audio
audio, to hear
no one ever heard him complaining
I often heard the elders say this
- I.A In gen.
- a Aliquid: auribus si parum audies terito cum vino brassicam, etc., Cato R. R. 157 fin.: ubi molarum strepitum audibis maximum, Enn. ap. Non. l. l. (Com. v. 7 Vahl. p. 153): verba, Plaut. Poen. 1, 2, 97 (306); Vulg. Gen. 24, 30: quae vera audivi, taceo, Ter. Eun. 103: Mane, non dum audīsti, Demea, Quod est gravissumum, id. Ad. 467: vocem, id. Hec. 517: vera an falsa, id. And. 922: mixtos vagitibus aegris Ploratus, Lucr. 2, 579: voces, Verg. A. 4, 439; Hor. C. 3, 7, 22; Vulg. Gen. 3, 8; ib. Matt. 2, 18: strepitus, Verg. A. 9, 394: sonitum, Hor. C. 2, 1, 31: haec, id. ib. 3, 27, 51: aquas, Ov. Am. 3, 11, 30: gemitus, id. M. 7, 839; Vulg. Exod. 2, 24: ait se omnia audivisse, Titinn. ap. Macr. S. 2, 12: ut quod te audīsse dicis numquam audieris, Cic. de Or. 2, 70, 285: Nihil enim habeo praeter auditum, id. Off. 1, 10, 33: quod quisque eorum de quāque re audierit, Caes. B. G. 4, 5: Hac auditā pugnā maxima pars sese Crasso dedidit, id. ib. 3, 27: Auditis hostium copiis respicerent suum ipsi exercitum, Liv. 42, 52, 10: quod cum audīsset Abram, Vulg. Gen. 14, 14: auditis sermonibus, ib. 4 Reg. 22, 19; ib. Heb. 4, 3: clangorem tubae, ib: Isa. 18, 3: symphoniam, ib. Luc. 15, 25: animal, ib. Apoc. 6, 3; 6, 5 al. persaep.
- b Constr., the person from whom one hears or learns any thing, with ex (so most freq.), ab, de, acc. and part., acc. and inf., cum or dum.
- α With ex: verbum ex aliquo, Ter. Heaut. 1031; so id. And. 302; 927; id. Eun. 114; id. Hec. 550; id. And. 534: audivi ex majoribus natu hoc idem fuisse in P. Scipione Nasicā, Cic. Off. 1, 30, 109: hoc ex aliis, id. Att. 5, 17: ex obviis, Liv. 28, 26; so Suet. Caes. 29; id. Dom. 12 al.. saepe audivi ex majoribus natu mirari solitum C. Fabricium etc., Cic. Sen. 13, 43; so Suet. Claud. 15.—
- β With ab: a quibus cum audisset non multum superesse munitionis, Nep. Them. 7, 2.—
- γ With de: equidem saepe hoc audivi de patre et de socero meo, i. e. from his mouth, Cic. de Or. 3, 33, 133; so id. Off. 3, 19, 77; id. Brut. 26, 100.—
- δ With acc. and part. pres. (cf. Zumpt, Gr. § 636): ut neque eum querentem quisquam audierit neque etc., Nep. Timol. 4, 1; so Suet. Calig. 22; Cat. 9, 6; 61, 125; 67, 41 al.—
- ε With acc. and inf.: mihi non credo, quom illaec autumare illum audio, Plaut. Am. 1, 1, 260 (412): Audin (eum) lapidem quaeritare? id. Capt. 3, 4, 70 (602): erilem filium ejus duxisse audio Uxorem, Ter. Phorm. 39; 289: saepe hoc majores natu dicere audivi, Cic. Mur. 28: Gellius audierat patruom objurgare solere, Cat. 74, 1; Verg. A. 1, 20; 4, 562: audiet cives acuisse ferrum, Audiet pugnas juventus, Hor. C. 1, 2, 21 sq.: audire videor pios Errare per lucos, id. ib. 3, 4, 5. —Hence also pass. with nom. and inf. (cf. Zumpt, Gr. § 607): Bibulus nondum audiebatur esse in Syriā, was said, Cic. Att. 5, 18; so Caes. B. G. 7, 79.—
- ζWith cum or dum (cf. Zumpt, Gr. § 749): id quidem saepe ex eo audivi, cum diceret sibi certum esse, Cic. de Or. 2, 33, 144: quis umquam audivit, cum ego de me nisi coactus ac necessario dicerem? id. Dom. 35; so id. Brut. 56; id. Fin. 5, 19, 54; id. de Or. 1, 28, 129; 1, 2, 99; Plin. Ep. 7, 24, 5: auditus est certe, dum ex eo quaerit, Suet. Dom. 4. —Diff. from the preced. constr. with de is audire de aliquo (aliquid); more freq. in pass. sense, to hear any thing concerning any one: de psaltriā hac audivit, Ter. Ad. 451: illos etiam convenire aveo, de quibus audivi et legi, Cic. Sen. 23, 83; so id. Att. 7, 20; id. Ac. 2 (Luc.), 2, 4; cf.: aliquid in aliquem, to hear something against, something bad of any one, id. de Or. 2, 70, 285 al.—
- B In conversation.
