Logeion | ferrum

ferrum ictibus duravit
he made the iron hard with blows

ferrum , ī, n.: iron; an iron implement or weapon; battleax, ax, 2.55; sword, 1.350; arms; dart, arrow, 4.71; spear, javelin, 9.410; war, 10.10; iron point, 1.313; 9.633; curling iron, 12.100.

ferrum, i, n. [cf. Sanscr. dharti, firmness; Lat. firmus], iron.

I Lit., Plin. 34, 14, 39, § 138; Lucr. 1, 571; 5, 1241; 1286; Cic. N. D. 2, 60, 151; id. Leg. 2, 18, 45; Caes. B. G. 5, 12, 5; Hor. S. 1, 4, 20 et saep.: mustum quod resipit ferrum, has a taste of iron, Varr. R. R. 1, 54, 3.—
- B Poet.
- - 1 As a fig. of hard-heartedness, unfeelingness, cruelty, etc.: gerere ferrum in pectore, Ov. M. 9, 614; cf.: ferrum et scopulos gestare in corde, id. ib. 7, 33: durior ferro, id. ib. 14, 712; hence for the iron age, id. ib. 1, 127; 15, 260; Hor. Epod. 16, 65.—
  - 2 As an image of firmness, endurance, Ov. P. 4, 10, 3.—
II Transf., any thing made of iron, an iron implement, as a plough: glebas proscindere ferro, Lucil. ap. Non. 401, 19: solum terrae, Lucr. 5, 1295; cf. also, campum, Ov. M. 7, 119: ferro scindimus aequor, Verg. G. 1, 50; a hatchet: ferro mitiget agrum, Hor. Ep. 2, 2, 186; an axe: mordaci velut icta ferro Pinus, id. C. 4, 6, 9; 4, 4, 60 (for which, shortly before, bipennis); cf. Lucr. 6, 168; a dart: petita ferro belua, Hor. Epod. 5, 10; the tip of an arrow: exstabat ferrum de pectore aduncum, Ov. M. 9, 128; the head (of a spear), Tac. G. 6; an iron stylus: dextra tenet ferrum, Ov. M. 9, 522; hair-scissors: solitus longos ferro resecare capillos, id. ib. 11, 182; curling-irons: crines vibratos calido ferro, Verg. A. 12, 100 et saep.—Esp. freq. a sword: Drusum ferro. Metellum veneno sustulerat, Cic. N. D. 3, 33, 81: in aliquem cum ferro invadere, id. Caecin. 9, 25: aut ferro aut fame interire, Caes. B. G. 5, 30 fin.: uri virgis ferroque necari, Hor. S. 2, 7, 58; cf.: gladiator, ferrum recipere jussus, the stroke of the sword, Cic. Tusc. 2, 17, 41. So, ferrum et ignis, like our fire and sword, to denote devastation, utter destruction: huic urbi ferro ignique minitantur, Cic. Phil. 11, 14, 37; cf.: hostium urbes agrique ferro atque igni vastentur, Liv. 31, 7, 13: pontem ferro, igni, quacumque vi possent, interrumpant, id. 2, 10, 4; 30, 6, 9; 1, 59, 1: ecce ferunt Troës ferrumque ignemque Jovemque In Danaas classes, Ov. M. 13, 91: inque meos ferrum flammasque penates Impulit, id. ib. 12, 551; so, conversely, igni ferroque, Cic. Phil. 13, 21, 47; Liv. 35, 21, 10; cf. Tac. A. 14, 38; Suet. Claud. 21: flamma ferroque, Cic. Verr. 2, 4, 35, § 78; Flor. 2, 17, 15; 3, 18, 14; Sen. Const. Sap. 2, 2: ferrum, i. q. arms, for battle, war, force of arms: ferro, non auro, vitam cernamus, utrique, Enn. ap. Cic. Off. 1, 12, 38 (Ann. v. 202 ed. Vahl.); cf.: quem nemo ferro potuit superare nec auro, id. ap. Cic. Rep. 3, 3 (Ann. v. 220 ed. Vahl.): adnuit, sese mecum decernere ferro, id. ap. Prisc. p. 822 P. (Ann. v. 136 ed. Vahl.): decernere ferro, Cic. de Or. 2, 78, 317; Liv. 40, 8 fin.; Verg. A. 7, 525; 11, 218: cernere ferro, id. ib. 12, 709: ferro regna lacessere, with war, id. ib. 12, 186; cf.: atque omnis, Latio quae servit purpura ferro, i. e. made subject by the force of arms, Luc. 7, 228.— Prov.: ferrum meum in igni est, i. q. mea nunc res agitur, Sen. Mort. Claud.

ferrum, ī, n., das Eisen, I) als Rohstoff, 1) eig., fabrica aeris et metalli, Cic.: scyphi e ferro dicati, B. aus Eisen, eiserne, Plin. – 2) übtr., v. der Härte des Gemüts, in pectore ferrum gerit, Ov.: rigidum ferri semina pectus habet, Ov. – II) verarbeitet, meton.: 1) im allg. = jedes eiserne Werkzeug, Axt, Beil, Hor.: Kette, Sen.: Schere oder Schermesser, Ov.: Kräuseleisen, Brenneisen, Verg. u. Ov.: aequor ferro scindere, Pflugschar, Verg.: ferro et igne curari, durch Schneiden u. Brennen, Sen. – 2) insbes., wie unser Eisen, Stahl, Klinge = das Schwert, der Dolch, ferrum stringere (blank ziehen), Verg. u. Liv.: incumbere ferro, sich ins Schw. stürzen, Ov., Val. Max. u.a.: alqm ferro aggredi, Nep. u. Ov.: alqm cum ferro (mit bewaffneter Hand) invadere, Cic.: ferro, non rudibus dimicantes, Tac.: agros ferro ignique vastare, urbes ferro atque igni vastare, Liv.: Troiam ferro ignibusque delere, Augustin.: Ciliciam igni ferroque vastare, Curt.: huic urbi ferro ignique minitari, Cic.: patriae igni ferroque minitari, Cic.: spernens quod alii per ignes ferrumque peterent, Curt.: haec omnia flammā ac ferro delere, Cic.: ferro flammāque omnia pervastare, Liv.: quinquaginta milium spatium ferro flammisque pervastare, Tac.: face (mit Feuer) Dardanios ferroque sequi colonos, Verg.: exercitus nostros ferro vique caedere, Tac.: me L. Tarquinium Superbum ferro igni quācumque dehinc vi possim exacturum, Liv.: cadere od. perire ferro poenali (durchs Henkerschwert), Amm.: ferrum nunc hebet? Liv.

ferrum [CL], ~a, ~us 1 iron; b (dist. by form, grade, or type); c (dist. by place of origin); d (as due or payment). stagni ferrique metalla / ‥ resolvam Aldh. Aen. 44 (Ignis) 5; venis metallorum, aeris, ~i, plumbi, et argenti fecunda Bede HE I 1 p. 10; incude subactum / malleus in ferrum peditat Æthelwulf Abb. 281; 9‥ ~um, isen WW; ? 1177 de ~o et acerio et kamba et lana et lino Act. Hen. II II 56; queritur quare magnes attrahit ~um Quaest. Salern. B 47; 1222 etc. (v. 3 acer); 1283 dabit venditor extraneus ‥ de salmata ~i vel pannorum laneorum ij d. RGasc II 211; 1286 (v. bukettus a); 1409 soluta ‥ pro ij hopes et ij gogoynes ~i ‥ xxj s. Ac. Forge Durh. 518; 1433 ccclxv li. viiij s. et v d. quos nobis debet de firma minerarum nostrarum carbonum et ~i Langley app. 256. b ~um andanicum M. Scot Part. 295 (v. andanicus); 1253 pro mmcccc ~i tenacis de Glovernia iiij li. xvj s. Ac. Build. Hen. III 248; 1338 liiij virgas ~i longi, xlij pecias ~i punctuati, lx pecias ~i plat’, ‥ dcciiijxxvj barr’ ferri, ‥ clij pecias ~i picati, ‥ lij pecias ~i plat’ et ccxx pecias minuti ~i in gobett’ Pl. Mem. Lond. A4 r. 3; 1345 ~i hirsuti Cal. Pl. Mem. Lond. I 215; c1366 in una lada ~i mollis xiij s. x d. Ac. Durh. 568; 1409 cariantis sindres ‥ pro ~o novo ibidem cum eisdem temperando Ac. Forge Durh. 518; 1455 solut’ eidem ‥ pro xxxij petr’ ~i antiqui congregati operanti lxxvij s. iiij d. ob. Ac. Durh. 634. c detur ‥ ~um Indaicum ad consumendum serosas substantias Gilb. V 221. 1; calefiat vinum cum ~o Indaico vel auro vel calibe id est acier Ib. VI 263. 2; 1253 ~i ‥ de Glovernia (v. 1b supra); 1282 in uno quartron’ ferr’ Normann’ ‥ in una garba ferr’ de Osmund’ ‥ in iiij centen’ ferr’ Ispann’ et ij aliis peciis ferr’ KR Ac 467/11; 1284 pro iiij barellis ~i Osemondi et ij barellis calibi Ib. 467/9; 1296 in j petra ~i Yspannie ad staynail faciend’ iiij d. Ac. Galley Newcastle 184; 1298 de ~o lx petre de ~o de Ispania Doc. Scot. II 346; 1336 in xxx petris ~i Spanei emptis pro crokis Cal. Scot. app. III 349; 1354 dc libris ~i Ispann’ (Pipe) Arch. J. XIX 75; 1380 in lxij petris iiij libris de ~o de Sprois Ac. Durh. 588; 1409 in vjxxv petris vj libris ~i Ispanei Ib. 607; 1531 in xvj et dim. petris ~i Hispanici Househ. Bk. Durh. 8; 1533 pro operacione cxlviij petrarum ~i de Werdall Ib. 239. d DB I 185v, etc. (v. bloma). 2 (~um album) white-iron, tin-plate. 1464 (v. albus 5a); 1530 notum facimus ‥ vidisse ‥ litteras ‥ sigillatas in cera rubea sigillo rotundo cum duplici cauda pergamenea, incapsato capsa ~i albi sanas siquidem et integras Foed. XIV 394. 3 iron weight. 1377 reta habet unum ~um ponderosum quod vadit piscando ita equaliter super terram destruendo frores et †petus [l. fetus] per quem pisses nutriri deberent, per quod piscaria ‥ destruitur IMisc 211/5 m. 2; 1499 reparaciones: ‥ pro novo ~o posito in interioris parte terribuli argentei iiij d. Cant. Coll. Ox. II 228. 4 ordeal iron. b (right to conduct) judicial ordeal. donec ‥ ignitum carbonibus ~um nudis manibus portaret; et, si foret inculpabilis, relinqueretur incolomis; sin culpabilis inveniretur, capite plecteretur Lantfr. Swith. 25; tum jubet ignitum judex producere ferrum Wulf. Swith. II 341; 1082 quidam monachus ‥ ~um judicii, quod ex antiquo jure in eodem monasterio erat, ‥ in alios usus transformavit Regesta I p. 122; in triplici lada ~um judiciale triplex sit (Leg. Hen. 67. 1c) GAS 586; nuda manu ~um calidum ‥ portabo Ord. Vit. VI 10 p. 127; Dial. Scac. II 7A, etc. (v. 1 candere 2c); 1202 in electione appellati sit portare ~um vel ut A. [appellans] illud portet SelPlCrown 10; in multis regionibus adhuc quedam orationes fiunt super ~um candens et super aquam fluminis, et similiter alia, in quibus innocentes probantur et rei damnantur Bacon NM 526; c1430 pro obcena ‥ familiaritate inter ipsam et Robertum ‥ per ~um ignitum ‥ purgari decrevit Amund. I app. 425. b 1124 sciatis me dedisse ecclesie ‥ et priori fratribusque ‥ suam propriam curiam, sc. in duello, in ~o, in fossa, et in omnibus aliis libertatibus E. Ch. Scot. 49; in ‥ tenementis suis omnem ab antiquo legalem habuere justitiam, viz. ~um, fossam, furcas et similia Gerv. Cant. AP 388. 5 iron blade, knife, or sword (partly fig.); b (~oet igne or sim.) by fire and sword. c chisel. en ego non vereor rigidi discrimina ferri Aldh. Aen. 9 (Adamas) 1; an aliquis non habens ~um armatus sit Balsh. AD rec. 2 133; cumque manus calamum ferrumque teneret acutum Nig. SS 2899; ~um ‥ scripture sacre non debet dari imperito chirurgico Butler 401. b legebam ‥ populum ‥ bestiis, ~o, igni ‥ cecidisse Gildas EB 1; Bede HE III 17, etc. (v. flamma 2c); vastantem patriam ferro flammisque cremantem Alcuin SS Ebor 239; igne ~oque debacchans Byrht. HR 49; interiorem Scotiam flamma ~oque cogitarunt populari Lesley RGScot 407. c 1337 [est] in eodem castro j ~um vocatur [sic] chisel pro petris frangendis Capt. Seis. Cornw 1. 6 fetter, manacle. in ‥ latibulum ‥ ~o constrictus mittitur Aldh. VirgP 35; episcopus ‥ precepit me eodem ~o colligari quo fratrem percusseram Mir. J. Bev. A 308; 1276 captus fuit et detentus in prisona in ~o pro suspectu Hund. I 61; 1285 mancipentur carceri in ~is (Westm. 11) StRealm I 80; 1294 burgenses nihil dabunt pro allocacione prisone mee vel ~orum meorum (Chesterfield) BBC 210; 1306 per judicium curie in ~o detentus (Swansea) Ib. 192; reum ‥ detinuit in ~o et fame, unde ex illa incarceratione moriebatur Gascoigne Loci 134. 7 horseshoe; b (as due or payment). c horseshoe shape. Lanfr. Const. 151 (v. 1 ferrare 1a); ~i [gl.: fers] clavis bene sint firmati Neckam Ut. 99; 1297 in cxxxviij ~is pedalibus emptis ad equos carectarios et ad equos provenientes de marchacia comitis viij s. vij d. ob., precium ~i ob. quad. Ac. Cornw I 18; 1298 c ~a equorum et m clavi equorum Doc. Scot. II 346; c1300 in camera c ~i equorum cum m clavis FormMan 21; iiij ~as equi simul facile manibus extendebat [Karolus] Eul. Hist. I 368; an horse schowe, ~us CathA. b sex fabri erant in civitate quisque eorum de sua forgia reddebat unum denarium et quisque eorum faciebat cxx ~a de ferro regis (Heref) DB I 179; pro hoc servitio ‥ conredium habebit et ~a ad equum suum Chr. Battle f. 19; 1279 T. faber tenet unum cotagium in medio vico ad fabricam de H., reddendo per annum capitalibus dominis manerii ejusdem liij ~os equorum cum clavis pro omni servicio Hund. II 711a; 1283 Ricardus ‥ dat annuatim ‥ xij ~os equinos Cust. Battle 84; 1333 R. ‥ reddit ad scaccarium vj ~os equorum cum xlviij clavis pro quodam tenemento quod de rege tenet LTR Mem 105 m. 50. c flumen eam ferri preceps obit instar equini L. Durh. Dial. I 275; tantam habet ad ipsum similitudinem quantam equi ~um ad eque Map NC I 10 f. 8v. 8 (~um pensile) stirrup. quis ‥ jubet ‥ Gallorum regem ad ~um illud pensile quo in equum ascenditur? Jewel Apol. D2. 9 iron implement: a (for branding). b (for coining). c obley-iron. a 1334 in j ~o empto pro consignacione animalium Ac. Durh. 116. b 1265 mandatum est thesauarario et camerariis quod habere faciant T. filio O. vetera ~a confracta cuneorum regis ad scaccarium regis Cl 19. c frater qui ~a in quibus coquantur [hostiae] tenet manus cirothecis habeat involutas Lanfr. Const. 150 (cf. Cust. Cant. 120, Cust. Westm. 67); 1222 item iij paria ferorum ad oblatas faciendas Reg. S. Osm. II 135; c1300 j par ~orum eucaristie KR Ac 13/37; ij paria ~orum wafrorum Ib.; 1343 j par ferr’ pro oblacionibus furniendis Ac. Durh. 105; 1389 (v. essaiare 1c). 10 iron part of weapon: a arrowhead. b lance-head. a 1190 pro ‥ xiij milibus fleccis cum ~is Pipe 3; sagittam igniti ~i in insulam arcu premiserunt Gir. TH II 12; 1220 ducenta ~a sagittarum Cl 432; 1304 vj ~os sagitarum sive flecchas Cal. IPM 236; 1305 illius sagitte ‥ ~um fuit smalhoketheved, unde longitudo ~i fuit duorum pollicum hominis et latitudo ~i fuit unius pollicis hominis PlRChester 17 r. 13; s1383 rex Francie ‥ ~um ignitum, quasi ictus fulguris multiplicatos, in ‥ villam [de Burburgh] per sagittacionem immisit V. Ric. II 47; cathapulta, ~o sc. armata bipenni Mir. Hen. VI I 4. b 1212 (v. fusillus 5a); 1284 (v. furbissura); Itin. Mand. 8 (v. hafta). 11 scabbard or quiver. percussus quodam ~o, quod Gallice dicitur gayne Mir. Montf. 82. 12 iron part of plough: a share or coulter; b (longum ~um). c (~um pedale) plough-iron or plough-foot; d (given as due or payment). a silva mille porcorum et de redditu silvae ~a carucis sufficienter DB I 146; BR Will. I 19 (v. carrucarius 2a); 1207 pro ~o ad carrucas x s., ‥ pro carris et carrucis et ~is emptis ad carrucas xxxiiij s. Pipe 219; 1219 S. ‥ malecreditus de ~is carucarum et alio latrocinio ‥ captus est Eyre Yorks 280; 1234 (v. ferrura 1b); 1378 quod ‥ non ponant ~a carucarum infra communem fontem nec aliquam sordem aut maculam faciant in eodem Hal. Durh. 143; 1388 liberavit ‥ ij carucas cum apparatu preter ~um IMisc 239/3E; ivit ‥ ad ‥ fabrum pro ~is aratri, sc. cultro et vomere, corrigendis sive acuendis Ghost Stories 86. b 1248 in vj longis ~is ad carucas xvj d. Ac. Man. Wint. (Chilbolton) ; 1257 in xij longis ~is emptis ad carucas ij s. x d. ob. et remanent vj longa ~a Crawley 216; 1264 in iij longis ~is ad carucas emptis iiij d. quad. MinAc 949/3. c 1273 in iiij ~is pedalibus que vocantur legg’ emptis [ad carucas], x d. MinAc 859/18; 1278 in iiij ~is pedialibus emptis viiij d. Ac. Man. Cant. (Milton) ; c1300 in uno vomere et cultro xvj d; item in ~is pedalibus emptis v s. FormMan 32; 1306 in iiij ~is pedalibus emptis xvj d. Crawley 242; 1316 in j caruca pedal’ ferr’ liganda cum drayl’ et hamo ferr’, vj d. Ac. Man. Wint. (Enford, Wilts) ; 1345 custus carucarum ‥ computat ‥ in iij ~is pedalibus emptis viiij d. Comp. Swith. 148; 1405 in ferr’ pedal’ cum clavis et affirmacione earundem xj d. Ac. Man. Wint. (Moundsmere, Hants) . d 1397 reddit ‥ ad chivag’ unum ferr’ pedale, prec’ iiij d. MinAc 268/2. 13 iron tyre. 1205, 1378 (v. carretta 2b). 14 iron bar or sim. (for door or window). ~um patenti fenestre objectum Gosc. Transl. Mild. 23 p. 189; 1502 pro ~o opponendo hostio coquine et pro reparacione ejusdem hostii viij d. Cant. Coll. Ox. II 234. 15 iron part of mill. c1357 in iij petris et dim. feodi coquine et sepi emptis pro carectis et ferr’ molend’ ungend’ iij s. vj d. Ac. Durh. 560.

ferrum, (7) ī, n. , ¶ 1 le fer : Cic. Nat. 2, 151 ; ferrum resipere Varro R. 1, 54, 3, avoir la saveur, le goût du fer ¶ 2 fer, épée, glaive et objets en fer : ferro proscindere campum Ov. M. 7, 119, ouvrir la plaine avec la charrue ; [fer à friser] Virg. En. 12, 100 || aliquem ferro tollere Cic. Nat. 3, 81, faire périr quelquʼun par le fer ; ferro ignique Cic. Phil. 11, 37, par le fer et par le feu ; [rare] in ferrum atque in vincla conjecti Cic. Verr. 2, 5, 107, jetés dans les fers et dans les chaînes, cf. Sen. Phædra 884 || [poét.] insensibilité, cruauté : in pectore ferrum gerere Ov. M. 9, 614, avoir un cœur de fer.

ferrum, ī n

1. ijzer, staal;
2. (meton.) (a) ijzeren wapen: zwaard, dolk, speer; ➤ in alqm cum -o invadere gewapend; -um stringere het blanke wapen trekken; -o ignique of -o flammāque te vuur en te zwaard; — ijzeren pantser; lans-, pijlpunt; (b) ijzeren gereedschap: keten; ➤ homines in -um conicere; — grendel; ➤ -o claudentur Belli portae; — schrijfstift, griffel; ➤ dextra -um tenet; — mes, schaar; ploeg(schaar);
3. (metaf.) (a) wapengeweld; ➤ (de)cernere -o; (b) (poët.) hardvochtigheid; ➤ -um in pectore gerere; (c) (poët.) IJzeren Tijdperk.

ferrum , i. n.
鐵。鐵器。刀。— recipere 不辭死于刀。衽金戈。— tuum in igne est 現辦汝之事。

Suggest a Translation
See an image

, Equi solea, Fer de cheval. Regestum Constabulariæ Burdegal. fol. 106 : Dixit se teneri facere D. Regi sex Ferra nova equi cum clavis suis in mutatione Domini. Leges Jacobi II. Reg. Majoric. tom. 3. Jun. pag. 23 : Qui etiam Marescallus nobis itinerantibus a nostra comitiva non recedat, munitus clavis et Ferris et his similibus. , Eadem notione. Acta S. Raynerii Pisani tom. 3. Junii pag. 432 : Ferrati enim equi qui illuc equitabant, sine aliquo ferro in pedibus regrediebantur, et qui suos Ferros reservabant, optimos habere pedes perhibebantur. Ejusmodi soleæ, ignominiæ proscriptionisve causa, ostiis apud Italos affigebantur, ut discimus ex Lit. Greg. IX. PP. ann. 1231. apud Cl. V. Garamp. in Disquisit. de Sigil. Garfagn. pag. 20 : Ostia, quorum claves habere non poterant, clamoso infringendo tumultu, clericis ne res contentas in cellariis quoquo modo contingerent, arctius interdicto ; quorumdam ostiis equorum Ferris affixis, et nec hiis contenti, etc. , Ferrea solea equi soleam munire. Domnizo lib. 1. de Vita Mathil. cap. 10 : Ornatos magnos secum tulit atque caballos, Sub pedibus quorum chalybem non ponere solum Jusserat, argentum sed ponere, sic quasi ferrum, Esse repercussum clavum voluit quoque nullum, Ex hoc ut gentes possent reperire quis esset. Willel. Tyrius lib. 13. cap. 27 : Miserat autem prædicto viro... nobili palafredum albissimum, argento Ferratum, etc. Jo. Brompton. pag. 911 : Mulam etiam, quam equitabat, auro fecit Ferrari, prohibens omnes suos, ne quando ferratura caderet, sustollerent. Ordinatio officiorum Curiæ Humberti II. Dalphini ann. 1340. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 394. col. 2 : Item dictus Marescallus diebus singulis de mane et sero adobari et estriliari faciat equos... et ad oculum videat, si existunt bene Ferrati. Occurrit etiam in Statutis Ordinis de Sempringham pag. 743. in Institut. Cap. Gener. Cisterc. cap. 36. apud Bernardum in Consuetud. Cluniac. part. 1. in Fleta lib. 2. cap. 14. § 4. in Foris Bigorrensib. art. 40. in Charta ann. 1038. apud Buzelinum pag. 528. etc. Jo. Villaneus lib. 4. cap. 18 : Havendo ornato il suo cavallo di freno d'oro, e Ferrato di fine arjento. MS. : Pour fere gens parler de soi, Fist tous les quatre fers dorer, Ne vout mie dire Ferer. . Eadem notione. Speculum Saxon. lib. 2. art. 12. § 4 : Cuilibet equo quatuor manipuli infra diem et noctem erogentur, et in anterioribus pedibus equi Sufferrentur. Jus feudale Saxon. cap. 34. § 15 : Equi eorum debent in anterioribus pedibus Sufferrari, et non retro. , Cui ex officio calceandorum equorum cura incumbit. Instrum. ann. 1240. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 142. col. 1 : Præterea erant alia duo officia ejusdem conditionis, officium scilicet coquinæ et Ferratoris, quorum libertas cassata fuit in compositione facta inter Burgenses et D. Archiepiscopum. Unde , Hujusce officii nomen. Charta Henrici V. Regis Angliæ apud Rymer. tom. 9. pag. 250 : Scias quod assignavimus te ad tot ferra et clavos equorum, quot pro equis stabuli nostri, in præsenti viagio nostro ferrandis, necessaria fuerunt, ac fabros et ferrum, et omnia alia quæ officio Ferruræ necessaria fuerint seu quamdolibet opportuna. , Qui equos calceat. Miracula B. Ambrosii Senens. tom. 3. Martii pag. 205 : D. Gesca uxor Fei Ferratoris de populo S. Martini. Sigillum Raimondi Ferratoris, apud Manni tom. 3. de Sigill. antiq. pag. 140. Ferrier et Martellus ferrador, quo scilicet in calceando equos utitur ferrator, in Comput. ann. 1334. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 84. col. 2. et pag. 87. col. 1. Vide Ferrarius et Ferraterius. , Ferrea equi solea. Charta Lucii III. PP. ann. 1184. apud Miræum tom. 2. Diplom. Belgic. pag. 1189. col. 2 : Pro se et duobus scuteriis et tribus equitaturis fenum et avenam habeat, et candelas, et Ferraturas equorum de curia ipsa percipiat. Occurrit apud Murator. tom. 12. col. 1077 : Una ferratura equi, in Charta ann. 1252. , Idem quod Ferrare. Bartholomæus Scriba lib. 6. Annal. Genuens. ad ann. 1230. apud Murator. tom. 6. col. 463 : Qui Ermemolinus in signum puræ dilectionis et pacis Communi Januæ bisantios viii. millia destinavit, et insuper tantam pecuniam, unde optimus equus compararetur, et ex parte sua præsentaretur Communi Januæ coopertus optimo auro, et Ferripedatus claponis argenteis. Stat. Montis reg. pag. 268 : Item statutum est, quod nullus ferrarius... præsumat Ferripedare aliquam seu aliquas bestias, cujuscumque generis censeantur, in via, etc. , Laminæ ferreæ quibus ad cruciandos Martyres utebantur. Acta S. Cononis tom. 7. Maii pag. 7 : Domitianus Comes dixit ministris, incendite Ferros, et ponite super eos. , Vincula, compedes, catenæ. Charta Edwardi III. Regis Angliæ ann. 1333. apud Rymer. tom. 4. pag. 552 : In Ferris, in prisona nostra salvo et secure custodiri faciatis. Galli dicimus Etre dans les fers, pro Vinctum esse compedibus. , Catenatus. Inquesta pro canonizatione Caroli Blesensis apud Lobinellum tom. 2. Hist. Britan. pag. 568 : Alanus Radulfi Presb. Rector de Plebetenede Leon. Dioc. dicit quod cum ipse esset prisonarius Anglicorum magne comitive... et fuisset Ferratus grossis ferris, fuit liberatus per merita D. Caroli. , Compedibus vincire. Vita S. Angeli Carmelitæ tom. 2. Maii pag. 824 : Et dictum S. Angelum in terram posuit ut eam Ferripedaret (Saracenus.) , Catenis ferreis vinciri. Anonymus de Gestis Constantini M. : Et missi sunt in Ferro, et adducti Ravennam. Ferro vinciri, in Lege Longob. lib. 2. tit. 13. § 5. Carol. M. 133. ex Capitul. Ludov. Pii ann. 829. , in Chartis Bruningi Abb. Laurishamensis in Chronico Laurishamensi pag. 74. In utraque maxilla Ferro ad hoc facto etiam candente caraxari et comburi, in Charta Henrici Imperat. ibidem pag. 75. , Pœnæ levioris species apud Anglos, ut est in Fleta lib. 1. cap. 26. § 4. , Procusum, exacutum, nostris Fer émoulu. Formula 30. inter Sirmondicas : Et sic est veritas absque ulla fraude vel conludio, et in sua culpa secundum legem ipsum Ferro battudo fecit. , Ferramenta. Acta S. Cassii Episc. Narniensis tom. 5. Junii pag. 491 : Idem D. Vicarius claudi et obserari, cooperculo ex eodem lapide ad id insculpto et parato, et Ferros hinc inde cum plumbo liquato firmari mandavit. , Dolia circulis ferreis munire. Computus ann. 1202. apud D. Brussel tom. 2. de Usu Feud. pag. clxxxix : Et pro tonellis Ferrandis et aliis operibus xiiii. l. Hinc , nude sæpius occurrit in eodem Computo pro Dolia. ibid. pag. cxlii : Pro travallis et pro circulis et pro vectura duorum Ferratorum lx. s. Et pag. clv : Pro sex Ferratis Medontæ parandis et pro duodecim duodenis circulorum iiii. l. etc. Vide Ferreolum. , Ferrarius, in antiquo Catalogo MS. B. Mariæ Deauratæ Tolos. ann. 1328. et , Eadem notione. Index MS. redituum Episcopat. Autissiodor. circa ann. 1290 : De Ferronis. Omnes vendentes ferrum debent unum den. Computus ann. 1202. apud D. Brussel tom. 2. de Usu Feud. pag. clxxxiv. De dietis Ferrunnorum de Hodengel. c. et x, s... De dietis Ferrunnorum fabricarum Rabio vi. l. et xi. s. , Quidquid ad serariam artem spectat. Vita S. Francisci de Paula tom. 1. Aprilis pag. 151 : Maritus suus qui tunc erat et adhuc est serurarius, onus habebat fabricandi Ferraturam, videlicet seras, claves et alia necessaria ad clausuram Conventus. , Ferramentum. Computus Richardi Parentyn ann. 1425. in Antiquit. Ambrosden. pag. 574 : Et in decem clavis emptis de eodem pro Ferrura ejusdem x. den. , Gall. Fer-blanc. Charta Officialis Paris. ann. 1530. apud Rymer. tom. 14. pag. 394 : Notum facimus... vidisse litteras... sigillatas in cera rubea sigillo rotundo cum duplici cauda pergamenea, incapsato capsa Ferri albi sanas siquidem et integras. , apud Innocent. III. PP. lib. 14. Epist. 79. Vide Ferramentum. , quo scilicet oblatæ, seu hostiæ ad sacrificium conficiuntur. Ferrum, ferramentum characteratum, in quo sunt coquendæ hostiæ, apud Bernardum in Consuetud. Cluniac. MSS. cap. 55. et 77. Gillebertus Lunicensis Episcopus de Usu Ecclesiastico : Pixis cum oblatis, et Ferrum eorum. Adde usus veteres Cistercienses cap. 114. et Udalricum in Consuetud. Cluniac. lib. 3. cap. 13. Vide Oblata. , Ensis ad modum trabalis clavi, instar litteræ S. recurvi, effictus. Carmen de Varia fortuna Ernesti Bavariæ Ducis, auctore Odone lib. 8. inter Anecd. Marten. tom. 3. col. 370 : Hoc dicto gladium stringit, citus ordine rupto In medios vadens Persas, Ferroque trabali Bestius ille gygas, terræ jumenta virosque Prosternit, fundens multum super arva cruorem. , olim in pretio. Joannes Monachus Majoris Monasterii lib. 1. Hist. Gauffredi Ducis Norman. pag. 19 : Allata est ei hasta fraxinea, Ferrum Pictavense prætendens. Vetus Poeta MS. : S'ot glaive courte et grosse à Fer Poitevinal. Idem Poëta : Le droit Seignor n'en odrent-il guerpir Eins le deffandent as acier Poitevins. Alibi : Parmi le cors mist l'acier Poitevin. Rursum : Il ceint l'espée de l'acier Poitevin. Ibidem : Et fu armé sor le cheval de pris, D'auberc et d'iaume, d'escu Poitevin. laudat Froissartes 2. vol. cap. 117 : Lesquels furent recueillis de ces longs glaives aux Fers de Bourdeaux. Idem tom. 4. cap. 6 : Puis leurs furent baillez leurs glaives à pointes acerées de Fer de Bourdeaux. Chronicon Bertrandi Guesclini MS. : Un Escuier y vint qui au Comte lança D'une espée de Bourdeaus, qui moult chier li cousta. , Fodina ferraria, in Capitul. de villis Caroli M. cap. 62.

, Trutina, seu trutinæ jus, quod nimirum pro ponderibus publicis exsolvitur. Conventio inter Jacobum Aragoniæ Regem et Montispessulani Dominum ann. 1278 : Cum, ut dicit, pondera et Ferrum et sesteriale sive mensura bladi pertinent ad dictum Dominum Regem. , Trutinæ, ex ferro Hispanico. Charta ann. 859. in Tabulario Eccles. Viennensis fol. 19 : Dum incognitum non habetur, et honorabilibus et nobilibus filiis Ecclesiæ Clericis et laicis, qualiter nos suscepimus aurum de thesauro prænominati B. Mauricii libras 5. de auro cocto, calicem et patenam, pensante unaquæque libram ad Ferros Spaniscos, ipsas libras de manu præfati Domni Adoni Archiep. accepimus, etc.

seu Ferri candentis judicium, quo quis innocentiam suam tuebatur, nuda manu ferrum candens deferendo, hac illæsa. Veteris Ethnicorum superstitionis reliquias esse docent, quæ habet Sophocles Antigona : Ἡμεῖς δ᾽ ἕτοιμοι κἄν μύδρους αἴρειν χεροῖν, Καὶ πῦρ διέρπειν, καὶ θεοὺς ὁρκωμοτεῖν, etc. Ubi Scholiastes : Εἰώθασί δὲ ὀμνύοντες, καὶ πιστεις διδόντες, μύδρους βαστάζειν, καὶ πῦρ ὑπερβαίνειν· τοὺς γὰρ μὴ ἐνόχους τῷ ἁμαρτήματι ᾤοντο, καὶ ἐν τούτοις μὴ ἀλγεῖν. Vide Grimm. Antiq. Juris German. pag. 912. sqq. Id porro purgationis vulgaris genus varie efferunt ævi recentioris Scriptores : quippe Judicium ferri vocant Leges Canuti Regis de Forestis cap. 13. Leges Edwardi Confess. cap. 9. 16. Leges Willelmi Nothi cap. 62. etc. Judicium Ferri calidi, Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 64. et in chart. Maj. Monast. Turon. ann. 1037. post Irminonem pag. 355. Legale candentis Ferri Judicium, in Charta ann. 1062. ex Tabul. Majoris Monast. Ferri candentis Judicium, Historia expeditionis Asiaticæ Friderici I. Imp. pag. 87. Candentis calybis examen, Ordericus Vitalis lib. 5. pag. 564. Examen igniti Ferri, Eadmerus lib. 1. Hist. Novorum pag. 48. 1. Edit. et Alexander. III. PP. Epist. 19. ex iis, quas Sirmondus edidit. Judicium igniti Ferri, Matthæus Paris ann. 1085. et Bromptonus ann. 1088. et vetus Charta apud Jacobum Petitum post Pœnitent. Theodori pag. 665. Ferrum ignitum, Tortarius de Miraculis S. Benedicti. Ignitum Judicium, Tabularium Angeriacense fol. 20. et Tabularium Molismense. Igniferum Judicium, Dudo lib. 2. de Actis Normann. pag. 85. Ferrum Judicii, Charta anni 1082. Hist. Harcur. tom. 4. pag. 1327. Ferreum Judicium, Decreta Calomanni Regis Hungariæ lib. 1. Ferrum Judiciale, Gillebertus Lunicensis lib. de Usu Ecclesiastico, Charta Sanctii Regis Aragon. æræ 1116. in Historia Pinnatensi lib. 1. cap. 54. et Bromptonus pag. 846. Διὰ μύδρου ἀπόδειξιν. Acropolita cap. 50. pag. 52. Ferrum, nude, Statuta Willelmi Regis Scotiæ cap. 15. 16. Statuta Alexandri II. Regis Scotiæ cap. 7. Charta Alexandri Comitis Cupersanensis ann. 1102. apud Ughellum tom. 7. Ital. Sacræ pag. 864. Jus Feudale Saxonum cap. 24. § 19. Gervasius Dorobernensis pag. 1511. Chronica Sclavica cap. 25. Bracton. lib. 3. tract. 2. cap. 15. § 3. Monasticum Anglic. tom. 1. pag. 554. etc. Jernbyrd, vel Jarn-byrth, Danos et Suecos ejusmodi judicium appellasse, scribunt Isaacus Pontanus in Daniæ Descriptione pag. 772. et Petrus Resenius in Notis ad Jus Aulicum Canuti II. Regis pag. 617. et Joannes Loccenius lib. 4. Antiquit. Suegotthic. cap. 4. etiamnumque hodie signum veri vernacula lingua, signum candentis ferri vocari : vulgo enim Fern-legen dicere. Vide Sfursiern. Hinc variæ loquendi formulæ, in ejusmodi judicio ferri candentis enuntiando apud Scriptores. Ferrum calidum nudamanu portare, apud Ordericum Vitalem lib. 6. pag. 629. Ferro ignito se purgare, apud Galbertum in Vita Caroli Comitis Flandriæ n. 156. 162. Per calidum Ferrum se purgare, in Regiam majestatem lib. 4. cap. 3. § 4. Ferro candenti se expurgare, purificare, ibidem cap. 15. 20. Contactu Ferri calidi quidpiam probare, apud Hildebertum Cenoman. Epist. 10. ex iis, quæ editæ sunt tom. 13. Spicilegii Acheriani in Appendice. ϓπέχειν τὸν μύδρον, apud Pachymerem lib. 2. Hist. cap. 1. Ferri judicium portare, in Decretis Calomanni Regis Hungariæ lib. 1. ubi Editor perperam dixit esse, compedibus puniri. Ferri judicium deportare, et portare, in Chartis laudatis a Duchesnio in Notis ad Bibliothecam Cluniacensem pag. 156. 157. et a Mabillonio tom. 5. Vitar. SS. Ord. S. Bened. pag. 762. Ferrum candens manibus portare, in Speculo Saxonico lib. 1. art. 39. Ferrum ignitum portare, in Wichbild Magdeburgensi art. 92. § 2. Judicium portare, nude in Legibus Edmundi Regis Angliæ. Tabular. Molismense : Et ibidem a viris prudentibus judicatum, quod Molismenses, qui tertias se habuisse referebant, si possent, hoc 2. hominum sibi nil attinentium sacramento, aut unius suorum approbare ignito judicio tenturam habuissent idoneam : nec ob hoc tamen Prior de Ecclesiolis usuarium nemoris quod reclamabat, probatione præeunte convenienti, amitteret. Firmato itaque Molismenses, sicut judicatum fuerat, judicio, die, qua portandum fuerat, in loco, qui Villaris dicitur, tam ipsi, quam sæpefatus Prior cum suis convenerunt, etc. Charta Goslani Episcopi e Chartul. S. Magdalenæ Castrodunensis fol. 29 : Eo insuper adnexo quod judicia seu ignito Ferro fiant sive aqua in curia Comitis vel ejus Præpositi insumpta vel aliunde per Comitis justitiam adducta portata et administrata fuerint in prænominata B. Mariæ Ecclesia. Spectavit porro ejusmodi Purgationis genus eos, qui vel ob ætatem, vel ob mahemium, seu ægritudinem aliquam, aut quemvis corporis defectum, duellum inire non poterant : præsertim vero liberos homines, sicut aqua rusticos, ut est in Regiam Majestatem lib. 4. cap. 3. § 4. Quod etiam innuit Eadmerus lib. 1. Hist. Novor. pag. 48. docentque exempla varia istius Purgationis. Apud Aragonenses villanos spectasse videtur innuere Charta Sanctii Regis Aragon. : Et ideo mando et judico, ut si aliquis homo rusticorum voluerit extrahere de Monasterio isto terram, aut aliquam hæreditatem, veniat ad S. Joannem, et juret super illud altare : et postquam juraverit, accipiat Ferrum calidum judicialem, sicut mei villani faciunt, et omnis terra. Similiter et si illos villanos sancti Joannis habuerint pleito cum meis villanis, vel cum meis merinis, vel cum infantionibus ; sicut mei se salvant in mea sede, sic mando, ut et ipsi se salvent in sede sancti Joannis per Judicialem Ferrum : et proinde pono et mando hoc judicium, quia multi sunt inflati spiritu maligno, quia non timent perjurium de jure, et ideo quod juraverit, salvum fuerat per ferrum. Sed et spectavit Monachos, et Clericos, ut Duellum sæculares. Vetus Notitia apud Charlonium in Notis ad Historiam Inculismensem Corliæi : Unde factum est, ut ob hanc causam peteret Toarcium, et Vicecomitem adiret, paratus aut calidi Ferri Judicio, secundum legem Monachorum, per suum hominem probare, aut scuto et baculo juxta legem sæcularium defendere. Tabularium S. Dionysii de Capella diœcesis Bituricensis Ch. 118 : Judicaverunt igitur ut suum confirmarent testimonium per Ferrum ignitum, quod ipsi facere non veriti sunt, et homo, qui pro eis (Monachis) tulit, nullam sensit læsionem. Tabularium Majoris Monasterii Ch. 37 : De qua re portato calidi Ferri Judicio per hominem nostrum Haimonem de Boëleto, probatum est contra illum, etc. Et Charta 122 : His itaque determinationibus circumquaque finiens, hujusmodi infra se obtinet privilegium, ut si forte incolarum aliquis in aliquo excedit, unde aut bellum faciendum, aut solitum candens Ferri Judicium sit deportandum, et vel alio quolibet modo, quo peccari potest, delinquit, etc. Tabularium Abrincatense ann. 1061 : Excommunicati ab Episcopo ad ejus satisfactionem et absolutionem venient : Judicium Ferri igniti et aquæ ferventis Abrincis portaretur, si Clerici lapsi in culpam degradationis forte invenirentur, quia ad Episcopum pertinet ordinatio, et ad ejus judicium pertineret degradatio. Adde vetus Diploma apud Virum Doctissimum Jo. Mabillonium tom. 5. Vita. SS. Ord. S. Bened. pag. 765. Habita criminis ratione, gravioris vel levioris erat ponderis ferrum gestandum, ut colligitur ex antiquiss. Pontif. Ms. Cod. reg. 943 : Incipit adjuratio ferri vel aquæ fervidæ. In simplo unum pondus, in triplo tria ferrum æquiparet pondera. Hinc istud judicium Pondus interdum appellabatur. Jam vero quibus ritibus ac ceremoniis perageretur judicium per ferrum candens, multis docent Leges Adelstani Regis, apud Bromptonum pag. 856. et Concilium Grateleanum ann. 928. cap. 7 : De ordalio præcipimus in nomine Dei et præcepto Archiepiscopi, et omnium Episcoporum, ne aliquis intret Ecclesiam, postquam ignis infertur, unde judicium califacere debet, præter Presbyterum, et eum, qui ad judicium iturus est. Et sint mensurati 9. pedes a staca usque ad marcam, ad mensuram pedum ejus, qui ad judicium ire debet..... Et quando judicium paratum erit ingrediantur ex utraque parte duo homines, et certi sint ut ita calidum sit, sicuti prædiximus ; introeant totidem ex utraque parte, et det eis osculari textum sancti Evangelii, et signum sanctæ Crucis ; et nemo faciat ignem diutius quam benedictio incipiat ; sed jaceat ferrum super carbones usque ad ultimam collectam : postea mittatur super staphas (al. staplas) ; et non sit illic alia locutio, quam ut precentur sedulo Deum Patrem, ut veritatem suam in eo manifestare dignetur. Et bibat accusatus aquam benedictam, et inde conspergatur manus ejus, qua judicium portare debet, et sic adeat. Novem pedes distinguantur inter terminos. In primo signo secus stacam teneat pedem suum dextrum ; in secundum, sinistrum pedem ; in tertium signum, quando ferrum projiciet, et sanctum altare festinet. Insigilletur manus ejus, et inquiratur die tertia si mulaminum (i. si inusta) melius forte velamen. Vide Mulaminum suo loco. sit intra consigillationem. Eædem Leges Adelstani § 30 : Si quis judicium ferri vel aquæ vadiaverit, accedat ante tribus noctibus ad Presbyterum, qui sanctificare debet eum, et pascat se pane, et sale, et aqua, et herbis, et audiat Missas singulorum ipsorum trium dierum, et offerat et eat ad sacrosanctam Communionem ipsa die, qua ordalium examinari debebit, et juret, quod jure publico sit innocens illius accusationis, antequam ad ordalium veniat... Si ferrum calidum sit, tres noctes transeat antequam inquiratur, et videatur manus ejus, etc. Ordericus Vital. lib. 5. pag. 584 : Tandem multorum diffinitione Optimatum præfixum est in Curia Regis, ut culpatus vir ad abstergendam nefarii maculam facinoris, apud Rotomagum in præsentia Cleri subiret candentis examen calibis. Quod ita factum est : scintillans ferrum nuda manu portavit, Deique nutu non adustus apparuit, et inde cum Clerus tota plebe alta voce Deum laudavit. Malivoli hostes armati aderant ad speotaculum, ut si reus deprehenderetur per ignis judicium continuo reatus, amputato rei capite, puniretur per gladium. Christianus in Vita S. Wenceslai cap. 65 : Ille nihil dubitans ; verum in Sancti fidens merita, candens ferrum ab igne sumpsit, longeque a termino gessit : et ni ab aliis prohiberetur, tres fortassis fecisset metas. Vide Baluzium tom. 2. Capitul. col. 655. Pachymeres lib. 1. Hist. cap. 12. scribit, eum, qui se ad Purgationem per ferrum candens offerebat, triduano prius jejunio et oratione se parasse : custoditum interim, et manu velo involuta, cui sigillum apponebatur, ne quis eam unctionibus adversus ignis sensum roborantibus muniret : tum productum in medium, arrepto nuda manu ignito ferro, ter definitum spatium emensum. Quædam enim sunt, quæ vim ignis retundunt. Sic in Athenarum obsidione turrim ligneam, alumine oblitam, Sylla incendere frustra conatus est : lignaque viscata et ovo perfusa, vestis immo contacta a deflagratione. ut scribunt Theophrastus et Plinius lib. 29. cap. 3. tuta sunt. Ita olim illi, qui apud Hirpinos per prunas ardentes nudis incedebant vestigiis in Apollinis honorem, de quibus Virgilius lib. 11. Æn. vers. 787 : .... Et medium freti pietate per ignem Cultores multa premimus vestigia pruna. Medicamento plantas tingebant, ut ait Varro apud Servium : quam in rem consulendi præterea Busbequius in Epist. 4. Legat. Turcicæ, et Camerarius Meditation. Histor. Cent. 2. cap. 18. quibus addo quæ habet Albertus M. de Mirabilibus mundi : Si vis in manu tua portare ignem, ut non offendat, accipe calcem dissolutam cum aqua fabarum calida, et aliquantulum magranculis, et aliquantulum malvavisci, et permisce illud cum eo bene, et deinde line cum eo palmam tuam, et fac siccari, et pone in ea ignem, et non nocebit. Infra : Experimentum mirabile, quod facit homines ire in ignem sine læsione in manu. Recipe succum bismalvæ, et albumen ovi, et semen psilii, et calcem, et pulveriza, et confice, cum illo albumine ovi succum raphani commisce, et ex hac confectione illinas corpus tuum, vel manum, et dimitte siccari : et postea iterum illinas, et post hoc poteris audacter sustinere ignem sine nocumento. Quod porro ait Pachymeres, jejuniis et orationibus præviis, atque adeo sumta divina Eucharistia, se ad ejusmodi judicia subeunda parasse accusatos, id omnino firmant supra laudatæ Leges Æthelstani Saxonicæ cap. 23. et Sueno mox laudandus : ut et per continuum triduum (verum post peractum, non vero ante initum judicium) obsignatam manum servatam : quod etiam habet Ordo ad has Purgationes, apud Lambardum in voce Ordalium, et Hugonem Machoudum in Observat. ad Robertum Pullum : quibus adjungenda videntur quæ recitat Ambrosius Morales lib. 11. Hist. Hispan. cap. 48. pag. 57. Addit præterea idem Pachymeres μύδρον hunc, seu ferrum istud ignitum, ἅγιον, sanctum, appellatum, quod scilicet a Sacerdote benediceretur, ut colligitur ex Honorio Augustodunensi lib. 11. cap. 18. ea oratione, quam recitant Aventinus lib. 4. Annalium Boior. pag. 249. Edit. 1627. Lambardus in Gloss. ad Leges Saxonicas v. Ordalium, et Goldastus tom. 2. Rerum Alamannic. pag. 178. Adde Opera Alcuini pag. 1191. Scribit Acropolita cap. 50. Michaelem Comnenum, seu Palæologum, postmodum Imperatorem, quem ad μύδρον, seu judicium ferri calidi subeundum, ad diluendum impositum crimen, adigere volebat Imperator Theodorus Lascaris, sic eidem reposuisse : οὐκ οἶδ᾽ ὅπως τὸ τοιοῦτον κέκληται ἅγιον : mox, admissa conditione, sic Metropolitam Philadelphiensem compellasse : Ἔνδυσαι μὴν αὐτὸς τὴν ἱεράν σου πᾶσαν στολὴν, καθὼς εἴωθας ἐν τῷ θείῳ εἰσέρχεσθαι βήματι, καὶ ἐντυχάνειν θεῷ, εἶτα δὴ ταῖς σαῖς χερσὶν ἐκπύρωσόν μοι τὸν σίδηρον,..... καὶ ταύταις δὴ ταῖς χερσὶν ἐπίθες ἐν χειρί μου τὸν σίδηρον, καὶ τεθάῤῥηκα εἰς τὸν δεσπότην Χριστὸν ὡς πᾶσαν μὲν οὗτος ἁμαρτίαν μου παροράσεται, θαυματουργήσει δὲ τὴν ἀλήθειαν. At metropolita respondit, ejuscemodi Purgationes Canonibus prohiberi, Barbarorumque, hoc est, Latinorum eas esse proprias, nec apud Romanos seu Græcos receptas, nisi ex peculiari præcepto Imperatoris. Adde Phranzem lib. 1. cap. 1. Ritus denique omnes in Purgatione per ferrum candens pluribus exsequitur Andreas Sueonis, Archiepiscopus Lundensis lib. 7. Legum Scanicarum cap. 15. cujus titulus est De judicio candentis ferri : Gestaturus ferrum lota manu nihil debet contingere, priusquam ferrum levet, nec caput, nec crines, nec aliquod vestimentum, ne per tactum alicujus succi, vel unguenti per fraudem potius quam per innocentiam, ferri candentis effugiat læsionem. Triplex autem ferri judicium, quod usus recipit, invenitur. Unum quod in 12. ignitis vomeribus calcandis consistit, quibus personis conveniat, qualiterque debeat exerceri, sufficienter credimus declaratum. Est item aliud ferri judicium, illi soli conveniens, qui pro furti crimine convenitur, quod Trygsiern in lingua patria nominatur, ab alveolo, qui per 12. pedum vestigia debet a baculis, quibus ferrum superponitur, elongari : quod accensum, prius præstito ab adversario juramento, quod Aasuoren eed appellatur, sumptum a baculis in ipsum alveolum nuda manu debet immittere reus ipse, et immissum, si forte resilierit, vel extra ceciderit, resumet iterum, et projiciet, donec ipsum ibi contigerit contineri. Est item tertium ferri judicium, illis gestaturis ferrum attinens, quibus prædicta judicia non incumbunt, quod ignitum sumptum a baculis reus ipse donec processerit novem vestigiis deferre tenetur. Et tunc primo a se jactare, a quo jactu ipsum lingua patria Scudsiern appellat, et si dicatur ab adversario insufficienter vel minus legitime detulisse, probet duobus testimoniis se deferendi modum legitimum observasse. Hoc est autem circa quodlibet ferri judicium observandum, ut nullum eorum debeat in septimana, quæ diem festum habeat, exerceri. Duobus quidem primis diebus, in secunda videlicet et tertia feria, reus in pane et aqua et vestimentis laneis jejunabit, et in quarta subibit judicium. Hoc completo incontinenti, vel pedes, si vomeres calcati fuerint, vel manus, si ferrum gestatum fuerit, panno aliquo involventur, cui diligenter astricto, sigillum etiam apponetur, ne quid adveniat fraudulenter, quod vel possit extinguere ustionem, vel auferre saltem apparentiam ustionis. Hoc velamen in pedibus vel manibus usque ad sabbatum permanebit. Eodem die coram actore adversario usque ad solis descensum post meridiem expectando : et si nec tunc advenerit, coram astantibus auferendum, qui statim cum nudam manum vel pedes conspexerint, vel innocentem reum, vel culpabilem judicabunt, et si fuerit innocens judicatus, persolvet laboris sui pretium Sacerdoti : si vero culpabilis, ad actorem illius mercedis solutio, juxta Ecclesiæ vel Provinciæ consuetudinem, pertinebit. Ritibus ac cæremoniis ejusmodi purgationis, supra propositis subjungenda sunt quæ ex Tabul. Major. monast. excerpsimus : Ad hoc tandem producta res est, ut consuetudinario calido ferri judicio probari facere domnus abbas permitteret falsum esse, quod Sigebrannus assereret. Vadiatum est itaque judicium, et ad portandum locus designatus et terminus ; ad quem terminum cum fuisset domnus abbas paratus, ille non fuit. Postea altera ad istud sub hac conditione determinata fuit, ut quilibet amborum altero tunc esset imparato paratus, compellari inde non deberet ulterius. Die igitur placita ad condictum locum, qui fuit Calumna, domnus abbas venit, tarde licet venit et Sigebrannus : aderat etiam Eusebius Andegavensis episcopus. Traditus est homo ad portandum judicium atque susceptus, et in diem tertium de more servatus. Eo die tertio scilicet calefactum est judiciale ferrum, homo præsto fuit ad portandum, et tota ad finiendum causa parata. Tunc Sigebrannus judicium istud non se recepturum esse dixit. Huic judicio præibant etiam peccatorum confessio atque absolutio et balneum ; cui probationi subeundæ accusati accedebant vestibus sacris induti, ut testatur Andreas Floriac. Ms. lib. 2. Mirac. S. Bened. : Sed ut testis falsitatis expiatus culpis, lautus balneis, vestibus sacris indutus, vultu acclinis improbam manum igneo constantius admovet ponderi ; non cauteriatus, ut moris est reis, deprehenditur : sed media templi testudine, disploso ventre, vesicæ pandit fœtido strepitu. Quæ ultima, si, illæsa manu, pro criminis argumento habita sunt, risum teneatis. Merito itaque suspecta aliquando fuit innocentia hac purgatione probata. Interdum chirotecæ forma ferrum induisse delatos, auctor est Saxo Grammaticus lib. 10. Hist. Danicæ pag. 171 : Percunctatus, an monitis suis obsecuturi essent, si ad flagrantis ferri tactum manum ejus læsione vacuam conspexissent, universis haud dubie parendum respondentibus, candentem ferri laminam, chirotecæ formam habentem, expediri jussit, eique brachium cubito tenus inseruit, ac protinus per omnes interrite circumlatam ante Principis pedes excussit, dextramque nulla ex parte corruptam in eodem incolumitatis colorisque habitu religiosæ omnium admirationi conspiciendam monstravit. Habet ex eo Albertus Stadensis ann. 971. Asservabatur porro ferrum judiciale, Episcopi benedictione consecratum, in iis Ecclesiis vel Monasteriis, quæ ejusmodi judiciorum vulgarium jus habebant. Quod docet Charta Fontanellensis ann. 1082. nuper edita inter Concilia Rotomag. Ecclesiæ, ex qua sequentia excerpsimus : De qua libertate, tempore Guillelmi Regis Anglorum et Principis Normannorum, quæstio ex parte mota est inter Guillelmum Archiepiscopum Rotomagensem, et Girbertum Abbatem Fontanellensem hac occasione, quia quidam Monachus præfati Monasterii ferrum judicii, quod ex antiquo jure in eodem Monasterio erat, per ignorantiam et ex quadam simplicitate in alios usus transformavit. Cumque Abbas ferrum aliud supra nominato Archiepiscopo sibi benedici postularet, et Archiepiscopus dubitans, utrum ex antiqua consuetudine ferrum haberet judicii, quod Abbas postulabat, denegaret, tamdiu res indeterminata remansit, donec ad præsentiam prædicti Regis deferretur, etc. Proferunt infinita actæ per ferrum candens purgationis, et probatæ innocentiæ exempla Scriptores, quos quidem indicasse suffecerit, Annales Francorum Metenses ann. 858. Vita S. Hildegundis dictæ Joseph. n. 14. Chronicon Magdeburgense MS. ann. 952. Radulfus de Diceto ann. 970. Saxo Grammaticus lib. 10. 13. et 14. pag. 171. 294. Abbo Floriacens. in Epist. pag. 410. Eadmerus lib. 2. Hist. Novor. pag. 48. 1. Edit. Ditmarus lib. 1. pag. 18. Albericus in Chron. MS. ann. 967. Ordericus Vitalis lib. 5. pag. 584. lib. 10. pag. 780. Magnum Chronicum Belgicum ann. 1000. et pag. 96. Galbertus in Vita Caroli Comitis Flandriæ num. 156. 162. Matth. Paris. ann. 1085. Godefridus Monachus S. Pantaleonis ann. 1172. Chronicum Marcianense ann. 1183. Gobelinus Persona in Cosmodromio ætate 6. cap. 50. 52. Cæsarius Eisterbach. l. 1. Miracul. cap. 5. l. 3. cap. 16. 17. lib. 10. cap. 35. 36. Bromptonus pag. 878. 942. 983. Willelmus Heda pag. 273. 1. Edit. Innocentius III. PP. in Epistola ad Novariensem electum, apud Ughellum in Episcopis Albingaunensibus, Cantacuzen. lib. 3. Histor. cap. 27. pag. 439. 440. Krantzius l. 8. Vandaliæ cap. 30. Pontamus in Histor. Danica pag. 140. 141. Annales Ecclesiæ Wintoniensis in Monastico Anglic. tom. 1. pag. 35. etc. Judicii denique vel Purgationis per ferrum candens mentio occurrit, præter laudatos Scriptores, in Capit. 3. ann. 813. cap. 46. apud Agobardum lib. Contra judicium Dei cap. 1. in Legib. Æthelstan. Regis Saxonicis cap. 14. 23. in Capitulis Theodori Cantuar. cap. 47. in Concilio Treburiensi ann. 895. cap. 22. in Concilio Ænhamensi ann. 1009. cap. 26. apud Burchardum in Lege familiæ, Ivonem Carnot. Epist. 75. 205. 280. Joann. Sarisber. Epist. 122. Hildebertum Cenomanensem Epist. 17. Gregorium IX. PP. l. 5. tit. 35. cap. 3. Andream Suenonis Archiepisc. Lundensem lib. 3. Legum Scanicar. cap. 7. lib. 5. cap. 15. 23. lib. 7. cap. 6. 7. 8. 13. lib. 9. cap. 9. 12. lib. 13. cap. 2. 3. 4. Silvestrum Giraldum in Descript. Cambriæ cap. 14. in Charta Henrici Claudi Imp. apud Browerum l. 3. Antiq. Fuldens. cap. 15. in Chron. Colmariensi ann. 1278. in Decretis S. Ladislai Regis Hungar. lib. 1. cap. 28. lib. 3. cap. 1. in Decretis Calomani Regis Hungar. l. 2. cap. 44. in Fragm. Hist. post Albertum Argent. ann. 1215. etc. Vide Duellum. Purgationem per ferrum candens, ut et alias ejusmodi purgationes vulgares, interdixere summi Pontifices, Concilia, et Principes : atque in primis, Stephanus in cap. Consuluisti, c. 2. q. 2. Alexander III. Epist. 19. ex iis, quas Sirmondus edidit, Innocentius III. cap. Ex literis, de Excessib. Prælator. Honorius III. in cap. Dilecti, de Purgatione vulgari, Synodus Bajocensis ann. 1300. cap. 35. Concilium Palentinum ann. 1322. cap. 26. Fridericus I. Imp. in Legib. Sicul. lib. 2. tit. 31. Jacobus I. Rex. Aragon. ut et judicia aquæ ferventis et similia, in Foris Oscæ ann. 1247. f. 35. Alexander II. Rex Scotiæ in Statut. cap. 7. § 3. etc. Ferri candentis judicium, quanquam legibus, canonibusve interdictum, permittere nonnunquam judici et domino feudali licitum erat. Hæc docent Libert. bastidæ de Avoy ann. 1308. in Reg. 40. Chartoph. reg. ch. 62 : Item duellum, vel judicium aquæ ferventis, vel Ferri candentis in dicta bastida non fiat, cum sit legibus et canonibus improbatum ; nisi aliter dominus senescallus Carcassonensis et abbas Candelii, vel ejus judex secundum criminis qualitatem cognoscerent faciendum. Tradunt Saxo Grammaticus lib. 10. Ericus Upsaliensis lib. 1. Hist. Suecicæ extremo, et alii Scriptores Dani, Suenonem Ottonis, qui Rex Daniæ dictus est ann. 981. Christianum factum duellum abrogasse, decrevisseque ut igniti ferri gestatione postea se purgarent : quod decretum aiunt ann. 985. alii ann. 1000. Quando vero deinceps abolitum in Dania ferri igniti judicium, pluribus expendit Olaus Wormius in Monumentis Danicis lib. 1. cap. 11. et in Additamento ad eadem, pag. 6. 7. Abrogatum vero in Suecia a Magno et Birgero Regibus circa ann. 1260. tradit Loccenius lib. 3. Histor. Suecanæ pag. 86. et lib. 2. Antiquit. Sueogotthic. cap. 4. et Johan. Stiernhookus l. 1. de Jure Sueonum vetusto cap. 7. Vide Vomeres, Duellum, Ordalium, Lada et Ignis. Ut sensim aboleretur barbara ejusmodi consuetudo, requirebatur utriusque partis consensus, sine quo rei definiendæ infirmum habebatur istud judicium. Stat. Montispess. Mss. ann. 1204 : Duellum vel judicium candentis ferri, vel aquæ ferventis, vel alia canonibus vel legibus improbata nullomodo in curia Montispessulani rata sunt, nisi utraque pars convenerit.

, Vomer, seu agrorum cultus, qui ferro, id est vomere, fit. Charta ann. 1309. in Reg. 45. Chartoph. reg. ch. 128 : Et se marchiez ne se faisoit, li rendroient lidit frere, avant que ils peussent rien prandre és dittes terres auxdittes religieuses, les Fers et les semences au los de bonnes gens gaigneurs. Hinc , nude, f. pro Servitio, quo vassallus agros domini arare tenetur. Charta ann. 1205. ex Lib. albo episc. Carnot. : Dictus Nevelo concessit hominibus de Deconfectura herberjagium de Gratelou et de Corbigneio in perpetuum habendum omnibus pecudibus,... exceptis ovibus de pascendo et etiam porcis, sine Ferro, etc. , Non laboratum ; nisi sit nomen loci. Reg. feudor. Aquitan. in Cam. Comput. Paris. sign. JJ. rub. fol. 21. v° : Amanevus de Mota domicellus... recognovit et dixit quod tenet de affario, quod fuit Bernardi de Bovisvilla, medietatem patriæ, justitiæ de Lingonio, et medietatem de Ferro crudo, et feodum de Boler.

ferrum ī, n

iron, C., Cs., H.—Poet.: gerere ferrum in pectore, i. e. cruelty, O.: durior ferro, O.: de duro est ultima (aetas) ferro, O.: ferro duravit saecula, H.—An iron, tool of iron, iron implement: ferro proscindere campum, ploughshare, O.: ferro scindimus aequor, V.: ferro mitiget agrum, axe, H.: Petita ferro belua, dart, H.: aduncum, arrow-head, O.: hastae brevi ferro, head, Ta.: Dextra tenet ferrum, stylus, O.: longos ferro resecare capillos, shears, O.: foedare crinīs Vibratos calido ferro, curling-irons, V.: stridor ferri tractaeque catenae, iron chain, V.—A sword: ferro iter aperiundum est, S.: aut ferro aut fame interire, Cs.: uri virgis ferroque necari, H.: ferro inter se comminus decertare: cernere ferro, V.: ferro regna lacessere, with war, V.: huic urbi ferro ignique minitantur, i. e. with fire and sword: ferunt ferrumque ignemque In Danaas classes, O.: igni ferroque.—Fig., the age of iron: ad ferrum venistis ab auro, O.

FERRUM

FERRUM[METALLUW, Vol. 2. p. 167.]

Ferrum

Iron. See metallum.

ferrum

Saved

Recent