; c1200 O. filius H. [debet] j militem, qui est in ~ia Willelmi de H. Ib. p. lxxxvii; s1250 rex Francorum exierat a castris Damiate, apposita ~ia in civitate diligenti M. Par. Maj. V 130; 1297 (v. auscultator c); s1339 in media ~ia sive acie fuerunt marchio de B. [et al.] W. Guisb. Cont. II 347; dum ‥ murorum sublimitas ‥, virorum forcium insopita ~ia, ‥ ipsa [munimenta] tueantur Ps.-Elmh. Hen. V 82.  d in hoc burgo [Cambridge] fuerunt et sunt x ~iae; in prima ~ia liiij masurae. ‥ haec eadem una ~ia pro duabus computabatur TRE; sed pro castro sunt destructae xxvij domus DB I 189; ibi [Stamford] fuerunt et sunt vj ~ie, v in Lincolescyre et sexta in Hantunescyre, quae est ultra pontem DB I 336b; 1213 magna ~ia debet invenire xij homines, sed per libitum vicecomitis abbreviata est usque ad viij homines. mediocris ~ia debet viij vigiles, sed ita abbreviata usque sex. minor ~ia debet sex, sed ita abbreviata usque ad iiij (De Excubiis etc) Comm. Lond. 255 (cf. EHR XXXV 402); c1215 eligantur iiij probi et discreti homines de qualibet ~ia, qui apud gildhalam ‥ pecuniam tradant (Mun. Lond.) EHR XVII 728; RGasc IV 1539 (v. 1 canalis 1a); 1391 de quolibet quarterio sive ~ia ‥ ville Oxonie xviij probos et legales homines Arch. Ox. II 38; P. Verg. XIV 244 (v. aldermannus 2a).  e 1324 justiciarii ad Communia Placita sedebant in quadam fabrili domo in secunda ~ia ‥ Turris existente MGL II 409; s1324 [R. de Mortuo Mari] per rupcionem muri venit in coquina ‥, per cujus summitatem exiens ad unam castri devenit ~iam. deinde per cordas ad modum scale ‥ compositas ‥ ad aliam castri ~iam ‥ pervenit. et ‥ primam et secundam transivit ~iam Blaneford 146 (cf. Wals. HA I 174: evasit per omnes Turris ~ias, quas ‘wardas’ vocamus, et pervenit ad flumen); 1335 pons ad introitum ~ie [Porchester] IMisc 128/19; s1385 [rex Karolus] cepit ulteriorem ~iam, quam ‘wardam’ vocant, castelli pape [Lucerie] Wals. HA II 125; s1399 dux Lancastrie ‥ accedens ad castrum [de Conwey], transivit pontem; et, cum intrasset in primam ~iam, ibidem attendebat quousque rex exisset de interiori parte castri V. Ric. II 155; 1461 introivistis in exteriorem ~iam castri [Buckenham, Norf] usque ad exteriorem pedem unius pontis vocati a draght brigge Pat 493 m. 10d..  f 13‥ processit usque ad primam ~iam presbiterii ex parte australi; cui clausure illius ~ie sine humano adminiculo aperte ‥ dedere progressum. similiter et valve secunde ~ie Mem. S. Edm. III app. 324; tresencia ‥ claustri, que vocatur ‘~ia’, ‥ abbatis [M., ob. 1349] adjutorio ‥ usque ad summitatem murorum est erecta G. S. Alb. II 362. 5 keeping, keepership (office or jurisdiction in national administration or royal household): a (of seal); b (of the peace); c (of the Jews); d (of records); e (var.). a W. Fitzst. Thom. 9 (v. cancellarius 1b); s1250 rex ‥ ~iam sigilli sui ‥ commisit magistro W. de Kilkenni M. Par. Maj. V 130; 1290 ~iam sigilli nostri contractuum RGasc II 563.  b 1242 nec aliqui incedant armati nisi specialiter fuerint ad ~iam pacis nostre deputati Cl 483; 1295 tenuit de domino rege ‥ per servicium inveniendi x servientes ad custodiendam pacem ‥, pro qua ~ia percipere debet ‥ xxx s. ‥ pro mantellis IPM 71/12 r. 5; positis ‥ quibusdam de fidelissimis suis ‥ in quolibet comitatu ubi de prodicione ‥ timebatur, cum ampla potestate ad ~iam pacis et repressionem malorum G. Hen. V 3.  c 1257 rex non vult quod Judei sui placitent ‥ aliter quam coram justiciariis regis ad ~iam Judeorum assignatis Cl 23.  d rotuli ‥ ~ia Dial. Scac. I 5E (v. cancellaria 2a).  e 1235 rex concessit Ricardo ‥ ~iam hostii thesaurarie regis Dublin Cl 122; 1253 rex providit quod R. Scissor reddat compotum suum ‥ de tempore quo habuit ~iam Magne Warderobe regis Cl 449; servientem ad ~iam summariorum et carectarum regis deputatum Fleta 78; 1587 (v. cannabis 3c). 6 keepership, office or jurisdiction (territorial or local): a (of realm or sim); b (of county, hundred or soke; cf.Mandeville 297–8; but on p. 298 the ref. to Pipe 31 Hen. I reads: quas [marcas] etc.); c (of city or borough); d (of lands in king’s hand); e (of forests or sim); f (var.). a ut ‥ comes Symon a ~ia Vasconie ‥ amoveretur Ad. Marsh Ep. 30; 1253 (v. custodire 6a); s1288 E. comes Cornubie, cui rex Anglie in sua absencia regni commiserat ~iam Rish. 46; s1308 rex ‥ totum regnum Anglie Petri [de Gaveston’] ~ie committebat Trokelowe 65.  b omnis ‥ socna simplex est habentibus aut conjuncta, in ~ia vero trina principaliter distincta: sub prepositis maneriorum ‥; sub prelatis hundretorum ‥; sub vicecomitibus (Leg. Hen. 20. 1a) GAS 560; 1170 exigent barones vadium et plegium ab omnibus ‥ qui post terminum illum tenuerunt hundredos baronum quos ipsi habent in comitatu, sive eos tenuerint ad firmam sive in ~ia (Inq. Vic.) SelCh 148; 1208 ~iam comitatus (v. camerarius 2a); 1266 (v. approuator 1b).  c s1177 tradidit dominus rex W. ‥ dapifero suo civitatem Wesefordie [Ir.] in ~iam cum omnibus pertinentiis suis G. Hen. II I 163; s886 rex, civitate Londoniarum restaurata ‥, tradidit eam sub ~ia Ethelredi comitis Merciorum M. Par. Maj. I 421; s1247 in ~ia [Willelmi] de Haverhill quis Lodowycus aurifaber occidit uxorem suam MGL I 115 (cf. (v. custodire 6c)).  d 1218 dominus rex commisit M. servienti suo in ~ia terras que fuerunt Willelmi ‥ jam defuncti custodiendas ad opus domini regis ‥ pro debitis que idem W. debuit domino J. regi Pat 168; 1331 rex ‥ custodibus terrarum ‥ Templariorum ‥: mandamus vobis ‥ quod omnes denarios quos de exitibus ‥ terrarum et tenementorum predictorum a tempore quo ~iam eorundem habuistis percepistis ‥ habeatis ad Scaccarium nostrum (Cl) Foed. III 297a.  e c1170 quod ‥ nemora et gwastina sua sint sub defensione prioris et ~ia nemora et monachorum de Collingaham Regesta Scot. II 46; s1189 [rex] tradidit H. Dunelmensi episcopo castellum de Windesovers cum forestis et comitatu in ~ia R. Howd. III 28 (cf. (v. 4a supra)); 1204 (v. 2 cablicium); 1269 ~iam foreste de com. Roteland’ dictus H. toto tempore suo custodivit SelPlForest 46.  f 1198 (v. cambium 2c); 1256 salmones quos ‥ constabularius regis Glouc’ capi faciet in gurgitibus regis qui sunt in ~ia sua Cl 19. 7 (eccl.): a keeping of church, bishopric etc. during vacancy or sim. b wardenship of collegiate church. a [P. episcopus, ob. 1208] a clericis eorum auxilia et vacantium ecclesiarum ~ias et donationes exegit G. Cold. Durh. 12; 1222 si duo ad unam et eandem ecclesiam fuerint presentati, neutri eorum pendente lite ~ia committatur Conc. Syn. 109 (cf. ib. 360: ~ias ecclesiarum seu decanatuum); 1230 ~ie et sequestra omnium ecclesiarum que sunt de donatione dictorum monachorum ‥ cum vacaverint ‥ nobis remanebunt Feod. Durh. 216 (cf. ib. 280: c1228 ubi T. dixit episcopum quesisse si ecclesia esset de eorum [monachorum] advocatione, iste dicit episcopum quesisse si ecclesia esset de eorum ~ia); 1236 cum dictus H. dictum personatum etiam de facto nunquam obtinuerit, sed qualem qualem ~iam eamque, ut creditur, minus canonice adeptam Gros. Ep. 26 p. 102; 1270 (v. commenda b); 1284 escaetori vestro seu aliis ad ~iam episcopatus deputatis vestris [sc. regis] Ch. Sal. 360; episcopus suo nepotulo donat preposituram sive ~iam ecclesiasticam Paul. Angl. ASP 1537.  b 1335 si ‥ ~ia et subcustodia collegii simul vacent ‥, ~ia et administracio bonorum capelle et cantarie ad illum ‥ qui diucius deservivit ‥ pertineat (Stat. Sibthorpe) Eng. Clergy 270; 1485 archiepiscopus [Tuamensis] ecclesiam [Athenry] ‥ in collegiatam cum guardianatu seu ~ia presentis guardiani seu custodis, qui inibi sit caput, ‥ erexit Mon. Hib. & Scot. 494a. 8 (mon. or sim): a keeping of religious house during vacancy. b special responsibility (‘obedience’) or task assigned to servant. c group of (Canterbury) manors supervised by one monk (cf.Cant. Cath. Pri. 100–3). d ‘custody’, division of Franciscan province (cf.EHR XXXIV 205–6). a episcopus ‥ misit ‥ ex suis clericum unum, qui abbatie ~iam in manus suas reciperet Ad. Eyns. Hug. IV 8; 14‥ cum ~ia prioratus de C. ad ipsum A. in vacacione ejusdem prioratus pertineat Reg. Brev. 162b.  b [cantor] de ‥ monasterii libris curam gerat et eos in ~ia sua habeat si ejus studii et scientiae sit ut eorum ~ia ei commendari debeat Lanfr. Const. 149; 1341 debita quibus officium ~ie [? i. e. sacristarie] in nostro monasterio ‥ extitit ‥ oneratum Reg. Roff. Ep. II 184b; 1446 stipendia famulorum: ‥ pro ~ia orti cellerarii vocati ympgarth Ac. Durh. 84.  c 1252 in emendacione domorum et molendinorum per totam ~iam DCCant. Register/H f. 173a; 1288 (v. custos 8e); 1331 facimus ‥ A. ‥ ballivum ‥ nostrum specialem in ~ia dicta de East Kent ‥ ad curias nostras tenendas in maneriis nostris ‥ et ad supervidendum ‥ omnia waynagia ‥ et omnia alia ad predicta maneria ‥ pertinencia ‥ in ~ia predicta Lit. Cant. I 371.  d 1227 custodes possint singuli ‥ eodem anno in suis ~iis semel fratres suos ad capitulum convocare (Regula Francisci) M. Par. Maj. III 141; 1239 quia custodes in ordine fratrum Minorum visitant fratres existentes in suis ~iis Gros. Ep. 127 p. 377; 1242 duobus conversis qui sunt in ~ia fratris Roberti Baconis Pipe 50; visum fuit expediens provinciam per ~ias dividi Eccleston Adv. Min. 42 (cf. ib. 70: frater R. ‥ de ~ia Londoniensi); 1282 pro fratribus Minoribus ~ie sue ‥ vestiendis RGasc II 158. 9 wardenship: a (acad); b (of guild). a 1264 custos [domus] ‥, a tempore quo minus diligens ‥ inveniatur, nullam habeat in ‥ ~ia vendicationem Stat. Coll. Ox. I Merton 7.  b c1380 officium aldermannie sue et ~ie magne gilde (King’s Lynn) Gild Merch. II 168. 10 keeping, observance (of rule or sim.). b attentiveness, care. ut ‥ fratribus ~iam disciplinae regularis ‥ intimaret Bede HE IV 25 p. 270; propria statuta ‥ acceptando solum de quanto facilitant ad ~iam mandatorum Dei [ME: þe kepinge of Goddis heestis] Concl. Loll. XXXVII 747.  b sicut subtilissimi doctores cum ~ia discusserunt (Wycl.) Ziz. 479. 11 a ‘guard’, book-cover. b case, container. c side hanging (of altar). Cf. custos 10. a 1245 liber ‥ in cujus ~ia depinxit thesaurarius capud hirsutum Invent. S. Paul. 500 (cf. ib. 496: intitulatur in prima ~ia et in margine ‘Liber magistri H. de N.’); 1295 omelium ‥ incipiens, preter ea que scribuntur in ~iis, Dominica prima Adventus in illo evangelio ‘cum appropin-quasset Jhesus Jherusalem’ Vis. S. Paul. 325; 1399 (v. cooperire 5b); 1422 expense circa novam librariam: ‥ pro viij pellibus percamini pro ~iis Arch. Hist. Camb. III 610.  b 1450 receperunt ‥ vj spectaculorum ~ias, iiij acuum ~ias Cl 300 m. 21d..  c c1300 j frontellum broudatum; ij ~ie broudate AcWardr p. 347; 1368 j pallium pro summo altari cum ~iis Invent. Norw. 12 (cf. ib. 16: j pannus de saye ‥ cum ~iis de velvett nigri coloris pulverizatis cum stellis de auro).

custōdĭa, (8) æ, f. (custos), ¶ 1 action de garder, garde, conservation : agitare custodiam Pl. Rud. 858, faire bonne garde ; custodia pastoris Col. Rust. 8, 4, 3, la surveillance du berger ; ignis Cic. Leg. 2, 29, la garde du feu sacré ; custodiæ causa Cæs. C. 1, 28, 3, pour monter la garde ; custodia justitiæ Cic. Fin. 2, 113, respect de la justice ; custodia decoris Quint. 11, 1, 57, observation des convenances ¶ 2 garde, sentinelles, corps de garde : custodiam reliquerant Cæs. G. 2, 29, 4, ils avaient laissé une garde ; de custodia Germani Suet. Cal. 45, 1, Germains de la garde du corps ; custodiæ Mænapiorum Cæs. G. 4, 4, 4, les corps de garde installés par les Ménapiens ¶ 3 lieu où lʼon monte la garde, poste : hæc custodia mea est Cic. Phil. 12, 24, voilà mon poste ; in portubus atque custodiis Cic. Pomp. 16, dans les ports et les postes [de douane] ¶ 4 prison : in custodias includere Cic. Verr. 2, 5, 144, jeter dans les prisons ; libera custodia Liv. 24, 45, 8, prison libre, détention chez un particulier ou dans une ville, cf. Sall. C. 47, 3 ¶ 5 prisonnier, détenu : in recognoscendis custodiis Suet. Tib. 61, 5, en parcourant la liste des détenus, cf. Sen. Ep. 5, 7 ; 77, 18 ; etc., Serv. En. 11, 184.

