ordo
ordo, a row, line, series, order, rank
I recognize fate as the order and succession of causes
the auxiliary troops of the king had made the journey in no formation
they elected him while he was absent to the most honorable class (to the Senate)
- I In gen.: ordinem sic definiunt compositionem rerum aptis et accommodatis locis, Cic. Off. 1, 40, 142: vis ordinis et collocationis, id. ib. 1, 40, 142: arbores in ordinem satae, i. e. planted in a quincunx, Varr. R. R. 1, 7; cf. Cic. Caecin. 8, 22; id. Sen. 17, 59.—
- B Esp., right order, regular succession: fatum appello ordinem seriemque causarum, Cic. Div. 1, 55, 125: nihil esse pulchrius in omni ratione vitae dispositione atque ordine, Col. 12, 2: adhibere modum quendam et ordinem rebus, Cic. Off. 1, 5, 17: mox referam me ad ordinem, will soon bring myself to order, return to order, id. Ac. 2 (Luc.), 20, 67: res in ordinem redigere, to reduce to order, Auct. Her. 3, 9, 16; so, in ordinem adducere, Cic. Univ. 3: ordinem conservare, id. Rosc. Com. 2, 6: eundem tenere, to preserve, id. Phil. 5, 13, 35: sequi, id. Brut. 69, 244: immutare, to change, id. Or. 63, 214: perturbare, to disturb, id. Brut. 62, 223: cogere or redigere in ordinem, to reduce to order, to humble, degrade: decemviri querentes, se in ordinem cogi, Liv. 3, 51; 3, 35; Plin. Ep. 1, 23, 1; Quint. 1, 4, 3; so, in ordinem redactus, Suet. Vesp. 15; cf. trop.: gula reprimenda et quasi in ordinem redigenda est, Plin. Ep. 2, 6, 5.—
- C Adverb. expressions.
- 1 Ordine, in ordinem, per ordinem, in ordine, ex ordine, in order, in turn: Hegioni rem enarrato omnem ordine, Ter. Ad. 351; Plaut. Capt. 2, 3, 17 (377); Ter. Heaut. 706: interrogare, Cic. Part. 1, 2: tabulae in ordinem confectae, id. Rosc. Com. 2, 6: ordine cuncta exposuit, Liv. 3, 50, 4; 30, 15, 1: sortiti nocte singuli per ordinem, Quint. 4, 2, 72: hos Corydon, illos referebat in ordine Thyrsis, Verg. E. 7, 20; id. A. 8, 629: ut quisque aetate et honore antecedebat, ita sententiam dixit ex ordine, Cic. Verr. 2, 4, 64, § 143: ordine se vocante, when his turn came, Macr. S. 2, 2, § 12: in ordine vicis, Vulg. Luc. 1, 8.—
- 2 Ordine, regularly, properly, appropriately: omnia ut quidque Egisti ordine scio, Plaut. Ps. 5, 2, 15 (1299): rem demonstravi ordine, id. Mil. 3, 3, 2 (876); id. Capt. 2, 3, 17 (377) Brix ad loc.: an id recte, ordine, e re publicā factum esse defendes? Cic. Verr. 2, 3, 84, § 194: si hoc recte atque ordine factum videtur, id. Quint. 7, 28.—
- 3 Ex ordine, in succession, without intermission: vendit Italiae possessiones ex ordine omnes, Cic. Agr. 1, 2, 4: septem illum totos perhibent ex ordine menses Flevisse, Verg. G. 4, 507; cf. id. A. 5, 773.—
- 4 Extra ordinem.
- a Out of course, in an unusual or extraordinary manner: extra ordinem decernere provinciam alicui, Cic. Prov. Cons. 8, 19: crimina probantur, in an illegal manner, Dig. 48, 1, 8.—
- b Extraordinarily, i. e. uncommonly, eminently, especially: ad eam spem, quam extra ordinem de te ipso habemus, accedunt tua praecipua, Cic. Fam. 6, 5, 3.—
- II Transf. concr.
- A In gen.
- 1 Tres ordines lapidum, three courses of stones, Vulg. 3 Reg. 6, 36.—In building, a row, course, or layer of stones, etc.: obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, Caes. B. G. 5, 51: alius insuper ordo adicitur, id. ib. 7, 23: tot premit ordinibus caput, tiers or layers of ornaments, Juv. 6, 502. —
- 2 A row of benches or seats: terno consurgunt ordine remi, in three rows of oar-banks, Verg. A. 5, 120: sex ordinum navem invenit Xenagoras, Plin. 7, 56, 57, § 208.—In the theatre, a row of seats: post senatores ex vetere instituto quatuordecim graduum ordines equestri ordini assignati fuere, Suet. Aug. 44: sedisti in quatuordecim ordinibus, Cic. Phil. 2, 18, 44.—
- 3 A train of servants or attendants: comitum longissimus ordo, Juv. 3, 284.—
- B In milit. lang.
- 1 A line or rank of soldiers in battle array: auxilia regis nullo ordine iter fecerant, Caes. B. C. 2, 26: ne quisquam ordine egrederetur, Sall. J. 45, 2: nullo ordine commutato, id. ib. 101, 2: sine signis, sine ordinibus, id. ib. 97, 5; so, signa atque ordines observare, to keep the ranks, remain in line, id. ib. 51, 1: conturbare, id. ib. 50, 4: restituere, id. ib. 51, 3; Liv. 2, 50; 8, 8.—
- 2 A band, troop, company of soldiers: viri fortissimi atque honestissimi, qui ordines duxerunt, who have led companies, have been officers, Cic. Phil. 1, 8, 20: L. Pupius primipili centurio, qui hunc eundem ordinem in exercitu Pompeii antea duxerat, Caes. B. C. 1, 13. —Hence,
- 3 A captaincy, a command: ordinem alicui adimere, Tab. Heracl. ap. Mazoch. p. 423, n. 47; cf. on the contrary: alicui assignare, Liv. 42, 34: DARE, Inscr. Orell. 3456: centuriones ad superiores ordines transducere, Caes. B. G. 6, 40; cf. id. ib. 5, 4, 4.—
- β Ordines, chieftains, captains: tribunis militum primisque ordinibus convocatis, the captains of the first companies, Caes. B. G. 6, 7 fin.; Liv. 30, 4, 1.—
- C In a polit. respect, an order, i. e. a rank, class, degree of citizens: et meus med ordo inrideat, Plaut. Aul. 2, 2, 55 (232).—In the time of Cicero there were three principal classes, ordo senatorius, equester, and plebeius: Fidiculanius cujus erat ordinis? senatoril, Cic. Clu. 37, 104; id. Fl. 18, 43: proximus est huic dignitati equester ordo, Cic. Dom. 28, 74; Suet. Aug. 41: inferiores loco, auctoritate, ordine, Cic. Verr. 2, 1, 48, § 127: ordo amplissimus, i. e. the Senate: quem absentem in amplissimum ordinem cooptarunt, id. Cael. 2, 5; also termed SPLENDIDISSIMVS ORDO, Inscr. Orell. 1180; 1181; and simply ordo, the order, for the Senate: ordo Mutinensis, Tac. H. 2, 52; Inscr. Grut. 425, 1: trecentos ex dediticiis electos utriusque ordinis, i. e. of the two upper classes, Suet. Aug. 15.—
- 2 In gen., a class, rank, station, condition: mearum me rerum aequom'st novisse ordinem, Plaut. Trin. 2, 4, 50 (451): publicanorum, Cic. Fam. 13, 9, 2: aratorum, pecuariorum, mercatorum, id. Verr. 2, 2, 6, § 17: homo ornatissimus loco, ordine, nomine, id. ib. 2, 1, 48, § 127: libertini, Suet. Gram. 18.—So in the inscrr.: SACERDOTVM, HARVSPICVM, etc., Grut. 320, 12; 304, 7; 302, 2 et saep.; so, grammatici alios auctores in ordinem redigerunt, alios omnino exemerant numero, recognized among, placed in the rank of, Quint. 1, 4, 3.—
- β Esp. (eccl. Lat.), an order in the church, an ecclesiastical rank or office: ordines sacerdotum et Levitarum, Vulg. 2 Esdr. 13, 30: secundum ordinem Melchisedek, id. Psa. 109, 5.
circa templum in gyro factum tres ~ines habebat lapidum et quartum lignorum
~ines lapidum in pariete portantur alii ab aliis
~o domorum et seldarum versus campum
herba occasionis ‥ inter singulos ~ines foliorum habet spacium trium digitorum in stipite
armarium, in quo libri reponuntur ‥ in quo eciam diversi ~ines seorsum et deorsum distincti esse debent. in quibus libri separatim collocari possint
runae ‥ in quattuor versus vel ~ines dividuntur
~o modi est numerus punctorum ante pausationem
lacteus ordo micat dum sic glomerantur in unum / sidera
~ines aciesque ita instituebat ut milites proceri corpore precellentes robore essent
dissipatos ~ines hostium invadunt
refutarunt ‥ Jerosolimite vel regem facere vel ~inem et ducatum militum interrumpere
ob hoc reges, publici, privati ‥ suum quique ~inem servarunt
ternos sanctos de unoquoque ~ine dicant
cujuscumque dignitatis, cujuscumque ~inis. cujuscumque professionis
a necessitate Christiane discipline nemo excipitur ‥ nulla condicio, nullus sexus, ‥ nullus ~o, nulla dignitas
sepe ‥ quidam inferioris gradus vel ~inis vel dignitatis ‥ ab excellentioribus in amicitiam assumuntur
humani generis ~o
~o militum nunc est ordinem non tenere
rex ‥ filium ‥ cum multis aliis, ~ine militari insignivit
Brutus igitur postquam filii sui ~inem susceperunt militarem acriter excogitavit quomodo illos posset promovere
qui quadraginta libratas terre ‥ habent ‥ ~inem suscipiant militarem
in quibusdam statutis honorabilis ~inis militaris de Gartera ‥ custos dicte capelle [S. Georgii de Wyndesore ] decanus nominatur
nobilis ordinis Garterii
si non tales ‥ malitiae episcoporum ‥ aut clericorum in nostro ‥ ~ine erigi adversus Deum vidissem montes
clericalis ~o
cum catholica ecclesia dividatur in clericalem ~inem atque laicalem
cum ‥ clericalis ‥ ~o consistat in episcopis ac reliquis Christi aliisque diversarum dignitatum ecclesiasticis personis
episcopos, oblitos ~inis, in castellis edificandis insanire
ordo cucullatus
canonicalis ~o in Francia et Anglia multipliciter adamatus invaluit
~o monachalis in aliquo redargui possit levitatis
prior provincialis totius ~inis sui in Anglia
ad construendam abbathiam de ~ine Cistercii
Cisterciensium aut Carthusiensium ~inem visus sum pre ceteris commendasse
domum pauperem canonice religionis et ~inis de Pratomonstrato vocati ‥ destruere ‥ curavit
rex ‥ concessit ‥ quod ‥ edificia construi possint ad hospitandum fratres de ~ine Minorum in civitate Lincolnie
accedas ad singulas domos religionis de baillia tua de ~ine Premonstratensi et Cisterciensi et Nigri ~inis et de ~ine Sancti Augustini
minorisse ~inis S. Clare
Beda, monachus ~inis Sancti Benedicti, monachus nigri ~inis
fratres de tercio ~ine Sancti Francisci
prior domus ‥ de Northe Fereby ‥ ~inis Templi Domini Jerosolimitani
cum in unum convenientes juxta ~inem quique suum resedissemus
post gracias de ecclesia ducantur ad ~ines suos in claustro, sedentes super mattas
omnes ~ines fratrum in refectorio per famulum suum faciet mundare
’ irritatque virum telis et voce lacessit’ licet quidam vitiose scriptum legant ‘irritat atque virum telis’ ; quod nullo modo posse fieri ~o prepositive conjunctionis ostendit
~o dicitur accidere conjunccioni precipue, quia quedam prepositive sunt
ex ductu cujuslibet terminorum primi ~inis ducti in semetipsum
taxis est ~o: quod prius, quod post ponendum sit ut ~inem habeant res
jam tempus et ~o rerum exigit ut ‥ enigmatum problemata ‥ patefacias
disrupto rerum ordine(
hic est sensus non autem ~o ipse verborum
~o est compositio rerum aptis et accommodatis locis
oportuit illi scripto epistolas succedere in quibus continetur series et ~o universorum
nil ‥ agitur quod communem pacem ‥ vel ~inem ‥ turbare valeat
circa disposicionem celestis ~inis
librum de orthographia alphabeti ~ine distinctum
proverbia Senece secundum ~inem alphabeti
ita ut A. primam distinccionem, B. secundam, C. terciam et sic successive per ~inem denotent intranti(
si liquor verbum fuerit tertiae conjugationis vel tertii ~inis, ut Valerio grammatico vocare libuit
si genus aut numerus vel casus ab ordine cedat
primus igitur ~o, qui genitivo casu -ae regit, hoc modo declinatur
celum suis luminaribus adornatur quibus ‥ anni cursus, signorum ~ines disponuntur
in stellis ~o est
non differunt [corpora indivisibilia ] nisi secundum figuram, posicionem et ~inem
circa loca igitur sex notentur, sc. quantitas, figura, qualitas, numerus, ~o, et distancia intercepta
qui non occurrit ad consummationem, canat viij in ~ine psalmos
si excitatus veniat post misam, quicquid cantaverunt replicet ex ~ine fratres
corbes ex ordine cernit
quae cuncta ‥ ex ~ine conpleta sunt
omnes hic per ~inem sibimet succedentes ‥ episcopatu sunt functi
per industriam Eusebii ‥ distinctius in ~inem compositus est [sc. computus paschae ]
hoc ~ine ‥ legitur generis humani conceptio
id vero scrupulum nec ulli moveat, licet horum ~o preposterus
iterum cepto ~ine evangelii verba exponens
cujus ~inem miraculi non quilibet dubius relator ‥ mihi ‥ narravit
idcirco paucis depromimus ordine verbis
igitur ut ad ~inem historie redeamus
omnes ‥ vel in alium ~inem vel in novam formam permutavi
hi quatuor martyrizati sunt ‥ a Saracenis; quorum passionis ~inem refert ‥ Odoricus in suo Itinerario
qui aliquid rerum vel ecclesiae vel episcopi vel reliquorum ~inum furto auferret
pro septem ~inibus ecclesiae, quo sacerdos per Dei donum ascendit ‥(
itur in magnis ecclesiis septeno ~ine unde septiformes dicte sunt [precessiones ]. in primo ~ine sunt clerici, in secundo monachi ‥
ecclesiastice institutionis ~ines
isti ‥ sunt ierarchici ~ines
a primo sacramentorum ~ine nominatim distincta per exorcistas et acolitos ‥ usque ad ipsa summi pontificatus gubernacula
postmodum ad ~inem presbyterii promotus est
ad ~em episcopatus promovit
ex institutione episcopalis ~inis
beatissimus Petrus, princeps ordinis appostolici et clavicularius regni
diaconus ~ine, monachus professione
antiquitus autem ~o subdiaconatus non erat sacer ordo
idem J. tempore congruo a S. quondam episcopo Cicestrensi ad ~inem acolitatus fuit promotus
in presbyteratus ~ine constitutus
non possunt epistolas in choro legere ‥ nisi ~inem receperint subdiaconalem
Willelmo ‥ in ~ine sacerdotali constituto
siqui ‥ sunt clerici extra sacros ~ines constituti qui se non continere possunt(
alii sunt in minoribus ~inibus constituti(
prohibentur etiam clerici coram seculari judice in minoribus ~inibus constituti vel in majoribus advocare
ad omnes minores et sacros quos nondum sunt ~ines assecuti ‥ promoveri
ad ordines quoscunque, sacros vel non sacros, promoveri
in ~inibus minoribus et majoribus
~ines ‥ tam minores quam sacros
ne ad aliquem ex minoribus aut sacris ~inibus promoveri tenearis