- α Audi, as a call to gain attention, hear, attend, give ear, listen, = hoc age: audi cetera, Plaut. Trin. 2, 4, 127 (528): audi heus tu, id. ib. 4, 3, 52 (1059): Dorio, audi, obsecro, Ter. Phorm. 485: Hoc audi, id. And. 590; 660: Quin tu audi, Plaut. Bacch. 2, 3, 42 (276): quin tu hoc audi, Ter. And. 346.—
- β Audis or audin = audisne? do you hear? atque audin? Plaut. Trin. 3, 3, 70 (798): Equidem deciens dixi: Et domi [nunc] sum ego, inquam, ecquid audis? id. Am. 2, 1, 27 (577); id. Trin. 3, 2, 91 (717): Heus, audin quid ait? Quin fugis? id. Capt. 3, 4, 60 (592): cura adversandum atque audin? quadrupedem constringito, Ter. And. 865; 299: Audin tu? Hic furti se adligat, id. Eun. 809: Audin quid dicam? id. Hec. 78.—
- c Audito, with a clause for its subject, as abl. absol. in the histt., upon the receipt of the news that, at the tidings that: audito, Q. Marcium in Ciliciam tendere, when news came that Q. Marcius etc., Sall. H. Fragm. ap. Prisc. p. 1130 P.: audito Machanidam famā adventūs sui territum refugisse Lacedaemonem, Liv. 28, 7: audito venisse missu Agrippinae nuntium Agerinum, Tac. A. 14, 7.—
- II Esp.,
- A.1 In a pregnant signif., to listen to a person or thing, to give ear to, hearken to, attend: etsi a vobis sic audior, ut numquam benignius neque attentius quemquam auditum putem, Cic. Clu. 23, 63; so id. de Or. 1, 61, 259: sed non eis animis audiebantur, qui doceri possent, Liv. 42, 48; 1, 32; 5, 6: ut legationes audiret cubans, Suet. Vesp. 24; id. Caes. 32; id. Ner. 22; 23; Vulg. Job. 11, 2; ib. Psa. 33, 12; ib. Matt. 10, 14; ib. Heb. 3, 7 al.—
- 2 Aliquem, of pupils, to hear a teacher, i. e. to receive instruction from, to study under: te, Marce fili, annum jam audientem Cratippum, Cic. Off. 1, 1, 1: Jam Polemonem audiverant adsidue Zeno et Arcesilas, id. Ac. 1, 9, 34; so id. N. D. 1, 14, 37; 3, 1, 2; id. Fat. 2, 4: Diogenes venientem eum, ut se extra ordinem audiret, non admiserat, Suet. Tib. 32; id. Gram. 10, 20 al.—Absol.: possumne aliquid audire? (i. e. will you communicate something to me?) tu vero, inquam, vel audire vel dicere, Cic. Fat. 2, 3: ponere aliquid, ad quod audiam, volo, id. ib. 2, 4.—
- 3 De aliquā re or aliquid, aliquem, of judges, to listen or hearken to, to examine: nemo illorum judicum clarissimis viris accusantibus audiendum sibi de ambitu putavit, Cic. Fl. 39, 98: de capite, Sen. Ben. 2, 12 al. —Trop.: de pace, Liv. 27, 30: dolos, Verg. A. 6, 567: nequissimum servum, Suet. Dom. 11; so id. Aug. 93; id. Tib. 73; id. Claud. 15; id. Dom. 14; 16; Dig. 11, 3, 14 fin.; 28, 6, 10; 39, 2, 18 et saep.—
- 4 Of prayer or entreaty, to hear, listen to, lend an ear to, regard, grant: in quo di immortales meas preces audiverunt, Cic. Pis. 19: Curio ubi ... neque cohortationes suas neque preces audiri intellegit, Caes. B. C. 2, 42: velut si sensisset auditas preces, Liv. 1, 12: audivit orationem eorum, Vulg. Psa. 105, 44: audisti verba oris mei, ib. ib. 137, 1: Audiat aversā non meus aure deus, Tib. 3, 3, 28: audiit et caeli Genitor de parte serenā Intonuit laevum, Verg. A. 9, 630: minus audientem carmina Vestam, Hor. C. 1, 2, 27; 4, 13, 1: audivit Dominus, Vulg. Psa. 29, 11 al.—Also aliquem, to hear one, to grant his desire or prayer: puellas ter vocata audis, Hor. C. 3, 22, 3; so id. C. S. 34; 35: Ferreus orantem nequiquam, janitor, audis, Ov. Am. 1, 6, 27; id. M. 8, 598 al.: Audi nos, domine, Vulg. Gen. 23, 6; 23, 8: semper me audis, ib. Joan. 11, 42.—
- B Aliquem, aliquid, or absol. audio, to hear a person or thing with approbation, to assent to, agree with, approve, grant, allow: nec Homerum audio, qui Ganymeden ab dis raptum ait, etc., Cic. Tusc. 1, 26, 65: Socratem audio dicentem cibi condimentum esse famem, sed qui ad voluptatem omnia referens vivit ut Gallonius, non audio, id. Fin. 2, 28, 90; id. de Or. 1, 15, 68; 3, 28, 83; id. Marcell. 8, 25: audio (I grant it, well, that I agree to, that is granted): nunc dicis aliquid, quod ad rem pertineat, id. Rosc. Am. 18 fin.; id. Verr. 2, 2, 59; 2, 5, 27: non audio, that I do not grant, id. ib. 2, 3, 34.—
- C To hear, to listen to, to obey, heed; orig. and class. only with acc., but also with dat.—
- a With acc.: tecum loquere, te adhibe in consilium, te audi, tibi obtempera, Cic. Fam. 2, 7, 2; id. N. D. 1, 20, 55: ne ego sapientiam istam, quamvis sit erudita, non audiam, id. Phil. 13, 3, 6: si me audiatis, priusquam dedantur, etc., Liv. 9, 9: Non, si me satis audias, Speres etc., Hor. C. 1, 13, 13; 4, 14, 50; id. Ep. 1, 1, 48: patris aut matris imperium, Vulg. Deut. 21, 18 al.—Poet. transf. to inanimate things: neque audit currus habenas, heeds, Verg. G. 1, 514; so Claud. Cons. Mall. Theod. 187 (cf. Hor. Ep. 1, 15, 13: equi frenato est auris in ore; and Pind. Pyth. 2, 21: ἅρματα πεισιχάλινα): nec minus incerta (sagitta) est, nec quae magis audiat arcum, which better heeds the bow, Ov. M. 5, 382: teque languenti manu Non audit arcus? Sen. Herc. Oet. 980; so Stat. Th. 5, 412; Luc. 3, 594; 9, 931; Sil. 14, 392. —;
- b With dat.: nam istis qui linguam avium intellegunt, magis audiendum censeo, Pac. ap. Cic. Div. 1, 57, 131 (B. and K. isti): sibi audire, Ap. Apol. p. 326, 34; so, dicto audientem esse, to listen to one's word, to be obedient to one's word, to obey (not in Ter.): dicto sum audiens, I obey, Plaut. Pers. 3, 1, 71 (399); id. Trin. 4, 3, 55 (1062); id. As. 3, 1, 40 (543); id. Men. 2, 3, 89 (439): qui dicto audientes in tantā re non fuisset, Cic. Deiot. 8, 23; sunt illi quidem dicto audientes, id. Verr. 2, 1, 88: quos dicto audientes jussi, id. ib. 2, 5, 104.—And, on account of the signif. to obey, with a second personal dat.: dicto audientem esse alicui, to obey one (freq. and class.); cf. Stallb. ad Rudd. Gr. II. p. 124, n. 38: vilicus domino dicto audiens sit, Cato R. R. 142: si habes, qui te audiat; si potest tibi dicto audiens esse quisquam, Cic. Verr. 2, 1, 44; 2, 4, 12; 2, 5, 32; id. Phil. 7, 2: dicto audiens fuit jussis absentium magistratuum, Nep. Ages. 4, 2; id. Lys. 1, 2; id. Iphicr. 2, 1: interim Servio Tullio jubere populum dicto audientem esse, Liv. 1, 41; 4, 26; 29, 20; 41, 10 al.—Once pleon. with oboedio: ne plebs nobis dicto audiens atque oboediens sit, Liv. 5, 3.—
- D To hear thus and thus, i. e. to be named or styled somehow (as in Gr. ἀκούω; and in Engl. to hear, as Milton: Or hear'st thou rather pure ethereal stream, P. L. III. 7); and with bene or male (as in Gr. καλῶς or κακῶς ἀκούειν; cf. Milton: For which Britain hears ill abroad, Areop.; and Spenser: If old Aveugles sonnes so evil hear, F. Q. I. 5, 23), to be in good or bad repute, to be praised or blamed, to have a good or bad character: benedictis si certāsset, audīsset bene (Bene audire est bene dici, laudari, Don.), Ter. Phorm. 20: tu recte vivis, si curas esse quod audis, Hor. Ep. 1, 16, 17: rexque paterque Audisti coram, id. ib. 1, 7, 38; so id. S. 2, 6, 20; Ter. Hec. 600; id. Phorm. 359; Cic. Att. 6, 1; id. Fin. 3, 17, 57; id. Leg. 1, 19; Nep. Dion, 7, 3: Ille, qui jejunus a quibusdam et aridus habetur, non aliter ab ipsis inimicis male audire quam nimiis floribus et ingenii afluentia potuit, Quint. 12, 10, 13 al.—In a play upon words: erat surdaster M. Crassus; sed aliud molestius quod male audiebat, Cic. Tusc. 5, 40, 116; so, minus commode: quod illorum culpā se minus commode audire arbitrarentur, id. Verr. 2, 3, 58.—
- E As it were to hear, to hear mentally, i. e. to understand, to supply, something (later subaudio): cum subtractum verbum aliquod satis ex ceteris intellegitur, ut, stupere gaudio Graecus. Simul enim auditur coepit, is understood, is to be supplied, Quint. 9, 3, 58; 8, 5, 12.
