mactare

mactare [CL] 1 to sacrifice: a (animal); b (person); c (Christ); d (fig., esp. w. ref. to self-devotion in prayer, or in allegorical interp.). a sacerdotes in lege Moyse ‥ ~averunt aves et boves et immolaverunt Deo arietes Ælf. Ep. 2. 97; ~atis bis sex juvencis dis Natura Deorum 126; mactantem porcum Mathathias mittit ad Orcum [v. I Macc. ii 23–4] Vers. Worc. 112; [equus] pro cunctis ~atus est Greg. Mir. Rom. 5.  b adolescens concertabat pro virgine jugulari ‥; ‥ pariter obtruncati, pariter sunt Christo ~ati Gosc. Lib. Confort. 99; ‘debes Achilli virginem’ [cf. Seneca Tro. 244–5] sc. ~andam Trevet Troades 21 (cf. ib.: immolandam).  c pia hostia Patri ~ari voluisti Anselm (Or. 3) III 10.  d quis ‥ unicam filiam, quae propria voluptas intelligitur, ‥ in sacrificium votivae placationis, ut Jepte, ~avit? Gildas EB 70; diebus assidue et noctibus piis lacrimarum rivulis ‥ cordis ~abat hostiam in holocaustum acceptabile Domino V. Fridesw. B 3; [matrona] orandi gratia voluit introire [sc. in basilicam] ‥; ingreditur, ut totam se ~et holocaustum Lib. Eli. III 43 p. 282. 2 to slaughter, kill: a (animal); b (person); c (Christ); d (fig., in allusion to Joh. x 10); e (fig., in allusion to Act. x 11, w. ref. to removal of person from worldly vices); f (in gl. and absol.). a ut leo ‥ / ‥ pecus omne ferus mactat Alcuin SS Ebor 256; 1289 in lij bobus et xx porcis ~andis circa festum S. Martini, ij s. vj d. Ac. Swinfield 24; 1294 peciit ‥ duo frusta de singulis spinis boum et porcorum in ipsa abbacia †mactorum [l. mactatorum] Cart. Chester 633 p. 353; salliat interim abbas carnes quas ~avit, ne putrescant Wals. HA II 29; 1460 j credill pro ovibus ~andis Ac. Durh. 89.  b milia parvolorum in persona unius infantis impius et crudelis ~avit Theod. Laterc. 15; tenerum mactavit femina natum / insuper assandum veribus transfixit acutis Aldh. CE IV 7. 25; cum sancti martires ut oves ‥ carnificum mucronibus ~arentur [gl.: cwealde] Id. VirgP 34; cunctos ‥ milites ‥ ~averunt Ord. Vit. IV 5 (v. elabi 1a); curia illa celestis ‥ tanquam hostibus ad ~andum exposita Gir. TH II 30 p. 369; senio confectos parentes ~ant et eorum carnes ad epulas preparant Gerv. Tilb. II 3 p. 911 (cf. (v. 2 esse 2a)).  c cum attenderes unicum filium tuum ‥ ligari, flagellari, ~ari Anselm (Or. 2) III 8; hostia solennis, via regni, vita perhennis / in cruce mactatur Vers. Worc. 102.  d papa hereticus tanquam fur non venit nisi ut furetur et ~et et perdat Ockham Dial. 574 (recte 575) l. 56; ut fures venerunt, sc. ad ~andum et perdendum et hoc bonum debitum non conferendo ‥, ex quo defectu alii spiritualiter moriuntur Gascoigne Loci 114.  e hic est discus Petri ‥ omnigenis animalibus plenus, que ~avit a viciis seculi Canon. G. Sempr. 54v.  f jugulat, ~at, occidit GlC I 514; 1316 ordinatum est ‥ quod [carnifices] emant et ~ant [sic] in eadem villa pro voluntate sua (Andover, Hants) Gild Merch. II 309. 3 to afflict (person), (refl.) to torment oneself, grieve. compunctionis virtutes, qua se ~abat in oratione, in missarum celebratione V. Gund. 7; locus ‥ ubi ‥ orationibus et lacrimis in presentia Dei ‥ seipsum ~are posset Ib. 10. 4 ? to break up, crush (in quots., w. beehive as obj.). 1336 idem respondet de v ruscis ‥ de quibus computat iij mactat’ pro melle ‥ . idem respondet de ij lagenis mellis de exitu iij ruscarum ~atarum (Lincs) DL MinAc 242/3886 m. 3d..