cum ‥ absurdum ‥ foret eum minori prerogativa dotari quem major ~inis dignitas perillustret
solennis ‥ professio bacchalaureorum ‥ et ‥ inauguratio ceterorum ~inum
novem ~inibus angelorum
et Lucifer cum decimo ordine per superbiam de coelo ruit
diversi angelorum ~ines
novem sunt ~ines angeloruma
a supremo angelorum ~ine
novingentas in honorem novem ~inum angelorum
discretis meritorum ~inibus tripliciter dirimuntur ‥ ut sit virginitas aurum, castitas argentum, jugalitas aeramentum
tandem colla jugo subdens delecta petito, / ordinis aptatur coelebs in honore secundi
nullus ~o adeo perfectus est ut virginitas
abbatem ‥ propter concubinatum in ~inem redegit
contra legem Dei et ~inem suum
manifestum est enim eorum accomodationes ab ~ine caritatis sequestrari, cum non manum porrigant egentibus auxiliatricem
hoc ‥ ~ine Septentrionalis Scottorum provincia ‥ pascha Dominicum celebrabat
diem paschae ~ine perverso ‥ in secunda ebdomada totam compleant
clericus cancellarius ‥ prospicit ut rotulus suus aliis respondeat ut nec iota unum desit nec alius sit ~o scribendi
erat enim vir magnanimus et rerum dispendia parvipendens dummodo equitatis ~o et jura ecclesiastica servarentur illesa
plures alicui competere poterunt acciones, ~ine ‥ observato
fecerunt ‥ finem levari absque examinacione justiciariorum et absque brevi et absque summonicione et absque ~ine curie
inclita stirpis regis sponsis datur ~ine legis
de experimentali ‥ ~ine(v.
de ~ine advocatorum in judicio
mandamus omnibus vobis et quoniam justum est et judiciario ~ine judicatum ‥(
bestiis ~ine judiciario dampnatis
~inem judiciarium
minutas decimas ‥ abstulit citra ~inem judiciarium et eidem hospitali dedit
~o disputationum hic est inter sophistas. ‥ ordine sequentur alii juniores ad finem illius anni
cum ‥ pervenissemus ad murum, statim nescio quo ~ine fuimus in summitate ejus
unde delectat ‥ paucis sermonibus dicere quo ~ine migraret a saeculo
senior ‥ ab abbate inquirat quo ~ine frater ille vivat
quo ~ine possimus ad nos ducere Joseph?
qui se ipsum coinquinat lx dies ‥ si cum ~ine iij xlmas
in ~ine ad dileccionem Dei
rectum vivendi ~inem ‥ disseminabat
isti jam probati sunt in ‥ observatione omnium que ~o exposcit
contrarius ordinis error / et levitas morum non placuere sibi
~o noster crux Christi est. ‥ nihil scienter contra ipsum ~inem facite
insidie que ab indigenis illarum regionum ea tempestate commeantibus et maxime religiosi ~inis viris struebantur eum non nihil retardabant
Constantem ‥ tradidit in ecclesia Amphybali ‥ ut monachilem ~inem susciperet
donec ‥ ad religionis ~inem convertatur
Basilius ~inem formavit monachorum, Gregorius vitam clericorum
obtulerunt ut de eadem ecclesia sibi institutionem et ~inem monachalem religionis suscipiant
etc. custos ~inis(v.
statuentes ut ~o monasticus qui secundum Deum et beati Benedicti regulam ‥ usque observetur(
Dominica die, qua ~o ecclesiasticus ‘oculi mei semper ad Deum’ decantatur
cum ‥ jam tertium ~inem nocturnorum ‥ dedicaret
~o Romanus. Liber Albini. Psalterium(
deinde ~o canonizationis ejus apud Romanam curiam facte et translationis a vobis sollemnissime ut nostis celebrate
archidiaconi ‥ provideant ‥ quod ‥ ~o Londoniensis ecclesie in officio nocturno et diurno observetur(
est ordo: lex auditur; plebs inde resultat
tractatus de vij sacrificiis et ~ine misse
~ines omni tempore aut in vespera sabbati ‥ celebrentur
in dedicationibus ecclesiarum, in celebrationibus ~inum
pro ~inibus et aliis sacramentis ‥ celebrandis
privatus charactere, qui confertur in ~inibus
precepit episcopis ut cum ~ines ecclesiasticos facerent, quod tempore debito fierent, et hoc in plurimorum presencia
~ines celebrati in capella infra prioratum ecclesie Christi Cantuarie
septem sunt sacramenta ecclesie sc. baptismus, ~o, confirmacio, matrimonium, eucharistia, uncceo extrema et penitencia
exceptis tribus septimanis in quibus circa ~ines suos per diversas vices se asserit absentem fuisse
ratificacio ~inum W. B. quos ab alieno episcopo absque licencia proprii diocesani recepit
Christianis omnibus ‥ convenit sanctuaria et ~ines [(AS: ] et Deo dicata loca ‥ pacificare, custodire, venerarihadas , cf.Inst. Cnuti ordinatos
ad emendationem ~inis ‥ tres libre emendentur(
priorem ‥ ab administratione et ~inis execucione ammoverunt
presbyteri ‥ ab executione ~inum ‥ suspendantur
in aliis scematum ~inibus
tres ~ines humane conversationis occurrunt, primus naturalis, secundus necessarius, tertius voluntarius
navibus ditissimis, velis sericis cum funiculis ejusdem ~inis ac coloris
tunc erat ordo bonus, cum floruit iste patronus
I ¶ 1 rang, rangée, ligne : ordines (arborum) directi in quincuncem Cic. CM 59, rangs (dʼarbres) disposés en quinconce ; directo ordine Cic. Cæc. 22, en ligne droite ; ordines cæspitum Cæs. G. 5, 51, 4, rangées de mottes de gazon ; alius insuper ordo additur Cæs. G. 7, 23, 3, on ajoute par-dessus une autre couche || rang de rames : terno consurgunt ordine remi Virg. En. 5, 120, les rames se dressent sur un triple rang [en triple étage] || rangée de gradins au théâtre : in quatuordecim ordinibus sedere Cic. Phil. 2, 44, siéger dans les quatorze gradins [attribués aux chevaliers, v. Suet. Aug. 44 ], être chevalier || suite, file de gens : comitum longissimus ordo Juv. 3, 284, une très longue file de compagnons, nombreuse escorte ¶ 2 [milit.] a) rang, ligne, file [de soldats] : ordine egredi Sall. J. 45, 2, sortir du rang ; nullo ordine iter facere Cæs. C. 2, 26, marcher à la débandade ; ordines conturbare Sall. J. 50, 4, jeter la confusion, le désordre dans les rangs ; ordines restituere Sall. J. 51, 3, reformer les rangs ; in ordinem cogere aliquem Liv. 25, 3, 19, forcer un officier à marcher dans le rang, le dégrader, [dʼoù] traiter un magistrat comme un simple particulier, faire fi de lui ; b) centurie : Cæs. G. 1, 40, 1 ; 5, 35, 8 ; C. 1, 13, 4 ; 3, 104, 3 ; c) grade de centurion ; primi ordines, les centurions du plus haut grade [de la 1re cohorte] : Cæs. G. 5, 30, 1 ; 6, 7, 8 ; inferiores, superiores de grades moins élevés [des cohortes 6 à 9], de grades plus élevés [des cohortes 5 à 2] : Cæs. G. 6, 40, 7 ; infimi Cæs. C. 2, 35, 1, centurions du grade le plus bas [10e cohorte] ¶ 3 ordre, classe sociale [sénateurs, chevaliers, plébéiens, à Rome] : ordo senatorius Cic. Clu. 104 ; Fl. 43, ou ordo seul Cic. Cat. 1, 20, ordre sénatorial ; in hoc ordine Cic. Phil. 2, 31, ici, au sénat ; frequens ordo Cic. Leg. 3, 40, le sénat en nombre ; amplissimus ordo Cic. Cæl. 5, lʼordre le plus élevé [sénat] ; equester ordo Cic. Domo 74, lʼordre équestre || publicanorum Cic. Fam. 13, 9, 2 ; aratorum, pecuariorum, mercatorum Cic. Verr. 2, 2, 17, la classe des publicains, des laboureurs, des éleveurs, des marchands.
