About

decernere

decernere [CL] 1 to decide, determine (the outcome of). b to appoint. c (w. dat.) to assign, allot (to). d to sentence (person to punishment). V. et. discernere 5. abas ~at Gildas Pen. 18; per me fata virum dicunt decernere Parcas Aldh. Aen. 45 (Fusum) 6 (cf. ib. 74. 6: cum tereti bellum decernere saxo); decernat igitur judex clemencia / si debent recipi tot testimonia Walt. Wimb. Carm. 294.  b 1580 virtute cujusdam commissionis in ea parte a ‥ convocatione decretae StatOx 417.  c seva mihi genitrix atroxque est lena decreta, / crudelisque pater pardus Hwætberht Aen. 46 (Leopardus) 1; episcopatus ‥ Guintonie Diuuanio ~itur. †dercernitur quoque pontificalis Alclud Eledenio G. Mon. IX 15; Vulcano famuli, qui fulmina fabricent, ~untur Brontes et Steropes et Pyracmon Alb. Lond. DG 10. 5.  d 1325 Robertum ‥ carcerali pene subeunde non decrevimus Lit. Cant. I 151. 2 (w. inf.) to decide, resolve. 671 fateor ‥ me ‥ decrevisse ‥ Natalis Domini sollemnitatem ibidem ‥ celebrare Aldh. Ep. 1; cum ‥ illi soli servire decrevisset Bede HE IV 21 p. 253; †704 (c800) aliquantulum [sic] agri partem ‥ donare decrevimus CS 111; cum ‥ nutrix ‥ ad aecclesiam pergere ‥ decrevisset Wulf. Æthelwold 5; arma sumere decreverunt Gir. EH I 13; s1406 si sic ~erent eum contempnere Chr. S. Alb. 3; [imperator] decrevit in propria persona ‥ labores assumere G. Hen. V 18; 1565 ut ‥ cognoscatur quamnam ille partem ‥ defendere decreverit StatOx 383. 3 to decide (that something is so): a (w. pron. as obj.); b (w. acc. & inf. or compl.); c (w. quia); d (absol.). a ad nihil aliud suspicor te hos [syllogismos] attulisse nisi ut, cum horum conclusionem aperte falsam cernerem, idem de similibus quos ego feceram ~erem Anselm (Gram. 3) I 148.  b verba quae naturae regulis produci majorum auctoritas decrevit Aldh. PR 116; hoc esse tutius communi consilio ~ebant Bede HE I 23; s1232 misit ‥ rex literas eis quos idoneos decreverat collectores quadragesime sibi concesse M. Par. Maj. III 230; 1390 si decreveritis expediens FormOx 231.  c decretum est communi consilio quia satius esset ut omnes ‥ ibi ‥ Domino deservirent quam inter rebelles fidei ‥ residerent Bede HE II 5.  d sit secundi generis [interrogationis elective] exemplum, in quo utrumque opinari liceat, ‘an rethorica utilis sit’, ut ejus scriptores probaverunt, ‘an non’, ut Lacedemones et Athici ‥ decreverunt Balsh. AD rec. 2 133. 4 to decide (that something should be done), decree, ordain: a (w. pron. as obj.); b (w. quasicognate acc.); c (w. acc. & inf. or compl.); d (w. ut or quod). a 673 si consentirent ea quae a patribus canonice sunt antiquitus decreta custodire (Conc. Hertf.) Bede HE IV 5.  b nec statim ordinatio decreta, sed ‥ in ‥ sollemnitate paschali conpleta est Bede HE IV 26 p. 273 (cf. id. CuthbP 24).  c plura quae brevitatis causa omittenda decrevimus Gildas EB 1; 680 nec Victorii paschalis laterculi curriculum ‥ posteris sectandum decreverunt Aldh. Ep. 4; hanc accipere debere tonsuram ‥ omnes qui in meo regno sunt clericos ~o Bede HE V 21 p. 346; aliquanta [Germani] miracula ‥ scribenda decrevi Nen. HB 172; c1230 (v. decimus 4b); 1236 (v. decretalis 2a).  