diu
diu, by day, all day; a long time
Frieze-Dennison Vergil
Could not find diutiusque in Logeion dictionaries.
diutiusque Adverb: comparative of diu
- 1 (Acc. to dies, I. B. 2.) By day (very rare), Manil. 4, 823; usually with noctu: noctuque et diu, Plaut. Cas. 4, 4, 5 (818): noctu diuque, Titin. and Sall. H. Fragm. ap. Charis. p. 185 P. (Sall. H. 2, 54 Dietsch); Sall. J. 38, 3; 44, 5; 70, 1: nec noctu, nec diu, Plaut. Fragm. ap. Non. 98, 27: diu noctuque iter properabunt, Tac. A. 15, 12 fin.: noctu diuque hostibus obniti, id. H. 2, 5.—
- 2 (Acc. to dies, II. A. 3.; lit., a space of time, a while; hence, with intens. signif.) A long time, long while, long (freq. in all periods; cf.: pridem, dudum): nimis diu et longum loquor, Plaut. Ps. 2, 3, 21 (687); cf. so with longum, id. Ep. 3, 2, 40 (376): diu multumque scriptitare, Cic. de Or. 1, 33, 152; so, diu multumque, id. Or. 1; id. Phil. 13, 5; id. Sull. 26, 73; Sall. J. 94, 3; Flor. 2, 3, 5; also: diu multumque, Cic. de Sen. 3, 9: multum et diu, id. Agr. 2, 32, 88; id. Inv. 2, 19, 58: multum ac diu, Ap. Met. 2, 26, 7; cf. also: recordatus multum et diu cogitavi ... Eam rem volutavi et diu disputavi, Plaut. Most. 1, 2, 1 (84) and 4: saepe et diu, Cic. Quint. 31, 96; cf.: saepe diuque, Hor. Ep. 1, 13, 1; diu diuque, Ap. Met. 5, 20, 5; 11, 20, 6; diu atque acriter pugnatum est, Caes. B. G. 1, 26; 3, 21 et saep.: diu ego hunc cruciabo, Plaut. Capt. 3, 5, 73 (731): Stoici diu mansuros aiunt animos: semper, negant, Cic. Tusc. 1. 31 fin.: diu princeps oratorum, aliquando aemulus Ciceronis, Quint. 11, 3, 8: tam diu restitisti, Plaut. Most. 3, 2, 100 (789): tam diu, id. Mil. 3, 1, 34 (629); id. ib. 4, 2, 89 (1079); Ter. Ad. 235; id. Hec. 645; id. Phorm. 165: eo, quo jam diu Sum judicatus, Plaut. Men. 1, 1, 20 (96); so, jam diu, id. Capt. 4, 2, 102 (882); id. Most. 1, 3, 144 (300); id. Poen. 5, 4, 29 (1202); cf.: diu est jam, id. Most. 1, 4, 25 (337): ille vult diu vivere, hic diu vixit: quamquam, O di boni! quid est in hominis vita diu? Cic. de Sen. 19, 68 and 69; cf.: sat diu vixisse, Plaut. Capt. 4, 2, 12 (792): nimis diu maceror, id. Ep. 3, 1, 2 (321); so, nimis diu, id. Merc. 1, 2, 54 (164); id. Pers. 4, 4, 105 (663): non diu apud hunc servies, id. Pers. 4, 4, 65 (623); cf.: haud diu, id. Mil. 2, 1, 17 (95); Ter. Eun. 358.—Followed by dum, donec: diu expectare, dum, etc., Suet. de Rhet. 1: diu jacere donec, etc., Tac. G. 45.—Comp.: diūtius, longer [the t inserted, as in sectius and setius from secus, being a remnant of adv. ending -ter or -tus]: nolo te jactari diutius, Plaut. Trin. 3, 2, 59 (685); id. Rud. 1, 2, 5 (93); Ter. Heaut. 102; id. ib. 424; Cic. Lael. 27, 104; id. Rosc. Am. 7 fin.; Caes. B. G. 1, 16, 5; id. ib. 1, 26, 1 et saep.: cf.: minus diu quam, Cic. Att. 7, 3, 1.—In the historians freq. = a long while, very long, no comparison being intended: ne diutius commeatu prohiberetur, Caes. B. G. 1, 49; 3, 9, 5; 3, 29, 2; 4, 35, 2; 7, 20, 5 et saep.: neque illis, qui victoriam adepti forent, diutius ea uti licuisset, Sall. C. 39, 4: legiones diutius sine consulari fuere, Tac. H. 1, 9.—Sup.: (Cato) qui senex diutissime fuisset, Cic. Lael. 1, 4; so id. Pis. 37; id. de Imp. Pomp. 5 fin.; Caes. B. G. 6, 21, 4; Suet. Vit. 14 al.: ut quam diutissime te jucunda opinione oblectarem, Cic. Q. Fr. 1, 1, 1; so with quam, Caes. B. C. 3, 102, 3.—
- B Long since, a great while ago (mostly ante-class.): quod arci, diu facti, celeriter corruissent, Varr. ap. Non. 77, 14; cf.: scelus, inquam, factum'st jam diu antiquom et vetus, Plaut. Most. 2, 2, 45 (475); so, jam diu, id. Ep. 1, 1, 9 (9); id. Men. 2, 3, 28 (378); id. Ps. 1, 3, 4 (233); Ter. Eun. 1002; Cic. Att. 1, 19, 9 al.; for which: diu jam, Plin. 25, 1, 1, § 2; id. 19, 4, 15, § 40: is ex Anactorio ... huc commigravit in Calydonem haud diu, not long ago, a short time ago, Ter. Ad. 649: nec loci gnara sum, nec diu hic fui, it is not long since I was here, Plaut. Rud. 1, 3, 28 (212): jam diu est factum, quom discesti ab hero, id. As. 2, 1, 3 (251).—With foll. quom, id. Merc. 3, 1, 44 (542).— With postquam, id. Pers. 5, 2, 41 (817).—With quod, id. Am. 1, 1, 146 (298); August. Retract. 1 Prol.—
- C In Mela repeatedly of place, a long way: Italia ... inter superum mare et inferum excurrit diu solida, Mel. 2, 4, 1; so id. 1, 2, 3; id. 1, 3, 5. Cf. Hand Turs. II. pp. 285-291.
stante diu area prope glareas testamenti in medio Jordanis canali [cf. ]Jos. iii 17
perfecit opus diu desideratum
†faniticus [l. fanaticus ], qui templum diu deser[v ]it
potestis quidem per aliquod spatium sine arte mea vitam ducere, sed non diu [AS: ] nec adeo benena lancge
reddit de firma xl li.; sed diu non potest pati
non loquatur vir cum muliere sepe aut diu [ME: ]ofte ne longe
determinatores minus diu stantes
diu est quod nostris nos invicem litteris non visitamus
diu est quod rumor insonuit et publice jam crebrescit
cum vobis diu est dictos denarios persolvisem
domum ‥ quam construximus, non est diu, in ingressu ville
prior ‥ Martino de dampnis ‥ adjudicatis diu est satisfecit
nullus justiciariorum ‥ diu est venit ibidem
prout in capitulo nostro, non est diu, ad plenum fuistis ‥ informati
diu est animus nobis erat nostros ambassiatores misisse
ubi ‥ episcopatus jam diu cessaverat
cum ‥ iter vestrum in com. Ebor’ jam diu inchoatum non dum terminaveritis nec iter vestrum jam diu est in com. Norhumbr’ ‥ sumonitum inceperitis
in curia ‥ moram faciunt his diebus et jam diu est fecerunt
proximior parens dicti R‥. nunc existo et pacifice exstiti jam est diu
quousque predicta bastida jam non est diu fundata fuit
super possessionem regni ‥ Scocie ‥ a diu fuimus et adhuc sumus ‥ impediti(
Bohemie rege a diu imperium occupante
in qua quidem ‥ excommunicacionis sentencia adiu perseveravit et perseverat
qui non a diu ‥ gratissima vestre ‥ humanitatis solacia est expertus
in solucione ‥ porcionis ‥ negligentes adiu extiterunt
magnates ‥ a jamdiu nobis inobedientes et rebelles
hostium ‥ navigium quod jam a diu mare lustravit
domino regi in regno suo Francie a jam diu obsequiosum se incessanter exhibuit
licet inobedienciam hujusmodi potuissemus a diu est canonice punivisse
jurati presentant quod quidam Odo le Clerk suspensus fuit adiu est
cum ‥ possessionem suam inde ‥ adiu est adeptus fuerit et optineat in presenti
inimicorum nostrorum, qui ex diu ‥ gavisi sunt in divisione inter nostros subditos
circa horam cubacionis ‥ ceperunt equos et perrexerunt in campum de B. ad querendum unam carettam bladi, eo quod diu fuit et noctanter
I locatif (dius 2), pendant le jour [touj. joint à noctu ] : Pl. ; Sall. J. 38, 3 ; 44, 5 ; Tac. Ann. 15, 12 ; H. 2, 5 || forme dius Titin. 13 ; Pl. *Merc. 862.