II ¶ 1 ordre, succession : ætatum Cic. Br. 232, la succession chronologique : ordo seriesque causarum Cic. Div. 1, 125, lʼordre et la série des causes ; ordinem sequi Cic. Br. 244, suivre lʼordre des faits, cf. Cic. Phil. 5, 35 ; verborum ordinem immutare Cic. Or. 214, changer lʼordre des mots || ordine, en ordre, point par point : Cic. Part. 2 ; Liv. 3, 50, 4 ; etc. ; ex ordine Cic. Verr. 2, 4, 143, dans lʼordre, suivant lʼordre, à la file, successivement, ou in ordine Virg. En. 8, 629, ou per ordinem Quint. 4, 2, 72 ¶ 2 ordre = bon ordre, distribution régulière, arrangement : ordinem sic definiunt, compositionem rerum aptis et accommodatis locis Cic. Off. 1, 142, ils définissent lʼordre, un arrangement des choses dans les lieux qui leur sont propres et convenables ; rerum ordo Cic. Ac. 1, 17, un enchaînement ordonné des faits ; orationis Cic. Br. 193, la bonne ordonnance dʼun discours || in ordinem adducere Cic. Ac. 2, 118, mettre en ordre ; tabulæ in ordinem confectæ Cic. Com. 7, registres tenus en ordre, régulièrement ; extra ordinem, hors du tour régulier, hors du rang, extraordinairement : Cic. Mil. 14 ; Prov. 19 || ordine, régulièrement : Cic. Verr. 2, 3, 194 ; Att. 12, 18, 3 ; Phil. 3, 38.
- 1. rij [arborum; vehiculorum; caespitum]; ➤ vites ordine ponere;
- 2. (a) rij zitplaatsen of banken in het amfitheater; ➤ quattuordecim ordines (de eerste veertien rijen) zitplaatsen v.d. ridders in het theater, vd.: in quattuordecim ordinibus sedere = ridder zijn; (b) rij roeibanken;
- 3. (milit.) (a) gelid, linie; ➤ ordines (ob)servare, habere in het gelid blijven; ordine egredi uit het gelid treden; nullo ordine niet in het gelid, ongeordend; ordinem commutare van positie veranderen; ordines (per)turbare, perrumpere; ordines pugnantium dissipare; (b) centuria, compagnie, afdeling; ➤ eiusdem ordinis esse; ordinem ducere het bevel voeren over een centuria, centurio zijn; alqm in ordinem cogere degraderen, metaf. beledigen; (c) rang v. centurio; centurio; ➤ spes ordinum op de rang van centurio; inferiores ordines lagere rangen; primi ordines centurio’s v.d. eerste centuriae (= centuriones primorum ordinum); octavi ordines centurio’s v.h. achtste cohort;
- 4. (metaf.) stand, klasse, rang, positie [equester; pedester; senatorius en amplissimus senaat; publicanorum klasse v. belastingbetalers; scribarum]; ➤ omnium ordinum homines; ordine homines tractare naar hun positie; homo mei ordinis; mearum rerum ~ (Plaut.) de met mijn vermogen overeenkomende positie;
- 5. orde, volgorde, rangschikking, ordening [fatorum loop v.h. lot; saeculorum loop der tijden]; ➤ res in ordinem adducere of referre in orde brengen; in ordinem se referre weer in orde komen; ordinem servare, tenere, sequi; sine ordine, nullo ordine ongeordend, door elkaar, op goed geluk; ordine, in ordinem en in ordine in volgorde, zoals voorgeschreven, naar behoren, zoals het hoort; ex ordine op volgorde, poët. ook onmiddellijk, meteen; extra ordinem niet op volgorde, buitengewoon;
- 6. verloop, ontwikkeling [belli; negotii]; opzet, programma [sceleris];
- 7. (Plaut.) gesteldheid, toestand;
- 8. (Mel.) (a) kerkelijke stand, kloosterorde; (b) goddelijke wereldorde.
次序。一列。等級。品。相關。 Senatorius ordo vel — amplissimus 議事廳之品。Equester ordo 縉紳品。Nullo ordine 無次序。亂然。不分大小。Homo mei ordinis 吾同等人。 Ordine vel ex ordine 按次序。In ordinem cogere vel redigere 安排。列。Ducere ordines 作把總。Extra ordinem 格外。非常。出等。
Suggest a Translation
See an image
Malo Ordine, in Lege Ripuar. tit. 59. § 8. tit. 67. § 5. etc. apud Luciferum Calarit. De non parcendo hæretic. pag. 248. S. Audoenum in Vita S. Eligii lib. 3. cap. 55. in vett. Chartis apud Doubletum pag. 692. 694. in Legibus Luitprandi Regis Longobard. tit. 65.
Malo Ordine et iniquo ingenio, in alia apud Sammarthanos in Episcop. Massil. num. 14.
Ordine violento, in Legibus Luitprandi Regis Longob. tit. 110. § 1.
distringere, in Lege Longob. lib. 3. tit. 1. § 18.
Murus sub circa burgum inspissabitur tres pedes, et levabitur ad Ordinem novi muri.
Contumeliose vel incondite, sine justitia, sine veritate,
fructuario possidere, in Pancharta nigra S. Martini Turon. fol. 103. col. 2. est jure usus fructus.
Usufructuario Ordine beneficiare, in Formul. vet. cap. 28.
Facio testamentum de rebus meis et hæreditate mea quæ ex parentibus meis Leobio et Theodig na legitima auctoritate ad me pervenit, et ex sorore mea, quæ sine liberis defuncta hæreditatem suam mihi vivo Ordine dereliquit.Id est est dum viveret.
Scripsit etiam Secundus et ad seipsum missos a Curatore etOccurrit ibidem cap. 15. 17. et in Cod. Theod. non semel.Ordine Centurionemet Beneficiarium.
Nec a quibusquam superioris aut inferiorisOrdinis Reipublicæ procuratoribus, aut quibuslibet missis discurrentibus exigatur, aut fieri præcipiatur.
Hinc passim numerosa popularitas.... dum parochias extendi cupiunt, aut quibus aliud præstare non possunt, divinos Ordines largiuntur.Vide Baronium ann. 44. num. 85. et seqq.
