macula
macula, a spot, mark, stain
macula , ae, f.: a spot, 5.566, et al.
măcŭla, ae, f. [for malocula, malcula, dim.; cf. Sanscr. mala, dirt], a spot, mark, stain (class.).
- I Lit.
- A In gen., Plin. 37, 10, 56, § 155: (bos) maculis insignis et albo, i. e. with white spots, Verg. G. 3, 56: maculis albis equus, id. A. 9, 49: maculis auro squalentibus ardens (rex apum), id. G. 4, 91: in ipsis quasi maculis (terra), ubi habitatur, in those spots, i. e. small places, Cic. Rep. 6, 19 fin.: parcit cognatis maculis similis fera, Juv. 15, 160; cf. 5, 104.—
- 2 Transf., a mesh in a net, a hole in network or in a web: rete grandibus maculis, Varr. R. R. 3, 11, 3; Col. 8, 15, 1: reticulum minutis maculis, Cic. Verr. 2, 5, 11, § 27: retia maculis distincta, Ov. H. 5, 19. —Of the meshes of a spider's web, Plin. 11, 24, 28, § 81.—
- B In partic., a spot, stain, blot, blemish, mole, etc.: maculari corpus maculis luridis, Plaut. Capt. 3, 4, 63 (595): est corporis macula, naevus, Cic. N. D. 1, 28, 79: maculas auferre de vestibus, Ov. F. 3, 821: extrahere, Plin. 20, 13, 50, § 120: in veste facere, id. 12, 25, 54, § 123: e veste abluere, id. 28, 7, 23, § 109: mederi maculis corporis, id. 36, 19, 33, § 140; cf.: lentigines ac maculas e facie tollere, id. 20, 2, 4, § 9.—
- II Trop. (acc. to I. B.), a blot, stain, stigma, blemish, fault in character: quem scis scire tuas omnes maculasque notasque, Lucil. ap. Non. 350, 13: inest amoris macula huic homini in pectore, Plaut. Poen. 1, 1, 70 (198): jam ego ex corpore exigam omnis maculas maerorum tibi, id. Capt. 4, 2, 61 (841): vitium commune omnium est, Quod nimium ad rem in senecta attenti sumus: hanc maculam nos decet Effugere, * Ter. Ad. 954: delenda vobis est illa macula, Mithridatico bello suscepta, Cic. Imp. Pomp. 3, 7: est hujus saeculi labes quaedam et macula, virtuti invidere, id. Balb. 6, 15: vitae splendorem maculis aspergere, id. Planc. 12, 30: furtorum et flagitiorum, id. Verr. 2, 5, 46, § 121: adulescentiae, id. ib. 1, 4, 11: familiae, id. Clu. 5, 12: in oratione nitida notabile humilius verbum et velut macula, Quint. 8, 3, 18; 8, 5, 28: ne Claudiae genti eam inustam maculam vellent, Liv. 3, 58: plurima sunt nitidis maculam haesuram figentia rebus, enduring disgrace, Juv. 14, 2.
macula, ae, f., der Punkt, wo etwas schwindet od. eingeht, I) die Lücke, das Loch; dah. die Masche in Stickereien u. Gespinsten, in Netzen, Cic. u. Colum.: des Spinngewebes, Plin. – II) der Punkt, wo die Farbe schwindet od. sich ändert, der Fleck, A) im allg.: equus maculis albis, Verg.: in ipsis quasi maculis (terrae), ubi habitatur, auf den kleinen bewohnten Flecken, Punkten usw., Cic. – u. die Maser im Holz, mensa non varietate macularum conspicua, Sen. de tranqu. anim. 1, 7. – B) insbes., der entstellende Fleck, das Mal, a) eig.: lurida, Plaut.: maculae maerorum, entstellende Spuren, Zeichen der Trauer, Plaut.: depicti draconis, Mal, Zeichen, Suet.: maculas in veste facere, Plaut.: maculas auferre de vestibus, Ov.: corporis, Plin.: est corporis macula naevus, Cic. – b) übtr., der Fleck, Schandfleck, Makel, avaritiae, Ter.: familiae, Cic.: vitae splendorem aspergere maculis, Cic.: si qua macula concepta est, elui non potest, Cic.: maculam veteris industriae laudabili otio abluerat, Plin. ep.: omnem crimini maculam detergere, Apul.: ne Claudiae genti eam inustam maculam vellent, Liv.: quo facinore perpetrato infamiae maculam subiit, Iustin.
