gravare

1 gravare v. cravare

2 gravare [CL] 1 to weigh down; b (fig.); c (w. ref. to pregnancy). capitis ‥ si pressus mole gravabor / ima petens jugiter minorari parte videbor Aldh. Aen. 41 (Pulvillus) 5; c795 licet ex pondere [librorum] portantis manus non ~etur Alcuin Ep. 80; jure sarcinam in talis bajulo enormem, ‥ intolerabiliter ~atus Ord. Vit. VIII 17 p. 376; ut levium levitas gravium gravitate ~atur, sic gravium gravitas levium levitate levatur Neckam NR I 16; a superfluitatibus ‥ quibus corpus ~abatur Bart. Angl. IV 3 (cf. ib. 4: humiditas ‥ defluens ad matricem ~at eam); si asellum oneri videris substratum, / nunquam illum preteri, set leva gravatum Peckham Def. Mend. 123.  b pastoralis curae sarcina ~atus Aldh. VirgP 59; ab internis peccatorum vinculis quibus ~abatur Bede HE IV 23 p. 263; saepe nostra [rationalitas] impeditur ~ante corruptibili corpore Anselm (Casus Diab. 23) I 270; Gower VC III 1761 (v. 2 bercarius b); sicut parentem primam ~avit jugum illud, sic et idem humiliavit ‥ filias ejus Fortescue NLN II.  c si [mulieres] ~ate sint ex fetu Quaest. Salern. P 36; si [femina] gravida nimis ~etur M. Scot Phys. 20. 2 to oppress (person) w. feeling of heaviness: a (w. ref. to sleep); b (w. ref. to illness); c (w. ref. to age). a permitte me dormire, quia sompno ~atus sum Latin Stories 25; virtus esset vigilare quando vigilia te ~at [ME: greueð] AncrR 100.  b ~atus est ‥ infirmitate Cuthb. Ob. Baedae clx; ministrum / profluvii ventris fuerat qui tabe gravatus Alcuin SS Ebor 727; Hoelum ‥ ~atum morbo G. Mon. IX 3; cum membra ~ari et sensus deficere incipiunt Quaest. Salern. B 78.  c 1351 (v. gistarius). 3 to hurt, harm (physically). b (mil.) to attack, harass. filius Hellocis ‥ / insidiando, ducem tractabat fine gravari G. Amiens Hast. 505; cum clavos in pedem ferriret exclamavit animal ‥: ‘leniter age, fili, quia multum me ~as’ Latin Stories 37.  b Willelmus ‥ et alii ‥ in machina pugnabant, lapidibus ‥ cives desursum ~abant Ord. Vit. IX 13 p. 580; s1295 rex Scocie ‥ boriales gentes Anglie ~are ‥ incepit Feudal Man. 109. 4 to oppress, cause annoyance or trouble to; b (impers.); c (w. ref. to financial hardship, esp. tax). d (p. ppl. as sb., leg.) injured party. nos ‥ dies orphanos ille reliquit / fletibus ‥ duroque labore gravatos Alcuin SS Ebor 1577; 1152 monasterium ‥ inutiliter fatigare et ‥ ~are (Lit. Papae) Elmh. Cant. 400; a1185 quas cartas ‥ hospitali commisimus ut ibi sint in perpetuum ‥ ne aliquis nos ‥ de predicta terra injuste †gagnare possit Deeds Newcastle 44; 1218 monstraverunt nobis ‥ homines ‥ Colecestrie quod vos ‥ eos, cum ad portum vestrum veniunt, vexatis et ~atis Pat 169; 1265 aliam terram ‥ ad valenciam dicte terre ‥ monachis sine contradictione et ~anti dilacione ‥ habere faciemus FormA 357; 1265 tu ‥ Thomam [coronatorem] ~as, et enormiter molestas ‥ cum ministros nostros ‥ potius juvare deberes quam impedire Cl 22; 1275 ita quod ‥ non ~arent ipsos [pistores] penes ballivos ferie ponderantes panes eorum SelPlMan 159; 1290 Willelmus ‥ queritur de Ricardo ‥, justiciario ‥ regis ‥, de eo quod R. ~avit injuste predictum W. in multis coram ipso in ‥ itinere State Tri. Ed. I 5; 1313 qui ~atum se sentit conqueratur Eyre Kent 84; frater minor qui ~avit eos ex predicacione paupertatis Wycl. Ver. I 356; 1478 faciet emendam parti ~ate (v. exemplum 3e).  b si quem ignorare ~et quot modis ‥ Balsh. AD rec. 2 168; ne gravet ergo tibi Gower VC VII 1455.  c quia firma ejus eum ~abat DB I 197; GAS 357 (v. aggravare 3a); a1161 eorum tenuras imminuunt exactionibus, et consuetudinibus indebitis ~ant Doc. Theob. 74; poterit heres rationabilia auxilia de hominibus suis exigere, ita tamen moderate ‥ ne nimis inde ~ari videantur Glanv. IX 8; s1242 (v. admerciamentum); 1275 ballivis extorsoribus ~antibus populum Hund. I 37 (cf. ib. 40: 1276 ballivi ~ant populum multis modis).  d 1285 si vicecomes vel subballivi sui ‥ contra istud statutum ‥ venerint, ‥ restituant dampna gravatis (2 Westm. 37) StRealm I 90; si quis alio modo distrinxerit ‥, dampna reddet ~ato et versus regem graviter punietur Fleta 105. 5 to make worse, aggravate. 1270 quia per hec ‥ in lesionem fidei Christiane ‥ regi ‥ posset non minimum prejudicium ~ari ‥ provisum exstitit ‥ quod ‥ (Stat. de Judeis) Leg. Ant. Lond. app. 235; 1360 dicentes quod per illius robe detencionem prejudicium procuratorum ~aretur officio MunAcOx 223. 6 (pass. w. inf.) to be reluctant (to). si ‥ aliqua de Christo testimonia a prophetis ‥ te habere recolis, ut prudentiam tuam advertamus pandere ne ~eris Eccl. & Synag. 60; c1102 quid potius se facturos quam haec decreta suscepturos acclamaverunt, ~or dicere, dicant legati qui mecum audierunt Anselm (Ep. 217) IV 119; c1166 quatinus quid expediat ‥ explorare et rescribere non ~emini J. Sal. Ep. 209 (190); non ~abor eam partem meae epistolae hic attexere qua Adami calumnias diluo Ferr. Kinloss 52. 7 to pronounce (syllable) without stress or accent. Aldh. PR 127 (v. diiambus); tota dictio ~ari non potest, quia sic nulla sillaba notabilius alia pronunciaretur Ps.-Gros. Gram. 33; Bacon Tert. 236 (v. acuere 3); longum a vero sex modis variatur quia cum aspiratione vel acui vel ~ari vel circumflecti, ut ‘hámis, hðmorum, hâmus’ et sine aspiratione potest acui vel ~ari vel circumflecti ut ‘áre, ȃrarum, âra’ Id. Gram. Gk. 30; accuunt antepenultimam et ~ant penultimam (MS Worcester Cath. F. 61) OHS NS XVI 167.

3 gravare, ~iare [ME graven, OF graver] 1 to engrave, incise; b (w. decoration as obj.). 1235 cuppam deauratam et ~atam Chanc. Misc. 3/4d.; 1249 pro sigillo prioris ~iando xij d. DCCant. DE/1; 1295 duo turribula ‥ deaurata cum opere gravato et levato Vis. S. Paul. 310; 1313 cuppa ~ata cum magno pomello DC S. Paul. p. 29b; 1332 ij cultelli ad punctum cum manubriis et vagena ‥ de ivone ~ato (KR Ac 386/7) Arch. LXXVII 139.  b 1293 in medio sigilli ‥ impressa seu ~iata fuit ‥ targia mediocris Cl 110 m. 7d. (sched.) ; 1415 preter j peciam [argenti] triplicatam et curiosam cum leonibus desuper ~atis Reg. Cant. III 409. 2 to cut (peat). c1230 nec ~iare debet turbas (Cust. Lessingham) Doc. Bec 107 (cf. ib. 109: debet ‥ ~are turbas et turbagium dare).