haereo

haereo, to hang, stick, cleave, cling, adhere, hold fast, be fixed, sit fast, remain close

vox faucibus haesit
his words caught in his throat

haerĕo, haesi, haesum, 2, v. n. [etym. dub.], to hang or hold fast, to hang, stick, cleave, cling, adhere, be fixed, sit fast, remain close to any thing or in any manner (class. and very freq., esp. in the trop. sense; cf. pendeo); usually constr. with in, the simple abl. or absol., less freq. with dat., with ad, sub, ex, etc.

I Lit.: ut videamus, terra penitusne defixa sit, et quasi radicibus suis haereat, an media pendeat? Cic. Ac. 2 (Luc.), 39, 122; so, terra ima sede semper haeret, id. Rep. 6, 18: linguam ad radices ejus haerens excipit stomachus, id. N. D. 2, 54, 135: scalarum gradus male haerentes, holding, adhering, id. Fam. 6, 7, 3; cf.: haerent parietibus scalae, Verg. A. 2, 442: haerere in equo, sit fast, keep his seat, Cic. Deiot. 10, 28; for which: nescit equo rudis Haerere ingenuus puer, Hor. C. 3, 24, 55: male laxus In pede calceus haeret, id. S. 1, 3, 32; cf. Quint. 11, 3, 144: haeret nonnumquam telum illud occultum, id. 9, 2, 75: pugnus in mala haeret, Ter. Ad. 171: haesitque in corpore ferrum, Verg. A. 11, 864; for which: tergo volucres haesere sagittae, id. ib. 12, 415; cf.: scindat haerentem coronam crinibus, Hor. C. 1, 17, 27; and: haerentem capiti cum multa laude coronam, id. S. 1, 10, 49: carinae, Ov. M. 8, 144: alae, id. ib. 12, 570: (fames) utero haeret meo, Plaut. Stich. 1, 3, 16 (170): haeret pede pes, Verg. A. 10, 361: ubi demisi retem atque hamum, quicquid haesit, extraho, Plaut. Rud. 4, 3, 45 (982); cf.: os devoratum fauce cum haereret lupi, Phaedr. 1, 8, 4; and: graves currus illuvie et voraginibus haerebant, Curt. 8, 4: classis in vado haerebat, id. 9, 19: haerentes adverso litore naves, Hor. S. 2, 3, 205: gremioque in Jasonis haerens, Ov. M. 7, 66; cf.: haeret in complexu liberorum, Quint. 6, 1, 42; for which: Avidisque amplexibus haerent, Ov. M. 7, 143; cupide in Veneris compagibus haerent, Lucr. 4, 1113; for which: validis Veneris compagibus haerent, id. 4, 1204; and: (anulus) caecis in eo (lapide) compagibus haesit, id. 6, 1016: communibus inter se radicibus haerent, id. 3, 325; 5, 554: foliis sub omnibus haerent (Somnia), Verg. A. 6, 284: gladius intra vaginam suam haerens, Quint. 8 praef. § 15: ipse inter media tela hostium evasit. Duo turmae haesere, i.e. failed to break through, Liv. 29, 33, 7: alii globo illati haerebant, id. 22, 5, 5.—
- - - b Prov.
    - - α Haerere in luto, i. e. to be in trouble, difficulty: tali in luto haerere, Plaut. Pers. 4, 3, 66 (535) (for which: nunc homo in medio luto est, id. Ps. 4, 2, 28 (983)); cf. haesito, I.—In salebra: proclivi currit oratio: venit ad extremum: haeret in salebra, runs aground, i.e. is at a loss, Cic. Fin. 5, 28, 84.—In a like sense,
      - β Aqua haeret, the water (in the waterclock) stops; v. aqua.
II Trop.
- A In gen., to hold fast, remain attached or fixed, to keep firm, adhere: improbis semper aliqui scrupus in animis haereat, Cic. Rep. 3, 16; cf.: infixus animo haeret dolor, id. Phil. 2, 26, 64: haerent infixi pectore vultus, Verg. A. 4, 4: haerere in memoria, Cic. Ac. 2 (Luc.), 1, 2; cf.: quae mihi in visceribus haerent, i.e. firmly impressed upon my heart, memory, id. Att. 6, 1, 8; and: in medullis populi Romani ac visceribus haerere, id. Phil. 1, 15, 36: mihi haeres in medullis, id. Fam. 15, 16, 2: in omnium gentium sermonibus ac mentibus semper haerere, id. Cat. 4, 10, 22: hi in oculis haerebunt, i.e. will be always present, id. Phil. 13, 3, 5: in te omnis haeret culpa, adheres, cleaves, Ter. Hec. 229: ut peccatum haereat, non in eo, qui monuerit, sed in eo, qui non obtemperarit, Cic. Div. 1, 16, 30.—With dat.: potest hoc homini huic haerere peccatum? Cic. Rosc. Com. 6, 17: quod privatarum rerum dedecus non haeret infamiae (tuae)? id. Cat. 1, 6, 13: in quo (Caelio) crimen non haerebat, id. Cael. 7, 15: neque (possit) haerere in tam bona causa tam acerba injuria, id. Fam. 6, 5, 2: cum ante illud facetum dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur, must have hit (the figure being that of an arrow shot from the bow), id. de Or. 2, 54, 219: in quos incensos ira vitamque domini desperantes cum incidisset, haesit in iis poenis, quas, etc., fell into, incurred those penalties (the figure is that of a bird which is limed, caught), id. Mil. 21, 56: nec dubie repetundarum criminibus haerebant, Tac. A. 4, 19: in hoc flexu quasi aetatis fama adolescentis paulum haesit ad metas, hung back, was caught (the figure being taken from the race-course), Cic. Cael. 31, 75; v. meta: neu quid medios intercinat actus, Quod non proposito conducat et haereat apte, i.e. fits, suits, Hor. A. P. 195.—
- B In partic.
- - 1 With the idea of nearness predominating, to keep near or close to a person, to join or attach one's self to, to follow (mostly poet. and in post-Aug. prose): perfice hoc Precibus, pretio, ut haeream in parte aliqua tandem apud Thaidem, may keep about her, Ter. Eun. 1055; cf.: ego illum audivi in amorem haerere apud nescio quam fidicinam, Plaut. Ep. 2, 2, 7 (187): haeres ad latus, omnia experiris, Cat. 21, 6: Antorem comitem, qui missus ab Argis, Haeserat Evandro, Verg. A. 10, 780: obtinenti Africam comes haeserat, Plin. Ep. 7, 27, 2; Quint. 1, 2, 10: Curtius Nicia (grammaticus) haesit Cn. Pompeio et C. Memmio, Suet. Gramm. 14.— Poet.: haeremus cuncti superis, temploque tacente Nil facimus non sponte deo, cling to, depend on, Luc. 9, 573.—Hence,
  - - b In a bad sense: in tergis, tergis, in tergo, to hang upon one's rear, i.e. to pursue closely: haerebit in tergis fugientium victor, Curt. 4, 15 fin.: se cum exercitu tergis eorum haesurum, Tac. H. 4, 19: Haerens in tergo Romanus, Liv. 1, 14 11 Weissenb. (better than terga, the lect. vulg.).—
  - 2 With the idea of duration in time predominating, to remain fixed, to abide or continue anywhere, to keep at, stick to any thing (class.): metui, ne haereret hic (Athenis), Ter. Ad. 403: in obsidione castelli exigui, Curt. 5, 3, 4: circa muros unius urbis, id. 4, 4; cf.: circa libidines, Suet. Aug. 71: volitare in foro, haerere in jure ac praetorum tribulibus, to go loitering or dangling about, Cic. de Or. 1, 38, 173: et siccis vultus in nubibus haerent, hang upon, i.e. remain long looking at, Luc. 4, 331; cf.: vultus, dum crederet, haesit, id. 9, 1036: haerere in eadem commorarique sententia, Cic. Or. 40, 137; cf.: mea ratio in dicendo haec esse solet, ut boni quod habeat, id amplectar, ibi habitem, ibi haeream, id. de Or. 2, 72, 292: quonam modo ille in bonis haerebit et habitabit suis? id. Or. 15, 49: equidem in libris haereo, id. Att. 13, 40, 2; cf.: valde in scribendo haereo, id. ib. 13, 39, 2: plurima sunt, nitidis maculam haesuram figentia rebus, lasting, durable, Juv. 14, 2.—
  - 3 With the idea of hindrance to free motion predominating, to stick fast, be brought to a stand-still, to be embarrassed, perplexed, at a loss, to hesitate, to be suspended or retarded (class.).
  - - - α Of persons: haerebat nebulo: quo se verteret, non habebat, Cic. Phil. 2, 29, 74; cf.: haerebat in tabulis publicis reus et accusator, id. Clu. 31, 86: cogitate in his iniquitatibus unum haesisse Apollonium: ceteros profecto multos ex his incommodis pecunia se liberasse, id. Verr. 2, 5, 9, § 23: in multis nominibus, id. N. D. 3, 24, 62: in media stultitia, id. Tusc. 3, 28, 70; cf.: isti physici raro admodum, cum haerent aliquo loco, exclamant, abstrusa esse omnia, etc., id. Ac. 2 (Luc.), 5, 14: in quo etiam Democritus haeret, id. Fin. 1, 6, 20: at in altero illo, inquit, haeres. Immo habeo tibi gratiam. Haererem enim, nisi tu me expedisses, id. Pis. 30, 74: in ceteris subvenies, si me haerentem videbis, id. Fin. 3, 4, 16: quid machiner? quid comminiscar? haereo, Plaut. Capt. 3, 3, 17 (532); id. Merc. 3, 4, 15 (602); 4, 3, 38 (737); 24 (723); cf.: aut quia non firmus rectum defendis et haeres, Hor. S. 2, 7, 26: haesit circa formas litterarum (puer), Quint. 1, 1, 21; cf. id. 1, 7, 35: haeres et dubitas, Juv. 3, 135; 6, 281.—
      - β Of things: nunc homo in lutost. Nomen nescit: haeret haec res, i.e. is perplexing, cannot be explained, Plaut. Ps. 4, 2, 28 (983); id. Amph. 2, 2, 182 (814); id. Trin. 4, 2, 59 (901); cf.: occisa est haec res; haeret hoc negotium, id. Ps. 1, 5, 8 (422): nec umquam tanta fuerit loquendi facultas, ut non titubet atque haereat, quotiens ab animo verba dissentiunt, Quint. 12, 1, 29: Hectoris Aeneaeque manu victoria Graiūm Haesit, i.e. was retarded, Verg. A. 11, 290; cf.: constitit hic bellum fortunaque Caesaris haesit, Luc. 7, 547: cum in hac difficultate rerum consilium haereret, Liv. 26, 36, 1.

haereo, haesī, haesūrus, ēre (aus *haeseo), hangen, stecken, kleben, festsitzen, I) im allg.: 1) eig.: pugnus in mala haereat, Ter.: classis in vado haerebat, Curt.: haerens in salo navicula, Hieron.: haerens tabulae (v. Schiffbrüchigen), Hieron.: h. in equo, Cic., od. equo, Hor., fest zu Pferde sitzen, sich gut im Sattel halten, sattelfest sein: os devoratum fauce cum haeret lupi, Phaedr.: terra radicibus suis (mit ihren W.) haereat, Cic.: pars superiori ossi malarum haeret, Cels.: duabus haerentes hastis, Liv.: cuspis in tergis visa est haerere, schien haften zu wollen, Ov.: haeret pede pes, es haftet Fuß an Fuß, Verg.: h. in complexu alcis, Quint., od. amplexibus, Ov., jmd. fest umarmt halten: h. osculo, Liv.: vix ossibus haerent, hängen in Haut u. Knochen, Verg. – v. Gestirnen, fest stehen (Ggstz. discurrere), nec enim est quod existimes septem sola discurrere, cetera haerere, Sene ben. 4, 23, 4. – im Bilde, v. Übeln, haerere visceribus civitatis, Liv.: in visceribus Graeciae, Liv. – 2) übtr.: a) an einem Orte festsitzen, verweilen, hic haereo, Cic.: h. circa muros urbis, Curt. – b) h. alci, an jmd. beständig sich anschließen, wie eine Klette hangen, ihm nicht von der Seite gehen, Plin. ep. u. Verg.: ebenso lateri alcis, Plin. pan.: apud alqam (meretricem), sich hängen an usw., Plaut.: comes haeret, Mart.: haeret ager Mario, verbleibt ihm, Mart. – im feindl. Sinne, haerere in tergo od. in tergis od. bl. tergis hostium, dem F. auf dem Nacken sitzen, Liv., Tac. u. Curt.: so auch h. visceribus cervi, Verg. – c) ein (bloßes) Anhängsel bilden, sich anhängen, ne in turba quidem haerere plebeium, Liv.: conviva nec ultimus haesi, Mart. – d) hangen, festhangen, festsitzen, haften, festhangen bleiben, von etw. nicht lassen, in od. bei etw. bleiben, aushalten, beharren, od. sich in etw. verfangen, von etwas nicht loskommen (fortkommen) od. sich nicht losmachen können, haerere in iure ac praetorum tribunalibus, Cic.: dolor animo infixus haeret, Cic.: haeret animo tuo gaudium, Plin. pan.: in oculis, immer vor Augen (gegenwärtig) sein, Cic.: in vultu patris, den V. fest ansehen, Ov.: visae cupidine virginis haeret, er betrachtet lange mit Sehnsucht die J., Ov.: memoria rei in populo haerebit, Cic.: in memoria, Cic.: in pectore, Ov.: haerent infixi pectore vultus verbaque, Verg.: menti, vorschweben, Ov.: crimen haeret in alqo, Cic.: peccatum haeret alci, Cic.: in eadem sententia, Cic.: haeret in causa semper, Cic.: in iis poenis, quae etc., sich verfangen, Cic.: haerent repetundarum criminibus, Tac.: circa libidines, Suet. – haeret mihi, es haftet mir im Gedächtnis, es ist mir erinnerlich, m. folg. indir. Fragesatz, Traian. in Plin. ep. 10, 95 (96). – II) mit dem Nbbegr. der gehemmten Bewegung = wie angewurzelt stehen bleiben, stecken bleiben, stut zen, stocken, 1) eig.: aspectu territus haesit continuitque gradum, Verg.: lingua haeret metu, stockt vor F., Ter.: vox faucibus haesit, Verg.: h. in salebra, s. salebra. – sprichw., s. aqua(no. I, A, d) u. 2. lutum (no. I). – 2) übtr.: a) stocken = aufgehalten-, in seinem Fortgang gehemmt werden, aufhören, Aeneae manu victoria haesit, Verg.: amor haesit, Ov. – b) stocken = in Verlegenheit sein, keinen Rat wissen, haerebat nebulo, Cic.: haerere homo, versari, rubere, Cic.: haereo quid faciam, Ter.: in nominibus, die N. nicht erraten können, Cic.

