erumpo
erumpo, Trans, to cause to break forth, emit, throw out
BWL
an image, larger than a human, burst forth from the sanctuary of Juno
Frieze-Dennison Vergil
Could not find erupturas in Logeion dictionaries.
erupturas Verb: future active participle feminine accusative plural of erumpo
- Act., to cause to break or burst forth; to burst, sunder (rare; mostly ante-class.).
- A Lit.: (brassica) tumida concoquit, eadem erumpit, Cato R. R. 157, 3: ignes, Lucr. 1, 725; cf. id. 6, 583; Cic. Arat. 111: Achates et Aeneas erumpere nubem ardebant, Verg. A. 1, 580: cum sanguis eruptus est, Scrib. Comp. 84: se erumpere, in the neuter signif., to break or burst forth, Lucr. 4, 1111; cf.: portis se foras erumpunt, Caes. B. C. 2, 14, 1: et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus, Verg. G. 4, 368.—
- B Trop.: gaudium, Ter. Eun. 550: ne in me stomachum erumpant, cum sint tibi irati, Cic. Att. 16, 3, 1; Caes. B. C. 3, 8, 3; cf.: iram in hostes, Liv. 36, 7, 13: sic illi invidiosa conjunctio ad bellum se erupit, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2; Tib. 4, 1, 88.—Far more frequent and class.,
- II Neutr., to break out, to burst or sally forth.
- A Lit.
- 1 In gen.: ex castris, Caes. B. G. 3, 5 fin.; cf.: ignes ex Aetnae vertice, Cic. Verr. 2, 4, 48; and: ex stagno amnes, Plin. 6, 22, 24, § 86: tempestates, Hirt. B. G. 8, 5, 2: ne quo loco erumperent Pompeiani, Caes. B. C. 3, 44, 4; cf. portis, Sall. J. 99, 1: a porta, Liv. 34, 26: sive noctu, sive interdiu erumperent, Caes. B. C. 1, 81, 2; so absol., Liv. 9, 37; 29, 33 al.; cf.: abiit, excessit, evasit, erupit, Cic. Cat. 2, 1: per hostes, to break through, Liv. 22, 50, 8; cf.: inter tela hostium, Sall. J. 101, 9: ad Catilinam, id. Cat. 43, 2; Curt. 6, 3, 5 et saep.—
- 2 In partic., to burst forth in growing, to shoot up, sprout out: folium e latere, Plin. 15, 14, 15, § 52: lentor cortice, id. 13, 6, 12, § 54: hordeum, id. 18, 7, 10, § 51: dentes, id. 11, 37, 64, § 170.—
- B Trop., to break out, to burst forth: cum illa conjuratio ex latebris atque ex tenebris erupisset, Cic. Sest. 4, 9: si illustrantur, si erumpunt omnia? are disclosed, Cic. Cat. 1, 3: qui ex media (oratione) erumpit, breaks away, digresses, Quint. 4, 3, 17: risus quo pacto ita repente erumpat, id. de Or. 2, 58, 235; cf.: aliquando vera vox, id. Phil. 10, 9, 19: affectus, Quint. 9, 3, 54; cf. lacrimae, id. 11, 3, 75: verba vi quadam veritatis, id. 9, 2, 76 et saep.: furor, Cic. Sull. 24; cf.: curae privatae in certaminibus publicis erumpebant, Liv. 7, 21: seditio, id. 28, 24, 12; Tac. H. 1, 26: lumen dicendi per obstantia, Quint. 12, 9, 5: ut odia occulta civium in fortunas optimi cujusque erumperent, Cic. Mur. 23, 47; cf. id. ib. 38, 81; id. Cat. 1, 13, 31; so, vitia in amicos, id. Lael. 21: iracundia in naves, Caes. B. C. 3, 8, 3: conspirationes in rempublicam, Quint. 12, 7, 2 et saep.: vereor ne istaec fortitudo in nervum erumpat, i.e. may end in bringing you to the stocks, Ter. Phorm. 325 Ruhnk.; cf.: aliquid in omnium perniciem, Liv. 34, 61: omnia, quae per hoc triennium agitata sunt, in hos dies, in hos menses, in hoc tempus erumpunt, Cic. Mur. 38: elisa (vox) in illum sonum erumpit, Quint. 11, 3, 51: in aliquem voluptatis affectum, id. 8, 3, 4; 11, 3, 51; Tac. A. 11, 35; cf.: in omne genus crudelitatis, Suet. Tib. 61; id. Cal. 6: rem ad ultimum seditionis erupturam, Liv. 2, 45; cf.: ad majora vitia, Suet. Ner. 27: quorsus (dominatio) eruptura sit horremus, Cic. Att. 2, 21; cf.: huc ejus affectus, ut, etc., Quint. 9, 2, 64.
