firmus
firmus, strong, steadfast, stable, enduring, powerful
to want and not want the same things, this indeed is firm friendship
fīrmus, a, um: (adj.), firm, strong, solid, 2.481; (fig.), resolute, steadfast, 6.261.
firmus, a, um, adj. [Sanscr. dhar-, dharā-mi, hold, support; Gr. θρᾶ-, θρή-σασθαι, to sit down, θρῆνυς, θρόνος; cf.: frētus, frēnum], firm (in opp. to frail, destructible), steadfast, stable, strong, powerful (freq. and class.; esp. in the trop. sense; syn.: constans, stabilis, solidus).
- I Lit.: nos fragili vastum ligno sulcavimus aequor: Quae tulit Aesoniden, firma carina fuit, Ov. P. 1, 4, 35: robora, Verg. A. 2, 481: arbor, Ov. A. A. 2, 652: vincula, id. F. 1, 370: janua, i. e. shut fast, id. Am. 2, 12, 3; cf. sera, id. P. 1, 2, 24: solum, Curt. 5, 1: firmioris testae murices, Plin. 9, 33, 52, § 102: sunt et Amineae vites, firmissima vina. Verg. G. 2, 97: firmo cibo pasta pecus, strengthening, Varr. R. R. 2, 11, 2: firmius est triticum quam milium: id ipsum quam hordeum: ex tritico firmissima siligo, Cels. 2, 18: effice ut valeas, et ut ad nos firmus ac valens quam primum venias, Cic. Fam. 16, 8, 1 and 2; cf.: mihi placebat, si firmior esses, etc., id. ib. 16, 5, 1: nondum satis firmo corpore, id. ib. 11, 27, 1: hinc remiges firmissimi, illinc inopia affectissimi, Vell. 2, 84, 2.—With dat.: area firma templis sustinendis, Liv. 2, 5, 4: testa in structura oneri ferendo firma, Vitr. 2, 8, 19: adversis, Tac. Agr. 35 fin.
- II Trop., firm in strength or durability, also in opinion, affection, etc., fast, constant, steadfast, immovable, powerful, strong, true, faithful: quae enim domus tam stabilis, quae tam firma civitas est, quae non odiis et discidiis funditus possit everti? Cic. Lael. 7, 23: res publica firma atque robusta, id. Rep. 2, 1 fin.; cf.: civitas imprimis firma, Caes. B. G. 5, 54, 2: Trinobantes prope firmissima earum regionum civitas, id. ib. 5, 20, 1; cf. also: Mutina firmissima et splendidissima colonia, Cic. Phil. 5, 9, 24: tres potentissimi ac firmissimi populi, Caes. B. G. 1, 3, 8 fin.; and: evocatorum firma manus, id. Fam. 15, 4, 3: Antonius ab equitatu firmus esse dicebatur, strong in cavalry, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 15, 2.— With ad and acc.: satis firmus ad castra facienda, Pomp. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 1: Chrysippi consolatio ad veritatem firmissima est, Cic. Tusc. 3, 33, 79: exercitus satis firmus ad tantum bellum, Liv. 23, 25, 6; cf.: cohortes minime firmae ad dimicandum, Caes. B. G. 7, 60, 2; Sall. H. 4, 62, 16.— With contra: Jugurtha nihil satis firmum contra Metellum putat, Sall. J. 80, 1.—With adversus: firmus adversus militarem largitionem, Tac. H. 2, 82: firmior adversus fortuita, id. ib. 4, 51: adversus convicia malosque rumores, Suet. Tib. 28.