dispositio
dispositio, a regular disposition, arrangement
- A regular disposition, arrangement, in oratory, Cic. Inv. 1, 7, 9; id. de Or. 2, 42, 179; Auct. Her. 1, 2, 3; 3, 10, 18; Quint. 3, 3, 1 sq. et saep.; in arch., Vitr. 1, 2; in painting, Plin. 35, 10, 36, § 80; in milit., Veg. A. M. 3, 26; Amm.24, 6.—
- II In post-class. lang., management, ordering, direction, Capitol. Maxim. 9; Sid. Ep. 3, 6 fin.: ultima, testamentary disposition, Cod. 6, 23, 28 prooem.
molitionibus, ~onibus, ‥ molimen, ~o
pedites in una linea disponuntur, reliquis secundum varias ~ones varia loca sortientibus
contra meridionales plagas eisque ~one conterminas
existens in ~one sibi naturali in ea quiescit, ut ponderosum existens in centro terre
auguriorum quedam fiunt ante, quedam post, quedam dextre, quedam †sinister [l. sinistre ]; et, cum diverse sint in sua ~one, quodlibet illorum proprie nominantur [sic ]
~o est rerum inventarum in ordinem distributio
inventio, ~o, elocutio, memoria, et pronuntiatio partes sunt rhetorice oracionis
ex hujusmodi adjunctorum ~one [est ] principium sophisticum
oportet in syllogismo ‥ judicare ‥ de modo, qui consistit in ~one propositionum
considerat aliquando geometria magnitudines discretas ab invicem numerali ~one ac proporcione
talis est ~o ad subveniendum terre Jerusalem a ‥ Ph. rege Francie et H. rege Anglie ‥ approbata
mihi incumbit tamquam patri et summo custodi ~o monasterii
[episcopus ] literas a sede apostolica impetraverat, quarum auctoritate officialium monachorum ac rerum ~onem cum jure abbatis exigeret
quamvis ~o earum [rerum ] arbitrio relinquatur executorum
habebitis ~onem m ducatorum
ei [(Eburacae episcopo ] ‥ pallium tribuere ‥ disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus ~oni subjacere
quod Eboracensis ecclesia ‥ debeat ‥ archiepiscopi [Cantuar’ ] ‥ ~onibus in iis quae ad Christianam religionem pertinent ‥ oboedire
invasit ‥ timor ‥ rectorem navis ‥, quam relicto remige ~oni fortune permisit
in regis ~one contradito castello
non est mirum si ‥ mulieris ‥ res ‥ omnes plene intelligantur esse in ~one ipsius viri
in manu et desposicione ‥ prioris
residuum ‥ lego dicto E. et sue ~oni(
ut in his sacrorum canonum ~o ad unguem servetur
quanta sunt maledictione digni qui prohibent nubere et ~onem caelestis decreti quasi a diabolo repertam condemnant
ego Eadwig ~one gentis Angligenae ‥ industrius rex
ad nutum supernae depositionis
quotiens ejus [Dei ] ~onibus in nullo dissonamus
an talia [incendia ] in detestationem impietatis humane ‥ divina providerit ~o, quis ambigat?
Deus, cujus providentia in sui ~one non fallitur
cum ‥ regnum Francie ~one divina ‥ sit ad nos jure serenissimo devolutum(
cum ~onem aeris ad aliquem certum terminum prognosticare volueris, oportet te primum ‥ uniuscujusque planete locum ‥ invenire
non sequitur sicut effectus ad suam causam efficientem, sed sicut finis ad suam ~onem precedentem
in omni animali bone ~onis est sanguis mediocris
‘armi-’ [] est per se significativum forme que materialis ~o est partis materie in qua est ~o in ‘armiger’
~o que est secundum quod contentum dicitur habere continens ‥ constituit predicamentum per se, quod vocamus ~habitum’. ~o autem que est secundum quod continens dicitur habere contentum non est de isto predicamento
in oculo bene disposito recipitur aliqua species ejusdem racionis cum illa que est in medio, ex hoc quod ipsum organum est similis ~onis cum medio, propter perspicuitatem utriusque
stupor est ~o mentis quando instrumenta sensuum ad sensum parata animalem sensu privantur
quod non videtur [color ] in tenebris non est ex defectu coloris, set pocius ex defectu a parte recipientis, eo quod non habet ~onem quam oportet ipsum habere
in anima constituitur ~o quedam que est intellectus formalis et similitudo rei, et illa ~o non est anime innata, immo est adquisita
secundum ~ones quibus afficitur homo cum accidit ei confusio aut erubescentia aut risus aut aliquid consimilium
in moralibus sunt quedam ~ones ad plures actus virtutum vel viciorum naturaliter inclinantes
‘tunc’, cum sit adverbium, est accidens et ~o verbi
ecclesie datio ad firmam non est ejusdem libera ~o
ut nullus ‥ assumatur ‥ ad quodcumque ecclesiasticum beneficium per ‥ quemcumque ‥ ad quem ‥ collatio, provisio seu quevis alia ~o ‥ pertinet, nisi ‥ inveniatur idoneus
prout in sua ultima ~one precepit
Robertum ‥ episcopum Sar’ hujus testamenti ‥ supervisorem constituo, eidem supplicans devote quatinus ut hec mea ~o efficaciter exequatur supervidere ‥ dignetur
cum sufficiente cautione de fideli et debita ~one et administratione bonorum
decrevit ‥ ut nullus ‥ episcopus ‥ pape ‥ obedire deberet. ut hanc perniciosam ~onem posset ‥ adimplere ‥
que quidem ordinacio, si continuetur, in maximam desolacionem ville ‥ et ~onem burgensium ejusdem cederet
- 1. ordening, geleding, indeling;
- 2. (retor. t.t.) indeling, dispositie;
- 3. (postklass.) regeling, beschikking, verordening.