I tr., ¶ 1 faire sortir violemment, pousser hors de, précipiter hors de : portis se foras erumpunt Cæs. C. 2, 14, 1, ils se précipitent au dehors par les portes, cf. Lucr. 4, 1115 ; Virg. G. 4, 368 ; faucibus ignes erupti Lucr. 1, 725, feux jaillis des gorges || stomachum in aliquem Cic. Att. 16, 3, 1, décharger son humeur contre qqn ; iracundiam Cæs. C. 3, 8, 3 ; iram Liv. 36, 7, 13, décharger sur qqn sa colère ¶ 2 percer, briser : nubem Virg. En. 1, 580, percer un nuage.
II intr., ¶ 1 se précipiter, sʼélancer hors de : ex castris Cæs. G. 3, 5, 3, faire une brusque sortie hors du camp ; ignes qui ex Ætnæ vertice erumpunt Cic. Verr. 2, 4, 106, les feux qui jaillissent du sommet de lʼEtna || pousser, poindre : Plin. 15, 52 ; 13, 54 ; 18, 51 ¶ 2 [fig.] éclater, faire éruption (explosion) : risus erumpit Cic. de Or. 2, 235, le rire jaillit ; si erumpunt omnia Cic. Cat. 1, 6, si tout éclate au grand jour ; odia in fortunas optimi cujusque erumpunt Cic. Mur. 47, des haines se font jour contre les citoyens les plus en vue ; veteris audaciæ maturitas in nostri consulatus tempus erupit Cic. Cat. 1, 31, ces projets audacieux mûris de vieille date ont eu leur brusque éclosion dans le temps de mon consulat, cf. Cic. Mur. 81 ; vitia in amicos erumpunt Cic. Læl. 76, des vices se révèlent brusquement qui nuisent aux amis || quorsus (dominatio) eruptura sit, horremus Cic. Att. 2, 21, 1, je me demande en frémissant jusquʼoù elle (cette domination) se donnera carrière, où elle aboutira, cf. Cic. Att. 2, 20, 5 ; 10, 4, 1 ; rem ad ultimum seditionis erupturam esse Liv. 2, 45, 10, [ils se disent] que tout finira brusquement par la pire sédition ¶ 3 [avec ad ou in aliquid ] : ad minas Tac. Ann. 11, 35, éclater en menaces ; in omne genus crudelitatis Suet. Tib. 61, se jeter dans toute espèce de cruautés, cf. Cal. 6 ; Quint. 8, 3, 4.
- 1. uitbreken, uitbarsten, losbarsten, tevoorschijn stormen [ex carcere]; ➤ ignes ex Aetnae vertice erumpunt; ex latebris ~;
- 2. (milit. t.t.) een uitval doen, uitbreken [duabus simul portis; ex castris; ad Catilinam; inter tela hostium; per hostes zich een weg banen door];
- 3. (v. toestanden, hartstochten e.d.) uitbarsten, losbarsten, tot uitbarsting komen, duidelijk worden; ➤ furor, scelus, seditio erupit; coniuratio ex latebris erupit kwam aan het licht; ex me vera vox erumpit;
- 4. overgaan tot, eindigen in, ontaarden in [in of ad perniciem alcis; ad ultimum seditionis; in omne genus crudelitatis];
- 5. (v. personen) uitbarsten in [in lacrimas; ad minas in dreigementen; in iurgia patris tegen de vader];
- 6. (v. planten) (ont)spruiten, tot bloei komen; (v. gezwellen e.d.) opzwellen; II. tr.