Perrotin de Solier.... estant plevy en fiance à une jeune fille,... et cuidant icelle espouser et recevoir l'Ordre de mariage, etc.
Subdiaconatus, Diaconatus, Presbyteratus, Episcopalis: minores vero, seu non sacri,
Cantoratus, Psalmistatus, Ostiaratus, Lectoratus, Exorcistatus, Acolytatus. Omnes tamen ordines
sacrospromiscue appellatos annotat Menardus ad lib. Sacrament. pag. 270. Synodus Beneventana ann. 1091. cap. 1 :
Sacros Ordines dicimus Diaconatum ac Presbyteratum.
Lupus Abb. Ferrar. in Vita S. Wigberti cap. 5. eod. tom. pag. 675 :Tandem colla jugo subdens delecta petito, Ordinis aptatur cælebs in honore secundi.
Wigberchtum sacerdotem secundi Ordinis cœnobio suo... magistrum præfecit.
S. Augustin. Epist. 137 :Χειροτονίαν , id est, Ordinationem Clericorum, quæ non solum ad imprecationem vocis, sed ad impositionem impletur manus.
Cum promoveri in Clericatu... conaretur, ego autem nullo modo adducerer ei homini, de quo tantum mali existimarem, manus ordinationis imponere.Gillebertus Lunicensis Episcopus de Usu Ecclesiastico :
Ordinat Episcopus Abbatem, Abbatissam, Sacerdotem et cæteros sex gradus.Apud Anastasium in Vitis PP. passim habentur hæc verba :
Hic fecit Ordinationes per mensem, etc.
Qui Ordinatum occiderit, vel malignaverit, etc.Adde cap. 68. Matth. Paris in Henrico III :
Juravit quod honorem, pacem, et reverentiam portabit Deo et sanctæ Ecclesiæ, et Ordinatis, omnibus diebus vitæ suæ.
Li Evesque de France et li bon Ordené, Li Baron et li Conte, li viel et li puisné.
Si quis adversus formas canonum, vel ad ecclesiasticum ordinem, vel ad ipsum sacerdotium venire tentaverit ; una cum Ordinatoribus suis ipso in quo inventi fuerint ordine et honore priventur.Non semel occurrit apud Scriptores ecclesiasticos.
degradare. Leges Alvredi Regis West-Sax. art. 24. apud Bromptonum :
Si Presbyter hominem occidat... Exordinet eum Episcopus.Leges Henrici 1. cap. 7 :
Si Diaconus hominem occidat, Exordinetur.Eadmerus in Vita S. Wilfridi cap. 23 :
Si me adseris contra scita Canonum ordinatum, libenti animo Exordinari concedo.Adde Chronicon Mauriniacense, pag. 384.
Rebaptizationes et Reordinationes fieri Canones vetant. Propterea depositum non reordinabitis, sed reddetis et suos gradus per instrumenta et per vestimenta, quæ ad ipsos gradus pertinent, ita dicendo, Reddo tibi gradum Ostiarii, etc. In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Novissime autem benedictione lætificabitis eum, sic concludendo, Benedictio Dei Patris et Filii et Spiritus sancti super te descendat, ut sis confirmatus in ordine sacerdotali, et offeras placabiles hostias pro peccatis atque offensionibus populi omnipotenti Deo, cui est honor et gloria in sæcula sæculorum. Amen.
Moxque super eum orationem primam, sicut in Ordine continetur, Lavicanus Episcopus dedit.
Celebratis quas Ordo ecclesiasticus docet funeralibus exsequiis, etc.
Ordo episcopalis, qui ad episcopi usum erat, in Charta Regimb. episc. Brixin. ann. 1140. inter Probat. tom. 2. Annal. Præmonst. col. 688.
Juxta sacros Ordines, vilis persona manens, sacerdotii dignitate fungi non potest.Ibid. cap. 91. habetur
juxta sacros Canones, ut et apud Reginonem, Burchardum, Ivonem et Gratianum. Vide notam Baluzii tom. 2. Capitul. col. 1146.
Quid ergo damno, reprehendo ? Ordinem ? non Ordinem, sed Ordinis superfluitates, quæ ex illo tempore cœperunt, ex quo facta est mutatio Ordinis.Curia Generalis Catalaniæ ann. 1289 :
Neque aliam Ecclesiam, neque domum Ordinis, vel Religionis, vel Monasterii, etc.
Et in casu in quo faceremus eundem Blanquetum Ordinem ingredi, nolumus quod habeat dictas 20. libras Turon. sibi legatas.Hinc intelligi posset, Ordinibus ecclesiasticis initiari.
Homo Ordinis, Religiosus. Curia General. Catalan. ann. 1291 :
Aliquem Richum hominem, Militem, Clericum, hominem Ordinis, vel civem, etc.Synodus Suessionensis ann. 744. cap. 5 :
Ut Ordo Monachorum vel ancillarum Dei secundum regulam sanctamlib. 1. Capitular. cap. 78. etc. Adde Gerbertum Epist. 45. et quæ de vocestabilis permaneat, etc. Ordo Ecclesiasticus
Ordoannotavit Seldenus in Eutychii Origines pag. 27. et seqq. 1. edit.
Item lego jure institutionis Amalrico filio meo quadraginta florenos auri,... cum quibus in Ordine collocetur ; et si plus constarent expensæ ingressus religionis ejusdem, etc.Eodem sensu nostri quoque
Ordredixerunt. Charta ann. 1280. in Chartul. S. Petri de Monte :
Tous li muebles ke je i auerai.... revenront et demourront soles et quites après mon décet, à l'abbé et covans devant dis, et ce je antroie an Ordre ausi.Hinc
Hurricus Motet, quando venit ad Ordinem monachi, donavit, etc.
AliiEt mox :(e Floriacensibus monachis) clypeis accinctis ensibus monasterii observabant aditum, prius se mori fatentes, quam eos introire sinerent, aut Abbatem alterius Ordinis susciperent.
Miserunt ei quædam Præcepta regalia, in quibus continebatur, ut nulli ex alia Congregatione ullo umquam tempore liceret ejusdem loci prioratum subire.
Hæc et his similia novitius dicit, dum Ordo imprimis illi videtur gravis.Cap. 79 :
Ipsi jam probati sunt in omni humilitate et obedientia, et patientia, et observatione omnium quæ Ordo exposcit.Charta Stephani Episcopi Noviomensis ann. 1215 :
Et anno elapso in conspectu universitatis fratrum et sororum Ordo domus ei exponatur, etc.Vita S. Stephani Abbat. Obasin. lib. 1. cap. 17 :
Ad capitulum fratres quotidie post Primam vel Missam conveniebant, in quo residente priore finita lectione, vel quæcumque ex more ibi dicuntur, mox de institutis, de disciplina, de Ordine tractabatur.Hinc Regula primaria Canonicorum Regularium S. Victoris Parisiensis inscribitur
Liber Ordinis S. Victoris. Ordo sanctus, in Capitulari ann. 779. cap. 3.
Ordo ecclesiasticæ regulæ, lib. 1. Capitul. cap. 116.
Ordo regularis et Canonicus, in Synodo Vernensi ann. 755. cap. 11. Ita etiam
Liber Ordinisin Statut. Antiq. Cartusiens. 1. part. cap. 46. vers. 1.
Ne ibi sanctus Ordo tepescat, in Form. 37. ex Baluzianis.
Declaramus quod Ordinem tenere, est feria ij. et iv. esse contentum pane et vino et coquina, feria iij. et Sabbato pane, vino, et coquina sine pittantia, feria vj. pane et aqua, festis capituli et feria v. sicut et alii ex debito.
