modo
modo, by a measure, with a limit; just now; at all; only
for two days they were almost happy
not only was the shameless defendant led in, but the strict accuser
they see the men come to them who they recently believed had fled
old people keep their talents, provided that they keep their eagerness
- Qs., by measure, expressing, like tantum, a restriction of the idea, only, merely, but.
- A In gen.
- 1 Affirmatively: ter sub armis malim vitam cernere, Quam semel modo parere, even once, Enn. ap. Varr. L. L. 6, § 81 Müll. (Trag. v. 298 Vahl.): semel modo, only once, Plaut. Poen. 1, 3, 30 (439): uni modo gessi morem, id. Most. 1, 3, 43 (199): hoc autem si ita sit, ut unum modo sensibus falsum videatur, etc., Cic. Ac. 2 (Luc.), 32, 101; cf.: quorum genera plura sunt: hi unum modo quale sit suspicantur, id. Or. 9, 28: nec audiendi quidam, qui tres modo primas esse partes volunt, Quint. 3, 3, 4: paulum modo, Cic. Fam. 1, 5, b, 2; Varr. ap. Gell. 13, 15: perpauxillum modo, Plaut. Capt. 1, 2, 74 (183); cf.: manus erat nulla, quae parvam modo causam timoris afferret, Caes. B. G. 6, 35, 3: quae pacisci modo scis, sed quod pacta es, non scis solvere, Plaut. Ps. 1, 2, 88 (219): ad ornandam modo, non augendam orationem assumuntur, Quint. 8, 6, 39; cf. Cic. Inv. 2, 23, 69: solere modo non etiam oportere, id. Off. 3, 4, 18: doctrina ac litterae secundis rebus delectationem modo habere videbantur, nunc vero etiam salutem, id. Fam. 6, 12, 5: circi modo spectaculum fuerat, Liv. 7, 2: modo facito ut illam serves, only see that, etc., Ter. Ad. 845: modo fac, ne quid aliud cures, etc., Cic. Fam. 16, 11, 1: aetatem velim servire, Libanum ut conveniam modo, if I can only, Plaut. As. 2, 2, 8 (264): modo ut tacere possis, Ter. Phorm. 59; cf.: concede, ut impune emerit, modo ut bonā ratione emerit, if but. provided that, Cic. Verr. 2, 4, 5, § 10: modo ut haec nobis loca tenere liceat, id. Fam. 14, 14, 1.— For the expressions dummodo, solummodo, and tantummodo, v. dum, solum, and tantum.—
- 2 Negatively: non modo ... sed (verum) etiam (et, or simply sed), not only ... but also: ut non modo secunda sperare debeas, sed etiam adversa fortissimo animo ferre, Cic. Fam. 6, 13, 5: non modo agendo, verum etiam cogitando, id. Cael. 19, 45: illum non modo favisse, sed et, etc., id. Att. 11, 9, 2: non modo falsum id esse, sed hoc verissimum, id. Rep. 2, 44, 71.— As to these expressions, and also respecting the omission of a second non in the latter clause, v. under sed and non.—
- B In partic., in restrictive clauses, for ullo or aliquo modo, in any way or degree, at all, only, even: servus est nemo, qui modo tolerabili conditione sit servitutis, qui, etc., who is in any tolerable condition, Cic. Cat. 4, 8, 16; cf.: quamquam quis ignorat, qui modo umquam mediocriter res istas scire curavit, quin, etc., id. Fl. 27, 64; and: quis est omnium, qui modo cum Musis habeat aliquod commercium, qui? etc., id. Tusc. 5, 23, 66: nemo aliter philosophus sensit, in quo modo esset auctoritas, id. Div. 1, 39, 86; cf.: servitus, honorifica modo, Brut. ap. Cic. ad Brut. 1, 17, 4: tum quam plurimis modo dignis, se utilem praebent, be they but worthy, Cic. Off. 1, 26, 92: bonis viris ... faciendum est, modo pro facultatibus, id. ib. 2, 17, 58: decerne, modo recte, id. Rosc. Am. 48, 138: itaque veniam, quo vocas, modo adjutore te, id. Att. 16, 13, a, 1: atque utinam posset aliquā ratione hoc crimen quamvis falsa, modo humana atque usitata defendere, if only, id. Verr. 2, 3, 97, § 224.—
- b Si modo, if only (freq.): tu si modo es Romae: vix enim puto, sin es, hoc vehementer animadvertas velim, Cic. Att. 5, 8, 2: tute scis (si modo meministi) me tibi tum dixisse, etc., id. ib. 12, 18, 2: fortasse vici, si modo permansero, id. ib. 12, 44, 3.—Poet. with subj.: si modo sola queant saxa tenere fidem, Prop. 1, 18, 4.—
- c Poet. and in jurid. Latin, modo si, for dummodo, if only, provided that: persequar inferius, modo si licet ordine ferri, Ov. Tr. 2, 263: modo si ejus nomine opus fiat, Dig. 39, 1, 18; 26, 2, 28; 19, 2, 19, § 10.—
- d As a conjunction with subj., for dummodo, if only, provided that (freq. and class.): quos valetudo modo bona sit, tenuitas ipsa delectat, Cic. Brut. 16, 64; id. Or. 9, 28: manent ingenia senibus, modo permaneat studium et industria, id. Sen. 7, 22; Quint. 10, 1, 131: modo Juppiter adsit, Tertia lux classem Cretaeis sistet in oris, Verg. A. 3, 116.—So, modo ne for dummodo ne, if only not, provided that not: quae de Sicinio audīsti, ea mihi probantur: modo ne illa exceptio in aliquem incurrat bene de nobis meritum, Cic. Att. 5, 4, 3: si quis est paulo ad voluptates propensior, modo ne sit ex pecudum genere, etc., id. Off. 1, 30, 105; id. Ac. 2 (Luc.), 43, 132.—
- 2 Modo non, like the Gr. μόνον οὐχί, all but, almost, nearly, = propemodum (ante- and post-class.): modo non montes auri pollicens, Ter. Phorm. 67 Don.: favet Fabi gloriae, quae modo non suā contumeliā splendeat, Liv. 10, 24, 11: pictor equum venientem, modo non vivum, comprehenderat, Val. Max. 8, 11, ext. 7: modo non reclamante publico vigore, Amm.14, 7, 1; 16, 12, 16; 21, 14, 1; 22, 6, 2 al.—
- 3 In colloq. lang. with imperatives, just, now, only: sequere hac modo, Plaut. Men. 4, 1, 4 (562): sedete hic modo, id. Rud. 3, 3, 29 (692): propera modo, id. Men. 1, 4, 32 (250): vide modo, Cic. Div. in Caecil. 14, 46: ignem scrutare modo, inquam, Hor. S. 2, 3, 276.—Indignantly: quin tu i modo, begone now, Plaut. Trin. 2, 4, 182 (583); so, i modo, id. Stich. 3, 2, 23 (476): tace modo, be still now, id. As. 5, 2, 19 (869).—With tu or vos (poet. and post-class.): tu modo, dum licet, hunc fructum ne desere vitae, Prop. 2, 15, 49; Verg. G. 3, 73: tu modo posce deos veniam, id. A. 4, 50: vos modo, inquit, parcite, Phaedr. 2, 8, 8; Curt. 9, 6, 24; 9, 2, 25.
- II With specifications of time, like Gr. ἄρτι (reaching to the full measure of the time, fully).
- A In gen.
- 1 Of the pressent time, just now, just (ante-class. and poet.): quid? ego modo huic frater factus, dum intro eo atque exeo? just now? Plaut. Ep. 5, 1, 43 (649): modo dolores, meatu, occipiunt, Ter. Ad. 289 (evidenter hic modo temporis praesentis adverbium est, Don.): advenis modo, id. Hec. 458 Don.: devoravi nomen imprudens modo, Plaut. Trin. 4, 2, 63 (905): jam modo nunc possum contentus vivere parvo, Tib. 1, 1, 25; cf.: peccare fuisset Ante satis, penitus modo nunc genus omne perosos Femineum, Verg. A. 9, 141.—
- 2 Of time just passed, just now, but this moment, a little while ago, lately (class.): nuper homines nobiles hujusmodi, judices, et quid dico nuper? immo vero modo ac plane paulo ante vidimus, qui, etc., Cic. Verr. 2, 4, 3, § 7: Al. Ita uti dudum dixeras? Am. Dudum? quam dudum istuc factum est? Al. Temptas: jam dudum, pridem, modo, Plaut. Am. 2, 2, 60 (692): Ph. Quando? Do. Hodie. Ph. Quamdudum? Do. Modo, Ter. Eun. 697: sum illi villae amicior modo factus, Cic. Leg. 2, 2, 4: quaeras putemne talem esse deorum naturam, qualis modo a te sit exposita, id. N. D. 1, 21, 57: declaravit id modo temeritas C. Caesaris, id. Off. 1, 8, 26: modo hoc malum in rem publicam invasit, id. ib. 2, 21, 75: si hodie bella sint, quale Gallicum modo (i. e. twenty-two years earlier), Liv. 6, 40, 17; cf. id. 22, 14, 13; Cic. Div. 1, 44, 99.—Opp. to nunc: qui nunc primum te advenisse dicas, modo qui hinc abieris, Plaut. Am. 2, 2, 63 (695): in quā urbe modo gratiā, auctoritate, gloriā floruimus, in eā nunc iis quidem omnibus caremus, Cic. Fam. 4, 13, 2; id. Mur. 40, 86; 41, 88; Prop. 1, 18, 7.—With tunc, Tac. A. 2, 75.—
- 3 Of time just to come, immediately, directly, in a moment (rare, and perh. not in Cic.): domum modo ibo, Ter. And. 594; Liv. 26, 15: Artabanus tardari metu, modo cupidine vindictae inardescere, Tac. A. 6, 32; 4, 50.—
- B In partic.
- 1 Modo ... modo, now ... now, at one moment ... at another, sometimes ... sometimes (class.): modo ait, modo negat, sometimes he says Yes, and sometimes No, Ter. Eun. 713: Cotta meus modo hoc, modo illud, Cic. N. D. 1, 18, 47; id. Div. 2, 44, 93: modo his, modo illis ex partibus, id. N. D. 2, 19, 49: o Academiam volaticam et sui similem, modo huc, modo illuc! id. Att. 13, 25, 3: citus modo, modo tardus incessus, Sall. C. 15, 5: laetos modo, modo pavidos animadverteres, id. J. 60, 4: nebulonem modo, modo nugatorem appellat, Liv. 38, 56.—Instead of modo ... modo, we sometimes find: nunc ... modo: nunc quereretur eundem accusatorem ac judicem esse, modo vitam sibi eripi, etc., Liv. 8, 32, 9.—Again, instead of the second modo (esp. in poets and in post-Aug. prose writers), we find: nunc aliquando, interdum, nonnumquam, saepe, rursus.—So, modo ... nunc, Ov. M. 13, 922; id. F. 4, 643; id. Tr. 1, 2, 27: modo ut reciperet imperium, nunc ut legatione fungeretur, Tac. H. 2, 51: modo ... aliquando, id. A. 1, 81; 6, 35; 11, 34; 16, 10; id. H. 2, 74: modo ... interdum, Sall. J. 42, 1; 55, 9; 62, 9 Kritz.; 74, 1; Hor. S. 1, 9, 9 et saep.: modo ... nonnumquam, Suet. Tib. 66; id. Claud. 15; id. Calig. 52: modo ... saepe, Hor. S. 1, 10, 11: modo ... modo ... saepe, Sall. J. 45, 2; Tac. H. 4, 84: modo ... rursus, Prop. 1, 3, 41.—
- 2 Modo ... tum (deinde, postea, etc.), at first ... then, at one time ... at another: sol modo accedens, tum autem recedens, Cic. N. D. 2, 40, 102: (Xenophon) facit Socratem disputantem ... et modo unum, tum autem plures deos, id. ib. 1, 12, 31: et modo mundum, tum mentem divinam esse putat, id. ib. 1, 13, 34; cf.: modo (Theophrastus) menti divinum tribuit principatum, modo caelo, tum autem signis sideribusque caelestibus, id. ib. 1, 13, 35: et forte in eo loco grandis ilex coaluerat inter saxa paulum modo prona, deinde flexa, etc., Sall. J. 93, 4: modo ... paulo post, Val. Max. 7, 4, 5: modo ... modo ... postremum, Tac. H. 4, 46: quid agerent, modo timentes, vicissim contemnentes religiones, Cic. Leg. 2, 17, 43.