—Absol.: cum neque magnas copias neque firmas haberet, Nep. Eum. 3, 3; Caes. B. G. 1, 3, 8; Sall. J. 56, 2: concordi populo nihil esse immutabilius, nihil firmius, Cic. Rep. 1, 32: praesidia firmissima, id. Fin. 1, 10, 35: fundamenta defensionis firmissima, id. Cael. 2, 7: firmior fortuna, id. Rep. 1, 17: constitutio Romuli, id. ib. 2, 31 (ap. Non. 526, 10): illud ratum, firmum, fixum fuisse vis, Cic. Ac. 2 (Luc.), 46, 141: officii praecepta firma, stabilia, id. Off. 1, 2, 6; cf.: opinio, firma et stabilis, id. Brut. 30, 114: firma et constans assensio, id. Ac. 1, 11, 42: ne in maximis quidem rebus quicquam adhuc inveni firmius, id. Or. 71, 237: spem firmissimam habere, id. Fam. 6, 5, 4; cf., transf.: firmior candidatus, i. e. who has stronger, greater hopes of being elected, id. Att. 1, 1, 2: litterae, i. e. containing news that may be relied upon, id. ib. 7, 25; cf. id. ib. 6, 5: senatum sua sponte bene firmum firmiorem vestra auctoritate fecistis, id. Phil. 6, 7, 18; cf.: vir in suscepta causa firmissimus, id. Mil. 33, 91: accusator firmus verusque, id. Div. in Caecil. 9, 29; with this cf.: vir pro veritate firmissimus, Plin. Ep. 2, 11, 19: sunt fortasse in sententia firmiores, id. Balb. 27, 61: firmus in hoc, Tib. 3, 2, 5: non firmus rectum defendis et haeres, Hor. S. 2, 7, 26: firmus proposito, Vell. 2, 63 fin.; so, firmissimus irā, Ov. M. 7, 457: firmo id constantique animo facias licet, Cic. Fil. ap. Cic. Fam. 16, 21, 2: nunc opus pectore firmo, Verg. A. 6, 261: firmi amici sunt (opp.: amici collabascunt), Plaut. Stich. 4, 1, 16 (520): firmi et stabiles et constantes (amici), Cic. Lael. 17, 62: ex infidelissimis sociis firmissimos reddere, id. Fam. 15, 4, 14: non brevis et suffragatoria, sed firma et perpetua amicitia, Q. Cic. Petit. Cons. 7, 26: firmissimae amicitiae, Quint. 1, 2, 20: fides firma nobis, Plaut. Capt. 5, 1, 6 (927).—*
- β Poet. with inf.: fundus nec vendibilis nec pascere firmus, able, capable, Hor. Ep. 1, 17, 47. —Hence, adv., firmly, steadily, lastingly, powerfully; in two (equally common) forms: firme and firmĭter.
- α Form firme, Plaut. Mil. 4, 2, 24 (1014); id. Trin. 2, 2, 54 (329): insistere, Suet. Calig. 26: firme graviterque aliquid comprehendere, Cic. Fin. 1, 21, 71; cf.: satis firme aliquid concipere animo, id. ib. 2, 2, 6: continere multa, Quint. 11, 2, 2: sustinere assensus suos, Cic. Fin. 3, 9, 31: graviter et firme respondere, Plin. Ep. 6, 13, 3.—
- β Form firmiter: firmiter hoc tuo sit pectore fixum, Lucil. ap. Non. 512, 20: nisi suffulcis firmiter, Plaut. Ep. 1, 1, 77 (77): insistere, Caes. B. G. 4, 26, 1: in suo gradu collocari, Cic. Rep. 1, 45 fin.: stabilita matrimonia, Cic. Fragm. ap. Non. 512, 23 (Rep. 6, 2 ed. Mos.): promisisse, Plaut. Ps. 3, 2, 111 (900): meminisse, Gell. 13, 8, 2.—
- b Comp.: firmius durare, Plin. 35, 12, 46, § 165: firmius coire, Ov. H. 19, 67.—
- c Sup.: asseverare, Cic. Att. 10, 14 fin.: pulvinus quam firmissime statuatur, Vitr. 5, 12.