[corpus ] sine ~a corruptionis inventum
~iswom velspot
~am,mal : ~am pullam,þone sweartan speccan WW ; labes, lues, feditas, ~a, luvio
ut nullam omnino pannus albissimus ex illius [sc. Eadmundi nascentis ] contactu ~am contraxisset
pro mundyficacione ~arum un’ part’ anterior
taking oute the staynes of a foreparte of cloth of gold ‥
se nullis naevorum ~is deformatos ‥ fuisse confidunt
tangor non pullis maculis speciosa virago
quo si perpetuam mavult contingere vitam, / nevorum maculas interna mente relinquat
ab aliis ~e corporis recedunt, nullo deinceps vestigio remanente
ut ~ae, quae adheserunt illi ex hac lutulenta habitatione corpusculi, ‥ abluantur
decet opus caritatis contexere et ~as [gl.: ] sordium abluereteches
ubi ‥ rutilum macule conspergere solem / ceperunt varie
visa est ~a tetri coloris in sole vij diebus
fera sum maculis furvi stellata coloris
[pisces ] turtris, nisi quod maculis carent, per omnia similes
trifolium, i.clavergresse , habens ~as in foliis
semper apparet ~a quedam in luna et quasi umbra hominis
[juvenis ] cui ‥ / ‥ pro crine cutis maculis vestita remansit
vitiligo, ~a alba in corpore
cum a pueritia sua lepre ~a laborasset
†macilia,eagflea
hec glaucuma -e, i. ~a oculi
licet post obtalmiam solvitur dolor, quandoque tamen remanet ~a, et ex ~a fit tela, ex tela pannus ‥
sanguis columbe ‥ ~as abstergit oculorum [] : Trevisa wypiþ awey þe hore of þe eiȝen
ex obtalmia male curata surgit albugo, et est illa ~a
albula, i. ~a in oculo
~a est oculi suffusio, cataracta
dedecus, ~a
indelibili ~a nobilitatem suam respersit
libertatem majorum ~a sue timiditatis fuscare
tanti dedecoris ~am
pirate, pessimum genus predonum, ‥ nonnullam terre Anglorum ~am intulerant ‥; magno quam vicinis damno quam longinquis formidini fuere
genitus sine ~a
Christum, qui ‥ / ‥ mundi maculas purgarat sanguine fuso
ne maculis sibimet fuscet data tempora vitae
etiam antiqua tempora ‥ nefandis hujusmodi criminibus ~am contraxerunt
per penitentie virtutem ‥ ~is donare veniam
te [sc. Christum ] carentem macula
cogitaciones volatiles ‥ animam ‥ ~is [ME: ] fedantblake speckes
invidiae maculam ‥ iniquam
si quis ex heredum ejus ‥ ~o majore peccati forte inplicatus fuerit
philargiriae ~is obcecati
orthodoxos patres ‥ ejusdem erroris ~a involvit
hereseos notam
quamdiu in eo [homine ] est aliqua ~a peccati
~a originalis
~a in anima, que est originale peccatum
si ‥ [Christus ] conceptus esset per copulam carnalem viri et femine, traxisset ~am originalis culpe
hanc ‥ donationem si quis ‥ aliquibus ~is turpare, frangere, minuere, auferre satagerit
quam si quis ‥ aliquibus ~is turbare satagerit
hec menda -e, i. ~a, maxime illa que solet esse in libris nondum emendatis
~a,mæscre
~is i. retibusnettum
qui in ~is retis ambulat [cf. ], gressus suos ambulando implicatJob xviii 8
alveo fluminis ~as injecit et piscibus plenas protinus extraxit
in sinu talium retium debet mascula esse contexta ita larga, quod ungula pollicis unius hominis per illam tota possit transire
~a,maske , retis,net velhauberjune
retium ‥ foramina ‥ ~as vocant
diruptis ac dissolutis lorice sue ~is
minuta ‥ missilia lorice ~as interlabuntur
þe male of a haburion , hamus, ~a, scama, squama, etc.
hec numella, -e, i. quoddam genus catenarum innumeris ~is contextum
~e ‥ sunt semper solide, nunquam vero rotunde ‥; et qui hec arma portaverit, sic portare dinoscitur: portat autem de nigro cum tribus ~is argenteis ‥ et Gallice sic:il port de sable trois mascles d’argent
est differencia inter fusulos, masculas, et losengas: fusuli sunt longiores et stricciores in angulis transversalibus quam mascule, et iste mascule quandoque perforantur
habens ista arma, portat de rubio sex masculas de auro, et Gallice sic,il port de gewlez et vj masculez d’or ; et iste mascule quandoque sunt perforate
~is ‥ leniter productis
~e seu apsides ‥ retium foramina exprimunt, ideoque Anglismascles appellantur, plerumque confosse non solide sed rectangulis semper gaudentes
ista crux masculata aliquando perforatur in masculis
portat de argento et caput scuti de azorio cum duabus ~is perforatis de auro, et Gallice sic,il port d’argent ung chief d’asor et deux moletts percees d’or
penticonum ~am vocant heraldi eumque pro gutta sumunt instar stelle disperse
1 măcŭla, (10) æ, f. , ¶ 1 tache, marque, point : Virg. G. 3, 56 ; Cic. Rep. 6, 19 ¶ 2 maille dʼun filet : Varro R. 3, 11, 3 ; Col. Rust. 8, 15, 1 ; Cic. Verr. 2, 5, 27 ¶ 3 tache, souillure [sur le corps, sur un vêtement, etc.] : Pl. Capt. 595 ; Cic. Nat. 1, 79 ; Ov. F. 3, 821 ; Plin. 12, 123 ; 28, 109 || [fig.] flétrissure, honte : [v. concipio II, 2 ] Cic. Pomp. 7 ; Clu. 12 ; Balbo 15 ; Planc. 30 ; Verr. 2, 5, 121.
- 1. vlek; ➤ equus -is albis; -as auferre de vestibus; in ipsis quasi -is ubi habitatur in kleine bewoonde vlekken (Cic.);
- 2. misvormende vlek, (lit)teken;
- 3. (metaf.) schandvlek, smet, onvolkomenheid [familiae; avaritiae];
- 4. maas v.e. net.
Tasca. Vide in hac voce. Regestum 2. Philippi Pulcri Reg. Franc. num. 132 :
Super capitagio, manumortua, maritagio, seu super alia quacumque Macula seu redibitione servili non molestabimus in futurum. Maailles des tavernes,præstatio pecuniaria a cauponibus persoluta, in Charta ann. 1287. ex Chartul. Domus Dei Pontisar.
Maille de hauberjon, ou de roiz, in Gloss. Lat. Gall. Sangerman.
Et infra :..... Inter Pectus et ora fidit Maculas thoracis.
Restitit uncino Maculis hærente plicatis.
Fridericus II. lib. 2. de Venat. cap. 37 :Nexilibus Maclis vestis distincta novatur.
Habeantur duo annuli seu Maclæ loricarum, etc.
Aspicit confractas compedes, desumptasque Maculas catenarum, quæ culpabilium vel astrinxerant colla, vel suras attriverant.
Maculæ, plagæ retium. Gloss. Gr. Lat. :
Reticulumque ad nares sibi admovebat, tenuissimo lino, minutis Maculis, plenum rosæ.Stat. lib. 2. Thebaïd.
Walafridus Strabus de Vita S. Galli lib. 1. cap. 12 :Qualis ubi audito venantum murmure tigris Horruit in Maculas.
Deinde mittentes in gurgitem rete, ceperunt pisces quantum volebant,Statutum Philippi Reg. Franc. ann. 1293. de fluviis, de aquis pro salvatione piscium, ex tabul. Monast. S. Quintini in insula :et dum pisces de Maculis lini absolvunt, audiunt in summitate montis voces, etc.
Premierement nous voulons, que tous les engiens desquels l'on peschera doresenavant, et seront faits de fil, soient faits, à nostre Maclle, c'est à sçavoir, à la largeur d'un Parisi du tranchant chascune Maille, et pourront estre faits plus larges pour prendre les gros poissons.Hinc
Macula regis, in Charta ann. 1295. ibid. pag. 16 :
Pronuntiamus, quod dicta vervilia, quibus eis piscari licebit, non habeant in corpore ultra quinquaginta maculas ad Maculam regis, et 60. maculas in collo : macula autem colli vervilli ultra 16. vias macularum non contineat.