- 1. (poët.) doen uitbarsten, tevoorschijn doen komen [fontibus dulces liquores];
- 2. (poët.; postklass.) doorbreken [nubem; vincula];
- 3. (gevoelens) uiten, lucht geven aan [iram in hostes; gaudium]; III. se erumpere
- 1. uitstorten, uitstormen [portis foras];
- 2. leiden tot; ➤ invidiosa coniunctio ad bellum se erumpit.
冒出。撞出。噴出。— stomachum in eum 發怒於彼。— in actum 下手而行。Nubes erumpit 雲開。Elustrantur et erumpunt omnia 事皆發露。
Suggest a Translation
See an image
- II. Trans, to cause to break forth, emit, throw out: Canis erumpit ignīs, C. poë.: portis se foras, Cs.: unde se erumpit Enipeus, V.—To break through: nubem, V.: vis piscium Pontum erumpens, Ta.—Fig., to pour forth, wreak: in me stomachum:in eas (navīs) iracundiam, Cs.: iram in hostīs, L.—
- IIII. Intrans, to break out, burst forth, sally forth: dato signo ex castris, Cs.: (ignes) ex Aetnae vertice erumpunt: portis, S.: noctu, Cs.: per hostīs, L.—Fig., to break out, burst forth: cum illa coniuratio ex latebris erupisset: si erumpunt omnia? are disclosed: erumpat me digna vox: erupit deinde seditio, L.: erumpunt saepe vitia in amicos: ne istaec fortitudo in nervum erumpat, i. e. end in bringing you to the stocks, T.: rem ad ultimum seditionis erupturam, L.
-
…etiam atque etiam volo. mea lenitas adhuc si cui solutior visa est, hoc exspectavit ut id quod latebat erumperet. quod reliquum est, iam non possum oblivisci meam hanc esse patriam, me horum esse consulem, mihi…
Cicero, in Catilinam
-
…coniurationis insidiisque versamur, sed nescio quo pacto omnium scelerum ac veteris furoris et audaciae maturitas in nostri consulatus tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur fortasse ad breve quoddam tempus cura et metu esse…
Cicero, in Catilinam
-
…neque nox tenebris obscurare coetus nefarios nec privata domus parietibus continere voces coniurationis tuae potest, si inlustrantur, si erumpunt omnia muta iam istam mentem, mihi crede, obliviscere caedis atque incendiorum. teneris undique ; luce sunt clariora…
Cicero, in Catilinam
-
…minitantem ex urbe vel eiecimus vel emisimus vel ipsum egredientem verbis prosecuti sumus. abiit, excessit, evasit, erupit. nulla iam pernicies a monstro illo atque prodigio moenibus ipsis intra moenia comparabitur. atque hunc quidem unum huius…
Cicero, in Catilinam
-
…nasci posset, nil semine egeret. e mare primum homines, e terra posset oriri squamigerum genus et volucres erumpere caelo ; armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum, incerto partu culta ac deserta tenerent. nec fructus…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…familiarum, quorum ex nobilitate maxuma pars erat, parentis interficerent ; simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumperent. Inter haec parata atque decreta Cethegus semper querebatur de ignavia sociorum illos dubitando et dies prolatando magnas opportunitates corrumpere…
Sallust, Catilina
-
…nullorum querelis quae apud me de illo ipso, habebantur, et sentire potuit sermones iniquorum in suum potissimum nomen erumpere. quod autem me maxime movere solebat, cum audiebam illum plus apud te posse quam gravitas istius aetatis ,…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…indicia parricidiorum, quantos acervos scelerum reperietis ex magnis et diuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis erupit, ut ea confecta et eiecta convalescere aliquando et sanari civitas posset ; neque enim est quisquam qui arbitretur illis…
Cicero, pro Sulla
-
…videbam illud scelus tam importunum, audaciam tam immanem adulescentis furentis, nobilis, vulnerati non posse arceri oti finibus erupturum illud malum aliquando, si impunitum fuisset, ad perniciem civitatis. non multum mihi sane post ad odium accessit…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…exemplo Athenarum, ibi compositis voluminibus eiusdem nominis. huius in parte prima exiguo post obitum eius Antistio Vetere possidente eruperunt fontes calidi perquam salubres oculis, celebrati carmine Laureae Tulli qui fuit e libertis eius. ponam enim ipsum carmen…
M. Tullius Cicero, Academica