incidere

1 incĭdere [CL] 1 to fall unintentionally (into pit, trap, etc.): a (w. in); b (trans.); c (absol.). d (of river) to flow into. a os gehennae in quo quicumque semel ~erit numquam inde liberabitur Bede HE V 12 p. 308; a1079 ipsi vero ~ent in foveam quam fecerunt [cf. Psalm. vii 16] Anselm (Ep. 63) III 179; scrupulus, i. lapis qui cum ~erit in calciamentum gravis fit et intolerabilis Osb. Glouc. Deriv. 89.  b foveam ebriosus ~it Bede Prov. 1007; haec enim ad retardandum navigium faciebant ne praepostero incursu Syrtes ~eret Id. Acts 992.  c usque ad foveam veniens ~it Map NC II 30 f. 33v; Itin. Ric. IV 14 (v. discooperire 2a).  d tam fluminum quam fontium ~entium et mare quodammodo ‥ vivificantium Gir. TH II 3. 2 to fall (on to), impinge. dum igneus ‥ spiritus in detersam ac defecatam ~erit materiam, inde repercuti ‥ necesse est Adel. QN 29; due linee quarum una ~it in alteram Id. Elem. XI 2; ? 1239 (v. incidentia 1); infusio gratie comparatur luci directe ~enti Bacon Maj. I 216. 3 to come by chance (into place, situation). b (~ere in manus alicujus) to fall into someone’s possession or power. c (~ere in linguis hominum) to become a subject of gossip or object of malice (cf. Sirach xxviii 23–7). sub specie pastoralis cure in cenobium Thornense ~i ibique ‥ inhaesi Folc. V. Bot. Pref. 373; talia ‥ considerationi rarum est ~ere Balsh. AD rec. 2 107; qui se castrensibus alligavit vinculis et curialem incidit labyrinthum P. Blois Ep. 150. 440B.  b inter tumultus quos machinabatur in manus fratris ~it et in ejus carcere ‥ penas luit Ord. Vit. XI 6 p. 191; in manus insidiantium ~it Ib. XIII 36 p. 105; dixisti ‥ frequenter in manum regis baronias vel fundos ~ere Dial. Scac. II 26B (cf. ib.: cum in manum regis baronia ‥ excidit); 1236 quin ~am in manus hominum (v. evasio 1a); in manus ‥ latronum ~imus Croyl. 74 (v. eviscerare 1f); ne forte ~ant in manus avarorum Ripley 126.  c s1457 ~am in linguis hominum (v. defendere 5b). 4 to happen upon, chance to meet or find. cum ‥ in hystoriam regum Britannie ~erem, in mirum contuli quod ‥ nichil ‥ de Arturo ‥ repperissem G. Mon. I 1; lectioni parumper vacans ~i in quandam conscriptionem de vita monachorum Gros. Ep. 57. 5 to pass unintentionally (into spec. circumstances), begin to suffer (spec. condition): a (w. in & acc.); b (w. in & abl.); c (trans.). a miser ‥ in ruinam perditionis ‥ ~it Bede Ep. Cath. 71; in captionem et in perniciem ignoranter ~ere Ib. 77; qui volunt divites fieri ~unt in temptationem Id. Prov. 978; in gravissimam egritudinem ~it Ord. Vit. XII 46 p. 485; ~it in mentis alienationem Canon. G. Sempr. 152; c1210 ne in simile ~ant incommodum Gir. Ep. 2 p. 164; in penuriam ~it tantam quod et vestibus usque ad nuditatem et victualibus usque ad extremum fere defectum ‥ careret Id. SD 14; in derisiones mirabiles ~etis Ockham Disp. 15 (v. derisio c); s1455 ~ente ‥ rege in hujusmodi distemperanciam Reg. Whet. I 163 (v. distemperantia c).  b 744 in extasi quadam ~imus (v. 1 ecstasis c).  c ne ‥ mortem repentinam ‥ ~atis GAS 207 (v. exigere 7b); intenderunt ‥ ut naufragium ~eret ejus pudicitia Osb. Clar. V. Ed. Conf. 4. 6 to enter into (activity), to fall (asleep). fessus post lacrimas soporem ~it Osb. Clar. V. Ed. Conf. 3 p. 72; libenter ~unt isti in subet, i. somnum profundum et stuporem Gad. 12v. 1. 7 to come within the scope of (law, jurisdiction). c1168 in plenam misericordiam meam ‥ se noverit ~isse Regesta Scot. 95; a1186 si aliquis in misericordiam meam ~erit, mulctus sit ‥ per ballivum meum (Coventry) BBC 153; c1200 dicens beneficia que S. clericus habuit ‥ fuisse sequestrata ‥ quia ~it in canonem †date [l. late] sententie DCCant. p. 239; dicuntur ~ere in canone late sententie T. Chobham Conf. 113; 1228 vidit duos forestarios episcopi absolvi a monachis, confitentes se ~isse in eorum sententiam generalem Feod. Durh. 274; Bracton 147* (v. 1 canon 1b); 1294 in sentenciam excommunicacionis ‥ ~ere (v. damnabiliter); absque temeritate vel dolo non ~it quis in canonem propter injeccionem manuum in papam Ockham Dial. 561. 8 to incur (damage or penalty). b (leg.) to be liable (to), incur (fine or sim.); c (w. sum as obj.); d (absol.). reatum mortis etiam proprio ore judicatus ~it, quam tamen paenitendo evasit Bede Ep. Cath. 14; semper hilaritate ‥ plenos vultus exhibeant, ne per arrogantiam rigidiores effecti musitationem ~ant plebis Id. Prov. 1012; damna oculorum / incidit Mir. Nin. 114 (v. extemplo b).  b c1203 si ‥ ~erint in forisfactum vel calumpniam (v. denariolus); 1205 (v. coronarius a); quamvis talis ~at in assisam et in penam vel tantum ad restitutionem Bracton 171b; 1263 in quod quidem amerciamentum C. de la Croce nuper ~it coram vobis ‥ pro quodam infortunio Cl 223; quilibet eorum misericordiam x li. †incederunt MGL I 502.  c 1277 de Urcel Kochon quia ~it vj d. KR Ac 249/22.  d reddiderunt judicia de omnibus ‥ qui convicti fuerunt vel ~erunt pro falsa loquela Leg. Ant. Lond. 40. 9 (of event or sim.) to fall (on date, day of week). cum haec dies in Sabbatum forte ~erit (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 336. 10 to arise, occur in the course of events. b (pr. ppl. as sb.) incidental or subsidiary occurrence. c (ex ~enti) incidentally, by the way. assident ‥ ad discernenda jura et dubia determinanda, que frequenter ex ~entibus questionibus oriuntur Dial. Scac. I 4C; 12‥ concedimus quod predicte pene et misericordie incurse seu incasure per predictum ballivum ‥ leventur Arch. Bridgw. I 10; propter aliquam exceptionem ~entem extra assisam Bracton 287.  b de controversia que de fide catholica et multis ~entibus inter Christianos nunc vertitur Ockham Dial. 398; 1426 de et super quodam debito ‥ necnon super accidentibus et ~entibus in ea parte Cl 277 m. 18d.; 1426 ad exercendum et expediendum ac diffiniendum que in hujusmodi eleccionis negocio necessaria fuerint cum suis emergentibus, dependentibus, ~entibus, et connexis Reg. Cant. I 98 (cf. (v. incidentia 2)).  c 1170 negotium adeo humile est ut non nisi de latere et ex ~enti tractari debeat J. Sal. Ep. 295 (297); indirecte tamen et quasi ex ~enti etiam sine brevi comprehendi poterit persona principis ad hoc quod factum suum emendet Bracton 171b. 11 (pr. ppl. as sb. n.) incident, event, occurrence. V. et. incidentia 3. rex Persarum [habuit] proprium scriptorem cronicorum, id est gestorum sui temporis et proprium ~entium S. Langton Gl. Hist. Schol. 39; ipsius [treuge] copia in alio libro ponitur inter ~encia chronicorum G. Ed. II Bridl. 84; multa tempore suo fuerunt ~encia, propter prolixitatem non sunt scripta Eul. Hist. I 369. 12 (of profits, proceeds, or sim.) to fall to, come to belong to. 1559 de mercimoniis, mercibus etc. et aliis rebus suis mistere illi ~entibus vel ad eandem misteram spectantibus Gild Merch. II 88.

2 incīdere [CL] 1 to make an incision in, cut into, cut open; b (med., in surgery or phlebotomy). c (p. ppl. incisus, of clothing) slashed. agricolae virgulta ‥ acutis lapidibus sive osseis solent ~ere cultellis Bede Cant. 1098; si infra circulos equales linee equales arcus ~erint Adel. Elem. III 27 (cf. ib. III 28: sint ab eis [circulis] equales arcus incisi BG et HZ).  b jusserunt me ‥ ~ere tumorem illum Bede HE IV 19; flebotomum, ferrum quo venas ~imus Osb. Glouc. Deriv. 243; Ric. Med. Anat. 222 (v. chirurgicus b); Ib. 227 (v. coralis); Ps.-Ric. Anat. 44 (v. adurere 1c); Gilb. VII 309. 2 (v. fontanella b); habens calculum, suus cyrurgicus eum ~ere proposuisset Mir. Montf. 96; J. Mirfield Flor. 130 (v. 1 incisio 1b).  c 1166 de omni mobili quod habet, sive sit aurum ‥ sive quicquid sit absque vestibus incisis ‥ dat ‥ de unaquaque libra duos denarios (Lit. Regis) Gerv. Cant. Chr. 198; 1220 duo panni serici ante altare et duo linei floribus incisi Reg. S. Osm. I 275; 1342 militari pocius quam clericali habitu induti superiori, sc. ‥ caligis eciam rubeis scaccatis et viridibus, sotularibusque rostratis et incisis multimode Conc. II 703a; ut [clericus] non deferat vestes incisas aut ligulatas J. Burgh PO VII 10 B. 2 to cut into, jab. b (fig.) to cause pain to, hurt, ‘cut (to the heart)’. Ps.-Ric. Anat. 30 (v. incisivus 1b).  b Gir. TH III 12 (v. 4a infra); 1356 negocia mea que valde ~unt michi corde Lit. Cant. II 345. 3 to cut into shape, carve. b to engrave, inscribe. c to mark on tally. 1259 quinque imagines regum incisas in franca petra Cl 385.  b GAS 234 (v. cuneus 3c); 1245 (v. camahutus).  c Dial. Scac. I 5I (v. 1 incisio 6b); marcam auri in medio talee sicut libram unam ~as Ib.. 4 to cut through, sever, esp. to cut down (trees; also absol.). b to cut off, remove by cutting; (spec.) to cut (purse), steal. c to cut in pieces, cut up, esp. to tailor (cloth). d to cut, carve (stone). e to cut short, trim. c1072 si quis arborem ~it juxta regalem viam (v. deicere 1a); nec auditus sit in templo malleus tundens aut securis ~ens Ailr. Serm. 487C; lignicismus, ferrum unde virge et frutices ~untur Osb. Glouc. Deriv. 329; satius esse chordas ~i quam corda Gir. TH III 12 (cf. id. SD 140); quare arbor incisa luna crescente citius putrescat quam illa que ~itur luna non crescente? Quaest. Salern. B 239; 1228 utrum monachi ~erint de bosco illo in vita Philippi episcopi nescit Feod. Durh. 232; si ergo sit transmutatio, hoc erit magis a parte virge incise quam a parte trunci vel stipitis Bacon XI 245.  b queritur, cum testiculi sint principalia, ‥ quare ipsis incisis non interimitur homo? Quaest. Salern. B 111; crumenam sibi a zona pendentem ‥ fur clandestinus repente inscidit Ad. Eyns. Hug. V 20 p. 231.  c eos [pannos] ante se ad mensuram majorum ac mediocrum a suis famulis faciebat ~i, et ipse ‥ incisos ‥ sarciebat, consuebat Alex. Cant. Mir. (II) 34 p. 226; et si pannos ‥ attulerit, videat ne ~at sed integros vendat (Lib. Lond.) GAS 675; hoc cerealium, ~ii, domus ubi panes ~untur et administratio paratur Osb. Glouc. Deriv. 97; data est linea tela viro Dei ad albam faciendam. cumque ex more incisam Godida ‥ consuerat, accidit ut consuturam unam invertens per incuriam erraret J. Ford Wulf. 82; c1224 quidam pannus inscisus an[te] altare Chanc. Misc. 10/13/2; vestimenta vero per prepositas inscidantur, suantur et dividantur in sexu femineo Inst. Sempr. *lxxvii.  d 1221 pro c pedibus lapidum incisis per antiquam tasscam xiij s. iiij d. item eisdem incissoribus pro dcc pedibus incisis lapidum iiij li. iiij s. Ac. Build. Hen. III 34 (cf. ib. 52: pro mm pedibus lapidum incisorum); 1226 totum marmor inscisum in W. Cl 140b; 1240 et preterea unum fontem [fieri faciatis] marmoreum cum columpnis marmoreis bene et decenter inscisis Liberate 15 m. 20.  e qui ‥ balneo non lavet se neque tondet nec ungues ~at Ælf. EC 39; s740 ut juxta morem Luibrandi regis Langobardorum capillum succideret quem ~ens Luibrandus pater effectus est Pipini (Paulus Diaconus) Diceto Chr. 121; illa hora ungulas ~ere possunt Ord. Ebor. I 87. 5 a to break the continuity of, break up (speech, text, or sim.) by pauses. b (her.) to break or vary the direction of a line (by indent, notch, or sim.). c to separate (seed) in the act of generation; cf. 2 decidere 3. a a1077 volui eas ipsas orationes per sententias paragraphis distinguere ut, anticipando longitudinis fastidium, ubi volueris, possis eas legendo ~ere Anselm (Ep. 28) III 136; medias quasdam notas dividit et ~it Ailr. Spec. Car. II 23. 571B.  b ipsis preterea symbolis varietatem imponunt, his inscisis, illis sinuatis Spelman Asp. 108.  c ut [spiritus] non ~at semen Gilb. VII 285v. 2 (v. exorcismus a).