diurnus
diurnus, of the day, by day
- I In a wider sense, daily (perh. not ante-Aug.): aetatis fata diurna, i. e. of only one day, Ov. H. 6, 37: instituit, ut tam Senatus quam populi diurna acta confierent et publicarentur, daily transactions, records, journal, Suet. Caes. 20; Tac. A. 13, 31; Suet. Claud. 41 Oud. N. cr.; in the same signif.: commentarii, id. Aug. 64; cf. also: diurna actorum scriptura, Tac. A. 3, 3. (Concerning these acta diurna, v. Lips. Exc. ad Tac. A. 5, 4; Ernest. Exc. ad Suet. Caes. 20; Rupert. ad Juv. 2, 136; Walch ad Tac. Agr. p. 114, and the art. acta): cibus, daily allowance, rations, Liv. 4, 12 fin.: victus, Suet. Ner. 36 fin.: mercede diurna conductus, Hor. S. 2, 7, 17.—Hence, subst.
- A diurnum, i, n., an account-book, day-book: longum, Juv. 6, 482; plur. (sc. acta), diaries, records, minutes: diurna populi Romani, per provincias curatius leguntur, Tac. A. 16, 22.—Also subst.
- B diurnum, i, n. (sc. frumentum), a daily portion, allowance, rations (cf. diarium), Sen. Ep. 80, 8; id. Contr. 5, 33 fin.; cf. Suet. Ner. 30.—
- II In a stricter sense (acc. to dies, I. B. 2.), opp. nocturnus, by day, of the day (very freq. and class.): diurnum nocturnumve spatium, Cic. Inv. 1, 26, 39: labores diurni nocturnique, id. de Sen. 23, 82; cf. so opp. nocturnus, Lucr. 6, 849; Cic. Off. 3, 21, 84; id. Tusc. 1, 21, 48; Caes. B. G. 1, 38 fin.; id. B. C. 3, 13, 1; Quint. 7, 2, 44; Hor. Ep. 1, 19, 11; Ov. F. 3, 878 et saep.: lumen, Lucr. 4, 458; so Ov. F. 4, 449; cf. stella, i. e. the morning-star, Plaut. Men. 1, 2, 62 (171): currus, i. e. the chariot of the sun, Ov. M. 4, 629: ignes, id. ib. 7, 192: nitor, id. H. 18, 78 al.: actus, the day's business, Suet. Aug. 78.— Adv.: dĭurne, daily, Dracont. Hex. 1, 68; 3, 602.
~i luminis fulgorem
qualiter ~a sive nocturna laus paschali festivitate agatur
contra seu fures nocturnos seu latrones ~os
ad ortum ~e lucis jussit nocturnam deponi
non amo nocturnum panem plus pane diurno
archidiaconi ‥ provideant ‥ quod ‥ ordo Londoniensis ecclesie in officio nocturno et ~o observetur
in febri ‥ ~a
dilecta nobis M. F. nutrix nostra ~ia
atro liquore cordis lingue calamus intinctus presentes pinxit characteres nocturnus; ~o quippe non vacavit
~ae orationis
~e psalmodie,þas dæglican sealmsanges ; ~ae aesce [i. e. escae ],dæghryne mettas
~a vita ~e refectioni debetur
presidente ‥ R. Glanvillensi ~am adepta est Anglia diuturnamque letitiam
recipiunt denarium ~ium pro denario [(sic ] operis
~um, i. unius diei
[hystoria ] ~a, de gestis unius diei vel supra, ita quod infra mensem, ut de Judith
R. Legat, operarius ~us
totus ille ~us pro uno opere sibi allocabitur
habebit arruram sue carruce ‥; et, si impedimentum fuerit ‥, computabitur sibi illud impedimentum pro ~o arrure
debent extraere fimos, sc. qui habet carectam cum j curtana; et qui non, inveniet j hominem per ~um quousque extrahentur
non fecit ipsum attachiari in honore de W., unde amisit ~am caruce sue
quia plures servientes operantes cum diversis hominibus de civitate ‥ unum denarium pro ~o [? recipiunt ]
R. P ‥. cepit excessive de W. S. xx d. pro unico ~o et dim. contra statutum
[stabulum ] sic remanet discoopertum preter duos ~os unius hominis parcellam ‥ stabuli cum stramine cooperientis, viz. die confeccionis presencium et proximo die preterito
- 1. overdag plaatsvindend, bij dag, dag- [labores; stella morgenster];
- 2. dagelijks; voor één dag [fata efemeer leven].
Diurnalis 3.idem quod Jugerum. Charta ann. 1088. in Tabul. S. Petri Carnot. :
Ultra hos sex Diurni, de quibus totam decimam ; ad dexteram partem horum, xij. Diurni, ex quibus totam ; ultra viam Bobbecii quatuor Diurni, ex quibus totam.Vide Diurnum.
- DIV-, of the day, by day: fur: labores: itinera, Cs.: merum, i. e. drinking, H.: currus, i. e. the chariot of the sun, O.—Daily, of one day, of each day: aetatis fata, i. e. of only one day, O.: cibus, rations, L.: mercede diurnā conductus, H.— As substn., an account - book, day - book: longum, Iu.— Plur, diaries, records, minutes, Ta.
-
…utraque parte ripae fluminis contingant, hunc murus circumdatus arcem efficit et cum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus contendit occupatoque oppido ibi praesidium conlocat. Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusque causa moratur, ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…notum atque usitatum est. Totum autem murum ex omni parte turribus contabulaverant atque has coriis intexerant. Tum crebris diurnis nocturnisque eruptionibus aut aggeri ignem inferebant aut milites occupatos in opere adoriebantur, et nostrarum turrium altitudinem, quantum has…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sententiis non solum divina sed etiam sapientissimae deae sententia liberatum. quod si xii tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis est qui, quoquo modo quis interfectus sit…
Cicero, pro Milone
-
…nunc rei publicae consulere non possem. hanc vero nactus facultatem, nullum tempus, patres conscripti, dimittam neque diurnum neque nocturnum quin de libertate populi Romani et dignitate vestra quod cogitandum sit cogitem, quod agendum atque faciendum ,…
Cicero, Philippicae
-
…multo magis. versantur enim, Quirites, in animo meo multae et graves cogitationes quae mihi nullam partem neque diurnae neque nocturnae quietis impertiunt, primum tuendi consulatus, quae cum omnibus est difficilis et magna ratio, tum vero…
Cicero, de Lege Agraria
-
…quod quosdam homines oculi mei ferre non possent. haec ego suspicans adhuc Romae maneo, et tamen λεληθότως consuetudo diurna callum iam obduxit stomacho meo. habes rationem mei consili. tibi igitur hoc censeo, latendum tantisper ibidem ,…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…exquirendisque alebatur cum oblectatione sollertiae, qui est unus suavissimus pastus animorum, alterius in caede et iniuriis cum et diurno et nocturno metu. age confer Democritum Pythagoram, Anaxagoram quae regna, quas opes studiis eorum et delectationibus antepones…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur ; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die…
Julius Caesar, Civil War
-
…sit, invenio, cum ad veritatem coepi revocare rationem. Possunt enim cuiquam esse utiles angores, sollicitudines, diurni et nocturni metus, vita insidiarur periculorumque plenissima Múlti iniqui atque ínfideles régno, pauci bénivoli, inquit Accius .…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…gratias exultantes agunt eumque venerantur ut deum ; liberatos enim se per eum dicunt gravissimis dominis, terrore sempiterno et diurno ac nocturno metu. quo terrore quo metu quae est anus tam delira quae timeat ista, quae vos videlicet…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes