filum
filum, a thread, string
fīlum, ī, n.: a thread, 6.30.
fīlum, i. n. (also filus, i, m., acc. to Arn. 1, 36 dub., plur. heterocl., fili, Luc. 6, 460) [for figlum, v. figo], a thread of any thing woven (of linen or woolen cloth, a cobweb, etc.).
- I Lit., Varr. L. L. 5, § 113 Müll.; Enn. ap. Non. 116, 6 (Ann. v. 259 ed. Vahl.); Verg. A. 6, 30; Ov. A. A. 3, 445; id. M. 4, 36; Mart. 6, 3, 5; Cels. 7, 16: lumen candelae cujus tempero filum, wick, Juv. 3, 287: tenuia aranei, a web, Lucr. 3, 383: tineae, Ov. M. 15, 372.—Poet., of the thread of life spun by the Fates: sororum fila trium, Hor. C. 2, 3, 16; Verg. A. 10, 815; Ov. M. 2, 654; id. Tr. 5, 10, 45; Sil. 4, 28; Mart. 10, 5, 10 al.— Prov.: pendere filo (tenui), to hang by a thread, for to be in great danger: hac noctu filo pendebit Etruria tota, Enn. ap. Macr. S. 1, 4, § 18 (Ann. v. 153 ed. Vahl.): omnia sunt hominum tenui pendentia filo, Ov. P. 4, 3, 35; Val. Max. 6, 4, 1.—
- 2 In partic., the fillet of wool wound round the upper part of the flamen's cap, similar to the στέμμα of the Greeks; hence, in gen., a priest's fillet: APICVLVM, filum, quo flamines velatum apicem gerunt, Paul. ex Fest. p. 23 Müll.: legatus capite velato filo (lanae velamen est), Audi, Juppiter, inquit, etc., Liv. 1, 32, 6: filo velatus, Tib. 1, 5, 15.—
- B Transf. (mostly poet. and in post-Aug. prose).
- 1 Of any thing slender and drawn out like a thread, a string, cord, filament, fibre: tractat inauratae consona fila lyrae, the strings, Ov. Am. 1, 8, 60; so, lyrae, id. M. 5, 118: sonantia, id. ib. 10, 89: croci, i. e. the stamen, id. F. 1, 342: foliorum exilitas usque in fila attenuata, Plin. 21, 6, 16, § 30; 11, 15, 15, § 39. —
- 2 Plur., shreds, slices, remnants: fila sectivi porri, Juv. 14, 133: porris fila resecta suis, Mart. 11, 52: fila Tarentini graviter redolentia porri edisti, id. 13, 18.—
- 3 I. q. crassitudo, the density, compactness, compact shape, or, in gen., contour, form, shape of an object: forma quoque hinc solis debet filumque videri, Lucr. 5, 571, v. Lachm. ad h. 1.; cf. id. 5, 581; 2, 341; 4, 88: mulieris, Plaut. Merc. 4, 4, 15 (755): corporis, Varr. L. L. 10, § 4 Müll.; Gell. 1, 9, 2; Amm.14, 11, 28: forma atque filo virginali, id. 14, 4, 2: ingeniosus est et bono filo, Petr. 46.—
- II Trop. (cf. the preced. no.), of speech, texture, sort, quality, nature, style (class.): ego hospiti veteri et amico munusculum mittere (volui) levidense, crasso filo, cujusmodi ipsius solent esse munera, i. e. of coarse texture, Cic. Fam. 9, 12, 2; cf.: argumentandi tenue filum, id. Or. 36, 124: tenui deducta poëmata filo, Hor. Ep. 2, 1, 225; cf.: gracili connectere carmina filo, Col. poët. 10, 227: paulo uberiore filo, Cic. de Or. 2, 22, 93: orationis, id. ib. 3, 26, 103: aliud quoddam filum orationis tuae (= oratio uberior), id. Lael. 7, 25.
fīlum, ī, n. (fingo), der Faden, I) eig.: a) von Lein, Wolle usw., α) übh.: cerei fila, Docht, Sen.: conicere filum in acum, einfädeln, Cels.: circumdare collum filo (um ihn zu messen), Catull.: coëmere fila (Garn), Amm.: velamina filo pleno, dickes Zeug, Ov.: munusculum crasso filo (bildl.), Cic.: capite velato filo, meton. = mit wollener Binde, Liv. 1, 32, 6: u. so filo velatus, Tibull. 1, 5, 15. – Sprichw. (tenui) pendēre filo, unser »an einem seidenen Faden hängen«, d.i. in Gefahr schweben, Ov. ex Pont. 4, 3, 35. Enn. b. Macr. sat. 1, 4, 18; vgl. cum admodum tenui filo suspensa rei publicae salus ex sociorum fide penderet, Val. Max. 6, 4, 1 u. a cuius salute velut filo pendēre statum orbis terrarum exclamabant, Amm. 14, 5, 4. – β) insofern er gesponnen od. verwebt wird, ducere fila, Ov.: tenero pollice fila ducere, Sen.: alia torquere fila, alia ex molli solutoque ducere, Sen.: dextrā leviter deducere fila, Catull.: staminis fila pollice deducere, Hieron.: fila pollice trahere, Mart.: mollia lanae fila carpere, Ambros. – b) von andern Dingen, aranei, Lucr.: deducit aranea filum pede, Ov.: v. Blumen u. Gewächsen, Fasern, Mart.: mel praetenuia fila mittit, zieht Fäden, Plin.: tenui filo stantibus in medio crocis, Staubfäden, Plin.: lyrae, Saite, Ov. – c) der Lebensfaden, an dem die Parzen spinnen (vgl. poëtae colus et fila fatis adsignant, Fronto de amiss. nepot. 2. p. 233, 8 N.), sororum fila trium, Hor.: at tibi nascenti nerunt fatales fortia fila deae, Ov.: triplices deae tua fila resolvent, Ov. – II) übtr.: A) gleichs. das Gewebe = die äußere Form, -Gestalt, -Bildung, forma filumque solis, Lucr.: fil. mulieris, Plaut. (u. so filum non malum, Lucil.): habitus corporis et filum, Varro LL.: totius corporis filum atque habitus, Gell.: fuit decente filo corporis, Amm.: fil. tenue vocis, helle, klare Stimme, Calp. – B) von der Rede, die Form, Manier, das Gepräge (vgl. Seyffert Cic. Lael. 7, 25. p. 1752), orationis tuae, Cic.: argumentandi, Cic.: uberiore filo, Cic. – ➳ Heteroklit. Plur. fili, Lucan. 6, 460 (vgl. Phocas 4, 5. p. 426, 29 K). Arnob. 1, 59 codd. (wo man jetzt pileus et pileum liest). Verecund. in cantic. Ezech. 5, 5 (im Spicil. Soloesm. 4. p. 74).
serica vestis lentis ~orum staminibus contexitur
arachne / arte tamen mira fila coire facit
fallacie ‥ pro nihilo habentur ut aranee ~a(
licia nulla trahunt nec garrula fila resultant
in colo ‥ lana involuta est quae ~o ducenda et nenda transeat in fusum
~um,ðred
videas hanc, quasi colum bajulando, nunc ~um manibus et brachiis in longum extrahere, nunc extractum occando tanquam in fusum revocare
Theseus ‥ intrans labyrinthum, altera parte ~i posti ligata, alteram explicando ‥ ad Minotaurum ‥ venit
nodavit filum in fine illius tente. ‥ infirmus ‥ tentam ‥ extraxit cum toto philo
S. ‥ est communis emptor bladorum, lane, ~i lane,oof etwarp
scissura piae caritatis resarciri potuit ~is
dum lavatur corpus camerarius praesto esse debet habens vestimenta ‥ et ~a et acus ad consuendum
inserit ex gestis omnia †filiis actus [? l. fila acus; cf. OF: ]l’en li dit de fil en aguille
in ~o ad suendum empto v s.
pro xvj fusillis ~i sutorum
xij unci ~i boni de factura sororum. ‥ ~i vocatisisters thred
perpendiculum, modica petra de plumbo qua licant in ~o quando aedificant parietes,pundar
de x balistis ligneis, viij balth’, cord’, fil’ [], et aliis appendiciis suis : cordis, †filatis S. Wales & Monmouth Rec. Soc. II 124
solvit ‥ unum arcum cum ~o
residuum locuste comedit eruca [cf. ] ‥ et illud ‘quod non capit ~um capit viscus’Joel i 4
qui in riparia et aqua Thamesie ‥ aliquos cignos vel cigniculos cum hamis, retibus, ~is viscatis vocatislymestryngez et aliis ingeniis quibuscunque ceperunt
mathematici fatum ‥ suprema Parcarum ~a [vocitant ]
extrema sorte ‥ mariti vite ~um in imo pelagi ‥ ocante
hos ditans, illos ad ultimum paupertatis ~um devolvens
ergo decor fili vincit pondus racionis
bina mihi constant torto retinacula filo
circumducto ~o corpori suo, martyri se devovit
queritur si ~um ponatur quasi ligando super campanam, quare dum campana sonat rumpitur? ‥ magis ‥ rumpitur ex ~o ligata quam ex fune ‥ quoniam funis est grossius corpus ~o
rupta fila sunt sagene
vj d. ob. insy’ empt’ et ~o inde faciendo pro dicta galea obstupenda
item iiij lib’ fili sacc’
litteras ‥ cum philo rubio more curie Romane sigillatas
aurifaber ‥ habeat ‥ aureum ~um vel argenteum quo ciphuli fracti consui vel construi apte possint
iij d. pro †filio [l. filo ] aureo
amicti ‥ de ~o puri auri tracto
clamant ciphos reparandos cum ~o eneo [v. l. ereo ] et argenteo
pro ‥ furfure et ferreo ~o empt’. ‥ Gibelino Loricario pro ~o ferr’ empto pro armis regis reficiendis
iiijbaryls de ~o ferreo
pro philo et clavis ad sepulcrum ornandum
fidibus, ~is citharae
filla viginti tria perlarum grossarum, que fuerunt numero perle septingente quinquaginta septem, et unum rubinum in tabulla ligatum in auro
vj paria depaternosters de ~o, prec’ v d.
dies in quibus querele ‥ exhibentur in ~umque ponuntur
priusquam billam ‥ recipiat et in ~um cancellarie imponat
~um ‥ quasi pro signo decollationis rubicundum viderunt
sensibiles ‥ ~i oriuntur a prima parte capitis; motivi a posteriori
~a aurosaban vyrt
saliva parvuli per ora defluit / filisque dulcibus ad pectus confluit
pro xiiij pedibus et dimidio de folsuris cum ~o(
quantum pertica obtinebit ex utraque parte ~i aque(
quod piscantur aquas non servantes ~um aque, sc. mediumstreyme
per illud ~um Tamisie quod dividit comitatum Oxon’ et comitatum Barrokshyre
ultra ~um aque de Sabrina quamdiu comitatus Gloucestrie durat nullum habetur murdrum
levavit quandam cameram forinsecam super ~um aque ad nocumentum totius ville
nos ~um seu medium fluminis ‥ a loco predicto ‥ usque ad vadum ‥ pro certo limite ‥ assignamus
usque medium ~e [sic ] aque de Humbre
cum medietas aque de Weye, inter ‥ Melcombe ex parte boriali et villam de Weymouth ex parte australi currentis, a ~o in medio ejusdem aque ac eciam solum subtus eandem aquam ab eodem ~o usque ad eandem villam de Melcombe versus boream ad nos et coronam nostram pertineant
licenciam dedimus ‥ Henrico quod ipse et heredes sui habeant infra aquam de Humbre ‥ per spacium ccxx ulnarum versus medium et altum ~um aque ‥
appropriat sibi quendam mariscum a portu de Dunwiz infra ~um aque et maris usque ad pontem de Walberwyke
placea ‥ unde caput abuttat super ~um aque saline
aqua vocata le Flete non est nec unquam fuit infra jurisdictionem Admirallitatis ‥ nec in ~o maris
quod vos [admiralle ] habeatis cognicionem de morte hominis et de mahemio factis in grossis navibus in medio alti ~i grossarum ripariarum tantum a pontibus earundem ripariarum mari magis propinquis ‥ flotantibus
catalla nobis ‥ forisfacta ‥ tam in alto ~o maris ‥ existencia quam in quibuslibet portubus, cricis [etc. ]
contradictoria incomplexa de eodem subjecto praedicari, ~um rationis in rebus inferioribus non recipit
fīlum, (10) ī, n. , ¶ 1 fil : Varro L. 5, 113 ; sororum fila trium Hor. O. 2, 3, 16, le fil des trois sœurs [les Parques] || [prov.] pendere filo Enn. d. Macr. Sat. 1, 4, 18, ne tenir quʼà un fil (être en grand danger), cf. Ov. P. 4, 3, 35 || filament [v. apiculum ] enroulé autour du bonnet du flamine, comme le στέμμα des Grecs : Tib. 1, 5, 15 ; Liv. 1, 32, 6 ; P. Fest. 23 || fibre : Plin. 21, 30 || toile dʼaraignée : Lucr. 3, 383 || cordes de la lyre : Ov. Am. 1, 8, 60 ¶ 2 [fig.] contexture, tissu, nature : uberiore filo Cic. de Or. 2, 93, dʼun style plus abondant (dʼune trame plus dense), cf. Hor. Ep. 2, 1, 225 ; argumentandi tenue filum Cic. Or. 124, argumentation de mince contexture ; aliud filum orationis Cic. Læl. 25, discours dʼune autre sorte || traits, figure, forme [dʼun objet] : Lucr. 5, 589 ; 571 ; [dʼune pers.] Varro L. 10, 4 ; Pl. Merc. 755 ; Gell. 1, 9, 2 ; Petr. 46, 3.
- 1. draad, garen; ➤ -a croci meeldraden; -um pollice deducere; -a ducere;
- 2. (poët.) (ook plur.) levensdraad, die door de schikgodinnen, de parcen, wordt gesponnen voor de mensen [trium sororum];
- 3. (poët.; postklass.) weefsel; ➤ caput velatum -o met een wollen band;
- 4. (metaf.) (v.e. redevoering) weefsel, vervlochtenheid [orationis]; ➤ argumentandi tenue ~; tenui deducta poëmata -o met fijne draad gesponnen = verzorgd of zorgvuldig uitgewerkt;
- 5. (niet-klass.) bouw, vorm [mulieris; corporis; solis]; ➤ bono -o;
- 6. (poët.) vezel (v. planten);
- 7. (Ov.) snaar [lyrae].
filum , i. n.
線。絲。墨斗線。臉紋。上下文理。 Fila sonantia 絃。銅鐵絲。Filo pari esse 臉紋相似。
Suggest a Translation
See an image
線。絲。墨斗線。臉紋。上下文理。 Fila sonantia 絃。銅鐵絲。Filo pari esse 臉紋相似。
Suggest a Translation
See an image
Archidiaconus cum aliis diaconibus et subdiaconibus ordinati stant juxta altare in duobus Filis.Rursum pag. 227 :
Prior diaconus cardinalis cum diaconis, subdiaconis, scriniariis et judicibus, descendit ante altare et facit duas acies seu Fila, unam ex una parte, et unam ex reliqua æqualiter dividendo.
Scutum coloris sereni cœli sive asuris, cum benda ejusdem coloris liliorum flosculis auri rutilantis seminata, cum duobus Filis sive tractis argenti.
Item unum alium flasconem de argento deauratum, cum pede quadro et circulis laboratis de opere Fili.
Filum aquæ, seu medium aquæ, in Statutis Alexandri II. Regis Scotiæ cap. 16. § 1. Charta Joannæ Comitissæ Flandr. ann. 1230. pro Marquetano Monasterio apud Buzelinum lib. 2. Gallo Flandr. cap. 30 :
Usque ad Filum aquæ, per quod navigium ducitur.Occurrit etiam apud Bractonum lib. 4. tr. 1. cap. 28. § 4. et in Consuetud.
de Menotou sur Cher, art. 21. et Burbonensi art. 341.
Secunda aqua navigare, in Annalibus Eginhardi ann. 826.
Unam pedicam terræ et dimidiam de Anserano, unum Filum Salinæ in pedica sanctæ Aureæ, et tres Filos Salinæ in pedica ultra Tiberim.Adde pag. 125. 136. 137. 140. Charta Benedicti PP. apud eumdem Ughellum tom. 1. pag. 136. 143 :
Et Filum Salinæ in integrum situm in 7. Filas. Item ei Baccanensi et in Genucula Fila novem, omnia Fila Salinarum, quæ ad vestrum Episcopium pertinere noscuntur.Ibidem :
Per fossatum ipsius vallis pergit a pede Fili Salinarum, concludente totum campum usque in pedicam, quæ vocatur Viscoli, et Piscina Galiarda concludente ipsam pedicam, quæ sunt Fila 30. et pergente juxta Fila, quæ stant, etc.
Item Guinisius Negotians et Saxa jugalis ejus dederunt Filum Salinæ in pedica veteri.Ibid. col. 421 :
In portu Ostiæ tenet Stephanus Presbyter terras et vineas et Fila in Saline et in Colline similiter.
Bonnet:
Quandam domum cum curtili de retro, prout se extendit tendendo Directo Filo a dicto curtili ad corserias villæ Thossiaci.
Tollensque manu sua de pallio suo Filum, projecit in terram, et dixit : Ecce in testimonium perfectæ remissionis Filum de pallio meo projicio in terram, ut cunctis pateat, quod pristina deinceps annulletur inimicitia.Vide Vestire.
fīlum ī, n
- a thread, string: Caeca regens filo vestigia, V.: deducens pollice filum, O.: Candelae, wick, Iu.: tineae, O.: sororum trium, the thread of fate, H., V., O.—Prov.: Omnia sunt hominum tenui pendentia filo, i. e. are precarious, O.—A fillet of wool (on a priest's cap), priest's fillet: capite velato filo, L.—A string, cord, filament, fibre: lyrae, O.: croci, i. e. stamen, O.: Fila sectivi porri, shreds, Iu.—Fig., of speech, texture, sort, quality, nature, style: munusculum crasso filo, of coarse texture: argumentandi tenue: tenui deducta poëmata filo, H.: orationis tuae.
-
…domus et inextricabilis error ; magnum reginae sed enim miseratus amorem Daedalus ipse dolos tecti ambagesque resolvit, caeca regens filo vestigia. Tu quoque magnam partem opere in tanto, sineret dolor, Icare, haberes. Bis conatus erat…
Vergil, Aeneid
-
…LIBER PRIMUS Quamquam te, Marce fili, annum iam audientem Cratippum, idque Athenis, abundare oportet praeceptis institutisque philosophiae propter summam et doctoris auctoritatem et…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…Tiburti forte cum adsedissemus ego et Brutus filius, Tiburtem fundum requirebat ; Brutum autem, hominem sapientem, quod fili nequitiam videret, quae praedia ei relinqueret testificari voluisse dicebat. quod si potuisset honeste scribere se in balneis cum…
Cicero, pro Cluentio
-
…, qui supposita persona falsum testamentum obsignandum curaverit, qui eum cuius nomine id obsignatum est interfecerit, qui avunculum fili sui in servitute ac vinculis necaverit, qui municipes suos proscribendos occidendosque curaverit, qui eius uxorem quem occiderat in…
Cicero, pro Cluentio
-
…Nos autem ate potius. quamquam etiam ab istis saepe quaesivi et audivi non invitus equidem, sed aliud quoddam filum orationis tuae. SCAEVOLA. Tum magis id diceres, Fanni, si nuper in hortis Scipionis, cum est…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…nemo umquam unici fili mortem magis doluerit quam ille maeret patris. et quidem etiam ad famam Ser. Sulpici fili arbitror pertinere ut videatur honorem debitum patri praestitisse. quamquam nullum monumentum clarius Ser. Sulpicius relinquere potuit quam effigiem…
Cicero, Philippicae
-
…pontifices nego istam adoptionem pontificio iure esse factam primum quod eae vestrae sunt aetates ut is qui te adoptavit vel fili tibi loco per aetatem esse potuerit, vel eo quo fuit deinde quod causa quaeri solet adoptandi, ut et…
Cicero, de Domo sua
-
…optimum atque innocentissimum flagitat ; non ex litibus aestimatis tuis pecuniam domum, sed ex tua calamitate cineri atque ossibus fili sui solacium vult aliquod reportare. hic tam grandis natu Eubulida hoc tantum exacta aetate laboris itinerisque suscepit, non…
Cicero, in Verrem
-
…convivae, consiliarii, conscii, socii verbum facere non audent. in qua curia statua tua stabat et nuda fili, in ea nemo fuit, ne quem nudus quidem filius nudata provincia commoveret. atque etiam hoc me docent…
Cicero, in Verrem
-
…isdem de hominibus nullo adhibito non dicam viro, ne colonum forte adfuisse dicatis, sed bono viro, in fili caput quaestionem habere conata es an hoc dicitis mihi enim venit in mentem quid dici possit, tametsi adhuc non…
Cicero, pro Cluentio