Ego Philippus Dei gratia Præmonstratæ ecclesiæ dictus abbas. Notum facio... qualiter controversiæ, quæ erant inter Præmonstratensem et Thenoliensem ecclesiam terminatæ sint auctoritateMartyrol. S. Fidis ex Cod. reg. 5198 :Ordinis et judicio. Diffinierunt enim abbates, etc.
Anno Domini 1406. fuit concessum per fratrem Johannem Bernardi pro tunc tenentem Ordinem et a toto conventu, etc.Charta ann. 1393 :
Nos fratres Guillelmus Rambaudi subprior, Radulphus Burgensis tertius, Johannes de valle quartus in ordine, et actu tenentes Ordinem in monasterio de Longavilla, etc.
Nigri Monachi, Benedictini in Occidente passim dicti, apud Matth. Paris pag. 321. 514.
Nigri Monachi sub norma S. Benedicti famulantes, apud Ingulfum pag. 851. Tidericus Langenius in Saxonia :
Poeta infimi ævi MS. :Nigris amicti velut Ordinis hi Benedicti Gradu sublimi subsistunt Ordine primi.
Veteres porro MonachosSunt tria nigrorum quæ vastant res Monachorum, Renes, et venter, et pocula sumpta frequenter.
Cum a priscis temporibus in partibus Occidentis duæ tantum fuissent regularium diversitates, Monachi scilicet nigri, sancti Benedicti regulam profitentes, et Canonici albi secundum regulam B. Augustini viventes ; postquam peccatis exigentibus primo modica negligentes paululum cadere cœperunt, tandem ad tantam dissolutionem plures regularium Conventus devenerunt, quod viri timorati et prudentes, sub alio habitu et aliis institutis Domino militaturi ab ipsis recesserunt.Ordericus Vitalis lib. 8. pag. 711 :
In saltibus et campestribus passim construuntur Cœnobia, novisque ritibus variisque scematibus trabeata peragrant orbem cucullatorum examina. Albedine præcipue in habitu suo utuntur, qua singulares ab aliis notabilesque videantur. Nigredo in plerisque locis sanctæ Scripturæ humilitatem designat, quem idcirco colorem religiosorum fervor hactenus gestat. Nunc autem nigredinem, qua prisci patres tam regulares Clerici in cappis, quam Monachi in cucullis, ob humilitatis specimen usi sunt, moderni tanquam ob majoris justitiæ ostentationem abjiciunt : inusitata quoque pannorum sectione suorum ab aliis discrepare appetunt, etc.Archithrenius lib. 2. cap. 14 :
de sobrietate alborum Monachorum :
Willelmus Brito. lib. 8. Philippidos :O sancta, o felix Albis galeata cucullis Libera paupertas, etc.
Carmen de Curia Romana v. 490 :Non parcit Monachis, aut quos Cistercius Ordo Candidat, aut habitus denigrat Cluniacensis.
Non mihi suspectus Cistercius Ordo vel albus, Non nigri, aut illi qui crucis arma gerunt.
Monasterium de Calesio fundatum... constitutis ibidem devotis Deo famulis Monachis albis, sub Abbate secundum Regulam B. Benedicti degentibus.Cistercienses intelligo qui S. Benedicti Regulam profitentur.
Pseudolactini,
nigrum habitum primi in griseum commutarunt, ut auctor est Jacobus de Vitriaco in Hist. Occident. cap. 14. Ita de his intelligendi Marianus Scotus ann. 1099. Cæsarius lib. 10. Mirac. cap. 46. Brocardus in Itiner. Terræ sanctæ, Albertus Stadensis ann. 1195. Cromerus in Metropoli lib. 7. cap. 14. et alii. Sed et Tironenses Monachos in Carnutibus,
a consortio nigrorum Monachorum, mutato habitu in griseum, recessisse scribit idem Jacobus de Vitriaco cap. 20. Vide Michaelem Scotum lib. 4. Mensæ Philosophicæ cap. 39.
Teutonicus, cujus vestis est pallium album cruce nigra distinctum. Guill.
de Lannoydom.
de Villervalin Itiner. MS. :
Item appartient ledit pays de Prusse aus seigneurs des Blancs manteaulx de l'Ordre Nostre Dame ; et ont un haut maistre, qui est leur seigneur.Vide Teutonicus. Eodem nomine eamdem ob causam appellati Parisiis Guillelmitæ, quibus successerunt Benedictini.
Monasterium B. Mariæ de Carmelis Ordinis de Corona, bailliviæ Montanarum Alverniæ, etc.Ejusdem mentio fit in Ch. ann. 1299. ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 77. v°. et in Testam. Guid. de Lizigniaco ann. 1309. ex Reg. 13. ch. 123.
Anno 1098. cœnobium Cisterciense incipitur, principium et origo Ordinis dealbati.Vide Ordo Griseus.
Militia Ordinis Fidei Jesu Christi, Ordo militaris institutus contra Albigenses, cujus quidam Savaricus
pauperemse
Magistruminscribit in literis ann. 1220. in Regesto Curiæ Franciæ de negotiis Senescalliarum Carcassonæ, etc. ch. 48. Exstat ibidem fol. 23. v. Charta alia de terris collatis Ordini Fidei Jesu Christi in partibus Narbonensibus a Comite Montis-fortis ejusdem ann. 1220.
Militiæ S. Jacobiatque
Ordo spatæappellatur, Ordo militaris, cujus institutorem rationemque institutionis declarat Bulla Gregor. PP. IX. ann. 1231. inter Instr. tom. 1. Gall. Christ. pag. 165. col. 2. qua confirmatur hic ordo institutus ann. 1227 :
Sane gaudemus in Domino, quod eo misericorditer inspirante, abnegantes salubriter vosmetipsos, salutaribus exhortationibus venerabilis fratris nostri Amanei Auxitani archiepiscopi et suffraganeorum ejus moniti et inducti ad defensionem fidei et pacis custodiam vos Christi constituistis athletas.Cujus bullæ inscriptio talis est :
Magistro militiæ ordinis S. Jacobi ejusque fratribus, tam præsentibus quam futuris, ad defensionem fidei et pacis in Guasconia constitutis regularem vitam professis in perpetuum.Bulla Clem. IV. PP. ex Tabul. Auxit. :
De consilio et assensu prælatorum, baronum ac nobilium illarum partium de novo inibi creaverunt, providentes quod fratres, qui per tempora in eodem Ordine haberentur, pacis ac fidei essent in eisdem partibus protectores.Charta ann. 1290. ex eodem Tabul. :
Frater Guillelmusde Monteclaro presbiter Ordinis fidei et pacis..... Magister Johannes de Bazo syndicus seu yconomus et procurator Ordinis fidei et pacis, vulgariter appellati Ordo spatæ.
Pour ce que le suppliant avoit esté avec plusieurs bonnes personnes de laditte ville de S. Aignen de Crasmenil devant le viconte de Faloise... affermer que Ricart le Liegart, né de laditte ville, estoit homme convenable à porter l'enseigne de l'Ordre de Girmont, etc.
Infirmatur quis in vobis ? Inducat presbyteros Ecclesiæ et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, etc.Limborch. Sentent. Inquisit. Tolos. pag. 5 :
Omnia septem Sacramenta vituperabiliter diffiteris, abnegas et condempnas,.... Ordinem S. Jacobi, seu Extremæ-unctionis pro infirmis in oleo materiali facto, nihil valere dicis, eidem præferendo execrabilem impositionem manuum, quam ipsi vocant Baptismum spiritualem seu Consolamentum et bonum finem.
Relinquo meos fideicommissarios dominum Misericordiæ, qui erit tunc temporis, et ministros tertii Ordinis Mantellatorum de ordine Humiliatorum.Vide Humiliati.
Nobilis et religiosus vir dominus Bernardus Chati miles Ordinis B. Mariæ de Alto Braco Ruthenensis diocesis, ut procurator, yconomus sive syndicus dictæ domus de Alto Braco, etc.
Item legavit dictus testator aliis tribus conventibus Ordinis paupertatis Tholosæ, videlicet conventui fratrum Prædicatorum, et conventui fratrum Carmelitarum, et conventui fratrum Augustinorum... quinquaginta francos monetæ currentis.
Servitæappellantur. De eorum origine et instituto consule Dialogum Fr. Pauli Florentini apud Lamium tom. 12. Delic. erudit. et ibid. pag. 111. Vide Servi B. Mariæ in Servus.
Jehan Giles clerc des questeurs de l'Ordre des Quinzevings demourant à Riom, etc.Vide infra Trecentis.
sive Sacramenta Pœnitentiæ et Extremæ-unctionis, quæ moribundis conferri solent, in Miraculis MSS. Urbani V. Papæ. Vide Ordinare 4.
Mariæ Magdalenæ. Vide in Pœnitentes.
Reliquæ vero causæVide supra Ordinator 2.(non criminales) in ipsis locis per ministros et Ordines ipsius monasterii deliberatæ et definitæ fiant, absque impedimento vel solatii occasione cujuslibet comitis aut reipublicæ missi.
Commisso prælio Rogerius a Pontifice superatus Gallutium confugit ad Gottofredum ejus loci dominum, virum tum nobilem, tum sibi amicissimum, et qui cum eo Ordines duxerat.Vide supra Ordinantia 2.
In Barro-monte vineas duas, in Carra-valle quatuor Ordines vinearum, in Hattonis valle sex Ordines, in summo Barro vineam unam, in Calvo-monte Ordines octo, in prato Amantii undecim, etc.
Ordines tres vinearum cum terra sua, et quantuncunque mihi pertinet in capite prædicti Ordines in integrum, qui sunt positi in eodem Foco Mortuo, etc.
Galcero his laboribus Intento multiplicibus Adhuc frui legalibus Non licuit Ordinibus .(Gesta pontificum Cameracensium, p. 25.)
Nam sieut per hos monuit, Rem Galcheri detinuit Et Manassem cohibuit, Ut sequens Ordo proderit.
Clerus.)
Mox cleri universitas Et Ordinis humilitasHonor, virtus et potestas Ad laudes canunt debitas.
- 1 OL-, a row, line, series, order, rank: arborum derecti in quincuncem ordines: ordines caespitum, courses, Cs.: tot premit ordinibus caput, layers(of ornaments), Iu.: terno consurgunt ordine remi, in three rows of oar-banks, V.: sedisti in quattuordecim ordinibus, i. e. seats of Equites: comitum longissimus ordo, Iu.—A line, rank, array: aciem ordinesque constituere: nullo ordine iter facere, Cs.: nullo ordine commutato, S.: signa atque ordines observare, keep the ranks, S.: multiplicatis in arto ordinibus, L.: nosse ordines, understand tactics, Ta.—Band, troop, company, century: viri qui ordines duxerunt, who have commanded companies: ordinemin exercitu ducere, Cs.—A captaincy, command: mihi decumum ordinem hastatum adsignavit (i. e. centurionem me decimi ordinis hastatorum fecit), L.: tribunis militum primisque ordinibus convocatis, the captains of the first companies, Cs.—An order, rank, class, degree: equester, Cs.: senatorius: in amplissimum ordinem cooptare, into the senate: magna frequentia eius ordinis, S.—A class, rank, station, condition: superioris ordinis nonnulli, Cs.: publicanorum: homo ornatissimus loco, ordine, nomine.—Fig., right order, regular succession: fatum appello ordinem seriemque causarum: mox referam me ad ordinem, return to order: eundem tenere, preserve: immutare, change: perturbare, disturb: decemviri querentes, se in ordinem cogi, i. e. were degraded to the ranks, L.: nec quo prius ordine currunt, in order, as before, O.: ordinem Rectum evagans licentia, H.—In adverb. uses, turn, order, succession, regularity: Hegioni rem enarrato omnem ordine, in detail, T.: tabulae in ordinem confectae: ordine cuncta exposuit, L.: ut quisque . . . ita sententiam dixit ex ordine: Septem totos ex ordine menses, in succession, V.: an recte, ordine, e re p. factum, properly: extra ordinem ad patriam defendendam vocatus, irregularly: spem, quam extra ordinem de te ipso habemus, in an extraordinary degree.
-
…quis salutavit, quis denique ita aspexit ut perditum civem ac non potius ut importunissimum hostem quin etiam principes eius ordinis partem illam subselliorum ad quam ille accesserat nudam atque inanem reliquerunt. hic ego vehemens ille consul qui verbo civis…
Cicero, in Catilinam
-
…tempus dimitteret. Instructo exercitu magis ut loci natura deiectusque collis et necessitas temporis quam ut rei militaris ratio atque ordo postulabat, cum diversae legiones aliae alia in parte hostibus resisterent saepibusque densissimis, ut ante demonstravimus, interiectis prospectus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium. Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis ; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones…
Julius Caesar, Gallic War
-
…habemus senatus consultum in te, Catilina, vehemens et grave, non deest rei publicae consilium neque auctoritas huius ordinis nos, nos, dico aperte, consules desumus. decrevit quondam senatus uti L. Opimius consul videret ne…
Cicero, in Catilinam
-
…qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt. His facile pulsis ac…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hoc animo fui semper ut invidiam virtute partam gloriam, non invidiam putarem. quamquam non nulli sunt in hoc ordine qui aut ea quae imminent non videant aut ea quae vident dissimulent ; qui spem Catilinae mollibus sententiis aluerunt coniurationemque…
Cicero, in Catilinam
-
…auxilium ferrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…vigilare, adesse, providere rei publicae ; deinde magnos animos esse in bonis viris, magnam concordiam ; ordinum ;, maximam multitudinem, magnas praeterea militum copias ; deos denique immortalis huic invicto populo, clarissimo imperio…
Cicero, in Catilinam
ORDOproperly the row,appears most clearly in its original concrete signification in the banks of oars in a ship, in the tiers of tiles on a roof, or in the benches of a theatre (Mommsen, Staatsrecht, 3. p. 459).
In a military sense the word ordo (or its Greek equivalent τάγμα, Plb. 6.24, 5) is used of the manipulus of two centuries (see Liv. 8.8); ordinem ducere means to be a centurion, two of whom held joint command in each maniple (Cic. Phil. 1.8, 20; cf. Liv. 42.34, 5), and ordinarius is said (Festus, s. v.) to be equivalent to manipularis in the sense of a man in the ranks. From this military usage is doubtless derived the phrase in ordinem cogere, which must originally have meant to reduce a man to the ranks, but which is generally used of one who treats with contempt the person or office of a magistrate (Liv. 25.3, 19; 43.16-Z2, 9). It is doubtful whether the word ordo in Cicero's descriptions of the Servian Comitia Centuriata ( pecunias aevitates ordines partiunto equitum peditumque, descriptis ordinibus classibus aetatibus, omnium aetatum ordinumque suffragiis) is to be explained with Mommsen (Staatsr. 3. p. 253, n. 1) as meaning century, or whether it is to be taken (as seems more probable) merely to indicate the two great categories of horse and foot.
