luxuria
luxuria, extravagance, profusion, luxury, excess
the republic died of extravagance and greed
- I Lit., rankness, luxuriance of trees and plants: luxuriem segetum tenerā depascit in herbā, Verg. G. 1, 112: si vitis luxuria se consumpserit, Plin. 17, 22, 35, § 181; 9, 2, 1, § 2.—
- B Poet., transf., of animals: wantonness, friskiness, frolicsomeness, Val. Fl. 7, 65.—
- II Trop., riotous living, extravagance, profusion, luxury, excess: quam ecfliges, luxuriae sumptus suppeditare ut possies, Plaut. As. 4, 2, 10 (819): animus, qui nunc luxuriā et lasciviā diffluit, Ter. Heaut. 945: in urbe luxuries creatur, ex luxuriā existat avaritia, necesse est, Cic. Rosc. Am. 27, 75: odit populus Romanus privatam luxuriam, id. Mur. 36, 76: luxuries Hannibalem ipsum Capuae corrupit, id. Agr. 1, 7, 20: diffluere luxuriā, id. Off. 1, 30, 106; 1, 34, 123: res ad luxuriam pertinentes, Caes. B. G. 2, 15: saevior armis Luxuria incubuit, Juv. 6, 293: quis ferat istas luxuriae sordes? id. 1, 140. —
- B Of style: in qua (oratione), ut in herbis, in summā ubertate inest luxuries quaedam, Cic. de Or. 2, 23, 96.
~iae dissolventis sordidiora genera(
luxuries fatuis sua dona refundit
omni tempore vite sue magicis deserviens, ~iis operam dedit
vorago ~ie(v.
~ia ‥ crevit ‥ ita ut competenter eodem tempore diceretur: ‘omnino talis auditur fornicatio qualis nec inter gentes’
luxoriae(v.
inquisitus si fuerit aliquis de furto, ~ia, adulterio vel quacumque alia re, et noluerit confiteri magistro ‥ ista erit ratio(
hinc ab avaritia raptatur, et inde lutosam / ventris in ingluviem luxuriemque ruit
Juppiter omnimode vacavit ~ie
J. de M. adhuc continuat ~iam cum S. le H. ‥ et ‥ multociens perdit catalla domini in adulterio cum predicta S.
plures viri, per actum libidinosum ~ie, habuerunt membra sua corrupta et penitus destructa
luxoria ait
sextum peccatum est ~ia, que dividitur in fornicacionem et adulterium et coitum contra natura
septem mortalia peccata, que sunt superbia, invidia, ira, accidia, avaricia, gula, ~ia
~ia, tercium peccatum mortale(
quicquid autem monacho de rebus saecularibus super-abundat, ad ~ias et divitias debet referri
in fetore ~iae vitam finivit
➳ les deux formes -ia, -ies sont d. Cic. || luxŭrĭi, arch. pour luxuriei : C. Gracch. d. Gell. 9, 14, 16.
- 1. weelderige groei [segetum; umoris overvloed];
- 2. (metaf.) overdaad, overvloed, weelderigheid; pronkzucht, genotzucht, luxueus leven [conviviorum]; — meton.: ~ agrestis spilzieke boeren;
- 3. teugelloosheid, overmoed.
Luxus venereus, apud Aurelium Victor. in Epitom. in Constantino ;
Luxuriæ concubinaticæ, in Concilio Meldensi cap. 74. Concilium Aquisgranense III. ann. 860 :
Canones cum de incestis præscribunt, de conjugatis loquuntur, non de his qui non licite passim coëunt, quos vel Luxuriosos, vel adulteros vocari manifestum est.Mox :
Cæterum vel qui nondum nupti sunt, vel qui intercedente morte separati sunt, si concumbant cum alieno, non tales adulterio, sed Luxuriæ crimine denotantur.Concilium Arelatense ann. 1267. c. 12 :
Item illi, qui Luxuriam expleverunt, cum matre, sorore, vel cum alia consanguinea sua, etc.Vetus Interpres Novellæ 77 :
Ut non Luxurientur homines contra naturam.Vide Reginonem lib. 2. cap. 35. Occurrit passim.
- luxus, rankness, luxuriance: segetum, V : falx Quā luxuriem premit, O.—Fig., riotous living, extravagance, profusion, luxury, excess: animus, qui nunc luxuriā diffluit, T.: nimiam luxuriam designare, Cs.: homo tantae luxuriae: in urbe luxuries creatur, ex luxuriā exsistat avaritia: Luxuriae sordes, Iu.: luxuriem addidit arti Tibicen, delicacy, H.— Of style: in summā ubertate inest luxuries.
-
…marique pacata domesticum bellum manet, intus insidiae sunt, intus inclusum periculum est, intus est hostis. cum luxuria nobis, cum amentia, cum scelere certandum est. huic ego me bello ducem profiteor, Quirites ; suscipio…
Cicero, in Catilinam
-
…et his copiis quae a nobis cotidie comparantur, magno opere contemno, conlectum ex senibus desperatis, ex agresti luxuria, ex rusticis decoctoribus, ex eis qui vadimonia deserere quam illum exercitum maluerunt ; quibus ego non modo si…
Cicero, in Catilinam
-
…, illinc libido ; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus ; postremo copia cum egestate, bona ratio cum perdita, mens…
Cicero, in Catilinam
-
…moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat nullum esse aditum ad eos mercatoribus ; nihil pati vini reliquarumque rerum ad luxuriam pertinentium inferri, quod his rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem existimarent ; esse homines feros magnaeque virtutis ;…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, mulieres etiam aliquot, quae primo ingentis sumptus stupro corporis toleraverant, post, ubi aetas tantummodo quaestui neque luxuriae modum fecerat, aes alienum grande conflaverant. Per eas se Catilina credebat posse servitia urbana sollicitare, urbem incendere…
Sallust, Catilina
-
…anima nostra in dubio est. Saepenumero, patres conscripti, multa verba in hoc ordine feci, saepe de luxuria atque avaritia nostrorum civium questus sum multosque mortalis ea causa advorsos habeo. Qui mihi atque animo meo nullius umquam…
Sallust, Catilina
-
…potentia sequebatur, hebescere virtus, paupertas probro haberi, innocentia pro malevolentia duci coepit. Igitur ex divitiis iuventutem luxuria atque avaritia cum superbia invasere rapere, consumere, sua parvi pendere, aliena cupere, pudorem, pudicitiam ,…
Sallust, Catilina
-
…saepius peteret viros quam peteretur. Sed ea saepe antehac fidem prodiderat, creditum abiuraverat, caedis conscia fuerat ; luxuria atque inopia praeceps abierat. Verum ingenium eius haud absurdum posse versus facere, iocum movere, sermone uti vel…
Sallust, Catilina
-
…defendere noctes, nobilis obscenis tradita carminibus ; nec tamen illa suae revocatur parcere famae, turpior et saecli vivere luxuria. has inter gravibus cogor deflere querelis, supplicis a longis tristior excubiis. ille meos numquam patitur requiescere postis…
Propertius, Elegies
-
…Graecis et Latinis docta, psallere et saltare elegantius, quam necesse est probae, multa alia, quae instrumenta luxuriae sunt. Sed ei cariora semper omnia quam decus atque pudicitia fuit ; pecuniae an famae minus parceret, haud…
Sallust, Catilina