➳ gén. custodias Sall. d. Char. 107, 12 [interpr. fausse].

custodia , ae. f.
看守。監牢。獄司。衙役。

Suggest a Translation
See an image

custōdia ae, f

• custos, a watching, watch, guard, care, protection: fida canum: dura matrum, oversight, H.: navium, Cs.: illa (sc. pontis), N.: aliquid privatā custodiā continere: suae custodiae causā habere, as a body-guard, Cs.: navis ad custodiam posita, Cs.: fida iustitiae: fidelis memoriae rerum gestarum, L.: magni censūs, Iu.—A guard, watch, sentinel(mostly plur.): colonia meis custodiis, vigiliis munita: (testīs) vi custodiisque retinere.—Singcollect.: custodiam eo suis VI milia hominum reliquerunt, Cs.— A guarded place, guard-house, watch-station: haec (urbs) mea est custodia: in hac custodiā et tamquam speculā; familias in custodiis habere.—A watching, guarding, custody, restraint, ward, confinement: eius, L.: in hostium custodias numerum civium includere: ipsos in custodiis habere, S.: in liberā custodiā, i. e. under arrest without imprisonment, surveillance, L.: in liberis custodiis, S.— Fig.: (eloquentia), saepta liberali custodiā.—A place of confinement, prison, hold, keep: in custodiā necatur, Cs.: te in custodiam dare.—Fig.: corporis custodiis se liberare.

CUSTODIA

CUSTO´DIAsignifies a watching, guard or care of anything; hence it comes to mean (1) custody, confinement or restraint of a person; (2) persons set as a guard or watch; (3) the place where a guard is kept; (4) a prison or place where a person is guarded; (5) persons in confinement or subject to any restraint.

The jus prensionis or right of taking a person into custody belonged to all superior magistrates, as being a necessary means of maintaining their supreme executive authority, but the exercise of this right was checked under the republic by the appellatio and by custom. In respect to persons accused of a crime, it was the ordinary rule, that they were not to be committed to prison while waiting their trial, if they could find bail (vades, sponsores, fidejussores) for their appearance (Liv. 3.13; Gell. 7.19). But for open and flagrant crimes the triumviri capitales imprisoned offenders at once (Liv. 29.19, 39.17-Z2; Val. Max.., 10; Cic. in Cat. 2.1. 2; Suet. Nero 26). So, too, those who confessed crimes were imprisoned before trial (Cic. ad Att. 2.2. 4; Dig. 48, 3, 5). In cases of crimes committed against the state, persons of rank were put under surveillance in their own houses or in the house of a magistrate, a form of restraint termed libera custodia (Liv. 24.45; Sall Cat. 47; Tac. Ann. 6.3; Dio Cass.). A prisoner committed to the custody of a guard of soldiers was said to be subject to militaris custodia (Dig. 48, 3, 1). Only provincials and slaves could be lawfully put in chains when under arrest.

After the establishment of the empire, the security afforded by the appellatio against arbitrary imprisonment was taken away. Administrative officers of government, such as the irenarchae, abused their powers by keeping persons in prison for bailable offences. Hence it was provided by a rescript of the Emperor Antoninus Pius that a person should not be thrown into chains who was prepared to find sureties for his appearance, unless it was clear that he had committed some very grave crime (Dig. 48, 3, 3). The Emperor Constantine expressly provided that accused persons should in all cases be tried at once, and that those imprisoned should not be subject to various specified kinds of cruelty (Cod. 9, 4, 1). Other emperors passed laws with a similar object.

Custodia rei is a technical term for the charge which a person undertakes of a thing intrusted to him by another, on account of which he is liable for any loss due to his dolus or culpa [CULPA]. (Dig. 48, 3; Cod. 9.3, 4; Walter, Gesch. des röm. Rechts, 3rd ed., Nos. 848, 856, 857; C. T. Zumpt, Ueber die persönliche Freiheit des röm. Bürgers; Madvig, Verf. und Verw. 2. p. 208; Lange, Röm. Alterth. 2. p. 208; G. Humbert in D. and S.)

[E.A.W]

Custodia

A watching, guard, or care of anything; hence the word comes to mean (1) custody, confinement, or restraint of a person;

(2) persons set as a guard or watch;

(3) the place where a guard is kept;

(4) a prison, or place where a person is guarded;

(5) persons in confinement or subject to any restraint.

custodia rei is a technical term for the charge which a person undertakes of a thing intrusted to him by another, on account of which he is liable for any loss due to his dolus or culpa. See culpa.