In a less technical sense the word is used of any distinct class of persons, as by Cicero (Cic. Ver. 2.6, 17), si cuiquam ordini sive aratorum sive pecuariorum sive mercatorum probatus sit, especially when, as in these cases (ib. 55, 137), the class has a common interest and habits of common action. But it seems to have been felt that it was an improper use of the word, when the category so designated had nothing else in common save the single characteristic indicated in its appellation. Cicero, for instance (in the passage last referred to), seems to deny that the term can be correctly applied to the collective censors of the Sicilian states, or again (Phil. 6.5, 14) to all the persons who have ever served as military tribunes. It is possibly on this ground that the word does not appear to signify the Roman magistrates taken collectively, nor the various grades in the senate,--consulares, praetorii, &c.; though, in a more general sense, Livy (Liv. 23.23, 4) can use it of the categories of persons chosen into the senate--ut ordo ordini, non homo homini praelatus videretur. It seems improbable that we can speak of the Roman priests collectively as ordo sacerdotum; if these words had habitually borne any such meaning, Festus (s. v.) would hardly have used them in an entirely different sense ( .the table of precedence among the priests). The inscription (C. I. L. 6.2010) in which ordo sacerdotumn occurs merely shows that certain officials of the imperial household formed themselves into a religious guild which they thought fit to call by this name. It is very rare again to find ordo designating either of the great classes of patrician and plebeian, though there are exceptions, as where Capito (in Aul. Gell. 10.20) implies it of the patriciate, quoniam in populo omnis pars civitatis omnesque ejus ordines contineantur, plebs vero ea dicitur in qua gentes civium patriciae non insunt, or where Pliny (Plin. Nat.33.29) says, anuli plane tertium ordinem mediumque plebi et patribus inseruere.
On the other hand, the word is constantly applied to the two great dominant classes in the Roman state, the Senate and the Equites, and likewise to the corresponding classes in the municipia, the ordo decurionum and the ordo Augustalium. At Rome the senate and equites are not unfrequently called uterque ordo, just as if no other portion of the state had a claim to this designation. The senate having no fixed meeting-place, a Roman senator did not refer to a speech made therein as being delivered in this house, but in hoc ordine (Sall. Cat. 52, 13). While the word ordo, as applied to the Roman senate, requires a qualifying pronoun, as hic or noster, or a qualifying adjective, as amplissimus, in the municipia ordo written alone indicates the town-council, and is its distinctive appellation as contrasted with the senatus of Rome, just as the local decurio is distinguished from the Roman senator (Mommsen, Staatsr. 3. p. 842).
It is more difficult to decide what, exactly, is meant in each passage by the equester ordo. It is undoubtedly used in some places of the eighteen centuries of Knights, as by Cicero in Phil. 6.5, 13, altera ab equitibus Romanis equo publico, qui item adscribunt patrono.Quem unquam iste ordo patronum adoptavit? Under the Principate this is its common meaning; it is the only sense which will serve in any passage where we find the ordo taking action as a formal and legally constituted corporation (e. g. Tac. Ann. 2.83, 5). If Mommsen be correct in his supposition that the right of sitting on juries was confined to these equites equo publico [see EQUITES], then the phrase is very frequently applied to them in republican times, for the jury-courts are repeatedly said to have been in the possession of the equester ordo. This interpretation is, however, more than doubtful. In very many cases, on the other hand, ordo is used of the equites Romani in the wider sense; of all, that is, who not being senators possessed the qualifying property of 400,000 H. S., and were therefore eligible for the eighteen centuries. We know from Horace (Ep. 1.1, 62) and from Juvenal (3.159) that it was a pecuniary qualification which gave a man the right, under Roscius Otho‘s law, to sit in the front rows of the theatre: but Cicero says of Roscius (Mur. 19, 40), equestri ordini restituit non solum dignitatem sed etiam voluptatem. The wider sense is also far more probable in passages where Cicero speaks of the policy or temper of the order, as (Verr. 3.41, 94) quum aliquid contra utilitatem ejus ordinis fecisset, and again, qui unum equitem Romanum contumelia dignum putasset, ab universo ordine malo dignus judicaretur. Quintus Cicero (de Pet. Cons. 8), speaking of the young men who composed the equestrian centuries, distinguishes them from the ordo in its wider sense--quod equester ordo tuus est, sequentur illi auctoritatem ordinis. (See against this Mommsen, Staatsrecht, iii. pp. 484 and 497.)
The other classes to which the term is applicable can be ascertained only by observing the practice in books and in inscriptions. The expression is very frequently used of the tribuni aerarii, of the libertini (e.g. in Cic. Ver. 1.4. 7, 124, and repeatedly in Livy) and of the publicani (e.g. Liv. 25.3, 12). We have likewise occasionally mentioned an ordo lictorum and an ordo scribarum in Rome (see ref. in Mommsen, Staatsr. 1. p. 342, n. 4), and in the municipia an ordo Seviralium(Orelli, Inscr, 2229). In later times men of any calling who choose to unite themselves into a guild seem to adopt this appellation. Two such guilds are described (C. I. L. 14.251 and 252) with different adjectives of uncertain meaning (tabu lariorum and pleromariorum), but both as ordo corporatorum lenunculariorum auxiliarium (lighter-men) Ostiensium. In C. I. L. 14.2408 we have an ordo adlectorum at Bovillae, referring apparently to the adlecti scaenae, who seem to have been licensed or certificated actors. An ordo haruspicum is mentioned in C. I. L. 6.2161 and 2162: from the first of these we should infer that the order was not strictly localised; for while the donees appear to be at Rome (where the tablet was found), the donor is not only haruspex Augustorum and magister publicus haruspicum, but likewise Pontifex and Dictator of Alba.
It remains to notice some peculiar uses of the words extra ordinem. Praeturae extra ordinem are said by Tacitus (Tac. Ann. 2.32, 1) to have been granted to certain informers. This may mean that extra praetorships were specially invented to suit them, or more probably (as. Nipperdy supposes) that these persons were allowed to anticipate their regular turn for holding that office. In the Lex de Imperio Vespasiani we find that the recommendation of candidates by the emperor is made effective, by the privilege granted them that eorum extra ordinem ratio habeatur; that is to say, they are not to take their chance among the general list of candidates, but to have their case considered specially and first of all [see NOMINATIO]. In criminal procedure, a trial which was to have precedence of all others is said to be taken extra ordinem, and the accused in such a case is extraordinarius reus (Cic. ad Fan. 8.8, 1). In civil procedure, judicia ordinaria are those tried under the formulary system, where the points at issue are referred to a single juror subject to instructions given him by the praetor. When the praetor himself decides without this; reference to a judex, we have a cognitio extra ordinem (Tac. Ann. 13.51); and when (as frequently happened under the principate) such suits became too numerous for the personal attention of the magistrate, the substitute to whom he delegated the task without binding him down by a formula was called judex extra ordinem datus. (See Mommsen, Staatsrecht, ii.3 p. 980, n. 1.)
[J.L.S.D]In a general sense, a row or series of objects. Hence (1), in naval language, a row or tier of oars in a ship, as to which, see navis.
(2) In Roman political language, the word is applied to any body of men forming a distinct and separate class in the community, either as possessing special privileges, or as pursuing some special occupation. Thus, the senators are spoken of collectively as the ordo senatorius, the knights as the ordo equester; the priests (sacerdotes) as ordo sacerdotalis. The plebeians, however, are now spoken of as an ordo. The Senate, being the august body, is sometimes called amplissimus ordo at Rome, and in colonies and municipia the local Senate is ordo decurionum. (See decuriones.) The libertini formed a separate ordo, and so did the scribae, the tribuni aerarii, and the publicani. At Rome the Senate and equestrians are often styled uterque ordo, as being the orders par excellence.
(3) In military language, the word is applied to a company or troop of soldiers, and is used as equivalent to centuria, as the first centuries in a legion are sometimes called primi ordines. See legio.