explico
explico, to unfold, uncoil, unroll, unfurl, unclose, spread out, loosen, undo
Frieze-Dennison Vergil
Could not find explicuerint in Logeion dictionaries.
explicuerint Verb: future perfect active indicative 3rd plural, Verb: perfect active subjunctive 3rd plural of explico
- I Lit.: velum, Plaut. Mil. 4, 8, 7 (1317): non explicata veste neque proposito argento, etc., spread out, Cic. de Or. 1, 35, 161: volumen, to open, id. Rosc. Am. 35, 101: suas pennas (ales), Ov. Am. 2, 6, 55: plenas plagas, Mart. 1, 56, 8: perturbatum et confusum agmen, to put in order, Hirt. B. G. 8, 14, 2: capillum pectine, Varr. L. L. 5, § 129 Müll.: fusos, to unwind, Mart. 4, 54, 10: frontem sollicitam, to free from wrinkles, to smooth, Hor. C. 3, 29, 16; for which: explicare seria contractae frontis, id. S. 2, 2, 125; cf. mare, i.e. to calm, Sen. Herc. Oet. 455: si ex his te laqueis exueris ac te aliqua via ac ratione explicaris, hast extricated, freed thyself, Cic. Verr. 2, 5, 58, § 151: se (ex funibus ancorarum), Dig. 9, 2, 29: inimicae et oves, difficile se (apibus) e lanis earum explicantibus, Plin. 11, 18, 19, § 62: se explicat angustum, Juv. 12, 55.—
- B Transf., to spread out, stretch out, extend, deploy, display: aciem, Liv. 7, 23, 6; 40, 4, 4; 40, 5, 26 al.; cf. ordinem, id. 2, 46, 3: agmen, id. 10, 20, 3: cohortes (longa legio), Verg. G. 2, 280: se turmatim (equites), Caes. B. C. 3, 93, 3; cf. mid.: priusquam plane legiones explicari et consistere possent, id. ib. 2, 26, 4; and: ut ordo omnium navium explicari posset, Liv. 37, 23, 10: per obstantis catervas Explicuit sua victor arma, Hor. C. 4, 9, 44: atria, congestos satis explicatura clientes, Stat. Th. 1, 146: ut forum laxaremus et usque ad atrium Libertatis explicaremus, extend, Cic. Att. 4, 16, 14; cf.: unde pons in oppidum pertinens explicatur, Sall. H. 3, 20: orbes (serpens), Ov. M. 15, 720: frondes omnes (pampinus), Verg. G. 2, 335: se (montes), Plin. 5, 29, 31, § 118: arida ligna in flammas (ignis), Lucr. 2, 882: convivium, i.e. to set out richly, to furnish, Mart. 1, 100, 13: explicavi meam rem post illa lucro, i.e. amplified, enlarged, Plaut. Poen. 3, 5, 5 (750).
- II Trop.
- A In gen. (very seldom): explica atque excute intelligentiam tuam, ut videas quae sit, etc., display, Cic. Off. 3, 20, 81: Siciliam multis undique cinctam periculis explicavit, has set at large, set free (qs. released from toils, snares), id. de Imp. Pomp. 11, 30; cf.: quemadmodum se explicent dicendo, id. Fl. 4, 10: da operam, ut te explices, huc quam primum venias, Pompei. ap. Cic. Att. 8, 12, D. 2.—
- B In partic.
- 1 To disentangle, set in order, arrange, regulate, settle, adjust any thing complicated or difficult: pulcre ego hanc explicatam tibi rem dabo, Plaut. Ps. 4, 1, 20 (924): peto a te, ut ejus negotia explices et expedias, Cic. Fam. 13, 26, 2: negotia, id. Att. 5, 12, 3; cf. id. ib. 16, 3, 5: belli rationem, id. Prov. Cons. 14, 35; cf.: rationem salutis, id. Fam. 6, 1, 2: rem frumentariam, Hirt. B. G. 8, 4 fin.: si Faberius nobis nomen illud explicat, noli quaerere, quanti, settles, i.e. pays that item, Cic. Att. 13, 29, 2: Faberianum, id. ib. § 3; cf.: si qui debitores, quia non possint explicare pecuniam, differant solutionem, Dig. 42, 1, 31: consilium, Caes. B. C. 1, 78, 4; cf.: his explicitis rebus, id. ib. 3, 75, 2: subvenire tempestati quavis ratione sapientis est; eoque magis, si plus adipiscare re explicatā boni, quam addubitatā mali, Cic. Off. 1, 24, 83: ea, quae per defunctum inchoata sunt, per heredem explicari debent, Dig. 27, 7, 1: transii ad elegos: hos quoque feliciter explicui, Plin. Ep. 7, 4, 7 (cf. under ☞): iter commode explicui, excepto quod, etc., Plin. Ep. 8, 1, 1: fugam, Phaedr. 4, 7, 15: nihilo plus explicet ac si Insanire paret, etc., will make no more out of it, Hor. S. 2, 3, 270.—
- 2 Of speech, to develop, unfold, set forth, exhibit, treat, state: vitam alterius totam explicare, Cic. Div. in Caecil. 8, 27: perfice, ut Crassus haec, quae coartavit et peranguste refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet, id. de Or. 1, 35, 163: explicando excutiendoque verbo, id. Part. Or. 36, 124: aliquid expedite, id. Brut. 67, 237: aliquid apertissime planissimeque, id. Verr. 2, 2, 64, § 156: aliquid definitione, id. Fin. 3, 10, 33: funera fando, Verg. A. 2, 362: philosophiam, Cic. Div. 2, 2, 6; cf.: philosophiam diligentissime Graecis litteris, id. Ac. 1, 2, 4: summorum oratorum Graecas orationes, id. de Or. 1, 34, 155: geometricum quiddam aut physicum aut dialecticum (corresp. to expedire), id. Div. 2, 59, 122: non de aegritudine solum, sed de omni animi perturbatione explicabo, id. Tusc. 3, 6, 13: de scorpionibus et catapultis, Vitr. 10, 22: ut explicemus, quae sint materiae, etc., Quint. 10, 5, 1.—Pass. impers.: quae vero auxilia sunt capitis, eo loco explicitum est, Cels. 4, 2.—Hence,
- 1 explĭcātus, a, um, P. a.
- A Lit., spread out: Capua planissimo in loco explicata, Cic. Agr. 2, 35, 96: vallis, Pall. Aug. 11, 2.—
- B Trop.
- 1 Well ordered, regular: in causa facili atque explicata, Cic. Planc. 2, 5.—
- 2 Plain, clear: nisi explicata solutione non sum discessurus, Cic. Att. 15, 20, 4.—Comp.: litterae tuae, quibus nihil potest esse explicatius, nihil perfectius, Cic. Att. 9, 7, 2.— Sup.: explicatissima responsa, Aug. Ep. 34 fin.—
- 3 Assured, certain: nec habet explicatam aut exploratam rationem salutis suae, Cic. Fam. 6, 1, 2.—* Adv.: explĭ-cāte, plainly, clearly: qui distincte, qui explicate, qui abundanter et rebus et verbis dicunt, Cic. de Or. 3, 14, 53.—Comp.: explicatius, August. Civ. D. 19, 4.—
- 2 explĭ-cĭtus, a, um, P. a. (acc. to II. B. 1.), lit., disentangled, i.e. free from obstacles, easy: in his erat angustiis res: sed ex propositis consiliis duobus explicitius videbatur, Ilerdam reverti, Caes. B. C. 1, 78, 2.☞ explĭcit, in late Lat., at the end of a book, is prob. an abbreviation of explicitus (est liber), the book is ended (acc. to signif. II. B. 1.); cf.: explicitum nobis usque ad sua cornua librum refers, Mart. 11, 107, 1: solemus completis opusculis ad distinctionem rei alterius sequentis medium interponere Explicit aut Feliciter aut aliquid istius modi, Hier. Ep. 28, 4.
B) im weitern Sinne: 1) im Raume ausbreiten, ausdehnen, a) Lebl.: intestina sua explicari (dehnten sich aus) per omnem terrarum ambitum, Suet. – bes. eine Örtlichkeit, forum laxare et usque ad atrium Libertatis explicare, Cic.: Capua planissimo in loco explicata, Cic.: u. so vallis explicata, Pallad.: montes Asiae nobilissimi in hoc tractu se explicant, Plin. – poet., luxus suos, ihren Reichtum (an Tafelgeschirr) ausbreiten, -zur Schau stellen, Lucan. 10, 109. – b) lebende Wesen in einem Raume ausbreiten, atria congestos satis explicatura clientes, poet. = die hinlänglich großen Raum gewähren würden den Kl., Stat. Theb. 1, 146. – insbes. als milit. t. t. = die Reihen usw. entfalten, entwickeln, sich entwickeln-, sich ausbreiten lassen, in der gehörigen Breite aufstellen, ordines, agmen, aciem, Liv. (s. Drak. Liv. 2, 46, 3; 2, 59, 7; 10, 20, 3; 44, 38, 5): multitudinem navium, Nep.: classem, Vell. u. Auct. b. Alex.: equitatum, Auct. b. Afr.: se turmatim (v. der Reiterei), Caes. – 2) poet.: natura arida ligna explicat in flammas, entwickelt aus dem dürren Holze die Flamme, Lucr. 2, 882.
II) übtr.: A) im allg.: cur vos induitis in eas captiones, quas numquam explicetis, warum verwickelt ihr euch in solche Schlingen (verfängliche Schlüsse), aus denen ihr euch nie heraushelfen werdet, Cic.: explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas etc., entfalte u. durchsuche genau deine Erkenntnis (deinen Verstand), d.i. strenge an usw., Cic. B) insbes.: 1) die einer Sache entgegenstehenden Hindernisse wegräumen, die Herbeischaffung (Aufbringung, Bestreitung) einer Sache ermöglichen, etw. beschaffen, auftreiben, aufbringen, rem frumentariam, Caes.: sumptus rei militaris, Auct. b. Alex.: onera, Suet. – 2) etwas in Bereitschaft setzen, explicatur totus adversus infelicem feminam tyrannicae crudelitatis apparatus, Sen. exc. contr. 2, 5. p. 236, 20 K. – 3) eine Person usw. aus einer verwickelten Lage-, aus einer Gefahr befreien, jmd. retten, erlösen, aus der Affäre ziehen, rem publicam (s. Benecke u. Halm Cic. de imp. Pomp. 30): aegrum, Cels.: u. so explicitus ex longa et gravi valetudine, Sen.: virtute suā expliciti, Liv. epit.: da operam, ut te explices, Pompeius in Cic. ep.: explicet se, si potest, ex hac voragine, Lact.: numquam laborant, quem ad modum probent, sed quem ad modum se explicent dicendo, Cic. – m. folg. quo minus u. Konj., ut legatos, quo minus violarentur, fuga explicuerit, Liv. epit. 48. – 4) nach Hinwegräumung aller Schwierigkeiten etw. gleichs. abwickeln, ins reine bringen, zustande bringen, mit etw. zustande kommen, etw. ins Werk setzen, bewerkstelligen, ausführen, vollziehen, a) übh.: elegos, Plin. ep.: bellum, Flor.: iter commode, Plin. ep.: fugam, Liv.: rationes (Rechnungen) meas, Cic.: id negotium, Val. Max.: alcis negotia, Cic.: eius negotia explicare et expedire, abwickeln u. erledigen, Cic.: pulcre ego hanc explicatam tibi rem dabo, Plaut.: consilium, Cic.: mandata, Cic.: praecepta, ausüben, Cic.: u. so suas virtutes, Plaut.: quo facilius sermo explicetur, sich abwickele, verlaufe, Cic. – absol., de hortis explica, wegen des G. bringe die Sache ins reine, Cic. ad