B) insbes.: 1) bei Wünschen u. Aufforderungen, nur, vos modo proposito faveatis, Tibull.: liceat modo, Ov.: ne perpauxillum modo, daß es nur nicht gar zu wenig ist, Plaut. – veniat modo, nur immerhin, Cic. – modo fac, ut illum serves, Plaut.: modo fac, ne quid aliud cures hoc tempore, nisi ut quam commodissime convalescas, Cic. – u. so beim Imperat. = nur, doch nur, doch, sequere hac modo, Plaut.: sedete hic modo, Plaut.: vide modo; etiam atque etiam considera, Cic.: im Unwillen, i modo, quin tu i modo, Plaut.: tace modo, Plaut.
2) in Bedingungssätzen: a) modo ut od. bl. modo m. Konj. (vgl. dummodo) = nur vorausgesetzt, daß usw., gesetzt nur, daß usw., auch wofern nur, wenn nur, scies, modo ut tacere possis, Ter.: concede, ut impune emerit, modo ut bonā ratione emerit, Cic. – quos, valetudo modo bona sit, tenuitas ipsa delectat, Cic.: modo Iuppiter adsit, tertia lux classem Cretaeis sistet in oris, Verg. – ebenso modo ne m. Konj., nur vorausgesetzt, daß nicht, gesetzt nur, daß nicht, wofern od. wenn nur nicht, Tertia aderit, modo ne Publius rogatus sit, Cic.: declinandum sit de via; modo ne summa turpitudo sequatur, Cic. – dah. in abgekürzten Sätzen, videtur opprimi posse, modo ut urbe salvā, Cic. – bonis viris faciendum est, modo pro facultatibus, Cic.: veniam, quo vocas, modo adiutore te, Cic.: quam plurimis, modo dignis, se utilem praebeat, Cic.: decerne, modo recte, Cic.: utinam posset aliquā ratione hoc crimen quamvis falsa, modo (wenigstens doch) humana atque usitata defendere, Cic. – b) bei Relativen, α) m. Konjunktiv = vorausgesetzt, daß nur usw., servus nemo, qui modo tolerabili condicione sit servitutis, qui non etc., Cic.: quis est omnium, qui modo cum Musis habeat aliquod commercium, qui etc., Cic.: primi, quā modo praeirent duces,... tamen signa sequebantur, vorausgesetzt, daß daselbst usw., Liv.; vgl. Fabri Sall. Cat. 39, 6 u. Liv. 22, 2, 5. – β) m. Indikativ = nur einigermaßen, nur irgend, nur wenigstens, nihil eorum, quod modo probabile fuit, omittendo, Quint.: omnis species, quae modo recta est, Quint. – c) si modo, wenn nur, wenn anders, tu scis (si modo meministi) me tibidi xisse, Cic.: contudi animum et fortasse vici, si modo permansero, Cic. – poet. m. Konjunktiv, Prop. 1, 18, 4. – d) modo si = dummodo, wenn nur, wofern nur, persequar inferius, modo si licet ordine ferri, posse etc., Ov. trist. 2, 263; u. so öfter bei ICt.
3) modo non, wie μόνον οὐχί (eig. nur nicht ganz, d.i.) beinahe, modo non montes auri pollicens, Ter. Phorm. 68: u. so bei Val. Max. 8, 11. ext. 7.
