maculare

maculare [CL] 1 to mark with spots, (in quots., p. ppl. ~atus) spotted, variegated; b (in names of plants); c (~ata as sb. f.) clover, Trifolium. cavebatur ‥ ne oves immolande caudam haberent ~atam Alb. Lond. DG 6. 32.  b ~atum trifolium, mellelotum idem est [i. e. clover, Trifolium] SB 29; cardo ~atus, thowthistill[i. e. sowthistle, Sonchus] MS Camb. UL Dd. 11. 45 f. 101vb.  c ~ata, trifolium idem, habens maculam in foliis ‥, clavergras MS BL Add. 15236 f. 179v. 2 a to disfigure with spots, to blemish (in quots., w. ref. to leprosy). b (p. ppl. ~atus, of the eye; med.) affected by leucoma (cf. macula 3b). a x leprosi ‥, quos dira cutis callositas ‥ non particulatim sed membratim ~averat Aldh. VirgP 36 p. 284; nunquam vidit ‥ feminam tam universaliter et tam graviter ~atam Canon. G. Sempr. 148v.  b injiciatur in oculis sic ~atis pulvis candi Gad. 108v. 2. 3 to make dirty, stain, pollute, befoul; b (in fig. context). qui voluntate obsceno liquore ~atus fuerit dormiendo ‥ iij noctis horis stando vigilet Gildas Pen. 22; postquam [Hercules] ‥ terram tanto sanguine ~avisset Lib. Monstr. I 12; per abruta saxorum cadens ‥ fluctus sanguine maclavit G. Mon. I 16; Bacon CSTheol. 41 (v. maculatio); pullus busardi semper ~avit nidum suum Latin Stories 52; 1343 allocantur ‥ pro mundacione ville [Perth] que ~ata fuit per inimicos xx s. ExchScot I 524.  b carmina Circae, / quae fontis liquidi maculabat flumina verbis Aldh. Aen. 95 (Scilla) 4; heretici ‥ veluti ‥ zizaniorum semina ‥ dominicam messem ~abant Id. Ep. 4 p. 482. 4 (fig.) to dishonour, taint, sully, defile: a (person); b (sexually); c (place); d (abstr.); e (subject matter, sc. by poor style). a episcopi ‥ non scismatis, non superbiae, non inmunditiae infamia ~antur [unless referred to 5 infra] Gildas EB 69; mentis morbo ~atus Aldh. VirgP 50 p. 306.  b qui ~at uxorem proximi sui iij annos absque uxore propria jejunet Theod. Pen. I 14. 9; si puellam Dei ~averit, iij annos peniteat Ib. I 14. 11; nititur egregiam [virginem] magicis maculare venenis Aldh. VirgV 1853.  c Mediolana ‥ in urbe, quam tunc temporis Ariana ‥ multum ~avit perfidia Alcuin Hag. 659B; non ‥ admirandum est degeneres tales ‥ patriam illam amittere quam predicto modo ~averant G. Mon. XII 6 p. 521.  d dum maculare student armis pia foedera regni Aldh. Aen. 96 (Elefans) 3; heretici ‥ simplicitatem fidei evangelicae perversa ~avere doctrina Bede Hom. I 9. 49; invidiae maculat famam mala pestis honestam Alcuin Carm. 62. 140; a800 veritas nulla temporis longitudine ~abitur Id. Ep. 189; Edgarus ‥ regis dedititius ‥ facto ad Scottum transfugio jusjurandum ~avit W. Malm. GR III 251.  e ne id quod tantus scriba tanto stilo paravit videar viliori dictamine ~are G. Mon. I 17. 5 to corrupt (morally, sc. person, person’s mind or body, etc.). quod, nisi ‥ Arriano caeno ‥ ~aretur, esset omnino moriturus Gildas EB 75; fana Dei sunt ilia vestra / ‥ quae temerare nefas est et maculare piaclo [cf. I Cor. iii 16-17] Aldh. VirgV 152; per foeda suam maculando piacula vitam Wulf. Swith. I 69; hominem peccati sorde ~atum Anselm (CurD I 19) II 85; quid [prodest] caro integra mente corrupta, corpus mundum et cor ~atum? Canon. G. Sempr. 46v. 6 to censure, blame, find fault with. in hoc se studio sapientes esse putantes, / vatorum valeant si maculare melos Alcuin Carm. 42. 16; alia animalia murmuraverunt dicentes ‘fi, fi, quid apponitur nobis? ’ et totum prandium propter hoc ~atum est Latin Stories 56; Ricardus, plus sceleratus, / omnibus ingratus, fuit undique tunc maculatus Gower CT III 375. 7 (p. ppl. ~atus, usu. masculatus; her.) consisting of, or adorned with, lozenges, lozengy, (when lozenges are pierced) masculy (cf. macula 8); b (dist. from lozengy as describing that which consists of squares rather than rhombs). 1243 vexillum masclatum de armis regis et armis comitis Provincie Cl 42 (= RGasc I 199a) (cf. Liberate 20 m. 17: 1243 pro quodam vexillo masculato cum armis nostris ‥); 1291 sigillum suum rotundum ‥ cum saltatorio masculato de viridi et goules de armis domini Johannis de Burgo SelCKB II 30; ista crux masculata aliquando perforatur in masculis: portat unam crucem masculatam perforatam de rubeo in campo vel scuto argenteo, Anglice, he berith of silvyr a crosse of goulis mascule perforate percid Bad. Aur. 193; arma masculata de argento et asorio Ib. 200; hec ‥ crux vocatur masculata pro eo quod ipsa fit de masculis Upton 215; c1444 super cistam masculatam de blod et albo KR Ac 409/12 f. 37.  b multae obliquae lineae totidem obliquis orthogonaliter transcriptae aream reddunt apsidalem seu ~atam, sic a retium similitudine, quorum foramina absides et maculas vocant, dictam. maculis autem leniter productis lozongey quasi rhombulis distinctam nominant, extensius vero in acumina porrectis fusos aiunt significare; differentiam etiam in situ ponunt, ~atas rhombulatasque areas cuspides semper erigere, fusorias plerumque deprimere Spelman Asp. 86.