daps
daps, a solemn feast, sacrificial feast
Frieze-Dennison Vergil
- I Prop.: dapem pro bubus piro florente facito... postea dape facta serito milium, panicum, alium, lentim, Cato R. R. 131 and 132; id. ib. 50 fin.: pro grege, an offering for the protection of the flock, Tib. 1, 5, 28; Liv. 1, 7 ad fin.: ergo obligatam redde Jovi dapem, Hor. C. 2, 7, 17: nunc Saliaribus Ornare pulvinar deorum Tempus erat dapibus, id. ib. 1, 37, 4: sollemnis dapes et tristia dona, Verg. A. 3, 301.
- II Transf. by the poets and post-Augustan prose-writers beyond the sphere of religion, and used of every (esp. rich, sumptuous) meal, a feast, banquet, in the sing. and plur. (in Verg. passim, in Tibul. in this signif. only plur.).—
- α Sing.: ne cum tyranno quisquam... eandem vescatur dapem, Att. ap. Non. 415, 25 (v. 217 Ribbeck): quae haec daps est? qui festus dies? Liv. Andr. ap. Prisc. p. 752 P. (transl. of Hom.Od. 1, 225: τίς δαΐς, τίς δὲ ὅμιλος ὅδʼ ἔπλετο); so Cat. 64, 305; Hor. Od. 4, 4, 12; id. Epod. 5, 33; id. Ep. 1, 17, 51: of a simple, poor meal, Ov. H. 9, 68; 16, 206. Opp. to wine: nunc dape, nunc posito mensae nituere Lyaeo, Ov. F. 5, 521; cf. so in plur., id. M. 8, 571; Verg. A. 1, 706.—
- β Plur.: Tib. 1, 5, 49; 1, 10, 8; Verg. E. 6, 79; id. G. 4, 133; id. A. 1, 210 et saep.; Hor. Od. 1, 32, 13; id. Epod. 2, 48; Ov. M. 5, 113; 6, 664; Tac. A. 14, 22 et saep.: humanae, human excrement, Plin. 17, 9, 6, § 51.
sobolem numquam dapibus saturabo ciborum
~is, cibus; ~es, cibi lautiores
~es sibimet adpositas deferri pauperibus ‥ praecepit
adfirmant se vidisse ‥ in Romana urbe ‥, quando Kalende Januarii intrant, ‥ mensas illa die vel nocte ~ibus onerare
~es vel fercula,wista velsand
~es, epule,swetmete
nemo eo ‥ in ~ibus aliis sumptuosior vel sibi moderatior fuit
non obstet dapibus pollex sumptis cocleari
cum satis haberem ~is et minus rixe multoque minus cure quam nunc habeam
satis ‥ ~is ‥ minusque laboris
civibus ‥ Wintoniensibus coquine et ~ium curam gerentibus
hec~s,mete
diversa ~ium dogma et evangelici nectaris melliflua pandebat mysteria
➳ nom. daps inus. P. Fest. 68, 3.
- 1. (relig. t.t.) offermaal, feestmaal; ➤ ergo obligatam redde Iovi dapem (Hor.);
- 2. (poët.; postklass.) alg. voedsel, voeding; ➤ exstructae dapibus mensae; onerare mensas dapibus.
- 3 DA-, a solemn feast, sacrificial feast: adhibiti ad dapem, L.: obligatam redde Iovi dapem, H.: pro grege ferre dapem, for the protection of the flock, Tb.—A feast, banquet, meal, viands, victuals: amor dapis, H.: humanā dape pavit equas, O.: cremantur dapes, V.: dapibus mensas onerare, V.
-
…ingenti subiere feretro, triste ministerium, et subiectam more parentum aversi tenuere facem. Congesta cremantur turea dona, dapes, fuso crateres olivo. Postquam conlapsi cineres et flamma quievit reliquias vino et bibulam lavere favillam, ossaque lecta…
Vergil, Aeneid
-
…, ubi ingens fuderat Assyriis exstructa tapetibus alto membra toro. pro gnara nihil mortalia fati corda sui capit ille dapes, habet ille soporem, tunc senior quae iussus agit, neu falsa videri noctis imago queat, longaevi vatis…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…meis iucunda mensae sacra iuvenilis colunt ; sed accientur. poculum infuso cape gentile Baccho, Thy. Capio fraternae dapis donum, paternis vina libentur deis. tunc hauriantur. sed quid hoc nolunt manus parere, crescit pondus et…
Seneca, Thyestes
-
…monstrari et conspici fructus est. Quis eam, quam nulli ostenderet, induit purpuram Quis posuit secretam in auro dapem Quis sub alicuius arboris rusticae proiectus umbra luxuriae suae pompam solus explicuit Nemo oculis suis lautus est, ne paucorum…
Seneca, Ad Lucilium Epistulae Morales
-
…petet vina piperque cocus XIV Lactucae Cludere quae cenas lactuca solebat avorum, Dic mihi, cur nostras inchoat illa dapes XV Ligna acapna Si vicina tibi Nomento rura coluntur, Ad villam moneo, rustice, ligna feras. XVI…
Martial, Epigrammata
-
…agri stercorarentur. primum columella e columbariis, mox gallinariis facit, natantium alitum damnato. ceteri auctores consensu humanas dapes ad hoc in primis advocant. alii ex his praeferunt potus hominum in cori ar iorum officinis pilo madefacto ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…infelix, redeunt nam singula menti, ex quo Thessalici subierunt Colchida reges, quod nullae te, nata, dapes, non ulla iuvabant tempora. non ullus tibi tum color aegraque verba errantesque genae atque alieno gaudia vultu semper…
C. Valerius Flaccus , Argonautica
-
…utroque pastu confirmas, Pater, ac vigore conples. sic olim tua praecluens potestas inter raucisonos situm leones inlapsis dapibus virum refovit. illum fusile numen execrantem et curvare caput sub expolita aeris materia nefas putantem plebs dirae Babylonis ac…
Prudentius, Cathemerina
-
…mandato fecundum deserit orbem inque domos inopes adsueta revertitur antra. Lenis adhuc somnus placidis Erysichthona pennis mulcebat petit ille dapes sub imagine somni oraque vana movet dentemque in dente fatigat exercetque cibo delusum guttur inani proque epulis tenues nequiquam devorat…
Ovid, Metamorphoses
-
…insolitos docuere nisus venti paventem, mox in ovilia demisit hostem vividus impetus, nunc in reluctantis dracones egit amor dapis atque pugnae ; qualemve laetis caprea pascuis intenta fulvae matris ab ubere iam lacte depulsum leonem dente novo peritura vidit…
Horace, Carmina