II adv., ¶ 1 longtemps, pendant long- temps : Cic. de Or. 1, 152 ; quid est in hominis vita diu ? Cic. CM 69, quʼest-ce que longtemps dans la vie humaine ? || diutius Cic. Læl. 104 ; Cæs. G. 1, 16, 5 ; diutissime Cic. Læl. 4 ; Cæs. G. 6, 21, 4 || parum diu Cic. Tusc. 1, 109, trop peu de temps ; minus diu Cic. Att. 7, 3, 1, moins longtemps ¶ 2 depuis longtemps, surtout avec jam, v. jam diu ; non diu Ter. Ad. 649, il nʼy a pas longtemps ; hau sane diust quom Pl. Merc. 541, il nʼy a pas bien longtemps que ; jam diu factumst postquam Pl. Pers. 822, il y a longtemps que ; jam diust quod Pl. Amph. 302, il y a longtemps que [v. Gaffiot, 1906 , p. 6 ].
➳.
- 1. lang, lange tijd, gedurende enige tijd; (comp.) nogal lang, te lang;
- 2. al sinds lang;
- 3. (ontkend m. comp.) niet langer, niet verder.
- DIV-, by day, all day: diu noctuque, continually, S.—All day, a long time, long while, long: Haud diust, T.: diu consultum: ad pedes iacuit: Ut docui te saepe diuque, H.: diu atque acriter pugnatum est, Cs.: nec diutius vixit quam locuta est: sustinere impetūs, Cs.: ubi se diutius duci intellexit, put off indefinitely, Cs.: paulum diutius abesse, a little too long, L.: neque illis diutius eā (victoriā) uti licuisset, S.: (Cato) qui senex diutissime fuisset, Cs.: quam diutissime vivere: satis diu naturae vixi, long enough: cur tam diu loquimur?: tam diu, dum urbis moenibus continebatur, as long as: ne tam diu quidem dominus erit, dum, etc., even long enough, etc.: tecum fuit, as long as: numquam quicquam iam diu Mi evenit, this long time: audivimus hoc iam diu: Neque diu ... huc commigrarunt, long ago, T.
-
…reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium ferrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum strepitu ac tumultu castris…
Julius Caesar, Gallic War
-
…prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret. Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum est. Diutius cum sustinere nostrorum impetus non possent, alteri se, ut coeperant, in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra quam diu etiam furor iste tuus nos eludet quem ad finem sese effrenata iactabit audacia nihilne te nocturnum praesidium Palati, nihil…
Cicero, in Catilinam
-
…victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret. Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum est. Diutius cum sustinere nostrorum impetus non possent, alteri se, ut coeperant, in montem receperunt, alteri ad impedimenta…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant, multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Tandem vulneribus defessi et pedem referre et, quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aspectu civium quam infestis omnium oculis conspici mallem tu, cum conscientia scelerum tuorum agnoscas odium omnium iustum et iam diu tibi debitum, dubitas quorum mentis sensusque volneras, eorum aspectum praesentiamque vitare si te parentes timerent atque odissent tui…
Cicero, in Catilinam
-
…; purga urbem. Magno me metu liberaveris, modo inter me atque te murus intersit. nobiscum versari iam diutius non potes ; non feram, non patiar, non sinam. Magna dis immortalibus habenda est atque huic ipsi…
Cicero, in Catilinam
-
…Haeduos, quod Ambarros, quod Allobrogas vexassent, memoriam deponere posse Quod sua victoria tam insolenter gloriarentur quodque tam diu se impune iniurias tulisse admirarentur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab his, castris…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, Catilina, duci iussu consulis iam pridem oportebat, in te conferri pestem quam tu in nos omnis iam diu machinaris. an vero vir amplissimus, P. Scipio, pontifex maximus, Ti. Gracchum mediocriter labefactantem statum…
Cicero, in Catilinam