d cum esset ‥ decretum ut omnes per ordinem cantare deberent Bede HE IV 22 p. 259; decreverunt ut cornibus ‥ ductilibus ‥ contenti essent Abbo Edm. 12; Dei judicio decretum erat ‥ ut homo qui sponte peccaverat nec peccatum nec poenam peccati vitare per se posset Anselm (Cur D 7) II 58; 1444 (v. 1 cistula a); 1515 decretum est quod unus quisque graduatus ‥ debeat ‥ orare pro bono statu archiepiscopi StatOx 331. 5 (p. ppl. decretus as sb. n.) decision, decree: a (unspec. & var.); b (papal or sim.). c (pl.) canon law (acad.). a qui haec non tam nostra ‥ quam veteris novique testamenti ~a recusarit Gildas EB 92; jus, ~um vel lex, andweald Ælf. Gl.; ~um, i. institutum, statutum, diffinitum, judicium, ‥, placitum, geþoht, laga, gesetnes GlH D 2; ~um, gerec GlP 685; Lanfr. Comment. Paul. 324 (v. chirographum 1e); 12‥ ~um electionis potent fieri in hunc modum Const. Fr. Pen. 123; c1320 accelerata ‥ ~i sui [sc. episcopi defuncti] ultimi execucione (R. Bury Ep.) FormOx 57; c1380 in vestrum ~um vestramve graciam se submittet Ib. 388; 1507 in complementum, execucionem et juxta formam et effectum cujusdam ~i et judicii redditi in curia Cancellarie domini regis Cl 371 m. 24d.; c1517 ad observandum quoddam ~um arbitrale Offic. S. Andr. 119; illud dicitur ~um interlocutorium habens vim sententiae diffinitivae quando illud ~um est finale et non speratur alia sententia seu aliud ~um super illo articulo Praxis 244.  b nunquam Romanorum ~a mutari a se saepe jam dicebat voluisse Theod. Pen. I 5.2; contra ‥ ~a synodalium totius orbis pontificum Bede HE II 19; 735 quod peccati genus ‥ nec in antiquis canonibus nec in ~is pontificum patres ‥ usque enumerasse cognovi Bonif. Ep. 32 (cf. ib. 33: si hoc in catholicorum patrum ~is vel canonibus ‥ inveniretis); †676 (12c) juxta sinodalia ~a CS 43; †790 (11c) ea quae saecundum ~a canonum ac statuta synodalia salubriter defin[i]untur CS 502; c1159 summi pontificis voluntas ~um est J. Sal. Ep. 23 (98); s1243 [Innocentium IV] virum in ~is et jure canonico eleganter eruditum Ann. Lond. I 40; 1303 de uno pari ~orum vendito Ac. Exec. Ep. Lond. 52; 1337 Decretalia et ~a una cum glossa Hostiensis in ij voluminibus Lit. Cant. II 153; ‘~i auctoritate’: ‥ dicitur ~um quod statuit papa de consilio cardinalium suorum ad nullius consultacionem Lyndw. 272n; Ib. 297 h (v. decretalis 2a).  c magistri regentes in ~is et legibus Ad. Marsh Ep. 192; 1337 cum ‥ magister W. ‥ in universitate vestra ‥ incipere cupiat in ~is (R. Bury Ep.) FormOx 95; a1350 doctores ~orum qui Oxonie seu Cantebrigie docuerunt StatOx 46; s1372 T. de Brantone, doctor in ~is Ad. Mur. Chr. Cont. A 213; 1543 magister A. B. ‥ bacchalaureus in ~is, qui per solita temporum curricula labori inherens in facultate ~orum studuit Form. S. Andr. II 309. 6 (by conf. w. discernere) to distinguish. Cf. discernere 3b. in lumine Christi ‥ strictum callem ‥ ~amus a via lata et trita [cf. Matth. vii 14] Colet Rom. Enarr. 206.

Saved

Recent