See an image
Libros Ecclesiasticos, hi sunt Antifonarios.... psalterium, libros speciales, i. Homiliarum, Dialogorum, Homilia, Profetarum, Dispositio Esaiæ Profetæ, etc.Vide infra Dispositum 3.
Sub Dispositione viri inlustris Præfecti Prætorio, etc.
Dispositionesesse volunt, quæ a Principe ad Reipublicæ administrationem
disponebantur, pro urgentibus rerum necessitatibus, veluti si in bellum profecturus esset, itinera annotarentur, et metationes, annonæ curarentur, etc. Quarum quidem
Dispositionumscrinium peculiare erat, cui præerat
Magister et Comes Dispositionum, de quibus copiose Gothofred. ad leg. 1. C. Th. de Proxim.
Quiscrinium Dispositionum tractabant, Referendarii vocabantur. Hi supplicum desideria aut judicum consultationes Principi insinuabant, et responsa data consulentibus mittebant, quæ Mandata dicebantur. Hi pauci erant initio: postmodum a Justiniano 18. postea ad octo redacti. Principum responsa quæ super litibus emanabant, Dispositiones vocabantur.
Eo videlicet modo, ut et numerus canonicorum ob hoc augeatur, et stipendia eis ex hac villa ad Dispositionem episcopi tribuantur.Galli dicimus,
A la disposition. Hinc
- dispono, a regular disposition, arrangement: argumentorum.
-
…occupare animos eorum qui audiunt ut difficilis aditus veritati relinquatur. de crimine vinario. de bello Vocontiorvm. de dispositione hibernorvm. at hoc Galli negant. at ratio rerum et vis argumentorum coarguit. potest igitur testibus iudex non…
Cicero, pro Fonteio
-
…quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere. Quidnam inquit. Qui ordo tibi placeat inquit Catulus et quae dispositio argumentorum, in qua tu mihi semper deus videri soles. Vide quam sim inquit deus in isto genere ,…
Cicero, de Oratore
-
…regiones proximasque ultimis finibus terrae terminationes fuerunt. De mundi circa terram pervolitantia duodecimque signorum ex septentrionali meridianaque parte siderum dispositione, ut sit perspecta, docui. namque ex ea mundi versatione et contrario solis per signa cursu gnomonumque aequinoctialibus…
Vitruvius, de Architectura
-
…macerata, circa id ferramentum uti glutinum haerens omni ratione probabit se esse temperatam. tunc autem machinis comparatis camerarum dispositiones in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata. Cum ergo camerarum postulabitur ratio, sic erit faciundum .…
Vitruvius, de Architectura
-
…deum vestrum repercutere est, si quod et ipse patiatur, propter profanos etiam suos cultores laedi. Admittite prius dispositiones eius, et non retorquebitis. Qui enim semel aeternum iudicium destinavit post saeculi finem, non praecipitat discretionem ,…
Tertullian, Apologeticum
-
…nihil inminuit, sed sine desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius operis distributione. Pteromatos enim ratio et columnarum circum aedem dispositio ideo est inventa, ut aspectus propter asperitatem intercolumniorum habeat auctoritatem, praeterea, si ex ; improviso…
Vitruvius, de Architectura
-
…loqui credant. omnis autem orandi ratio, ut plurimi maximique auctores tradiderunt, quinque partibus constat, inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione sive actione, utroque enim modo dicitur. omnis vero sermo, quo quidem…
Quintilian, Institutio Oratoria
-
…tabula sciret tollere, memorabili praecepto nocere saepe nimiam diligentiam. fuit autem non minoris simplicitatis quam artis. melanthio dispositione cedebat, Asclepiodoro de mensuris, hoc est quanto quid a quoque distare deberet. scitum inter protogenen et eum…
Pliny the Elder, Natural History
-
…quartadecima die mensis secundi sacerdotes quoque atque Levitae tandem sanctificati obtulerunt holocausta in domo Domini steteruntque in ordine suo iuxta dispositionem et legem Mosi hominis Dei sacerdotes vero suscipiebant effundendum sanguinem de manibus Levitarum eo quod multa turba sanctificata non esset…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…, cum maxume incolumes erant, praetermisit Attilam Rheni hostem, Thorismodum Rhodani hospitem, Aetium Ligeris liberatorem sola te dispositionum salubritate tolerasse, propterque prudentiam tantam providentiamque currum tuum provinciales cum plausuum maximo accentu spontaneis subisse cervicibus, quia sic…
Sidonius Apollinaris, Epistulae, Books I-VII