- —Hence, audĭens, entis, P. a. subst.
- A (Acc. to II. A.) A hearer, auditor ( = auditor, q. v., or qui audit, Cic. Brut. 80, 276): ad animos audientium permovendos, Cic. Brut. 23, 89; 80, 279: cum adsensu audientium egit, Liv. 21, 10 al.—Hence, in eccl. Lat., a catechumen, Tert. Poen. 6.—
- B (Acc. to II. C.) With the gen.: tibi servio atque audiens sum imperii, a hearer of, i. e. obedient to, your command, Plaut. Truc. 1, 2, 25 (119).
II) etwas hören = etwas mit dem Gehör od. (im weitern Sinne) durch Hörensagen od. Lektüre vernehmen, A) im allg.: a) m. Ang. was? od. wen? od. wovon? man hört, α) durch Acc.: vocem alcis, Plaut. (vgl. tum sapientiae vocem audire videar, Cic.): visi audire vocem, sie glaubten eine St. zu hören, Liv.: miseram me, quod verbum audio? Ter.: neque enim novi quicquam audieram, Cic.: quidnam audio? Ter.: quem ego hic audio? Ter. – omnes civiles dissensiones, non solum eas, quas audistis (von denen ihr gehört habt), sed eas, quas vosmet ipsi meministis atque vidistis, Cic.: Romanorum audivere, non sensere arma, Iustin.: u. so aud. clamorem, Caes.: galli cantum, Cic.: adventum eius, Curt.: saepe eadem et graviter, dasselbe eindringlich zu hören bekommen, Ter. – im Passiv durch Nom., man hört von etw. od. von jmd. (s. Nipp. Tac. ann. 4, 23), eo ipso die auditam esse eam pugnam ludis Olympiae memoriae proditum est, Cic.: missis levibus copiis, quae ex longinquo in maius audiebantur, die das Gerücht aus der Ferne vergrößerte, Tac.: legionum seditio audita est aliquando, Tac.: Iulius Largus nondum mihi visus ac ne auditus quidem, Plin. ep.: m. Dat. (von), exclamat, ita ut populo patribusque audita vox pariter sit, Liv. 8, 6, 4: u. im Abl. absol., hāc auditā pugnā, Caes.: auditis hostium copiis, Liv.: auditā mutatione principis, Tac. – m. dopp. Acc., te, ut spero, propediem censorem audiemus, Cic.: aud. alqm querentem, gloriantem, klagen, sich rühmen hören, Nep.: im Passiv m. dopp. Nom., tantum Camillus auditus imperator terroris intulerat, Liv.: occupaverat animus prior auditus, der, von dem man zuerst gehört hat, Tac.: hominum clamor, tubarum sonus multiplex auditur (wird als ein vielfaches gehört = vervielfältigt sich), Iustin. – u. im Passiv m. Dat. pers., cui non sunt auditae Demosthenis vigiliae? wem sind nicht zu Ohren gekommen die N. des D. = wer hat nicht gehört von den N. des D.? Cic. Tusc. 4, 44. – Partic. Perf. subst., auditum, ī, n., das Hörensagen, das Gerücht, quin ego, cum peribat, vidi, non ex audito arguo, Plaut.: nihil habeo praeter auditum, Cic.: audito fuit eruditior, Vell. – β) durch Acc. u. Infin.: tintinnire ianitoris impedimenta audio, Afran. fr.: saepe hoc maiores natu dicere audivi, Cic.: se patrem suum audisse dicere mit zweitem Akk. u. Infin., Sempr. Asell. fr.: audiet cives acuisse ferrum, Hor.: et ego regem nostrum Cluilium causam huiusce esse belli audisse videor, ich glaube gehört zu haben, Liv.: cum Augustum Caesarem se ipsum in thorace linteo scriptum legisse audissem, den Aug. Cäsar sagen gehört hatte, Liv. 4, 20, 7: u. so (bei den Histor.) Abl. absol. audito, auf die erhaltene Nachricht, daß usw., zB. audito Q. Marcium regem pro consule per Lycaoniam cum tribus legionibus in Ciliciam tendere, Sall. fr.: audito Machanidam refugisse Lacedaemonem, Liv. – im Passiv m. Nom. u. Infin., Bibulus nondum audiebatur esse in Syria, Cic. – γ) durch Acc. u. Partic.: non eum querentem quisquam audivit, Nep.: idque Socratem audio dicentem, Cic.: ut audivi Phameam mortuum, Cic.: nec ob id quemquam fulmine ictum audimus, Liv. – δ) durch indir. Fragesatz, zB. audin tu, hic quid ait? Ter.: audire volo si est, quem exopto, Acc. fr.: volo tamen audire (ich bin doch neugierig zu hören), quid sit, propter quod etc., Liv.: u. so quid igitur est? inquit; audire enim cupio, quid non probes, Cic.: audio quibus dis violatis expiatio debeatur, Cic.: velut patienter audiret, quis (= quibus) Clitus obterebat laudes eius, Curt.: ubi audivit rex, unde essent, Cic. – u. durch einen Satz m. quod (daß), Cic. Verr. 3, 80: m. ut (wie), Tac. hist. 1, 37. – ε) durch eine Umschr. m. cum od. dum, zB. saepe soleo audire Roscium, cum ita dicat etc., Cic.: auditus est certe, dum ex eo quaerit, Suet. – ζ) audio (ich bekomme zu hören, es heißt von mir) m. folg. dir. Rede: audies ›o virum fortem!‹ Cic. Tusc. 2, 32: audit continuo ›guis homo hic aut quo patre natus?‹ Hor. sat. 1, 6, 29. – u. audio alqm (ich höre jmd. sagen) m. folg. dir. Rede, quam multas matres audivi illo tempore ›quidnam volui, quae peperi?‹ Sen. contr. 2, 5 (13), 3: ut audivi veterem convivam ›hic nescio quid boni debet esse‹, Petron. 33, 8. – b) m. Ang. wovon? = worüber? durch de u. Abl., illos, de quibus audivi et legi, Cic.: multa falsa de me audierunt, multa ad eos improbi detulerunt, Cic.: quod quisque eorum de quaque re audierit aut cognoverit, Caes.: rescripsi epistulae maximae; audi (brieflich) nunc de minuscula, Cic.: nihildum de reditu Caesaris audiebatur, es verlautete noch nichts über usw., Cic. – c) m. Ang. woher? = von wem? durch Advv., unde quidque auditum dicant, Plaut. trin. 218: is, unde te audisse dicis, Cic. de or. 2, 285. – od. durch die Praepp. ab, ex od. de m. Abl. (s. Madvig Cic. de fin. 1, 39. p. 81), laeti et audiere ab novo duce novum consilium, Liv.: e Davo audivi, Ter.: audivi a od. ex maioribus natu m. folg. Acc. u. Infin., Cic.: quando hoc quisquam ex te (aus deinem Munde), Caesar, audivit? Cic.: saepe ex eo (aus seinem Munde) audivi, Cic.: non hoc nunc primum audit privatus de amico, reus ab accusatore, Cic.: quid est quod audivi de Bruto? Cic.: cum de te ex te ipso audiebam (durch briefliche Mitteilung), Cic. – quid ego ex te audio? u. quod facinus od. scelus ex te audio u. dgl., oft bei Plaut. (s. C. F. W. Müller Nachtr. zur plautin. Pros. S. 99 u. 117). – d) m. Ang. woher? = von wo aus? noctu audita (est) ex delubro vox, abstinerent manus, Liv. 29, 18, 16: iamque e Macedonum castris signorum concentus et totius exercitus clamor audiebatur, Curt. 7, 11 (43), 25: armorum crepitus et tubae sonitus auditos e caelo, Plin. 2, 148. – e) m. Ang. gegen wen? durch in m. Akk., quod se in eum audisse dixisset, weil er behauptet hätte, etwas Nachteiliges über ihn gehört zu haben, Cic. de or. 2, 285. – f) absol.: mane audi, Pacuv. fr.: se non audivisse (habe es nicht gehört), sed vidisse dicit, Cic.: audivi (ich habe es gehört) et credo, Ter.: recte audivisti, Plaut.: ut audio, ut audimus (parenthet.), Cic. u. Liv.: ades, audi paucis (mit wenigen Worten), Ter.: audi (schriftlich) nunc ad omnes (epistulas), Cic.
B) insbes.: a) hören, anhören, α) eine vortragende Pers., eine vorgetragene Mitteilung, audire alqm facile, Cic.: alqm lubenter studioseque, Cic.: alqm diligenter, Quint.: alqm attentissime, Cic.: a vobis sic audior, ut numquam benignius neque attentius quemquam auditum putem, Cic.: Rhodii cum silentio auditi sunt, Liv.: cum audiretur silentio M. Caelius tribunus plebis, Cic.: auditus est magno silentio, Cic.: quidquid tribunus plebis loquitur assuestis ae qui audire, Liv.: ne in senatu quidem ae quis auribus audiebatur, Liv.: non secundis auribus patrum auditus est consul, Liv.: eam sententiam haud ae quioribus animis quam ipsorum quondam postulatum Latinorum patres audierunt, Liv.: id Philotas haud iniquo animo audiebat, Curt.: litterae consulum ingenti laetitiā et in curia et in contione auditae, Liv.: ubi (Cicero) eo ipso anno adversus Antonium (als er seine Rede gegen A. hielt) cum admiratione eloquentiae auditus fuerat, Liv. fr. 48 H. (50 W.): m. Dat. (von), auctores signa relinquendi et deserendi castra non uni aut alteri militi sed universis exercitibus palam in contione audiuntur, Liv. 5, 6, 14. – v. Richter, anhören, vernehmen, verhören, aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus, Caes.: cum de vinculis educitur audiendus, Amm.: audire de ambitu, Cic.: servum, Suet.: dolos, Verg. – v. Schüler od. Zuhörer, jmd. hören, jmds. Vorträge besuchen u. etw. vortragen hören, über etw. einen Vortrag hören, Zenonem audivisse, Cic.: Polemonem audivisse assidue, Cic.: alqm Romae, Quint.: annum iam audire Cratippum, Cic.: cotidie ad audiendum alqm ventitare, Plin. ep.: audivi Metrodorum, cum de his ipsis rebus disputaret, Cic. – u. ponere iubebam de quo quis audire vellet, Cic.: ponere aliquid, ad quod audiam, volo, Cic. – v. Fürsten, jmdm. Audienz geben, legationes, Suet. Vesp. 24. – β) eine Bitte usw., eine bittende Person hören, anhören, ihr Gehör schenken, sie erhören, bes. v. der Gottheit, alcis preces, Cic.: alcis vota, Hor.: puellas, Hor.: orantem, Ov. – γ) auf eine Pers. od. Sache, die eine Behauptung, einen Einwurf vorbringt od. enthält, beistimmend hören, ihr Glauben schenken, beistimmen (s. Meißner Cic. Tusc. 1, 65), nec Homerum audio, qui ait etc., Cic.: si vos audire vellemus, Cic.: si fabulas audire volumus, Cic.: u. absol., in der Formel audio, das läßt sich hören, ich glaube es schon, Plaut. u. Cic.: non audio, davon will ich nichts hören, Cic.: nil audio, ich will von nichts hören (will von keinem Einwand wissen), Ter. Vgl. Ruhnken Ter. Andr. 3, 3, 20 u. Ter. eun. 2, 3, 79. die Auslgg. zu Cic. Tusc. 2, 46. Bünem. Lact. 7, 3, 13. – δ) auf eine warnende, mahnende Pers. usw. Folge leistend hören, ihr Gehör geben, sie beachten, ihr Folge leisten, sich ihr fügen, m. Acc.: alqm amicissime monentem, Cic.: sapientiam, Cic.: te audi, tibi obtempera, Cic. – v. lebl. Subjj., neque audit currus habenas, Verg.: nec quae (sagitta) magis audiat arcum, Ov.: cornum maxime audit sorbus, carpinus etc., Plin. – m. Dat.: nam istis magis audiendum quam auscultandum censeo, Pacuv. fr.: improbo ac nefario homini ne auscultarent, sibi potius audirent, Apul. – u. so audiens sum m. Dativ, imperiis, Plaut. truc. 125. – in klassischer Prosa m. Dat. nur in der Formel dicto audientem esse, aufs Wort (auf den Befehl) hören, dem Befehle Folge leisten, gehorchen (Order parieren), dicto sum audiens, Plaut.: dicto me emit audientem, haud imperatorem sibi, zum Gehorchen, nicht zum Gebieten hat er mich sich angeschafft, Plaut.: non fore dicto audientes milites, Caes.: aut eos, quos misisset, non paruisse, aut qui dicto audientes in tanta re non fuissent, eos vinctos potius quam necatos, Cic. – u. dicto audientem esse alci, jmdm. aufs Wort gehorchen, jmds. Befehle Folge leisten, vilicus domino dicto audiens sit, Cato: si potest tibi dicto audiens esse quisquam, Cic.: dicto audiens fuit iussis absentium magistratuum, Nep.: ne plebs nobis dicto audiens atque oboediens sit, Liv. – b) (wie ἀκουω) sich nennen hören, α) m. einem Nom. od. Infin., so u. so genannt werden, für den u. den od. das gelten, Matutine pater, seu Iane libentius audis, Hor.: rexque paterque audisti, Hor.: si divini puelli haec mater audierit, Apul.: Cenchreae, quod oppidum audit nobilissimae coloniae Corinthiensium, Apul.: si curas esse quod audis, Hor.: quod montem fodisse audit Amphitryoniades, Catull. – β) m. Advv., bene audire (wie καλῶς ἀκούειν), gelobt werden, in gutem Rufe (wohl angeschrieben) stehen; Ggstz. male (selten graviter) audire (κακῶς ἀκούειν), getadelt (gescholten) werden, in üblem Rufe (schlecht angeschrieben) stehen, innocentes ergo et verecundi sunt, ut bene audiant et ut rumorem bonum colligant, Cic.: qui me idcirco putent bene audire velle, ut ille male audiat, Cic.: si erum insimulabis avaritiae, male audies, Ter.: erat surdaster M. Crassus, sed aliud molestius, quod male audiebat, Cic. – m. Ang. von seiten wessen? = bei wem? durch ab u. Abl., velle bene audire a parentibus, a propinquis, a bonis etiam viris, Cic. de fin. 3, 57. – m. Ang. wodurch? im Abl., quod illorum culpā se minus commode audire arbitrarentur, Cic. Verr. 3, 134: iterum falso crimine male audit, Sen. contr. 7, 1 (16), 8. – bei Spät. auch male audire in alqa (in bezug auf usw.), zB. in Maevia Galla nupta, Macr. sat. 2, 2, 6: in scortis, Ps. Quint. decl. 377 in. – c) übtr., als nachaug. gramm. t. t., α) etw. in dem u. dem Sinne hören, d.i. verstehen, ut Vulcanum pro igne vulgo audimus, Quint. 8, 6, 24: sic enim auditur ut depugnares, Quint. 8, 5, 12: hoc pro pleno atque perfecto auditur, Gell. 5, 8, 4: ut sic audias ›subruptum‹, tamquam ›certamen erit‹, Gell. 17, 7, 8. – u. β) (wie das spätlat. subaudio) etwas mithö ren = im Gedanken ergänzen, simul enim auditur coepit, Quint. 9, 3, 58. – ➳ Ältere Form des Futur. audibo, Enn. tr. 277 (218): audibis, Enn. com. 4 (7). Caecil. com. 24 u. 113. Plaut. capt. 619 u.a.: zsgzg. Formen (vgl. Georges, Lexik. d. lat. Wortf. S. 81 u. 82) audibat, audibant, Ov. fast. 3, 507. Catull. 84, 8: audin (= audisne), Plaut. mil. 1313. Ter. Andr. 865: Perf. audit, Prop. 4, 9, 39. Sen. contr. 2, 2, 8; 9, 4, 4 u. 10, 1, 13. Suet. Vesp. 19, 2. Tert. ad nat. 1, 7. Corp. inscr. Lat. 3. no. 37, 38, 39 u.a.: ganz gew. (s. Quint. 1, 6, 17) audisse, zB. Plaut. truc. 575. Ter. eun. 115: audisti, Ter. heaut. 685: auditin (= audivistine), Plaut. Pseud. 172: audistis, Ter. Phorm. 349: audisset, ibid. prol. 20. – audivistin (= audivistine), Plaut. Amph. 748 u. 752. – Im Bibellatein in versch. Bedeutungen m. Genet. konstr., s. Rönsch Itala p. 438.
➳ fut. arch. audibo, audibis Enn. Scen. 315 ; 373 ; Pl. Capt. 619 ; Pœn. 310 || impf. audibat, audibant Ov. F. 3, 507 ; Catul. 84, 8 || audin = audisne Pl. Mil. 1313 ; Ter. Andr. 865 ; auditin = auditisne Pl. Ps. 172 || pf. audit Prop. 4, 9, 39 ; Sen. Rhet. Contr. 2, 2, 8 ; 9, 4, 4 ; 10, 1, 13 ; Suet. Vesp. 19, 2 ; souvent audisse ; audisti Ter. Haut. 685 ; audistis Ter. Phorm. 349 ; audisset Ter. Phorm. 20 ; audivistin = audivistine Pl. Amph. 748 ; 752.
- 1. (kunnen) horen; ➤ audiendi sensus gehoor(zin); clarissime ~; apertis atque integris et oculis et auribus nec videre nec ~;
- 2. horen, vernemen, gewaarworden (m. acc.; acc. en ptc.; aci.; afh. vr.; van iem.: ab, ex, de) [clamorem; adventum eius; alqm querentem iem. horen klagen; alqm gloriantem iem. horen opscheppen]; ➤ id Socratem audio dicentem (Cic.); saepe hoc maiores natu dicere audivi;
- 3. aan-, toehoren, luisteren;
- 4. studeren bij, les hebben van; ➤ Athenis Cratippum, in astrologia Sulpicium audivimus;
- 5. verhoren, ondervragen [audientibus iudicibus];
- 6. verhoren, inwilligen (alqm of preces alcis);
- 7. gehoorzamen, volgen, zich voegen naar; ➤ dicto (abl.) audientem esse alci iems. bevelen opvolgen; dicto audiens fuit iussis (dat.) absentium magistratuum;
- 8. gelden; ➤ si curas esse quid audis waarvoor je doorgaat; bene, male ~ een goede, slechte naam hebben;
- 9. toegeven, begrijpen; ➤ ‘istum exheredare in animo habebat’. ‘Audio’.;
- 10. gelijk geven, geloof hechten aan, instemmen met (m. acc.) [Homerum; vos; fabulas];
- 11. (Suet.) audiëntie verlenen (m. acc.) [legationes]; / pf.vormen vaak sync.: audīstī, audīsse(m); arch. en poët. fut.: audībō; impf.: audībam.
聽見。聽。順。以人爲師。人呌。審。— preces 聽求。 Dicto audiens tibi sum 吾從爾命。 Non audit currus habenas 車馬不顺羈絡。 Ille Zenonem audivit 彼昔爲寒諾門生。— ab eo 聽其言曰。— de eo 聽其名聲。Bene — ab omnibus 衆人讚彼。Cura esse quod audis 愼爾行爲和爾名聲。Rex audisti 人已稱爾爲王。Nec Homerum audio 吾亦不信何默羅。Audit mens divina de singulis 天主知各人。Ille audit pater 人稱其爲父。 Audire de capite 審死罪。
Suggest a Translation
See an image
- 2 AV-, to hear: quae vera audivi, taceo, T.: verbum ex te, T.: de te ex te, your account of yourself: ista de maioribus: ab ipso, H.: eum querentem, N.: hoc maiores natu dicere: a maioribus natu mirari solitum, etc.: Audiet civīs acuisse ferrum, H.: Bibulus nondum audiebatur esse in Syria: Cur ita crediderim audi, H.: audi Quid ferat, H.: id ex eo audivi, cum diceret, etc.: de Psaltriā hac audivit, T.: illos de quibus audivi: quin tu hoc audi, listen, T.: audin' (for audisne?), do you hear?T.—Supin. acc.: vocat (me) hic auditum scripta, H.—Supin. abl.: O rem auditu crudelem.—P. pass.: cui non sunt auditae Demosthenis vigiliae: non uni militi sed universis audiuntur, L.: Audita arboribus fides, H.: auditi advertitis cursum, already known by report, V.—Subst: nihil habeo praeter auditum, hearsay: refert audita, what he had heard, O.—To listen to, give attention to: etsi a vobis sic audior, ut, etc.: audi, Iuppiter, et tu, Iane, L.—To hear, be taught by, learn from: te annum iam audientem Cratippum: audiendum sibi de ambitu, i. e. must examine the charge: de pace audisse, entertained proposals, L.: dolos, investigate, V.— To listen to, lend an ear, regard, hear, grant: di meas preces audiverunt: neque preces audiri intellegit, Cs.: si sensisset auditas preces, L.: Audiit et genitor Intonuit, V.: puellas Ter vocata audis, H.—To hear with assent, accept, agree with, approve, yield to, grant, allow: fabulas: tum id audirem, si, etc., I would assent to it, if, etc.: audio, nunc dicis aliquid, granted: non audio, I do not admit it.—To obey, heed: sapientiam: me, L.: te tellus audit Hiberiae, H.: neque audit currus habenas, V.— In the phrase, dicto audiens esse, to obey: sunt illi quidem dicto audientes: dicto audientes in tantā re: dicto audiens esse huic ordini: Tullio iubere populum dicto audientem esse, L.: dicto audiens fuit iussis, N.—To be called, be named, reported, regarded: si curas esse quod audis, H.: Id audire, to bear that name, V.: bene audire velle, to be praised: bene a parentibus: male audies, you will be in bad repute, T.: insuetus male audiendi, N.: minus commode audire, i. e. to be injured in reputation.
-
…non fore dicto audientes neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua…
Julius Caesar, Gallic War
-
…immortalibus optabo, Quirites, invidiae meae relevandae causa ut L. Catilinam ducere exercitum hostium atque in armis volitare audiatis, sed triduo tamen audietis ; multoque magis illud timeo ne mihi sit invidiosum aliquando quod illum emiserim potius quam…
Cicero, in Catilinam
-
…vigiliis esse munitam nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas quod ; non ; ego non modo audiam sed etiam videam planeque sentiam. recognosce mecum tandem noctem illam superiorem ; iam intelleges multo me vigilare acrius ad…
Cicero, in Catilinam
-
…invidiae meae relevandae causa ut L. Catilinam ducere exercitum hostium atque in armis volitare audiatis, sed triduo tamen audietis ; multoque magis illud timeo ne mihi sit invidiosum aliquando quod illum emiserim potius quam quod eiecerim. sed cum…
Cicero, in Catilinam
-
…Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…subministrare, iamque esse in agris frumenta matura ; de itinere ipsos brevi tempore iudicaturos. Quod non fore dicto audientes neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentibus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quam sanare sibi ipsos, placare rei publicae, neque id qua re fieri non possit, si iam me audire volent, intellego. exponam enim vobis, Quirites, ex quibus generibus hominum istae copiae comparentur ; deinde singulis…
Cicero, in Catilinam
-
…potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tu qua laetitia perfruere, quibus gaudiis exsultabis, quanta in voluptate bacchabere, cum in tanto numero tuorum neque audies virum bonum quemquam neque videbis ad huius vitae studium meditati illi sunt qui feruntur labores tui, iacere humi non…
Cicero, in Catilinam