fīrmus, a, um (viell. verwandt mit fere, ferme, frētus), fest, derb, stark, I) eig.: ramus, Caes.: robora (Bohlen), Verg.: catena, Ov.: muri firmiores, Eutr.: m. Dat. (zu), ut area firma templis ac porticibus sustinendis esset, Liv. – II) übtr.: 1) physisch stark, tüchtig, kräftig, widerstandsfähig, poples, Ov.: vox, Cornif. rhet.: civitas, Caes.: res publica, Sall.: m. ad u. Akk., vires ad dolorem ferendum firmae, Nep.: poet. m. Infin., fundus non pascere firmus, Hor. ep. 1, 17, 47. – Insbes., a) kräftig, gesund, lebensfähig (Ggstz. imbecillus), corpus, Cic.: v. Leb., firmus ac valens, Cic.: catuli, Phaedr.: infantes firmiores, Suet.: remiges firmissimi, Vell.: si male firma cubabit, Ov.: vixdum firmus gravi valetudine, Suet. – b) milit. fest, stark, kräftig, widerstandsfähig, ordines, fest geschlossene, Tac.: equitatus et peditatus, Cic.: evocatorum manus, Cic.: copiae, Nep.: praesidia, Caes.: exercitus, Caes.: m. ab (von seiten) u. Abl., firmus ab equitatu, Planc. in Cic. ep.: m. ad u. Akk., firmus ad tantum bellum, Liv.: ad dimicandum, Caes.: firmior ad resistendum, Sall. fr.: firmus ad castra facienda, Cic. – c) v. Speisen u. Getränken, fest, derb, nahrhaft, cibus, Varro r. r. 2, 11, 2: firmius est triticum quam milium, Cels. 2, 18. p. 64, 35 D.; vgl. ibid. p. 65, 6: firmior ex frumento potio est, ibid. p. 66, 17. – d) v. Wein, stark = feurig, firmum vinum, Gell. 13, 5, 8. – 2) der Zeit nach dauernd, firmissima vina, sich haltende, Verg. georg. 2, 97: durabat antiquitas firma, das alte Verfahren erhielt sich unverändert, Plin. 26, 12: übtr., dauernd, gültig, acta Caesaris, Cic. Phil. 1, 16. – 3) geistig u. ethisch: a) fest, beharrlich, konsequent, standhaft, unerschütterlich, animus, Cic.: accusator, Cic.: opinio, Cic.: senatus bene f., Cic.: m. contra od. adversus u. Akk., contra pericula, Sall.: adversus famam rumoresque hominum, Liv.: m. in u. Abl., firmior in sententia, Cic.: vir in suscepta causa firmissimus, Cic.: m. bl. Abl., proposito, Vell.: patriā irā, Ov. – b) fest, sicher, zuverlässig, α) v. Lebl.: litterae, Cic.: spes, Cic.: amicitia, unwandelbare, Curt.: foedus bene f., Enn.: vitae sine metu degendae praesidia firmissima, Cic.: hoc, quod dico, firmum fore (sich bestätigen wird), Cic.: m. ad u. Akk., utrum tandem tibi ad defensionem firmius fore putasti, Cic.: neutr. subst., nihil satis firmi (keinen triftigen Grund) video quam ob rem etc., Ter. heaut. 337. – β) v. Pers.: gener, Ter.: duces, Cic.: firmus amicus et fidelis, Cic.: qui firmior candidatus fore videatur, der mehr Aussicht (gewählt zu werden) hätte, Cic.: ut ex infidelissimis (sociis) firmissimos redderem, Cic.: m. Abl. (an), copiae et numero et genere et fidelitate firmissimae, Planc. in Cic. ep.: m. ad u. Akk., firmos eos (milites) ad tuendas nostras res efficere, Cic. – c) stark = wirksam, firmissima consolatio, Cic. Tusc. 3, 79.
murum ‥ ~o de lapide locarunt
fermum,hald
episcopus coepit orando periculum infirmus abigere quod ~a fortium manus multum laborando nequiverat
hic membris etenim compto glaucomate [sic ] firmis
ut dicit [Avicenna ] membrum est ~a pars et solida animalis ‥ ad quod speciale officium deputata
forciores nos credimus cum ex infirmis ~os consolidamus
infirmi [volucres ] inde bene nutriuntur et ~i ‥ eis utentur
quomodo igitur ~um esse cognoscam? dumo abjecto, et caude pennis ordine perfectis
~issima debet ease scala per quam ascenditur [ad caelum ]
haec est illa ~a petra super quam sapiens ‘aedificavit domum suam’ [] Matth. vii 24
super perticam non ~am sed mobilem ponendus
eum ‥ consistere ~is vestigiis imperabat
non modo stare queo, firmum sed et addere plantis / incessum, medicante Deo
~is vestigiis super aquas incedebat
anchora ni firma primum solidetur harena
Carolus ‥ rex ‥ insularum Canariae et Indiarum ac terrae fermae maris Oceani(
ut est ‥ ~issima ‥ civitas vertice constituta
castella ‥ portis ac seris instructs ~issimis
non ‥ civitas ~os et stabilitos muros ‥ habebat
pagani castellum ‥ ~um ‥ fabricaverunt
in loco qui dicitur Apuldran fecerunt castellum ~issimum
~o scripturarum fulcimento carens ‥
cum tegulis trochaicis ‥ metrorum ‥ ~issimum culmen ‥ imponam
si firmo careat nostri fundamine Christi
ut ~a [sic ] et inconcussum sit donum
nulli firma fuit regula laetitiae
donatio ~a permaneat
pro ~a stabilitate hec ‥ scedula adducta est Ib; ~um foedus cum Cantuariis pepigerunt
ut hec confirmatio in ea in eternum ~a permaneat
sciatis me dedisse ‥ totum nemus ‥ in P. in ~am forestam
ut ‥ ~um perpetuitatis robur
(v. 2Dial. Scac. I 5 T-U
reversus est in Britanniam statumque regni in ~am pacem renovans
~am pacem nostram ei concedimus
~a pax ei conceditur
pro ~o ‥ vos tenere cupimus quod ‥(
pro ~o tenentes quod, nisi ‥ scelus ‥ puniatur, multis ‥ tribuetur materia delinquendi
scientes pro ~o quod ‥
si ~o corde credideris
atque fides firma, quae viget atque manet
pietatis amator, / firmus in officiis, verus in eloquiis
quod nos ‥ semper in posterum ~am inconcussamque amicitiam ‥ habeamus
hinc quod hic ascendens †formo [MS: firmo ] conamine gressus / figit ne recidat
quomodo pax ‥ subjecti ~issimi dilectionis vinculo servari potuisset
ratus, ~us
~issima argumentatio
omnia supernus Rector ~ae rationis serie gubernat
argumentationes ‥ ut super ~um fundamentum constituas
hanc sententiam ‥ ~is rationibus ‥ confirmant
quicquid ‥ fideles nostri latores presencium vobis retulerint credatis ac si sanctus Petrus jurasset †fimissimum [l. firmissimum ] reputetis
omnia in monasterio de Hikeling fermae religionis insignia corruerunt
1 firmus, (8) a, um, ¶ 1 solide, résistant, ferme : firmi rami Cæs. G. 7, 73, 2, branches résistantes ; area firma templis sustinendis Liv. 2, 5, 4, terrain assez solide pour supporter des temples || firmus et valens Cic. Fam. 16, 8, 1, solide et bien portant ; nondum satis firmo corpore Cic. Fam. 11, 27, 1, dʼune santé physique encore trop faible ¶ 2 [fig.] solide, fort : firma civitas Cic. Læl. 23, État fort ; res publica firma atque robusta Cic. Rep. 2, 3, État solide et dans la plénitude de sa force ; tres potentissimi ac firmissimi populi Cæs. G. 1, 3, 8, trois peuples les plus puissants et aux assises les plus solides ; evocatorum firma manus Cic. Fam. 15, 4, 3, une troupe solide de vétérans rappelés ; cohortes minime firmæ ad dimicandum Cæs. G. 7, 60, 2, cohortes sans consistance pour le combat ; exercitus satis firmus ad tantum bellum Liv. 23, 25, 6, armée assez solide pour une si grande guerre ; [poét.] fundus pascere firmus Hor. Ep. 1, 17, 47, terre suffisante pour faire vivre ; firmissima consolatio Cic. Tusc. 3, 79, consolation très forte, très efficace || [aliments] solides, consistants, nourrissants : Varro R. 2, 11, 2 ; Cels. Med. 2, 18 || [vin] qui a du corps : Virg. G. 2, 97 ; Gell. 13, 5, 8 || solide, durable : concordi populo nihil est immutabilius, nihil firmius Cic. Rep. 1, 49, rien de plus stable, de plus solide que le régime populaire où règne la concorde || ferme, constant, inébranlable : opinio firma et stabilis Cic. Br. 114, opinion ferme et invariable ; vir in suscepta causa firmissimus Cic. Mil. 91, homme inébranlable dans la défense dʼune cause adoptée, cf. Cic. Cæcil. 29 ; Balbo 61 || solide, sur quoi lʼon peut compter, sûr : vitæ sine metu degendæ præsidia firmissima Cic. Fin. 1, 35, garants les plus sûrs dʼune vie à lʼabri de la crainte ; ex infidelissimis sociis firmissimos reddere Cic. Fam. 15, 4, 14, faire que les alliés, dʼinfidèles quʼils étaient, deviennent les plus solidement attachés ; firmior candidatus Cic. Att. 1, 1, 2, candidat plus sûr du succès.
