gero
gero, to bear about, bear, carry, wear, have, hold, sustain; (pass.) be done, happen
gero2, a carrier
how shall I behave myself in front of Caesar?
to wage war
things done, accomplishments
while these things were done, the city was captured
- I Lit.
- A In gen.: (vestem ferinam) qui gessit primus, Lucr. 5, 1420; so, vestem, Ov. M. 11, 276 (with induere vestes), Nep. Dat. 3; cf.: coronam Olympiacam capite, Suet. Ner. 25: ornamenta, id. Caes. 84: angues immixtos crinibus, Ov. M. 4, 792: clipeum (laeva), id. ib. 4, 782; cf.: galeam venatoriam in capite, clavam dextra manu, copulam sinistra, Nep. Dat. 3: ramum, jaculum, Ov. M. 12, 442: spicea serta, id. ib. 2, 28: vincla, id. ib. 4, 681: venabula corpore fixa, id. ib. 9, 206; cf.: tela (in pectore fixus), id. ib. 6, 228: Vulcanum (i. e. ignem) in cornu conclusum, Plaut. Am. 1, 1, 185 (337): spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens, Liv. 1, 10, 5; cf.: Horatius trigemina spolia prae se gerens, id. 1, 26, 2: onera, Varr. L. L. 6, § 77 Müll.: uterum or partum gerere, to be pregnant, be with young; so, gerere partum, Plin. 8, 47, 72, § 187: uterum, id. 8, 40, 62, § 151: centum fronte oculos centum cervice gerebat Argus, Ov. Am. 3, 4, 19: lumen unum media fronte, id. M. 13, 773: cornua fronte, id. ib. 15, 596: virginis os habitumque gerens et virginis arma, Verg. A. 1, 315: virginis ora, Ov. M. 5, 553; cf.: quae modo bracchia gessit, Crura gerit, id. ib. 5, 455 sq.: Coae cornua matres Gesserunt tum, i. e. were turned into cows, id. ib. 7, 364: principio (morbi) caput incensum fervore gerebant, Lucr. 6, 1145: qui umbrata gerunt civili tempora quercu, Verg. A. 6, 772: tempora tecta pelle lupi, Ov. M. 12, 380: (Hector) squalentem barbam et concretos sanguine crines Vulneraque illa gerens, quae, etc., Verg. A. 2, 278: capella gerat distentius uber, Hor. S. 1, 1, 110.—
- b Of inanimate things: semina rerum permixta gerit tellus discretaque tradit, Lucr. 6, 790; cf.: (terram) multosque lacus multasque lacunas In gremio gerere et rupes deruptaque saxa, id. ib. 6, 539; Enn. ap. Non. 66, 26 (Sat. 23, p. 157 Vahl.); and: quos Oceano propior gerit India lucos, Verg. G. 2, 122: speciem ac formam similem gerit ejus imago, Lucr. 4, 52.—
- B In partic. (very rare).
- 1 With respect to the term. ad quem, to bear, carry, bring to a place: (feminae puerique) saxa in muros munientibus gerunt, Liv. 28, 19, 13: neque eam voraginem conjectu terrae, cum pro se quisque gereret, expleri potuisse, id. 7, 6, 2; cf. id. 37, 5, 1. —Absol.: si non habebis unde irriges, gerito inditoque leniter, Cato R. R. 151, 4; Liv. 7, 6, 2 Drak.—Prov.: non pluris refert, quam si imbrem in cribrum geras, Plaut. Ps. 1, 1, 100 (102).—
- 2 With the accessory idea of production, to bear, bring forth, produce: quae (terra) quod gerit fruges, Ceres (appellata est), Varr. L. L. 5, § 64 Müll.; cf. Tib. 2, 4, 56: violam nullo terra serente gerit, Ov. Tr. 3, 12, 6: arbores (Oete), id. M. 9, 230: malos (platani), Verg. G. 2, 70: frondes (silva), Ov. M. 11, 615: terra viros urbesque gerit silvasque ferasque Fluminaque et Nymphas et cetera numina ruris, Ov. M. 2, 16.
- II Trop.
- A In gen., to bear, have, entertain, cherish: vos etenim juvenes animum geritis muliebrem, illa virago viri, Poët. ap. Cic. Off. 1, 18, 61; cf.: fortem animum gerere, Sall. J. 107, 1: parem animum, id. ib. 54, 1 Kritz.: animum invictum advorsum divitias, id. ib. 43, 5: animum super fortunam, id. ib. 64, 2: mixtum gaudio ac metu animum, Liv. 32, 11, 5; cf. also Verg. A. 9, 311; and v. infra B. 3.: aeque inimicitiam atque amicitiam in frontem promptam gero, Enn. ap. Gell. 19, 8, 6 (Trag. v. 8 Vahl.): personam, to support a character, play a part, Cic. Off. 1, 32, 115; cf.: est igitur proprium munus magistratus, intelligere, se gerere personam civitatis debereque ejus dignitatem et decus sustinere, id. ib. 1, 34, 132; Aug. Doctr. Christ. 4, 29 init.; id. Civ. Dei, 1, 21 al.: mores, quos ante gerebant, Nunc quoque habent, Ov. M. 7, 655: et nos aliquod nomenque decusque Gessimus, Verg. A. 2, 89: seu tu querelas sive geris jocos Seu rixam et insanos amores Seu facilem, pia testa (i. e. amphora), somnum, Hor. C. 3, 21, 2: in dextris vestris jam libertatem, opem ... geritis, Curt. 4, 14 fin.: plumbeas iras, Plaut. Poen. 3, 6, 18 (813): iras, Ter. Hec. 310: M. Catonem illum Sapientem cum multis graves inimicitias gessisse accepimus propter Hispanorum injurias, Cic. Div. ap. Caecil. 20, 66: veteres inimicitias cum Caesare, Caes. B. C. 1, 3, 4: muliebres inimicitias cum aliqua, Cic. Cael. 14, 32: inimicitias hominum more, id. Deiot. 11, 30: simultatem cum aliquo pro re publica, Anton. ap. Cic. Att. 14, 13, A, 3; cf. Suet. Vesp. 6; and Verg. A. 12, 48: de amicitia gerenda praeclarissime scripti libri, Cic. Fam. 3, 8, 5: amicitiam, Nep. Dat. 10 fin.: praecipuum in Romanos gerebant odium, Liv. 28, 22, 2: cum fortuna mutabilem gerentes fidem, id. 8, 24, 6: utrique imperii cupiditatem insatiabilem gerebant, Just. 17, 1 fin. —Absol.: ad ea rex, aliter atque animo gerebat, placide respondit, Sall. J. 72, 1.—
- B In partic.
- 1 Gerere se aliquo modo, to bear, deport, behave, or conduct one's self, to act in any manner: in maximis rebus quonam modo gererem me adversus Caesarem, usus tuo consilio sum, Cic. Fam. 11, 27, 5; cf. id. Off. 1, 28, 98: ut, quanto superiores sumus, tanto nos geramus summissius, id. ib. 1, 26, 90; so, se liberius (servi), id. Rep. 1, 43: se inconsultius, Liv. 41, 10, 5: se valde honeste, Cic. Att. 6, 1, 13: se perdite, id. ib. 9, 2, A, 2: se turpissime (illa pars animi), id. Tusc. 2, 21, 48: se turpiter in legatione, Plin. Ep. 2, 12, 4: sic in provincia nos gerimus, quod ad abstinentiam attinet, ut, etc., Cic. Att. 5, 17, 2: sic me in hoc magistratu geram, ut, etc., id. Agr. 1, 8, 26; cf.: nunc ita nos gerimus, ut, etc., id. ib. 2, 22, 3: uti sese victus gereret, exploratum misit, Sall. J. 54, 2: se medium gerere, to remain neutral, Liv. 2, 27, 3.—
- b In a like sense also post-class.: gerere aliquem, to behave or conduct one's self as any one (like agere aliquem): nec heredem regni sed regem gerebat, Just. 32, 3, 1; Plin. Pan. 44, 2: tu civem patremque geras, Claud. IV. Cons. Hon. 293: aedilem, Ap. Met. 1, 24, 23: captivum, Sen. Troad. 714.—
- c Gerere se et aliquem, to treat one's self and another in any manner: interim Romae gaudium ingens ortum cognitis Metelli rebus, ut seque et exercitum more majorum gereret, Sall. J. 55, 1: meque vosque in omnibus rebus juxta geram, id. ib. 85, 47.—
- d Pro aliquo se gerere, to assume to be: querentes, quosdam non sui generis pro colonis se gerere, Liv. 32, 2, 6: eum, qui sit census, ita se jam tum gessisse pro cive, Cic. Arch. 5, 11 dub.—
- 2 Gerere prae se aliquid (for the usual prae se ferre), to show, exhibit, manifest: affectionis ratio perspicuam solet prae se gerere conjecturam, ut amor, iracundia, molestia, etc., Cic. Inv. 2, 9, 30; cf.: prae se quandam gerere utilitatem, id. ib. 2, 52, 157: animum altum et erectum prae se gerebat, Auct. B. Afr. 10 fin.; Aug. de Lib. Arbit. 3, 21, 61 al.; so gerere alone: ita tum mos erat, in adversis voltum secundae fortunae gerere, moderari animo in secundis, to assume, Liv. 42, 63, 11.—
- 3 With the accessory idea of activity or exertion, to sustain the charge of any undertaking or business, to administer, manage, regulate, rule, govern, conduct, carry on, wage, transact, accomplish, perform (cf.: facio, ago).—In pass. also in gen., to happen, take place, be done (hence, res gesta, a deed, and res gestae, events, occurrences, acts, exploits; v. the foll.): tertium gradum agendi esse dicunt, ubi quid faciant; in eo propter similitudinem agendi et faciundi et gerundi quidam error his, qui putant esse unum. Potest enim aliquid facere et non agere, ut poëta facit fabulam et non agit: contra actor agit et non facit. ... Contra imperator quod dicitur res gerere, in eo neque facit neque agit, sed gerit, id est sustinet, translatum ab his qui onera gerunt, quod hi sustinent, Varr. L. L. 6, § 77 Müll.: omnia nostra, quoad eris Romae, ita gerito, regito, gubernato, ut nihil a me exspectes, Cic. Att. 16, 2, 2: gerere et administrare rem publicam, id. Fin. 3, 20, 68; cf. id. Rep. 2, 1 and 12: rem publicam, id. ib. 1, 7; 1, 8; id. Fam. 2, 7, 3 et saep.: magistratum, id. Sest. 37, 79; cf. potestatem, id. Verr. 2, 2, 55, § 138: consulatum, id. Agr. 1, 8, 25; id. Sest. 16, 37: duumviratum, id. ib. 8, 19: tutelam alicujus, Dig. 23, 2, 68; 27, 1, 22 al.: multi suam rem bene gessere et publicam patria procul, Enn. ap. Cic. Fam. 7, 6, 1 (Trag. v. 295 Vahl.); so, rem, of private affairs, Plaut. Pers. 4, 3, 34 (503); Cic. de Sen. 7, 22 al.: aliquid per aes et libram gerere, to transact by coin and balance, Gai. Inst. 3, 173; cf. Weissenb. ad Liv. 6, 14.—Of war: etsi res bene gesta est, Enn. ap. Cic. de Or. 3, 42, 168 (Ann. v. 512 Vahl.): vi geritur res, id. ap. Gell. 20, 10 (Ann. v. 272 ib.); cf.: gladiis geri res coepta est, Liv. 28, 2, 6: ubi res ferro geratur, id. 10, 39, 12: qui rem cum Achivis gesserunt statim, Enn. ap. Non. 393, 14 (Trag. v. 39 Vahl.); cf. Plaut. Am. 1, 1, 84 (236): Alexander ... passurus gestis aequanda pericula rebus, exploits, Juv. 14, 314: miranda quidem, sed nuper gesta referemus, id. 15, 28.—Of public affairs, affairs of government: magnae res temporibus illis a fortissimis viris summo imperio praeditis, dictatoribus atque consulibus, belli domique gerebantur, Cic. Rep. 2, 32 fin.; 2, 24: a rebus gerendis senectus abstrahit, id. de Sen. 6, 15; cf. § 17: quid quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum (public business), opifices denique, delectantur historia? maximeque eos videre possumus res gestas (public events or occurrences) audire et legere velle, qui a spe gerendi absunt, confecti senectute, id. Fin. 5, 19, 52: sin per se populus interfecit aut ejecit tyrannum, est moderatior, quoad sentit et sapit et sua re gesta laetatur, their deed, id. Rep. 1, 42: ut pleraque senatus auctoritate gererentur, id. ib. 2, 32; cf. id. ib. 1, 27: haec dum Romae geruntur, id. Quint. 6, 28: ut iis, qui audiunt, tum geri illa fierique videantur, id. de Or. 2, 59, 241: susceptum negotium, id. Fam. 13, 5, 1; cf.: si ipse negotium meum gererem, nihil gererem, nisi consilio tuo, id. Att. 13, 3, 1: negotium bene, male, etc., id. Rosc. Com. 11, 32; id. Cat. 2, 10, 21; Caes. B. G. 3, 18, 5 et saep.; cf.: quid negotii geritur? Cic. Quint. 13, 42: annos multos bellum gerentes summum summā industriā, Enn. ap. Non. 402, 3 (Trag. v. 104 Vahl.); cf.: bello illo maximo, quod Athenienses et Lacedaemonii summa inter se contentione gesserunt, Cic. Rep. 1, 16; so, bella, id. ib. 5, 2: pacem an bellum gerens, v. Andrews and Stoddard's Gram. § 323, 1 (2); Sall. J. 46 fin.: bella multa felicissime, Cic. Rep. 2, 9: bellum cum aliquo, id. Sest. 2, 4; id. Div. 1, 46, 103; Caes. B. G. 1, 1, 4 et saep.: bello gesto, Liv. 5, 43, 1: mea mater de ea re gessit morem morigerae mihi, performed my will, i. e. complied with my wishes, gratified, humored me, Plaut. Cist. 1, 1, 87 (87); cf.: geram tibi morem et ea quae vis, ut potero, explicabo, Cic. Tusc. 1, 9, 17: morem alicui (in aliqua re), Enn. ap. Non. 342, 24 (Trag. v. 241 Vahl.): sine me in hac re gerere mihi morem, Ter. Heaut. 947; Plaut. Capt. 2, 3, 44 (404); id. Men. 5, 2, 37 (789); id. Mil. 2, 1, 58 (136); Cic. Rep. 3, 5; id. N. D. 2, 1, 3; Ov. Am. 2, 2, 13 et saep.; also without dat., Plaut. Most. 3, 2, 36 (725); Ter. Ad. 431.—Pass.: ut utrique a me mos gestus esse videatur, Cic. Att. 2, 16, 3; Plaut. Most. 1, 3, 69 (225); Ter. Eun. 188; id. Ad. 214; Nep. Them. 7, 3 al.—With a play upon this meaning and that in II. A.: magna, inquit, bella gessi: magnis imperiis et provinciis praefui. Gere igitur animum laude dignum, Cic. Par. 5, 2, 37.—Absol.: cum superiores alii fuissent in disputationibus perpoliti, quorum res gestae nullae invenirentur, alii in gerendo probabiles, in disserendo rudes, Cic. Rep. 1, 8; cf. the passage, id. Fin. 5, 19, 52 supra: Armeniam deinde ingressus prima parte introitus prospere gessit, Vell. 2, 102, 2 (where others unnecessarily insert rem), Liv. 25, 22, 1; cf. also: sive caesi ab Romanis forent Bastarnae ... sive prospere gessissent, id. 40, 58 fin.: cum Persis et Philippus qui cogitavit, et Alexander, qui gessit, hanc bellandi causam inferebat, etc., Cic. Rep. 3, 9.—
- 4 Of time, to pass, spend (mostly post-Aug.; not in Cic.): ut (Tullia) cum aliquo adolescente primario conjuncta aetatem gereret, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 3; cf.: pubertatis ac primae adolescentiae tempus, Suet. Dom. 1: vitam, Petr. 63; Val. Fl. 6, 695: annum gerens aetatis sexagesimum et nonum, Suet. Vesp. 24.
- —Hence, gĕrens, entis, P. a. (acc. to II. B. 3.), managing, conducting, etc.; with gen.: rei male gerentes, Plaut. Truc. 1, 2, 43 (137): sui negotii bene gerens, Cic. Quint. 19, 62.
- a carrier; connected per hyphen with foras: ite, ite hac, simul eri damnigeruli, foras gerones, Bonorum hamaxagogae, that carry off, ravishers, Plaut. Truc. 2, 7, 1 (551).
2) machen, daß eine Handlung usw. vor sich geht = etwas ausführen, besorgen, betreiben, vollziehen, vollführen, quae gessimus, Cic.: haec dum Romae geruntur, vorgeht, Cic.: quid negotii geritur? Cic.: ab initio res quem ad modum gesta sit vobis exponemus, den ganzen Hergang der Sache, Cic. – u. die Formel hanc rem gero, ich merke auf, Plaut.: so auch hanc rem gere, merke, paß hier auf, Plaut. (s. Lorenz Plaut. Pseud. 190). – negotium od. rem bene od. male g. (griech. εὖ od. κακῶς πράττειν), ein gutes od. schlechtes Geschäft machen, gute od. schlechte Geschäfte machen, schlechte Wirtschaft treiben, sein Hauswesen, Vermögen schlecht verwalten, Cic. u.a.; aber im Kriege, negotium bene gerere, einen Handstreich ausführen, Caes.: rem od. res male g., Unglück (im Kampfe) haben, Nep.: bei Prozessen um Mein u. Dein, at enim tu tuum negotium gessisti bene (hast ein gutes Geschäft gemacht). Gere et tu tuum bene, Cic. – aber rem od. res g., beschäftigt sein, v. Feldherrn = den Oberbefehl haben, den Krieg führen, quo cornu rem gessit, Nep.: res in Africa gessit, Nep.: Cnaeus terrā, Publius navibus rem gereret, Liv.: aber auch rem gerere, den Kampf bestehen, kämpfen, zB. eminus, gladiis u. dgl., Liv. (s. Drak. Liv. 10, 43, 6, Fabri 23, 23, 2), gladiis res geri coepta est, das Schwert sollte nun entscheiden, Liv. – res magnas g., große Taten ausführen, Nep.: spes gerendi (sc. res), die Hoffnung, Taten auszuführen, Cic.: u. so absol., nam gerere quam fieri tempore posterius, re atque usu prius est, praktisch tätig sein, Sall. – alci morem gerere, s. mōs: tutelam alcis g., Vormundschaft über jmd. führen, ICt.: aber g. tutelam corporis, Vorsorge für den Körper tragen, Sen. – dah. res gestae, Taten, bes. Kriegstaten, Cic. u.a.: u. so auch subst., gesta, ōrum, n. = Kriegstaten, Nep.; u. = gerichtliche Verhandlungen, spät. ICt. u. Eccl.: cum alqo agere ex ante gesto, aus einem vormaligen Geschäfte, Paul. dig. 15, 1, 47. § 4: ebenso gerenda, ōrum, n., Amm. 16, 12, 18. – negotii gerentes, Geschäftsleute, Cic.; u. negotii bene gerentes, gute Geschäftsleute, Cic.; Ggstz. rei male gerentes, Plaut. – Insbes.: a) ein Amt mit seinen Obliegenheiten über sich nehmen, bekleiden, führen, verwalten, rem publicam gerere atque administrare, den Staat über sich nehmen u. verwalten, Cic. (vgl. no. b): magistratum, Cic., od. honores, Nep., od. potestatem, Cic.: imperium, Nep.: civitatis sacerdotium, Vitr.: sine suffragio populi aedilitatem, Plaut. – u. als leitende Magistratsperson einen Staatsakt anstellen, halten, comitia, Cic.: censum (als Zensor), Suet. – u. b) bellum gerere, »Krieg führen« = (von einem Feldherrn) »die Kriegsoperationen leiten«, Caes., Nep. u.a.; u. = (von einem Volke oder Fürsten) in Krieg liegen, Feindseligkeiten mit den Waffen in der Hand ausüben, cum alqo od. adversus (adversum) alqm od. in alqm (alqd), Cic., Nep. u.a., od. contra alqm, Iustin. u. Eutr.: cum alqo (verbündet mit jmd.) adversus alqm, Nep., od. mit jmd. = unter jmd. (unter jmds. Kommando), Liv. – ebenso rem publicam (v. Feldherrn u. Soldaten in bezug auf ihre Tätigkeit im Krieg) = »den Krieg für den Staat führen, für den Staat fechten« u. dgl., gew. mit dem Zusatz feliciter, prospere, egregie u. dgl., Cic., Caes. u.a. (vgl. Gronov Cic. de prov. cons. 6, 14. Drak. Liv. 2, 64, 5. Weißenb. Liv. 4, 24, 4. Gronov Liv. 8, 31, 2. Fabri Liv. 22, 25, 6).
3) eine Zeit verbringen, hinbringen, verleben, aetatem cum alqo, Sulpic. in Cic. ep.: primae adulescentiae tempus tantā inopiā g., ut etc., Suet. – dah. mit annum u. einer Ordinalzahl = in dem u. dem Jahre stehen, so u. so viel Jahre alt sein, annum gerens (al. agens) aetatis sexagesimum ac nonum, superque mensem ac diem septimum, 60 Jahre, 1 Monat u. 7 Tage alt, Suet. Vesp. 24. – u. so mit annos u. einer Kardinalzahl, annos gerens proxime quadraginta, Aur. Vict. epit. 44, 4.
4) prae se gerere = prae se ferre, offen an den Tag legen, -zeigen, offen das Zeichen von etwas an sich tragen, utilitatem, offenbar nützlich sein (v. Dingen), Cic.: perspicuam coniecturam, offenbar u. deutlich Vermutungen Raum geben, Cic.
II) insbes., an sich tragen = führen, haben, A) eig.: 1) im allg.: vestem, Nep.: hastam, Verg.: centum oculos, Ov.: distentius uber (v. der Ziege), Hor.: vocemque et corpus et arma Metisci, Verg.: fratrum speciem, Sen. poët. (vgl. Mützell Curt. 3, 3 [7], 16): partum od. uterum, schwanger-, trächtig sein, Plin.
2) prägn., tragen = haben od. zu haben pflegen od. = zeugen, hervorbringen, insula Empedoclem gessit, Lucr.: quod permista (semina) gerit tellus, im Schoße birgt, Lucr.: platani malos gessere, Verg.: quidquid et herbarum Thessala terra gerit, Prop.
B) übtr.: 1) an sich tragen, falsum cognomen, einen falschen B. führen, Sen.: personam alcis gerere, jmds. Rolle spielen, jmd. vertreten, quam personam gerere velimus, Cic.: est proprium munus magistratus intellegere, se gerere personam civitatis, daß er den Staat vertritt, Cic. – dah. gerere alqm, jmds. Rolle spielen, jmds. Amt ausüben (s. Benecke Iustin. 32, 3, 1), non heredem regni, sed regem, sich nicht benehmen wie ein..., sondern wie usw., Iustin.: civem patremque, vorstellen, Claud.: aedilem, Apul.: principem, als Fürst auftreten, Plin. pan.
2) in sich tragen, hegen, fortem animum, Sall.: amicitiam, Cic.: inimicitias cum alqo, Caes.: odium in alqm, Liv.: curam pro alqo, Sorge tragen, Verg.
I porter ¶ 1 porter qq. part qqch. : terram Liv. 7, 6, 2 ; saxa in muros Liv. 28, 19, 13, porter (transporter) de la terre, des pierres pour les murs ; caput abscisum spiculo gerens Liv. 4, 19, 5, portant au bout dʼune pique la tête détachée du tronc ¶ 2 porter sur soi, avec soi : vestem Lucr. 5, 1420, porter un vêtement, cf. Nep. Dat. 3, 1 ; in capite galeam, dextra manu clavam Nep. Dat. 3, 2, porter sur sa tête un casque, dans sa main droite un bâton ; virginis os habitumque Virg. En. 1, 315, portant les traits et le costume dʼune jeune fille ; semina rerum permixta gerit tellus Lucr. 6, 790, la terre porte en elle un mélange confus de germes, cf. Lucr. 6, 539 || [dʼoù] produire : fruges gerit terra Varro L. 5, 64, la terre produit les moissons, cf. Virg. G. 2, 70 ; Ov. Tr. 3, 12, 6, etc. ¶ 3 [fig.] porter, tenir, avoir, faire paraître : personam Cic. Off. 1, 115, tenir un rôle ; personam civitatis Cic. Off. 1, 132, représenter la cité ; cognomen Sen. Ep. 91, 17, porter un surnom || [dʼoù, post-class.] gerere aliquem, jouer le personnage de qqn, se comporter en telle personne : principem Plin. Min. Pan. 44, se comporter en empereur, cf. Just. 32, 3, 1 ; Val. Max. 9, 1, 9 || fortem animum Sall. J. 107, 1, montrer du courage ; cum multis graves inimicitias Cic. Cæcil. 66, entretenir de graves inimitiés avec bien des personnes, cf. Cic. Cæl. 32 ; Cæs. C. 1, 3, 4 ; amicitiam Cic. Fam. 3, 8, 5, entretenir des sentiments dʼamitié ; odium in aliquem Liv. 28, 22, 2, entretenir des sentiments de haine contre qqn ; [abst ] aliter atque animo gerebat Sall. J. 72, 1, contrairement à sa pensée || præ se gerere = præ se ferre, porter devant soi, montrer : Cic. Inv. 2, 30 ; 2, 157 || se gerere aliquo modo, se comporter de telle ou telle manière : se summissius Cic. Off. 1, 90, se comporter avec plus de modestie, avoir une conduite plus modeste, cf. Cic. Off. 1, 98 ; Tusc. 2, 48, etc. ; ita se gerere ut Cic. Verr. 2, 4, 72, se comporter (se conduire) de telle manière que ; [avec attribut] se medium Liv. 2, 27, 3, se montrer neutre ; se pro cive Cic. Arch. 11, se comporter en citoyen, cf. Liv. 32, 2, 6 || se et exercitum more majorum Sall. J. 55, 1, traiter soi-même et lʼarmée à la manière des ancêtres, cf. Sall. J. 85, 47.
II porter une chose, sʼen charger, cf. Varro L. 6, 77, dʼoù : ¶ 1 faire, accomplir, exécuter ; statuere utrum illi qui istam rem gesserunt homicidæ sint an vindices libertatis Cic. Phil. 2, 30, décider si les auteurs de cette action dont tu parles [meurtre de César] sont des assassins ou les vengeurs de la liberté ; hæc dum Romæ geruntur Cic. Quinct. 28, pendant que tout cela se passe à Rome || [t. mil.] rem gerere, exécuter une entreprise de guerre, combattre : res geritur Cic. Phil. 8, 17, lʼaffaire (la bataille) est engagée ; gladio comminus rem Cæs. G. 5, 44, 11, sʼescrimer de près avec lʼépée ; occasio rei bene gerendæ Cæs. G. 5, 57, 1, occasion de remporter un succès ; male re gesta Cæs. G. 1, 40, 12, après un échec, un échec étant essuyé, cf. Liv. 2, 17, 4, [même sens avec negotium Cæs. G. 3, 18, 5, etc. ] || [vie privée] : rem gerere ou negotium gerere, mener, administrer une affaire, ses propres affaires, cf. Cic. CM 22 ; Att. 16, 2, 2 ; Cat. 2, 21 ; Com. 32, etc. || [vie politique] : rem publicam, exercer des fonctions publiques, se charger des affaires publiques, cf. Cic. Rep. 1, 12 ; rem publicam bene Cic. Br. 103, faire de bonne politique ; mais superatis hostibus, optime re publica gesta Cic. Verr. 2, 3, 185, après avoir triomphé des ennemis et rempli excellemment leur mission officielle, cf. Cic. Prov. 14 ; Liv. 2, 24, 5 ; rem publicam gerere et administrare Cic. Fin. 3, 68, prendre en mains et administrer les affaires publiques ; magistratum Cic. Sest. 79, exercer une magistrature ; præturam Cic. Verr. 2, 4, 136, exercer la préture || bellum gerere = diriger, mener les opérations de guerre, ou faire la guerre, être en guerre : Cic. Rep. 2, 15 ; 1, 25 ; etc. || pl. res gestæ, choses accomplies, actions aussi bien civiles que politiques ou militaires : res tuæ gestæ, res gestæ alicujus, tes actions, les actions accomplies par qqn, les hauts faits, les exploits, cf. Cic. Marc. 25 ; Fin. 5, 52 ; Dej. 12 ; Verr. 2, 5, 25 ; etc. ; pl. n. gesta, ōrum, exploits : Nep. Lys. 4, 3 ; Hann. 13, 3 ; Liv. 6, 1, 3 ; 8, 40, 5 ¶ 2 gerere morem alicui, déférer aux désirs de qqn, complaire à qqn : Cic. Tusc. 1, 17 ; Rep. 3, 8, etc. ; utrique a me mos gestus est Cic. Att. 2, 16, 3, jʼai fait plaisir à tous les deux ¶ 3 passer le temps : ætatem cum aliquo Sulp. Ruf. d. Cic. Fam. 4, 5, 3, passer sa vie avec qqn ; adolescentiæ tempus Suet. Dom. 1, passer sa jeunesse.
- 1. dragen [sarcinas; clipeum; cuspidem; hastas; pharetram; Sisyphio labore saxa]; ➤ caelum omne Atlas gerens;
- 2. met zich (mee)dragen, meevoeren, hebben (iets dat aan het lichaam zit) [crines; barbam; cornua; vestem; coronam Olympiacam capite; clavam dextra manu; ornamenta; angues immixtos crinibus; vincula; iaculum; metaf. vulnera; falsum cognomen; nomen decusque genieten]; ptc. pr. gerēns, gen. entis ook = met: ➤ ora pallidiora buxo gerens;
- 3. (v. niet-lev.) (a) (op zich) dragen, voortbrengen; ➤ gerit India lucos; terra viros urbesque gerit; silva frondes gerens; arbores gesserat Oete; (b) in zich dragen, bevatten; ➤ terra multos lacus multasque lacunas in gremio gerit;
- 4. dragen naar, aanvoeren [amicis argentum; procul hinc simulacra];
- 5. (metaf.) (prae se) openlijk tonen, aan de dag leggen, ten toon spreiden [mores; animum altum et erectum; in rebus adversis vultum secundae fortunae];
- 6. in zich dragen, koesteren, (ge)voelen [amicitiam en inimicitias cum alqo; curam pro alqo; odium in alqm; animum infirmum, muliebrem];
- 7. dulden, verdragen; ➤ tibi sunt gerendae aerumnae;
- 8. uitvoeren, uitoefenen, verrichten, bedrijven, maken, doen [scelus; nefas; res magnas; omnia per servos; nihil pro salute alcis]; ➤ Ulixis consilio haec gerunt; — pass. geschieden, gebeuren: dum haec geruntur terwijl deze dingen gebeuren, ondertussen; his rebus gestis nadat deze dingen gebeurd waren; quid negotii geritur? wat is er aan de hand?; res quemadmodum gesta sit, exponemus; quam personam gerere velimus;
- 9. (ambten e.a.) bekleden, uitoefenen [praeturam; aedilitatem; potestatem; munus egregie];
- 10. (vergaderingen e.a.) houden [comitia; concilium; synodum; censum];
- 11. leiden, (be)sturen [rem publicam; imperium];
- 12. (oorlog) voeren [bellum; proelia leveren];
- 13. (zaken) doen [suum negotium; male rem het vermogen slecht beheren];
- 14. (zijn leven, tijd) doorbrengen [vitam; aetatem; tempus; annos];
- 15. (feesten e.a.) vieren [diem festum; nuptias];
- 16. sē gerere (m. adv. of adv. uitdrukking) zich gedragen, zich houden, zich (be)tonen [honeste; contumacius; liberius; excellentius een vooraanstaande positie innemen; turpissime; pro cive (zo)als een burger; se medium zich neutraal opstellen];
- 17. rem ~ (a) een daad volbrengen; — subst. rēs gesta voorval, gebeurtenis; plur. rēs gestae (zelden gesta, ōrum n) daden, ihb. oorlogsdaden (nadere bepaling door adv. of adj.) [bene, audacter; magnae, animosae, memorabiles]; ➤ memoria rerum gestarum populi Romani; res gestas scribere; (b) (v. veldheren) aanvoeren, het bevel voeren [eo cornu]; ➤ Gnaeus terrā, Publius navibus (op zee) rem gerit; (c) (v. soldaten) vechten [rem comminus of eminus gevecht van dichtbij of uit de verte; gladiis].
帶來。行爲。辦。— animum muliebrem 爲嬌嫩人。作兒女態。— morem ei 從人。隨和彼。— bellum 行戰。— Consulem 作總官。— formam vel speciem ejus 彷彿彼。— personam civitatis 頂攝合府之名。— societatem 頂攝全會。— aetatem 過光陰。 — tempus 過時候。— eum in oculis 親愛彼。— se pro cive 自當縉紳。— se splendide 度日豐華。— in capite galeam 戴盔。Male rem gero 辦壤事。債事。Prae se — utilitatem 顯有益。
Suggest a Translation
See an image
- GES-, to bear about, bear, carry, wear, have, hold, sustain: vestem, N.: ferarum pelles, Ta.: anguīs inmixtos crinibus, O.: in capite galeam, N.: spolia ducis, L.: dextrā sceptrum, V.: Virginis os habitumque, V.: cornua matres Gesserunt, i. e. became cows, O.: tempora tecta pelle, O.: squalentem barbam gerens, with, V.: distentius uber, H.: Seu tu querelas sive geris iocos (of a jar), contain, H.—To bear, carry, bring: saxa in muros, L.: cum pro se quisque (terram) gereret, L.—To bear, bring forth, produce: arbores, O.: mālos, V.: quos gerit India lucos, V.: Terra viros gerit, O.—Fig., to bear, have, keep, entertain, cherish, experience: pro noxiis iras, T.: fortem animum, S.: mixtum gaudio animum, L.: Ante annos animum, V.: personam, support a character: Mores, O.: aliquod nomenque decusque, V.: veteres inimicitias cum Caesare, Cs.: de amicitiā gerendā libri: in Romanos odium, L.: aliter atque animo gerebat, respondit, i. e. with dissimulation, S.—To exhibit, display, assume: in adversis voltum secundae fortunae, L.: prae se quandam utilitatem.—To carry out, administer, manage, regulate, rule, govern, conduct, carry on, wage, transact, accomplish, do, perform: rem p.: res p. egregie gesta est, L.: magistratum: terrā rem, i. e. to be in command, L.: se et exercitum more maiorum, S.: male rem, manage business: dum ea geruntur, meanwhile, Cs.: dum haec Romae geruntur, happen, S.: etsi res bene gesta est, the war, Enn. ap. C.: in conspectu Caesaris res gerebatur, the action, Cs.: occasio rei bene gerendae, for a successful blow, Cs.: gladio comminus rem gerit, fights, Cs.: gestis aequanda pericula rebus, exploits, Iu.: a rebus gerendis senectus abstrahit, public affairs: quid negoti geritur?: bello gesto, L.: auctores in gerendo probabiles: a spe gerendi abesse: intus Digna geri, off the stage, H.: geram tibi morem, gratify: gerere mihi morem, please myself, T.: ut homost, ita morem geras, every man to his humor, T.: ut utrique a me mos gestus esse videatur.—With se, to bear, act, behave, deport oneself: nos summissius: truculentius se quam ceteri: se turpissime: me in hoc magistratu: ita nos, ut, etc.: se medium gerere, remain neutral, L.: pro colonis se gerere, claim to be, L.: se pro cive: Dis te minorem, i. e. revere, H.: meque vosque in omnibus rebus iuxta, treat you as myself, S.: nec tecum talia gessi, treat you thus, V.
-
…ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, Turonos quaeque civitates propinquae iis locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in hiberna deductis, in Italiam profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio…
Julius Caesar, Gallic War
-
…inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci…
Julius Caesar, Gallic War
-
…posset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hostibus conspiciebantur, et T. ; Labienus castris hostium potitus et ex loco superiore quae res in nostris castris gererentur conspicatus decimam. ; legionem subsidio nostris misit. Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res…
Julius Caesar, Gallic War
-
…dicantur, nihil se ea re commoveri scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam. Suam innocentiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse perspectam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quod fere cotidianis proeliis cum Germanis contendunt, cum aut suis finibus eos prohibent aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una, pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna…
Julius Caesar, Gallic War
-
…princepsque decima legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent se neque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Helvetios superaverint Romani, una cum reliqua Gallia Haeduis libertatem sint erepturi. Ab isdem nostra consilia quaeque in castris gerantur hostibus enuntiari ; hos a se coerceri non posse. Quin etiam, quod necessariam rem coactus Caesari enuntiarit ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere…
Julius Caesar, Gallic War