gratus
gratus, beloved, dear, acceptable, pleasing, agreeable
while I was pleasing to you
- Pass., beloved, dear, acceptable, pleasing, agreeable (syn.: acceptus, jucundus, optatus, dulcis, blandus, suavis; in this signif. in ante-Aug. prose, viz. in Cic. and Caes., only of things; gratiosus, mostly of persons).
- A Of things: non ille (amor tuus) quidem mihi ignotus, sed tamen gratus et optatus: dicerem jucundus, nisi id verbum in omne tempus perdidissem, Cic. Fam. 5, 15, 1; cf.: illud tamen dicam, mihi id, quod fecisti, esse gratissimum. Tale enim tuum judicium non potest mihi non summe esse jucundum. Quod cum ita sit, esse gratum necesse est, id. ib. 13, 8, 2: ista veritas, etiam si jucunda non est, mihi tamen grata est, id. Att. 3, 24, 2; cf. also: cujus officia jucundiora licet saepe mihi fuerint, numquam tamen gratiora, id. Fam. 4, 6, 1: quae omnia mihi jucunda, hoc extremum etiam gratum fuit, id. ib. 10, 3, 1; so corresp. or connected with jucundus, Cic.id. ib. 1, 17, 6; id. Rosc. Am. 18, 51; id. Cat. 4, 1, 1; Plin. 26, 3, 8, § 14; Plin. Ep. 5, 3, 1; 8, 23, 5: quid est, quod aut populo Romano gratius esse debeat aut sociis exterisque nationibus optatius esse possit, Cic. Div. in Caecil. 3, 7; so with optatus cf. above, the passage Cic. Fam. 5, 15, 1: quod approbaris, id gratum acceptumque habendum. id. Tusc. 5, 15, 45; cf.: mihi pol grata acceptaque hujus est benignitas, Plaut. Stich. 1, 1, 49 (49); Cat. 96, 1: munus eorum gratum acceptumque esse, Nep. Hann. 7; rarely in the contrary order: quorum mihi Dona accepta et grata habeo, tuaque ingrata, Plaut. Truc. 2, 7, 56 (606): Tox. Credidi gratum fore Beneficium meum apud te. Do. Immo equidem gratiam tibi habeo, id. Pers. 4, 7, 8 (718); cf.: grata tibi esse mea officia non miror: cognovi enim te gratissimum omnium, etc., Cic. Fam. 5, 11, 1: quam multi, ut Galli, ut Poeni homines immolare et pium et diis immortalibus gratissimum esse duxerunt! Cic. Rep. 3, 9; cf. Caes. B. G. 6, 16, 5; Cic. ap. Non. 398, 28 (Rep. 6, 2 Mos.); cf. in comp.: sedere in his scholis gratius erat quam ire per solitudines, etc., Plin. 26, 2, 6, § 11; cf. also: hedera est gratissima Baccho, Ov. F. 3, 767: dapibus supremi Grata testudo Jovis, Hor. C. 1, 32, 14: eoque erat cujusque gratior in re publica virtus, quod, etc., Cic. Rep. 2, 34 fin.; 2, 35: o diva, gratum quae regis Antium, Hor. C. 1, 35, 1; cf.: grato sub antro, id. ib. 1, 5, 3: locus, id. Ep. 2, 2, 46: tempus, id. ib. 2, 2, 198: hora, id. ib. 1, 4, 14: dies, id. C. 4, 5, 7: lux, id. S. 1, 5, 39: nox, id. Carm. Sec. 23: carmina, id. C. 1, 15, 14; 3, 11, 23: artes, id. ib. 4, 13, 22: error mentis, id. Ep. 2, 2, 140: protervitas, id. C. 1, 19, 7 et saep.: feceris, si de re publica quid sentias explicaris, nobis gratum omnibus, will do us all a favor, Cic. Rep. 1, 21 fin.; cf.: quamobrem utrique nostrum gratum admodum feceris, id. Lael. 4, 16: quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus gratum esse facturum, Caes. B. G. 1, 44, 20: quapropter gratissimum mihi feceris, si curaris, ut, etc. ... Hoc mihi gratius facere nihil potes, a very great favor ... no greater favor, Cic. Fam. 13, 44: is adulescens ita locatus est, ut, quae rebus grata erant, gratiora verbis faceret, Liv. 45, 13, 13: gratum elocuta consiliantibus Junone divis, something pleasant, Hor. C. 3, 3, 17.—
- B Of living beings.
- α With dat.: Herophile Phoebo grata, Tib. 2, 5, 68; cf.: vates diis gratissima, Ov. F. 1, 585; and: superis deorum gratus (Mercurius) et imis, Hor. C. 1, 10, 20: donec gratus eram tibi, id. ib. 3, 9, 1; cf. Prop. 1, 2, 31: gratus Alexandro regi Magno fuit ille Choerilus, Hor. Ep. 2, 1, 232; Suet. Caes. 27: cui (Maecenati) cum se gratum et acceptum in modum amici videret, id. Gramm. 21: filio ejus Fausto gratissimus fuit, id. ib. 12: (cervus) gratus erat tibi, Ov. M. 10, 121.—
- β Absol.: olim gratus eram, Prop. 1, 12, 7; Hor. C. 4, 6, 21: conviva, id. S. 2, 2, 119: comitum gratissime, Ov. M. 14, 221; cf.: juvenum gratissime Crantor, id. ib. 12, 367: o mihi de fratris longe gratissime natis, id. ib. 12, 586: quaestor consulibus suis non minus jucundus et gratus quam usui fuit, Plin. Ep. 8, 23, 5.—Hence, subst.: grātus, i, m., a favorite, darling: quam (classem) non amicorum sed gratorum appellabat, Suet. Tib. 46 fin.
- II Act., thankful, grateful; thankworthy, deserving or procuring thanks (beneficii memor): cognovi te gratissimum omnium: nec enim tu mihi habuisti modo gratiam, verum etiam cumulatissime retulisti, Cic. Fam. 5, 11, 1; cf. id. Leg. 1, 18, 49: quamquam gratiarum actionem a te non desiderabam, cum te re ipsa atque animo scirem esse gratissimum, tamen, etc., id. Fam. 10, 19, 1: si bene de me meritis gratum me praebeo, etc., id. Planc. 38, 91 (v. Krebs, Antibarb. p. 508); cf.: ut grati ac memores beneficii esse videantur, id. Agr. 2, 8, 21: Hegesaratus, magnis meis beneficiis ornatus in consulatu suo, memor et gratus fuit, id. Fam. 13, 25; cf. also id. Att. 9, 11, A, 3: tu quam gratus erga me fueris, ipse existimare potes, id. Fam. 5, 5, 2; cf.: ut quam gratissimus erga te esse cognoscerer, id. ib. 1, 5, 1; Quint. 11, 2, 12: gratiorem me esse in te, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 10, 1: si quod adest gratum juvat, Hor. S. 2, 6, 13; id. C. 1, 12, 39: laudo vos, Quirites, cum gratissimis animis prosequimini nomen clarissimi adolescentis, Cic. Phil. 4, 1, 3; cf. id. ib. 14, 11, 30, and 10, 3, 7: tu, quamcumque deus tibi fortunaverit horam, gratā sume manu, Hor. Ep. 1, 11, 23: quod tamen nunc faciam: tum, cum gratum mihi esse potuit, nolui, i. e. might have procured me thanks, Ter. Heaut. 262: est istuc datum Profecto, ut grata mihi sint, quae facio, omnia, id. Eun. 396 Ruhnk.; cf.: didicisse, quam sit re pulchrum, beneficio gratum, fama gloriosum, tyrannum occidere, productive of gratitude, Cic. Phil. 2, 46, 117: pro quibus beneficiis vix satis gratus videar, Sall. H. 2, 41, 5 Dietsch.— Hence, adv.: grātē.
- 1 (Acc. to I. = jucunde.) With pleasure, agreeably, willingly (rare in the class. period): praeterita grate meminit et, etc., Cic. Fin. 1, 19, 62: liberti pupillorum grate facient, si, etc., Dig. 26, 10, 3: insignis haec munificentia ... nec a debitoribus magis quam a creditoribus gratius excepta, Just. 12, 11, 2: gratissime provocari, Macr. S. 7, 2.—
- 2 (Acc. to II.) Thankfully, gratefully (class.): aliquid et grate et pie facere, Cic. Planc. 41, 98; cf.: quid pie, quid grate, quid humaniter, aut fecerit aut tulerit, id. de Or. 2, 11, 46; Suet. Aug. 66: natales grate numeras, Hor. Ep. 2, 2, 210: beneficium qui dat, vult accipi grate, Sen. Ben. 2, 31: aliquid recipere, Suet. Ner. 22; and in sup.: id munus inter censoria opera gratissime acceptum est, Plin. 7, 60, 60, § 214.
quibus justitiae vel sanctitatis fructibus potissimum sit insistendum ei qui bonum quod accepit domino ~us rependere satagit
litteras ~a suscepi dextera
hec ejus verba non dico quod omnes ~is animis exceperint
absit ut deficiat viris timoratis / cujus sol irradiat gratis et ingratis
miles emeritus clipeum veneratur ‥ ~usque Corydon aratro tabescenti ‥ hyperduliam propriam suis exhibet instrumentis
nobiles puelle facili ~oque servitio a liberali principe deputate sunt
semper ~um est de doctrina loqui cum peritis
Johannem / qui fuit accubitor Christo gratissimus almo
sedis apostolicae rectorem ‥ / melliflua gratum populis doctrine
erat ‥ jocundus et ‥ plerisque ~us et amandus
tam facundus, tam ~us omnibus
ut michi gratus eris, sic tibi gratus ero
si quis ‥ [achatem ] in anulo habuerit, ~ior est
omnia quae displicuerunt Deo et quae placuerunt aequali ‥ lance pendebantur, si non ~iora fuissent displicentia
non ‥ aliud ‥ munusculum plus ratum et ~um virginibus Christi fore credideram quam ‥
si ‥ ad ~am cratem sedemque pristinam revertatur
~us mihi est multum adventus tuus, et bene venisti
Abel ‥ votum ‥ obtulit de adipibus suis: et ~a magis erant Domino quam illius parricide
de ~issimis mihi tuis beneficiis
~um Deo ‥ sacrificium exhibebat
inaudita fastidientibus jocundam, aut inexperta horrentibus ~am tradere disciplinam
cujus vox est mitis et plana et †gratta auditori significat hominem pacificum
~am habeo tuam indulgentiam
nos ‥ hanc concessionem ratam et ~am habentes eam ‥ sigillo nostro confirmamus
ratum et ~um habentes id quod ‥ facient per consilium Walteri de L.
quam obligationem ‥ monachi, licet ~am et ratam habuissent ‥
ratum et †geratum habentes ‥ quicquid ‥ clerici ‥ nostro nomine duxerint ‥ faciendum
~um habeo laicos ‥ ad evangelicas effloruisse inquisitiones
rex ~um habet quod ‥ Walterus ducat ‥ filiam ‥ Roberti quam ‥ Galfridus debuit duxisse
nec est uspiam ‥ ~ior tellus
ut ‥ denunciarentur ‥ omnes ‥ qui ecclesiastica bona sine ~a permissione dominorum ‥ diriperent
~a vicissitudine non de jure(v.
~us ‥ nullus fit de necessitate sed voluntarie consentiens gratie
si non-gratus posset diligere et facere quodlibet dileccione et faccione ejusdem speciei cum ~o, posset sine gratia ‥ implere omnia mandata sicut ~us, quod est error Pelagii
ne quis ‥ aliquam mercaturam exerceat nisi per ~um burgensium hoc fecerit(
dedit [terram ] in liberum maritagium ‥ Johanni cum ‥ Rohesia ‥ per ~um Petri, filii sui senioris
duo fratres ejus in villenagium miserunt ~is suis et bene licuit eis
quod nullus mercator aliquod genus mercimonii vendat nisi ipsi cives mei Cestrie ‥ vel per eorum ~um
quamdiu ‥ debitum per ~um ejus tenuero
quod ‥ mercatores in civitatibus ‥ predictis hospitari valeant ‥ ad ~um ipsorum quorum fuerint hospita
ut ‥ contra suum ~um et libertates per cartas regias ‥ concessas [mercatores extranei ] vendant
se dicit respondisse Johanni ‥ et ~um ei fecisse
retraxit se de loquela ‥ quia ‥ episcopus fecit ~um suum
terras ‥ illorum ‥ capiatis in manus nostras ‥ quousque ‥ nobis de dampno passo ~um fecerint
cum ‥ constituent quod ‥ Garsio aliter fecerit ~um et voluntatem ‥ Stephani de predictis
ad ~um regis faciendum de hiis que rex sibi obiciet
[si maritare ] voluerit filiam, faciet ~um domino
papa dum ‥ vellet ‥ malo ~o ‥ cardinalium ossa corporis episcopi Linc. extra ecclesiam projicere
malo ~o abbatis
- 1. (poët.) lieflijk, bekoorlijk, betoverend [Venus; carmen; dies; loca; artes];
- 2. dank verdienend, welkom, gewenst, verheugend, aangenaam, geliefd, geacht (meestal v. zaken, zelden v. personen) [victoria; munus; conviva]; ➤ -um alci (alqd) facere iem. (met iets) een plezier doen (gratius een groter, gratissimum het grootste plezier); — adv. graag;
- 3. dankbaar (jegens: dat.; in m. acc.; erga; adversus) [homo; animus; pro beneficiis];
- 4. (poët.) welwillend;
- 5. (metaf.) (Plin. Min.) vruchtbaar [terrae].
Non sit aliqua persona,... quæ audeat vel præsumat de cetero capere pipiones seu columbos ad retia duarum alarum, sive alia retia, laqueos, Gratos, balistos, etc.Vide supra Grata.
Gratuse. Stat. pro pannif. Carcass. renovata ann. 1466. in Reg. 201. Chartoph. reg. ch. 121 :
Item quod nullus parator... possit... texere seu immiscere pessols sive borrethos, nec borram sive Gratus quoquomodo.Lit. pro pannif. Trec. ann. 1377. in Reg. 111. ch. 112 :
Pour ce que plusieurs drappiers... de Troyes font draps à lisiere de Gratuise, de seurtonture d'aignelins et autres mauvaises matieres, etc.Perperam editum
Gratursetom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 283. art. 5. Stat. pro pannif. Abbavil. ex Lib. rub. fol. magn. ejusd. civit. art. 3 :
Que nuls ne puist drapper de Gratuse, etc.Alia pro tibialium sarcinat. Ebroic. ann. 1421. in Reg. 173. ch. 113 :
Item que les jurez puissent arrester tous les draps... ou l'en trouvera barres, ou bridures, ou Gratisses. Gratuisseurs, bourres, ne autres laines ou choses défendues,in aliis ann. 1403. tom. 9. earumd. Ordinat. pag. 171. art. 9.
- GRA-, beloved, dear, acceptable, pleasing, agreeable: factum omnibus: optimo cuique oratio gratissima: nihil patri gratius facere: id gratum acceptumque habendum: supplicia eorum gratiora dis arbitrantur, Cs.: hedera est gratissima Baccho, O.: conviva, welcome, H.: carmina, H.: Gratior pulchro in corpore virtus, V.: parentibus error, V.: Si quod adest gratum iuvat, acceptable, i. e. with content, H.—As substn.: feceris nobis gratum omnibus, do us a favor: gratissimum mihi feceris, si, etc., a very great favor: quae rebus grata erant, gratiora verbis facere, L.: Gratum elocutā consiliantibus Iunone divis, something pleasant, H.—With supin. abl.: his gratiora dictu alia esse scio, L.—Of persons: Venus, H.: iuvenum gratissime Crantor, O: vates dis gratissima, O.—Thankful, grateful, thankworthy, deserving, procuring thanks: cognovi te gratissimum omnium: re ipsā atque animo gratissimus: si bene de me meritis gratum me praebeo: erga me: gratissimis animis prosequi, etc.: horam gratā sume manu, H.: quom gratum mihi esse potuit, i. e. it might have procured me thanks, T.: quam sit re pulchrum, beneficio gratum, tyrannum occidere, productive of gratitude.
-
…illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum id se ab ipsis per eorum nuntios compertum habere, quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sed quid videtur Hoc tibi mancipium Non malum hercle. Uro hominem. Ut falsus animi est Quam hoc munus gratum Thaidi arbitrare esse Hoc nunc dicis, Eiectos hinc nos omnium rerum, heus, vicissitudo est. Sex ego…
Terence, Eunuchus
-
…, credo, ut tum gravis adquiescat ardor, tecum ludere sicut ipsa possem et tristis animi levare curas Tam gratum est mihi quam ferunt puellae pernici aureolum fuisse malum, quod zonam solvit diu ligatam. Lugete, o Veneres…
Catullus, Carmina
-
…veniant chorus heroinae, quas dedit Argivis Dardana praeda viris ; quarum nulla tua fuerit mihi, Cynthia, forma gratior, et Tellus hoc ita iusta sinat quamvis te longae remorentur fata senectae, cara tamen lacrimis ossa futura meis…
Propertius, Elegies
-
…Veneto dissidet Eridano ; nec mihi consuetos amplexu nutrit amores Cynthia, nec nostra dulcis in aure sonat. olim gratus eram non illo tempore cuiquam contigit ut simili posset amare fide. invidiae fuimus non me deus obruit an quae…
Propertius, Elegies
-
…sinet abduci te tuus ardor aget. nec mirum, cum sit Iove digna et proxima Ledae et Ledae partu gratior, una tribus ; illa sit Inachiis et blandior heroinis, illa suis verbis cogat amare Iovem. tu vero…
Propertius, Elegies
-
…Triumphat. Huc proviso ut, ubi tempus siet, Deducam sed eccum militem. Est istuc datum Profecto ut grata mihi sint quae facio omnia. Adverti hercle animum. Vel rex semper maximas Mihi agebat quidquid feceram ; aliis…
Terence, Eunuchus
-
…facere quicquam pensi habebat. Erat ei cum Fulvia, muliere nobili, stupri vetus consuetudo. Cui cum minus gratus esset, quia inopia minus largiri poterat, repente glorians maria montisque polliceri coepit et minari interdum ferro, ni…
Sallust, Catilina
-
…unica nec desit iucundis gratia verbis, omnia quaeque Venus, quaeque Minerva probat. his tu semper eris nostrae gratissima vitae, taedia dum miserae sint tibi luxuriae. Qualis Thesea iacuit cedente carina languida desertis Cnosia litoribus ; qualis…
Propertius, Elegies
-
…saevit sanguine Caesareo Romanum exstinguere nomen, attonitum tanto subitae terrore ruinae humanum genus est totusque perhorruit orbis nec tibi grata minus pietas, Auguste, tuorum est, quam fuit illa Iovi. Qui postquam voce manuque murmura conpressit ,…
Ovid, Metamorphoses