- 1. stevig, sterk [carina; ianua; fundamenta];
- 2. duurzaam [assensio; opinio];
- 3. (lichamelijk) sterk, krachtig [corpus; catuli];
- 4. sterk, in staat weerstand te bieden, taai [legiones; exercitus; res publica]; ➤ Chrysippi consolatio ad veritatem firmissima;
- 5. (metaf.) standvastig, zeker [animus; adversus (of contra) pericula];
- 6. betrouwbaar, zeker, trouw [copiae; amicitia; auxilium];
- 7. (v. voedsel e.d.) krachtig, sterk, voedzaam [cibus; vinum];
- 8. (v. argumenten e.d.) goed gefundeerd, betrouwbaar, geldig.
firmus , a, um. adj. c. s.
穏當。牢固。壯。無病者。— cibus 肥壯食物。— ab equitatu 馬兵多以護彼。Vina firmissima 久耐之酒。
Suggest a Translation
See an image
穏當。牢固。壯。無病者。— cibus 肥壯食物。— ab equitatu 馬兵多以護彼。Vina firmissima 久耐之酒。
Suggest a Translation
See an image
fīrmus adj.with comp.and sup.
- 3 FER-, strong, steadfast, stable, enduring, powerful: rami, Cs.: robora, V.: firmissimi populi, Cs.: firmissima vina, V.: mihi placebat, si firmior esses, etc.: parum, H.: area firma templis sustinendis, L.: adversis, Ta.—Fig., firm, fast, constant, steadfast, immovable, trusty, lasting, strong, true, faithful: nuptiae, T.: gener, T.: copiae: concordi populo nihil esse firmius: fundamenta defensionis firmissima: spes: firmior candidatus, with better prospects: litterae, trustworthy: vir in susceptā causā tirmissimus: firmissimus irā, O.: pectus, V.: (consolatio) ad veritatem firmissima, most effectual: exercitus ad bellum, L.: contra Metellum, S.: fundus nec pascere firmus, fit, H.
-
…conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant. Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetoricem ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quaestorem praefecit, uti eos testes suae quisque virtutis haberet ; ipse a dextro cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…diu quisquam erit qui te defendere audeat, vives, et vives ita ut nunc vivis, multis meis et firmis praesidiis obsessus ne commovere te contra rem publicam possis. multorum te etiam oculi et aures non sentientem, sicut…
Cicero, in Catilinam
-
…vobis eadem, quae mihi, bona malaque esse intellexi ; nam idem velle atque idem nolle, ea demum firma amicitia est. Sed ego quae mente agitavi, omnes iam antea divorsi audistis. Ceterum mihi in dies magis…
Sallust, Catilina
-
…, totoque absistite luco ; tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum nunc animis opus, Aenea, nunc pectore firmo. Tantum effata, furens antro se immisit aperto ; ille ducem haud timidis vadentem passibus aequat. Di ,…
Vergil, Aeneid
-
…fecissem, haud facile alterius lubidini male facta condonabam. Sed ea tametsi vos parvi pendebatis, tamen res publica firma erat opulentia neglegentiam tolerabat. Nunc vero non id agitur, bonisne an malis moribus vivamus, neque quantum aut…
Sallust, Catilina
-
…at repentina morte periit. quod si esset ita factum, tamen ea res propter multorum eius modi casum minime firmam veneni suspicionem haberet ; si esset suspiciosum, tamen potius ad alios quam ad habitum pertineret. verum in eo…
Cicero, pro Cluentio
-
…, ut ipsa per sese ea quae sint nobis ita ut sint indicet. sed tamen ut maneamus in perspicuis firmius et constantius, maiore quadam opus est vel arte vel diligentia, ne ab is quae clara sint ipsa per…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…agitur continetur, ea continentia vocentur, quasi firmamenta defensionis, quibus sublatis defensio nulla sit. Sed quoniam lege firmius in controversiis disceptandis esse nihil debet, danda est opera ut legem adiutricem et testem adhibeamus. In qua re…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…multos atque omni luce cadentis Cernimus, ut nemo possit maerore vacare. Quo magis est aequum tumulis mandare peremptos Firmo animo et luctum lacrimis finire diurnis. Ergo in potestate est abicere dolorem, cum velis, tempori servientem .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes