iactus
iactus2, a throwing, casting, hurling, throw, cast
iactus , ūs, m.: a cast; leap; shot; reach, 11.608. (iaciō)
jactus, a, um, Part., from iacio.
jactus, ūs, m. [jacio], a throwing, casting, hurling; a throw, cast.
- I Lit.
- A In gen.: jactus fulminum, Cic. Cat. 3, 8, 18; Plin. 2, 38, 38, § 104: haec certamina tanta Pulveris exigui jactu compressa quiescunt, Verg. G. 4, 87: glebarum et testarum, Quint. 8, 2, 5: intra jactum teli progressus, Verg. A. 11, 608: teli jactu abesse, to be a spear's-throw distant, Liv. 8, 7 init.: usque ad jactum tali, Tac. A. 13, 40; Curt. 3, 11, 1: truces in sublime jactus (of the bull), Plin. 11, 2, 1, § 4.—
- B In partic., a throw or cast of dice: quid est tam incertum quam talorum jactus, Cic. Div. 2, 59, 121: in prospero tesserarum jactu, Liv. 4, 17: talorum ducere jactus, Ov. A. A. 3, 353: ita vita'st hominum quasi si ludas tesseris: si illud, quod maxime opus't jactu non cadit, etc., Ter. Ad. 740.—
- C Transf.
- 1 A throwing out, spreading: jactus radiorum, Plin. 2, 45, 45, § 116.—
- 2 A throwing down or out, throwing overboard: jactum mercium facere levandae navis causā, a jettison, Dig. 14, 2, 1 sq.: facere jactum medio in ponto, Sen. Troad. 1037: horribilis de saxo jactu' deorsum, Lucr. 3, 1016; Verg. G. 4, 528.—Absol.: decidere jactu cum ventis, Juv. 12, 33; Paul. Sent. 2, 7.—
- 3 A cast (of the net), a haul, draught: jactum retis emere, Dig. 19, 1, 11, § 18; Val. Max. 4, 1, 7 ext.—*
- II Trop., a throwing out, uttering: fortuitus jactus vocis, an assertion casually thrown out, Val. Max. 1, 5, 9.
iactus, ūs, m. (iacio), das Werfen, I) im allg.: das Werfen, Schleudern, der Wurf, fulminum iactus (Sing.), Tac.: fulminum iactus (Plur.), Cic.: telorum i., Val. Max.: iactus (Plur.) sagittarum, Abschießen, Solin.: ad teli iactum pervenire, auf Schußweite, Curt.: intra teli iactum, innerhalb der Schußweite, Verg.; Ggstz. extra teli iactum, Curt.: extra omnem teli iactum, Sen.: iactu se dedit aequor in altum, schwang sich hinab usw., Verg.: übtr.: fortuitus iactus vocis, die zufällig ausgestoßene Äußerung, Val. Max. 1, 5, 9. – II) insbes.: 1) als t. t. des Würfelspiels, das Werfen, der Wurf, u. meton., der Wurf = die geworfenen Zahlen, talorum iactus (Sing. u. Plur.), Prop. 3, 10, 27. Ov. art. am. 3, 353: tesserarum prosper iactus, Liv. 4, 17, 3: extremus ac novissimus iactus, Tac. Germ. 24: quasi quom ludas tesseris, si illud quod maxume opus est iactu non cadit, Ter. adelph. 740: ob iactum (Venerium) cantharo mulsum date, Plaut. asin. 906. – 2) das Auswerfen des Netzes; dah. meton. der Wurf, Zug, Fang = alle auf einmal gefangenen Fische, retis, ICt., u. absol., Val. Max. 4, 1. ext. 7. – 3) das Wegwerfen; dah. meton., das Weggeworfene, der Wegwurf, inter purgamenta et iactus cenantium, Sen. contr. 9, 2 (25), 4. – 4) das Überbordwerfen, a) eig.: mercium, ICt.: iactu decīdere (sich abfinden) cum ventis, Iuven.: iactum mercium facere, über Bord werfen, ICt. – b) meton., das über Bord Geworfene, iactum ex nave factum ferre, ICt. – 5) das Aufwerfen, aggeris, Vulg. Ezech. 17, 17.
- 1. het werpen, slingeren, worp [fulminum; teli]; ➤ iactu in aequor se dare zich in zee storten;
- 2. worp (bij het dobbelen) [tesserarum; talorum];
- 3. (poët.; postklass.) (milit.) schootsafstand; ➤ intra en extra teli iactum; ad teli iactum venire op schootsafstand; teli iactu abesse;
- 4. (Sen.) het wegwerpen; (meton.) het weggeworpene; ➤ inter purgamenta et iactūs cenantium;
- 5. het verspreiden, uitstralen; ➤ radiorum iactus (Lucr.).
Hoc illi, verum populus lustraverat urbem Arcubus, in more Veterum, qua tendere mos est : Atque frequens Patrem currens stipabat euntem, In quem Jactus erat valida per cuncta monetæ, etc.
ut cum eis retineantur, et jactentur ad prædandum, qui ob hoc Jacti dicuntur, quod cum eis jaciuntur falcones, et emittuntur ad prædam. Ita Fridericus II. Imper. lib. 2. de Arte venandi cap. 38. et alibi.
Quod si avis amissa, antequam se recipiat in pristinam libertatem, volando per arborem cum Gettis et sonaliis, ab aliquo fuerit cum pastu, vel sine pastu vocata, et ad eum venerit, etc.Hujusmodi laqueos ex canino corio fere contextos,
Getsvel
Giezalias nostris vocavere, uti videre potes apud Menagium in his vocibus.
de Machauin Comitatu Regitestensi MSS. ab Hugone Comite Regitestensi et Felicitate uxore editæ :
Tuit cil qui seront manent en la ville à lesgard del Majeur et des Jureis, paieront ce blé areis l'ivernage à la premiere mesure et sans Gez, et l'avenance à la mesure premeraine et sans Gez.
areisputo scribendum
a reisdistinctis vocibus, et
à reisidem esse quod Mensura rasa,
Mesure a rez, ut etiamnum loquuntur Gallo-Belgæ. Per
Mesure sans Gez, intelligo Mensuram minime
jactam, non agitatam, non succussatam, adeo ut
Jactusidem sit quod supra Calcum. Vide Getus.
Jactuspotius Id quod manu mensuræ superadditur. Charta Barth. episc. Laudun. ann. 1139. tom. 2. Monum. sacr. antiq. pag. 16 :
Dimidium quoque prædicti territorii acceperunt a monachis Majoris monasterii, concedente ejusdem loci capitulo, sub trecensu viginti sextariorum frumenti ad mensuram Roceii sine Jactu.Alia ann. 1238. in Chartul. Compend. fol. 100. v°. col. 1 :
Blado ad rasum, et avena ad comblum sine Jactibus.
Item, etiam noviter intelleximus, quod nonnulli domini temporales, et alii subditi nostri suis subditis inhibent, et non subditis comminantur, decimas et primitias nobis et Ecclesiæ nostræ Canonicis, aliisque viris Ecclesiasticis nostrarum civitatis et diœcesis debitas, et laicis et agricolis ad firmam concedi, salvo Jactu seu elatione consueta, a nostris receptoribus et dictis Canonicis et aliis Clericis nostris dictas decimas recipere. Et si jam receperunt aliquem Jactum, seu elationem, in fructuum et proventuum beneficiorum nostrorum et ipsorum Canonicorum et Clericorum crementum facere habeant, reddentes et satagentes ipsis et eorum consanguineis et servitoribus per dicta media dictas decimas et primitias pro vili pretio attrahere et consequi. Unde cum præmissa in derogationem libertatis ecclesiasticæ... redundare constet ; omnes et singulos talia de cætero facientes... excommuuicamus.Haud scio an
Jactus, seu
Elatio, hic recte exponi queat per Hastam publicam vel auctionem, adeo ut
domini temporaleset alii, de quibus agitur, prohiberent ne subditi sui
ad firmamreciperent decimas Clericorum ; ut hi cogerentur eas præconis voci subjicere, hacque ratione ipsi temporales domini viliori pretio possent illas comparare. Textus non videtur satis emendatus.
Major et Scabini Divionenses pro negotiis dictæ communis Divionis poterunt imponere et levare a dictis hominibus quantamcumque summam pecuniæ voluerint et viderint expedire ; et si ad Jactus Missionum dictorum negociorum dictæ communiæ faciendum mandatum nostrum interesse voluerit, intererit... et jurabit super sancta Dei Evangelia, quod in dictis Jactibus dictarum Missionum bene et fideliter habebit.
Rejet de la mer,
Jettée.
Vendit totam terram... cum omnibus appendiciis suis, scilicet dico et Jactu maris.Ubi
Dicusest nostrum
digue, agger. Consuetudo Bituric. tit. 11. art. 14 :
Le fossé estant entre deux heritages, appartient au Seigneur de l'heritage du costé duquel est le Ject dudit fossé, etc.
Quas(paludes) a radice montis usque ad litus maris nemo potest transire propter loca aquosa et profunda, nisi per quemdam Jactum petrarum parte altiorem aqua, et vocatur Jactus ille Viaregia, ad quam nemo potest pedes appropinquare,nisi forsan parvissimo navigio ; in capite Jactus cujus est pulchrum et laudabile ædificium.
Giés de la mer, in Charta Guid. comit. Fland. ann. 1290. ex Reg. 48. Chartoph. reg. ch. 200. Quod a mare projicitur. Vide infra Rejectus.
Gettaisonvero usurpatur, cum merces aliave in mare projiciuntur navis sublevandæ causa. Consuet. maris tom. 1. Probat. hist. Brit. pag. 790. art. 18 :
Si Gettaison se faisoit en la mer, etc.
de Mazaugues:
Et habere debere per degam dictorum vallatorum suum Jactum et passagium.
Proviso tamen, quod de ipsis merellis seu forma Jactorum in dictis cugneis sic concessis fabricandis aut formandis, in allocatione pro moneta se non juvent, nec in aliis usibus, quam ut præmittitur, ullatenus convertantur.Vide supra Gita et Jactator.
Dicti commissarii reportarunt..... supplicantem prælibatum, tam pro ignorantia mali Jactus dictorum compotorum suorum, quam indebita avaluatione seu apretiatione monetarum, etc.
Icellui Alleaume escripvy de sa main la minute ou Ject d'une obligation, etc.
Vexatus,
Jactatus. Castigat. in utrumque Glossar. Vide supra Jactare 2.
iactus (1)
- P. of iacio.
iactus (2) ūs, m
- IA-, a throwing, casting, hurling, throw, cast: fulminum: Pulveris, V.: teli iactu abesse, a spear's throw, L.: femineus, i. e. by a woman, O.: quatere fenestras Iactibus, i. e. by throwing stones, H.—Of dice, a throw, cast: talorum: in tesserarum prospero iactu, L.: extremus ac novissimus, Ta.