inventio
inventio, the faculty of invention
- I In gen.: illa vis quae investigat occulta, quae inventio atque excogitatio dicitur, Cic. Tusc. 1, 25, 61; 1, 26, 65; Plin. Pan. 72.—
- II Rhet., the faculty of invention: inventio est excogitatio rerum verarum aut verisimilium, quae causam probabilem reddant, Auct. Her. 1, 2; cf.: partes eae (rhetoricae artis) . . . inventio, dispositio, etc., Cic. Inv. 1, 7, 9: rerum, Quint. 12, 10, 36.
causa de ~one thesauri
miram fonticuli ‥ exposui ~onem
item ~o altera sancto eodem sabbato pasche
si inveneris sigillum in lapide sculptum ‥ hoc sigillum ad collum suspensum valet ad omnes plantationes et ad ~ones thesaurorum
ad manus et possessionem predicti W. per ~onem devenissent
sciatis me concessisse ‥ abbati ‥ sacam et socam ‥ et ~onem thesauri ‥
rex concessit ‥ ~onem thesauri
corpora ‥ recondita sunt et dies passionis vel ~onis eorum ‥ celebratus
ante ~onem sacratissimi corporis Swiðhuni antistitis, vir ‥ degebat ‥ caecatus
ab ~one vero ejus revelationes et prodigia, quae hic praecessor scribit, tam oculis visa quam fidelium testimonium comprobata ‥
~o sancte Milburge apud Weneloc
dies ‥ qua ~o sancti Stephani protomartyris celebratur
de ~one sancti Amphibali cum novem sociis suis
~o sanctae crucis
ab ~one s. crucis proxima ‥ usque in viginti annos completos
in vigilia ~onis sanctae crucis
in festo ~onis sancte crucis
in crastino ~onis sancte crucis
~onem et sustentacionem triginta et unius cereorum
in ‥ ~one portiforii et factura vjqwysshyns
ad ~onem et exhibicionem dictorum hominum sagittariorum
item pro ~one pilii Thome Brown, vj d.
nostis quam sit his diebus ‥ rara requisite probitatis ~o
quia talis est facta ~o, inter eos non mediocris versatur dissensio
primus liber docet ~onem scienciarum via sensus, memorie, et experiencie
utrique non solum in difinitione et computo lunaris aetatis sed et in mensis primi nonnumquam ~one falluntur
ut postquam hoc dedicerim liberius consentissem si non aliorum ~one me prius miscuissem
ut mala tollatur consuetudo et bona inferatur; ~o auferatur humana et evangelica custodiatur ammonitio
artis rhetoricae partes quinque sunt: ~o, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. ~o est excogitatio rerum verarum aut verisimilium, quae causam probabilem reddant
versatur in his [sc. in topicis ] ~onis materia, quam hilaris memorie Willelmus de Campellis ‥ diffinivit, etsi non perfecte, esse scientiam reperiendi medium terminum et inde eliciendi argumentum
hoc conmentum ‥ i. carminis ~o
ex primo autem de arte compertis plurium pluribus notitiam sumentibus, et posteriorum singulis priorum ~oni aliquid addentibus, diversorum diversis institutionibus plurima de arte ad disciplinam edisseri accidit
de ‥ dictaminum ~onibus
~o in via tollenda est; si inventus fuerit possessor, reddatur ei
da nobis portionem ~onis
concedimus etiam eis quod habeant ~ones in mari et terra
damus eis ~ones suas in mari et in terra
habeant ~ones suas in mari et in terra(
Ricardo Roos x li. et ~onem suam ad terminum vite sue
cum in humanis ~onibus, ut ait Priscianus, nichil sit perfectum
ad sanctarum scripturarum amplectendam veritatem, non ad poeticarum ~onum deridendam veritatem
sexta et ultima nullius temporis, sed potius immensurabilis pausa appellatur. causa ~onis cujus, ut ubicunque inveniretur, penultimam notam designaret esse longam, licet penultima brevis vel semibrevis foret
Cayin et exitum ejus Dominus involvit undis diluvii, eorum tamen ~ones bonas aquis non extinxit; sed caros suos justos quos reservavit ab undis ditavit ~onibus malorum illorum quos submersit
- 1. het vinden, vinding;
- 2. (retor. t.t.) inventio (het bedenken v.d. argumenten voor een redevoering);
- 3. (meton.) (a) vindingrijkheid; (b) (postklass.) uitvinding, het uitgevondene.
Inventio in via accipienda, si invenit possessorem, reddet ei.Vide S. August. serm. de verb. Apost. cap. 6.
Calumpniabatur idem Milo... in terra, quæ dicitur esse S. Petri, suas esse debere Inventiones et justitiam, quod Abbas et Fratres Regniacenses minime recognoscebant.Charta ann. 1086. apud Miræum tom. 1. pag. 268 :
Locum illum ab omni sæculari lege vel consuetudine liberum, banno scilicet, latrone, Inventione, furto, foro, feratico, teloneo, etc.Vide Thesaurus.
RectorVide Invenire.(Ecclesiæ de Varvana) et ejus successores tenebuntur ad reparationem... cancelli, et Inventionem librorum dictæ Ecclesiæ.
Domino autem Nicholao ad conservanda jura ecclesiæ et præfatæ villæ libertatem, concessimus... Inventiones avium, præter apes.
Relaxavi Deo et ecclesiæ Fiscannensi omnes Inventioneset escaetas portus de Ispart, cujuscumque modi fuerint.
- BA-, the faculty of invention: illa vis quae investigat occulta, etc.—In rhet., invention: excogitatio rerum, etc.
-
…velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…physicis, eisque maxime, qui omne quod esset, unum esse dixerunt, quid habere mundus potest cum thesauri inventione coniunctum si enim extis pecuniae mihi amplificatio ostenditur idque fit natura, primum exta sunt coniuncta mundo, deinde meum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…est ; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reliquissent, ut ad officii inventionem aditus esset. Sequemur igitur hoc quidem tempore et hac in quaestione potissimum Stoicos non ut interpretes, sed ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…sed. cf. insipientia summum malum intemperantia intentio animi. int. ἁρμονία nihil interest ἀδιάφορον interitus interpretari vertere inventio inveteratus opp. recens inveteratio invidentia ira a θυμός Platonis b Stoicorum πάθος definitur, brevius ulciscendi libido initium insaniae…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…, ab ea quae prior est ordiemur. Vt igitur earum rerum quae absconditae sunt demonstrate et notato loco facilis inventio est, sic, cum pervestigare argumentum aliquod volumus, locos nosse debemus ; sic enim appellatae ab Aristotele sunt…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…est, ex tribus partibus conlocationis alterum. horum uterque Isocratem aetate praecurrit, ut eos ille moderatione, non inventione vicerit. Est enim, ut in transferendis faciendisque verbis tranquillior sic in ipsis numeris sedatior. Gorgias autem avidior…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…aut ad superstitionem aut ad errorem. atque ut in haruspicina fecimus, sic videamus, clarissimarum sortium quae tradatur inventio. numerium Suffustium Praenestinorum monumenta declarant, honestum hominem et nobilem, somniis crebris, ad extremum etiam minacibus ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, ut deum non vides, tamen, ut deum adgnoscis ex operibus eius, sic ex memoria rerum et inventione et celeritate motus omnique pulchritudine virtutis vim divinam mentis adgnoscito. In quo igitur loco est credo equidem in capite…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…putant interesse, et Erillus, si ita sensit, nihil esse bonum praeter scientiam, omnem consilii capiendi causam inventionemque officii sustulit. Sic exclusis sententiis reliquorum cum praeterea nulla esse possit, haec antiquorum valeat necesse est. ergo…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…esse in philosophia commenticiis fabellis loci ; illud erat philosophi potius, totius auguri primum naturam ipsam videre, deinde inventionem, deinde constantiam. quae est igitur natura, quae volucris huc et illuc passim vagantis efficiat ut significent aliquid…
M. Tullius Cicero, De Divinatione