hærĕō, (8) hæsī, hæsum, ēre, intr., ¶ 1 être attaché, fixé, accroché : in equo Cic. Dej. 28 ; equo Hor. O. 3, 24, 55, se tenir ferme à cheval ; terra quasi radicibus suis hæret Cic. Ac. 2, 122, la terre se tient comme attachée par ses racines ; ad radices linguæ hærens stomachus Cic. Nat. 2, 135, lʼœsophage fixé à la base de la langue ; scalarum gradus male hærentes Cic. Fam. 6, 7, 3, degrés dʼescalier mal assujettis ; hæsit in corpore ferrum Virg. En. 11, 864, le fer se trouva enfoncé dans son corps ; cum tergo hæsere sagittæ Virg. En. 12, 415, quand une flèche sʼest attachée à ses flancs ; corona hærens capiti Hor. S. 1, 10, 49, couronne fixée à la tête ; hæret pede pes Virg. En. 10, 361, le pied est rivé contre le pied (on combat pied contre pied) ; in complexu alicujus hærere Quint. 6, 1, 42 ; amplexibus Ov. M. 7, 143, tenir embrassé qqn étroitement || être arrêté, immobilisé : alii pugnantium globo illati hærebant Liv. 22, 5, 5, les uns donnant sur un gros de combattants étaient arrêtés, cf. Liv. 29, 33, 7 ; gladius intra vaginam suam hærens Quint. 8, pr. 15, épée qui reste accrochée à lʼintérieur de son fourreau ; [prov.] aqua hæret Cic. Off. 3, 117, lʼeau de la clepsydre sʼarrête, une difficulté se présente ¶ 2 [fig.] a) être attaché, fixé : improbis semper aliqui scrupus in animis hæret Cic. Rep. 3, 26, les méchants ont toujours qq. remords attaché dans lʼâme ; hærere in memoria Cic. Ac. 2, 2, être fixé dans la mémoire [cf. Traj. d. Plin. Min. Ep. 10, 95, quam parce hæc beneficia tribuam, hæret tibi, tu sais (tu te souviens) combien je suis ménager de ces sortes de grâces] ; in omnium gentium sermonibus Cic. Cat. 4, 22, rester lʼobjet des propos de tous les peuples ; mihi hæres in medullis Cic. Fam. 15, 16, 2, je te porte attaché au fond de mon cœur ; peccatum hæret in eo qui... Cic. Div. 1, 30, la faute reste attachée à celui qui... ; hi in oculis hærebunt Cic. Phil. 13, 6, ces gens seront accrochés à vos regards (= seront constamment sous vos yeux) ; [avec dat.] Cic. Com. 17 ; Sest. 69 ; hæsit in iis pœnis, quas... Cic. Mil. 57, il resta accroché [comme aux mailles dʼun filet] au châtiment que..., il ne put échapper au châtiment que... ; repetundarum criminibus hærebant Tac. Ann. 4, 19, ils ne pouvaient se dégager des accusations de concussion ; fama paulum hæsit ad metas Cic. Cæl. 75, sa réputation resta un peu accrochée au contour de la borne, v. flexus ; proposito apte hærere Hor. P. 195, être étroitement attaché au sujet ; in scribendo hæreo Cic. Att. 13, 39, 2, je suis lié à mon travail de composition, je suis rivé à mon ouvrage ; b) [insistance sur lʼidée] rester solidement, tenir bon : hoc teneo, hic hæreo Cic. Verr. 2, 5, 166, cʼest à ce point que je mʼen tiens, sur ce point que je reste solidement fixé, cf. Cic. de Or. 2, 292 ; in eo crimen non hærebat Cic. Cæl. 15, lʼaccusation ne tenait pas contre lui ; c) sʼattacher comme une ombre aux pas de qqn (alicui) : Virg. En. 10, 780 ; Plin. Min. Ep. 7, 27, 2 ; Quint. 1, 2, 10 || être implanté chez qqn : Pl. Epid. 192 ; Ter. Eun. 1055 || [t. milit.] in tergis, tergis, in tergo, être attaché aux trousses de lʼennemi : Curt. 4, 15, 32 ; Tac. H. 4, 19 ; Liv. 1, 14, 11 || sʼarrêter obstinément à une chose : in obsidione castelli Curt. 5, 3, 4, sʼarrêter obstinément au siège dʼun fortin, cf. 4, 4, 1 ; d) être arrêté, être en suspens, être embarrassé : in multis nominibus Cic. Nat. 3, 62, être à court pour de nombreux noms [nʼen pas trouver lʼétymologie], cf. Cic. Fin. 1, 20 ; Pis. 74, etc. ; hærebat nebulo Cic. Phil. 2, 74, le drôle était embarrassé, cf. Cic. Fin. 3, 16 ; Hectoris Æneæque manu victoria Graium hæsit Virg. En. 11, 290, cʼest le bras dʼHector et celui dʼÉnée qui ont arrêté la victoire des Grecs.

haereō haesī, haesūrus, ēre

HAES-, to hang, stick, cleave, cling, adhere, hold fast, be fixed, sit fast, remain close: lingua haeret metu, T.: terra radicibus suis: scalarum gradūs male haerentes, holding: Haerent parietibus scalae, V.: in equo, keep his seat: pugnus in malā haeret, T.: tergo volucres haesere sagittae, V.: haerens corona Crinibus, H.: leo haeret Visceribus, V.: os fauce cum haereret lupi, Ph.: haerentes litore naves, H.: in limine coniunx Haerebat, V.: gremio in Iasonis, O.: foliis sub omnibus, V.: duo turmae haesere, i. e. failed to break through, L.: oratio haeret in salebrā, i. e. is at a loss.—Fig., to hold fast, remain attached, be fixed, keep firm, adhere, inhere: cum illud dictum haerere debeat, hit the mark: in te haeret culpa, T.: scrupus in animis: quae mihi in visceribus haerent, i. e. fixed in my heart: mihi in medullis: hi in oculis haerebunt, i. e. be present: in te culpa, cleaves, T.: in eis poenis, incur: fama haesit ad metas, hung back: haereret illa rei p. turpitudo: infixus haeret animo dolor: haerent infixi pectore voltūs, V.: in voltu patris, gaze upon, O.: cui omnia vaenum ire in animo haeserat, S.: neu quid intercinat, Quod non haereat apte, i. e. finds its place, H.—To keep near, keep close, join, attach oneself, follow: apud Thaidem, T.: haeret pede pes, V.: in tergo, pursue closely, L.—To remain fixed, abide, continue, keep at, stick to: hic haereo: hic terminus haeret, is fixed, V.: sedibus in isdem, adhere to his purpose, V.: in praetorum tribunalibus, loiter: ut boni quod habeat, id amplectar, ibi haeream: macula haesura, lasting, Iu.—To stick fast, be brought to a stand, be embarrassed, be perplexed, be at a loss, hesitate, be suspended, be retarded: haereo Quid faciam, T.: haerebat in tabulis publicis reus: in multis nominibus: physici cum haerent aliquo loco, etc.: haeret, an haec sit, O.: haeres Et dubitas, Iu.: Hectoris manu victoria Graiūm Haesit, i. e. was retarded, V.: vox faucibus haesit, V.: in hac difficultate rerum consilium haeret, L.

…, nemo qui non oderit. quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama quae libido ab oculis, quod facinus a manibus umquam tuis, quod flagitium a toto corpore afuit…

Cicero, in Catilinam
…cinguntur tenui praecordia libro, in frondem crines, in ramos bracchia crescunt, pes modo tam velox pigris radicibus haeret, ora cacumen habet ; remanet nitor unus in illa. Hanc quoque Phoebus amat, positaque in stipite dextra…

Ovid, Metamorphoses
…ne forte tuo careat mihi funus amore, hic timor est ipsis durior exsequiis. non adeo leviter nostris puer haesit ocellis, ut meus oblito pulvis amore vacet. illic Phylacides iucundae coniugis heros non potuit caecis immemor esse locis…

Propertius, Elegies
…nobis victor quid possit oriri, quid nequeat, finita potestas denique cuique qua nam sit ratione atque alte terminus haerens. quare religio pedibus subiecta vicissim opteritur, nos exaequat victoria caelo. Illud in his rebus vereor, ne…

Lucretius, De Rerum Natura
…per se dabat omnia tellus ; contentique cibis nullo cogente creatis arbuteos fetus montanaque fraga legebant cornaque et in duris haerentia mora rubetis et quae deciderant patula Iovis arbore glandes. Ver erat aeternum, placidique tepentibus auris mulcebant zephyri natos…

Ovid, Metamorphoses
…nata, nepotes illa, velut crimen taedas exosa iugales, pulchra verecundo suffunditur ora rubore, inque patris blandis haerens cervice lacertis da mihi perpetua, genitor carissime, dixit virginitate frui dedit hoc pater ante Dianae. Ille quidem…

Ovid, Metamorphoses
…ramos annosaque brachia pandit ulmus opaca, ingens, quam sedem Somnia volgo vana tenere ferunt, foliisque sub omnibus haerent. Multaque praeterea variarum monstra ferarum Centauri in foribus stabulant, Scyllaeque biformes, et centumgeminus Briareus, ac belua…

Vergil, Aeneid
…et arma manu, non tamen ausus eram dominae turbare quietem, expertae metuens iurgia saevitiae ; sed sic intentis haerebam fixus ocellis, Argus ut ignotis cornibus Inachidos. et modo solvebam nostra de fronte corollas ponebamque tuis, Cynthia…

Propertius, Elegies
…posui quidem. quem ad modum igitur, scalarum gradus si alios tollas, alios incidas, non nullos male haerentis relinquas, ruinae periculum struas, non ascensum pares, sic tot malis tum vinctum tum fractum studium scribendi quid…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…intimi autem conficiunt qui genuini vocantur ; quae confectio etiam a lingua adiuvari videtur. linguam autem ad radices eius haerens excipit stomachus, quo primum inlabuntur ea quae accepta sunt ore. is utraque ex parte tosillas attingens palato extremo…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum

Menu

Word wheel

haereo

Saved

Recent