Mailhéet
Mailhu, maculisseu hamis contextus, in Poem. Alex. MS. part. 2 :
HincEt férir des espées as bons haubers Mailhus... Targes froissier et fendre haubers menus et Mailhez.
Resmailler, Maculasrestituere, reparare, in Stat. ann. 1407. tom. 9. Ordinat. reg. Franc. pag. 205 :
A grant peine sauroient ilz restouper ne Resmailler un trou estant en ung haubergon.
Scalis cordeis arcem noctu conscenderunt,... secum vinctum ducentes castellanum, quem postea sine Macula relaxarunt.Vide Maculare.
macula ae, f
- a spot, mark, stain: (bos) maculis insignis et albo, i. e. white spots, V.: in maculis (terra) ubi habitatur, i. e. small places: parcit cognatis maculis similis fera, Iu.: Conbibit os maculas, contracts, O.—A mesh, hole (in network): reticulum minutis maculis: retia maculis distincta, O.—A spot, stain, blot, blemish, mole: est corporis macula naevus: maculas de vestibus aufers. O.— Fig., a blot, stain, stigma, blemish, fault, defect, disgrace: hanc maculam Effugere, T.: delenda est vobis illa macula: vitae splendorem maculis aspergis?: flagitiorum: iudiciorum: Claudiae genti inusta, L.: in carmine Offendar maculis, H.
-
…causa dicta est. temporum magis ego nunc vitiis quam genere iudici plura dicam ; est enim haec saeculi quaedam macula atque labes, virtuti invidere, velle ipsum florem dignitatis infringere. etenim si Pompeius abhinc annos quingentos fuisset ,…
Cicero, pro Balbo
-
…ei secum ex hoc loco efferre, ne is de cuius officio nemo umquam dubitavit lx denique anno dedecore, macula turpissimaque ignominia notetur, ne ornamentis eius omnibus Sex. Naevius pro spoliis abutatur, ne per te fiat quo…
Cicero, pro Quinctio
-
…; deinde ita flagrare coepit amentia, sic inflammata ferri libidine ut eam non pudor, non pietas, non macula familiae, non hominum fama, non fili dolor, non filiae maeror a cupiditate revocaret. animum adulescentis nondum…
Cicero, pro Cluentio
-
…ἀρετῆς ἱδρῶτα et cetera. Scr. Asturae ex. m. Sext. a. . CICERO LEPTAE. Maculam officio functum esse gaudeo. eius Falernum mihi semper idoneum visum est devorsorio, si modo tecti satis est ad…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, dicam hic familia consulari est, ille praetoria ; reliquos video esse ex equestri loco ; sunt omnes sine macula, sunt omnes aeque boni viri atque integri, sed servari necesse est gradus ; cedat consulari generi praetorium ,…
Cicero, pro Plancio
-
…tanta quae publice gesta atque commissa sit qui non neglegentia privatum aliquod commodum laeserit sed perfidia legationis ipsius caerimoniam polluerit maculaque adfecerit, qua is tandem poena adficietur aut quo iudicio damnabitur si hanc ei rem privatim Sex. Roscius mandavisset…
Cicero, pro S. Roscio Amerino
-
…quantamque impendere rei publicae tempestatem dixerim non es oblitus. Magna pestis erat depulsa per vos, magna populi Romani macula deleta, vobis vero parta divina gloria, sed instrumentum regni delatum ad Lepidum et Antonium ; quorum alter inconstantior…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…antiquis adulescentulis delectamur, etiam vitia saepe iucunda sunt. naevos in articulo pueri delectat Alcaeum ; at est corporis macula naevos ; illi tamen hoc lumen videbatur. Q. Catulus, huius collegae et familiaris nostri pater, dilexit…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, deripiendos non putaretis et has duplicis pestis sociorum, militum cladis, publicanorum ruinas, provinciarum vastitates, imperi maculas teneretis at idem vos anno superiore hos eosdem revocabatis, cum in provincias pervenissent quo tempore si liberum vestrum iudicium…
Cicero, de Provinciis Consularibus
-
…hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse ,…
M. Tullius Cicero, De Republica