Att. 12, 29, 1. – b) eine Schuld usw. abwickeln, ins reine bringen, abma chen, abtragen, nomen, Cic.: pecuniam, ICt.: illud HS XX et DCCC, Cic.: solutionem, Cic. – 5) durch die Rede gleichs. vor den Augen des Hörers od. Lesers entfalten, entwickeln, erörtern, auseinandersetzen, verdeutlichen, faßlich- oder im einzelnen darstellen, -abhandeln, -ausführen, über etw. sich auslassen, sich aussprechen, nähere Einzelheiten geben, verbum explicare excutereque, deutlich bestimmen u. erklären, Cic.: causas rerum, Cic.: philosophiam, vitam alterius, Cic.: alci scholam aliquam, Cic.: res gestas narrando, Cic.: u. so res (Ggstz. summas res attingere), Nep.: Romanorum imperatores, Nep. – m. folg. indirektem Fragesatz, tu mihi autem quod quaero abs te enoda et quis sis explica, Acc. fr.: non alienum esse arbitror explicare breviter quae mihi sit ratio et causa cum Caesare, Cic.: hoc igitur loco, quamquam a te diligenter est explicatum finis hic bonorum et qui a Stoicis et quem ad modum diceretur, tamen ego quoque exponam, ut etc., Cic. – absol., expl. de aegritudine, Cic.: de rerum natura, Cic. – dah. a) über etwas sich aussprechen = Auskunft geben, sich verständigen, hoc igitur explica, Cic.: hoc mihi explices, Cic.: explicatis consiliis, Liv. – u. b) in einer andern Sprache dem Inhalt nach in freier Übersetzung wiedergeben, erläutern, übersetzen, summorum oratorum Graecas orationes, Cic. de or. 1, 155. – 6) durch Nachdenken oder Nachforschen bei andern ausfindig machen, entziffern, ut non explicarem, quid esset optimum factu, Cic. ep. – ➳ Über die Perfektformen explicavi u. (seit Vergil) explicui s. Neue-Wagener Formenl.3 3, 376 u. 377 u. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 261; über die Supin-Formen explicatum u. (auch bei Cäsar) explicitum s. Neue-Wagener Formenl.3 3, 523 u. Georges Lexik. d. lat. Wortf. S. 261.
➳ la forme explicui ne se trouve quʼà partir de Virgile ; les deux formes du supin se trouvent dans Cæs. ; Cic. nʼa que la forme explicatum.
- 1. uitvouwen, uitrollen, uitspreiden, ontvouwen [vestem; velum; plagas; volumen of librum afrollen; frontem sollicitam de rimpels wegstrijken van];
- 2. loswikkelen; ➤ ex his laqueis se ~ zich bevrijden;
- 3. ontwarren, ordenen, in orde brengen [confusum agmen];
- 4. uitstrekken, uitbreiden; ➤ montes se explicant; — pass. zich uitbreiden;
- 5. (milit. t.t.) troepen laten uitwaaieren (vanuit een smallere formatie in een bredere), in de breedte opstellen, gepaste afstand laten nemen [ordines; aciem; equitatum; classem];
- 6. (iets moeilijks) afwikkelen, tot stand brengen, klaarspelen [consilium; iter volbrengen; elegos maken; fugam];
- 7. bevrijden, verlossen, redden [rem publicam; Siciliam; legatos]; ➤ da operam ut te explices;
- 8. ontvouwen, uiteenzetten, verklaren, uitleggen, beschrijven, schilderen [alqd aperte; res gestas narrando; causam; crimen; vitam totam alcis; philosophiam; Graecas orationes vrij vertaald weergeven]; — zich uitspreken over (m. de) [de officiis]; / p. adj. explicātus, a, um (a) geordend, geregeld [provincia]; (b) duidelijk, helder [responsum; -e dicere]; explicitus, a, um makkelijk uitvoerbaar, eenvoudig.
張開。解開。講明。註解。— epistolam 拆開書信。— aciem 排陣。— iter 走到。— frontem 開顔。— negotium 辦理妥協。— nomen 還帳。— pecuniam 備銀項。— eum laqueis (abl.) 解其套。
Suggest a Translation
See an image
- to unfold, uncoil, unroll, unfurl, unclose, spread out, loosen, undo: explicatā veste: volumen: frondes, V.: frontem sollicitam, smooth, H.: seria contractae frontis, H. — Reflex., to extricate oneself, get free: te aliquā viā: se angustum, Iu.—To spread out, stretch out, extend, deploy, display: aciem, L.: ordines, L.: cohortīs, V.: se turmatim, Cs.: per obstantīs catervas sua arma, H.: forum ad atrium Libertatis: (in serpente) orbīs, O.—Fig., to unfold, set free, release: intellegentiam tuam: Siciliam cinctam periculis. — To disentangle, set in order, arrange, regulate, settle, adjust, rescue: eius negotia: rationem salutis: de hortis: consilium his rationibus explicabat, his plan was governed by, Cs.: re explicatā: rationes, balance accounts: nomen, satisfy: pecuniam: nihilo plus explicet ac si Insanire paret, make no more out of it, H.—To explain, unfold, set forth, exhibit, treat, convey, express: vitam alterius totam: funera fando, V.: philosophiam: breviter quae mihi sit ratio: de rerum naturā.
-
…; namque tu solebas meas esse aliquid putare nugas, iam tum cum ausus es unus Italorum omne aevum tribus explicare chartis, doctis, Iuppiter, et laboriosis quare habe tibi quidquid hoc libelli qualecumque, quod, o patrona…
Catullus, Carmina
-
…quo non latus locus sit, sed paulo ante iacta sunt fundamenta. nam cum vim quae esset in sensibus explicabamus, simul illud aperiebatur, conprendi multa et percipi sensibus, quod fieri sine adsensione non potest. deinde cum…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…fato fieri fatendum sit modo intellegatur, quae sit causarum distinctio ac dissimilitudo. Haec cum ita sint a Chrysippo explicata, si illi, qui negant adsensiones fato fieri, fateantur tamen eas non sine viso antecedente fieri, alia…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…. nunc cum hoc tempore nihilo magis ego quam vos subsidio Domitio ire possim. .. se per montis explicare, non est nobis committendum ut ad has xiiii cohortis quas dubio animo habeo hostis accedere aut in itinere me…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ubi initiantur gentes orarum ultimae, praetereo Samothraciam eaque quae Lemni nocturno aditu occulta coluntur silvestribus saepibus densa ; quibus explicatis ad rationemque revocatis rerum magis natura cognoscitur quam deorum. Mihi quidem etiam Democritus vir magnus in primis, cuius…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…est odiosius quam illa quae nos non conprehensa et non percepta dicimus sed hoc omitto, illud quaero si ista explicari non possunt nec eorum ullum iudicium invenitur, ut respondere possitis verane an falsa sint, ubi est illa definitio…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…, perpetuo gaudeas velim ; sed perturbati dolore animi magnisque iniuriis metuo ne id consili ceperimus, quod non facile explicare possimus. qua re quantum potes adiuva ; quid autem possis mihi in mentem non venit. in viam quod…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…adsecuti sumus, de reliquo iam nostra culpa fuerit, si te, nisi omnia, quae percontati erimus, explicaris, dimiserimus. De eis, credo, rebus, inquit Crassus ut in cretionibus scribi solet qvibvs sciam poteroqve…
Cicero, de Oratore
-
…provincia non cognoveris. atque adeo, ne hoc aut longius aut obscurius esse possit, procedite in medium atque explicate descriptionem imaginemque tabularum, ut omnes mortales istius avaritiae non iam vestigia sed ipsa cubilia videre possint. Liber explicetur…
Cicero, in Verrem
-
…illam hereditatem Veneri Erycinae commissam esse dicerent ; hac de re ostendit se ipsum cogniturum. possum deinceps totam rem explicare, deinde ad extremum id quod accidit dicere, Dionem HS deciens centena milia numerasse ut causam certissimam obtineret ;…
Cicero, in Verrem