4) in negativen Sätzen in den Verbdgg. non modo u. non modo non... sed u. dgl.: a) non modo = οὐ δή που, nicht etwa, nicht eben, nicht etwa bloß, in den Verbdgg. non modo... sed (verum), nicht etwa (nicht eben, nicht etwa bloß)... sondern, sondern sogar (selbst) od. sondern schon; non modo... sed etiam od. verum etiam, nicht etwa (nicht eben, nicht etwa bloß)... sondern auch, sondern sogar (od. selbst) auch; non modo... sed (verum) ne... quidem, nicht etwa usw.... sondern (selbst) nicht einmal; non modo... sed vix, nicht etwa usw...., sondern (sogar, selbst) kaum, non m. plura, sed pauciora, Cic.: num me fefellit non m. res tanta... verum dies? Cic.: haec non m. parum commode, sed etiam turpiter dicta esse, Cic.: illum non m. favisse, sed et tantam illi pecuniam dedisse, Cic.: non m. timet, verum etiam fert, Cic. – non m. facere, sed ne cogitare quidem audebit, Cic.: itaque mihi venire in mentem nihil potest, non m. quid sperem, sed vix iam audeam optare, Cic. – ebenso mit Auslassung der Adversativpartikel, non modo... etiam (et); non modo... ne... quidem, zB. non m. apud illos homines, etiam secutis temporibus iactata, Tac.: non Samnium m., et Campanum Calenumque et Falernum agros pervastatos esse, Liv.: ut non m. nobis, ne posteris quidem timenda nostris esset, Liv. – u. umgekehrt non modo als zweites Glied, dem das stärkere vorangeht, geschweige denn, viel weniger, quos clientes nemo habere velit, non modo eorum cliens esse, Cic.: cum secundas etiam res nostras, non m. adversas pertimescebam, Cic.: ne sues quidem id velint, non m. ipse, Cic.: reliqui arborum fructus vix specie figurāve, non modo saporibus enumerari queunt, Plin.
b) non modo non... sed, sed potius od. sed etiam, nicht nur nicht... sondern (sondern vielmehr), sondern sogar (selbst); non modo non... sed ne... quidem, nicht nur nicht... sondern nicht einmal, sondern selbst nicht, ut non m. a mente non deserar, sed id ipsum doleam, me etc., Cic.: non m. id virtutis non est, sed est potius immanitatis, Cic.: dies non m. non levat hunc luctum, sed etiam auget, Cic.: non m. tibi non irascor, sed ne reprehendo quidem tuum factum, Cic. – die zweite Negation zuw. in einem negativen Pronomen enthalten, qui se opponat periculis, non m. nullo proposito praemio, sed etiam interdicto, Cic.: nunc non modo agendi rationem nullam habeo, sed ne cogitandi quidem, Cic.: u. so non m. nihil... sed etiam, Cic.: non m. nemo, non m. numquam... sed ne... quidem, Cic.; vgl. non m. alius quisquam... sed etiam, Cic.: non m. ulla in domo, sed nulla in gente, Cic.
II) übtr., von der Zeit: A) zur Beschränkung der Zeit auf den der Gegenwart des Sprechenden unmittelbar vorgehenden od. folgenden Zeitpunkt, eben, gerade, griech. ἄρτι, a) in bezug auf die Gegenwart, eben gerade, jetzt eben, soeben, eben erst, fast im Augenblick, modo intro devortor domum, Plaut.: intro modo ivi, Ter.: modo dolores occipiunt primulum, Ter.: La. Advenis modo? Pa. Admodum (alleweile), Ter.: peccare fuisset ante satis penitus modo nunc genus omne perosos femineum, Verg. Aen. 9, 140. – dafür bestimmter modo iam, Tibull. 1, 1, 25: tam modo, alleweile, Plaut. trin. 609. – b) in bezug auf die fernere Vergangenheit, nur eben, eben erst, eben noch, Ph. Quando? Do. Hodie. Ph. Quamdudum? Do. Modo, Plaut. – quid dico nuper? immo vero modo ac paulo ante, Cic. – qui nunc primum te advenisse dicas, modo qui hinc abieris, Plaut.: u. so nunc... modo oft bei Cic. – modo (eben noch) egens, repente dives, Cic. – m. folg. tunc, Tac. – doppelt, modo modo, (= noch kürzlich), Sen. de brev. vit. 18, 5 u. ad Helv. 2, 5. – auch zur Andeutung in nächste Vergangenheit gerückter fernerer Zeitpunkte, modo hoc malum in hanc rem publicam invasit, vor nicht eben langer, nicht geraumer Zeit (d.i. vor 70 Jahren), Cic. de off. 2, 75: si hodie bella sint, quale Gallicum modo (vor 22 Jahren), Liv. 6, 40, 17: u. so Cic. de div. 1, 99 (vor 46 Jahren). Liv. 22, 14, 13 (vor 25 Jahren), s. dazu die Auslgg. – c) in bezug auf die fernere Zukunft, eben, gleich nachher, domum modo ibo, Ter.: cum negaret... modo diceret, Liv.: nuper erat genitus, modo formosissimus infans, Ov.
B) bei Einteilungen usw.: 1) modo... modo, bald... bald, modo ait, modo negat, Cic. – et modo... et modo, Prop. – modo öfter wiederholt, modo subacti, modo domiti, modo multati, Cic. – statt des zweiten modo auch nunc u. dgl., wie modo... nunc, Liv., Ov. u.a. – modo... interdum, Sall. u. Hor., interdum... modo, Hor.: modo... interdum... nunc... nunc, Ov. – modo... aliquando, Tac. – modo... nonnumquam, Suet.: modo... modo... nonnumquam, Suet. – modo... saepe, Hor., modo... saepe... interdum, Hor.: modo... modo... saepe, Sall.: modo... nunc... modo... saepe... saepe, Ov.: modo... modo... nunc... nunc... saepe... saepe u. saepe... saepe... interdum... interdum, Ov. – modo... rursus, Prop.
2) modo... tum, erst... dann; einmal... dann, sol modo accedens, tum etiam recedens, Cic. – u. so modo... deinde, Sall. – modo... paulo post, Val. Max. – modo... modo, erst... dann, Plin.: u. so modo... postremum, Tac. – modo... vicissim, Cic.
➳ Bei Dichtern auch mŏdō gemessen, s. Lachmann Lucr. 2, 1135. p. 140 sq. L. Müller de re metr. p. 334.
I dans cette mesure, ni plus ni moins : ¶ 1 seulement : fac modo, ne... Cic. Fam. 16, 11, 1, fais seulement en sorte de ne pas... ; litteræ secundis rebus delectationem modo habere videbantur, nunc vero etiam salutem Cic. Fam. 6, 12, 5, lʼétude des lettres paraissait dans les beaux jours nʼapporter que du plaisir, maintenant cʼest aussi le salut quʼelle apporte ¶ 2 modo ut ou modo seul avec subj., pourvu que ; modo ne, pourvu que ne pas : Cic. Verr. 2, 4, 10, etc. ; modo legant illa ipsa, ne simulent Cic. Fin. 1, 10, pourvu quʼils lisent bien ces écrits eux-mêmes et quʼils ne fassent pas semblant, cf. Cic. CM 22 ; Br. 64 ; Or. 28 ; Off. 1, 105 ; Ac. 2, 132 ¶ 3 [avec relatif, ind. ou subj.] : qui modo curavit Cic. Fl. 64, qui seulement a pris soin ; qui modo sit Cic. Cat. 4, 16, pourvu quʼil soit, v. Gaffiot, 1906 , p. 66 || [restrictif, sans verbe] : quam plurimis modo dignis se utilem præbere Cic. Off. 1, 92, rendre service au plus grand nombre, pourvu quʼils en soient dignes, cf. Cic. Off. 2, 58 ; Amer. 138, etc. ; ratione quamvis falsa, modo humana Cic. Verr. 2, 3, 224, par des moyens controuvés, si lʼon veut, mais du moins relevant de lʼhomme ; nocentem, modo ne nefarium defendere Cic. Off. 2, 51, défendre un coupable, pourvu quʼil ne soit pas un sacrilège, cf. Pis. 55 || si modo ind., si seulement, si du moins : Cic. de Or. 3, 125, etc... ; subj. Hor. Ep. 1, 1, 40 ; Prop. , Ov. ¶ 4 modo non, presque : Ter. Phorm. 68 ; Val. Max. 8, 11, 7 ¶ 5 non modo, sed (ou verum) etiam, non seulement, mais encore ; non modo, sed, non seulement, mais || [2e terme enchérissant] : je ne dis pas... mais : non modo consilio, verum etiam casu Cic. Agr. 2, 6, je ne dis pas avec réflexion, mais même par hasard ; si non modo omnes, verum etiam multi Catones essent in civitate nostra Cic. Fam. 15, 6, 1, si dans notre cité les citoyens étaient, je ne dirai pas tous, mais seulement en grand nombre des Catons, cf. Cic. Planc. 78 ; non modo videre, sed suspicari Cic. de Or. 1, 136, je ne dis pas voir, mais soupçonner, cf. Cic. Verr. 2, 4, 90 ; 4, 126 || tantus pavor, ut non modo alius quisquam arma caperet, sed etiam ipse rex perfugerit Liv. 24, 40, 12, [cas exceptionnel où modo nʼest quʼen apparence en corrélation avec sed (etiam) ] une telle panique quʼil nʼy avait pas seulement une autre personne pour prendre les armes (= que pas même une autre personne ne prenait les armes, mais que le roi lui-même sʼenfuit (= non seult personne ne prenait... mais), cf. Liv. 4, 21, 6 || non modo non, sed etiam, non seulement ne... pas, mais encore : Cic. de Or. 1, 219 ; Fam. 9, 26, 4 ; Att. 11, 6, 1 || non modo non, sed ne... quidem, non seulement ne pas, mais pas même : Cic. Mur. 8 ; Verr. 2, 3, 114 ; Liv. 4, 3, 10, etc. ; [souvent, avec le même sens] non modo, sed ne... quidem : Cic. Off. 3, 77 ; Tusc. 4, 43 ; Pis. 23 ; Att. 11, 24, 1, etc. ; [tour inverse] ne... quidem, non modo, pas même... à plus forte raison : Cic. Tusc. 1, 92 ; Div. 2, 113 ; Liv. 25, 15, 2 ; quos clientes nemo habere velit, non modo illorum cliens esse Cic. Phil. 2, 107, car personne ne voudrait les avoir comme clients, encore moins être leur client.
II temporel ¶ 1 à lʼinstant, tout de suite : Pl. Trin. 908 ; Ter. Hec. 458 ¶ 2 il y a un instant, tout à lʼheure, naguère : Ter. Eun. 697 ; Cic. Verr. 2, 4, 7 ; Leg. 2, 4 ; Nat. 1, 57 ; Off. 1, 26 ; modo modo Sen. Helv. 2, 5, tout récemment ; modo... nunc Cic. Mur. 86, récemment..., maintenant ¶ 3 peu après : Liv. 26, 15, 13 ; Tac. Ann. 4, 50 ; 6, 32 ¶ 4 modo... modo Cic. Nat. 1, 47, etc., tantôt... tantôt ; modo... tum Cic. Nat. 1, 31, etc., tantôt... puis ; modo... vicissim Cic. Leg. 2, 43, tantôt... successivement ; modo... aliquando Tac. Ann. 1, 70 : H. 2, 74 ; Ann. 6, 35, etc., tantôt... parfois ; modo... aliquando... plerumque Tac. Ann. 1, 81, tantôt... parfois... le plus souvent.
- 1. (v. tijd) (a) (v.h. verleden) zojuist, zonet, onlangs, pas geleden; ➤ ~ egens, repente dives; ex tanto ~ regno onmiddellijk na het bezit v. zo’n groot rijk; (b) (zelden v.d. toekomst) zo dadelijk, zo meteen, binnenkort; ➤ vagabitur ~ tuum nomen longe; ~ perturbatus; (c) (zelden v.h. heden) nu, op dit moment; (d) (corresponderend) modo . . . modo nu eens . . . dan weer; (e) modo modo zojuist pas, net pas;
- 2. (modaal) (a) alleen, slechts; ➤ nam circi ~ spectaculum fuerat; res delectationem ~ habet, non salutem; — (bij negaties) ook maar; ➤ impetum ~ ferre non potuerunt; nemo eorum progredi ~ extra agmen audeat; (b) (bij comp.) alleen maar; ➤ ~ magis alleen maar meer; (c) (in aansporingen en wensen bij imp. en conj.) maar, toch; ➤ vide ~ kijk dan toch!; veniat ~; (d) (in relatieve bijzinnen) qui ~ gesteld dat hij, mits hij; (e) combinaties: si modo (m. indic.) als tenminste; modo ut (m. conj.) gesteld dat, mits, (m. negatie) modo ne; modo non bijna, ongeveer; non modo . . . sed, verum etiam niet alleen . . . maar ook; non modo . . . sed (positief) niet alleen . . . nee zelfs of niet zozeer . . . maar veeleer; (negatief) ik wil niet zeggen . . . maar zelfs; non modo non . . . sed (etiam, potius) niet alleen niet . . . maar (zelfs, veeleer): ➤ dies non ~ non levat hunc luctum, sed etiam auget; non modo (non) . . . sed ne . . . quidem niet alleen niet . . . maar zelfs niet: ➤ non ~ tibi non irascor, sed ne reprehendo quidem tuum factum; II. cj. m. conj. alleen als, in zoverre als, mits (m. negatie) modo ne; ➤ ~ Iuppiter adsit.
卽。未久。新近。有時。只要。但。— pervenit 方至。— advenis? 汝方至乎。— ait, modo negat 一時言是一時言非。Vide modo 小心。Non — non prohibebas sed etiam approbabas 不怛不禁尙悦。Domum — abibo 吾就往家。Sol — accedens, tum autem recedens 日—時就一時離。Declinandum est de via — non summa turpitudo sequatur 可離路也須防大醜。Si — est haec ars 若果有此兿。
Suggest a Translation
See an image
Medo, apud Ludewig. tom. 2. Reliq. MSS. pag. 396. Vide in hac voce.
- abl.of modus.
- II. In gen., by a measure, with a limit; hence, only, merely, solely, simply, but, no more than: unum modo: oppido modo potiti, the bare town, S.: parvam modo causam timoris adferre, Cs.: delectationem modo habere, nunc vero etiam salutem: circi modo spectaculum fuerat, L.: modo ut haec nobis loca tenere liceat; see also dum, solum, tantum.—In urgent commands or wishes, only: modo facito ut illam serves, only be sure to, T.: modo fac, ne quid aliud cures: tu modo . . . impende laborem, V.: vos modo animos mihi adhibete, Cu.—In the phrase, modo non, only not, almost: modo non montīs auri pollicens, T.—In the phrase, non modo, much less: quos clientīs nemo habere velit, non modo illorum cliens esse.—Usu. followed by sed or verum, not only . . . but: non modo ceteri, sed tu ipse: ne non modo intrare, verum aspicere possim: non modo non credibiliter, sed ne suspiciose quidem: non modo honeste, verum etiam communi luce.—But non modo usu. stands for non modo non, before ne . . . quidem, when both clauses have the same predicate: non modo proditori, sed ne perfugae quidem locus fuit: ut id non modo neglegentiae meae, sed ne occupationi quidem tribuas.—
- IIII. In conditions, with utand subj, if but, provided only, on condition that: scies Modo ut tacere possis, T.: concede, ut impune emerit, modo ut bonā ratione emerit.—As conj, if only, provided that, on condition that: manent ingenia senibus, modo permaneat industria: ea mihi probantur, modo ne illa exceptio incurrat, etc.—Elliptic, but, but yet, if only, however: decerne, modo recte: bonis viris faciendum est modo pro facultatibus: veniam quo vocas, modo adiutore te.—With relatives, in any degree, at all, only, merely, even: servus, qui modo tolerabili condicione sit servitutis: philosophus, in quo modo esset auctoritas: primi, quā modo praeirent duces, tamen signa sequebantur, wherever, L.—With si, if only, if but: tu si modo es Romae: scis, si modo meministi, etc.: Persequar inferius, modo si licet ordine ferre, O.—
- IIIIII. Of time, just now, just: La. advenis modo? Pa. admodum, T.: modo nunc, V.: modo iam, Tb.—Just now, but this moment, a little while ago, lately, recently: quid dico nuper?: immo vero modo ac plane paulo ante: quae modo consulem osculata filium suum, nunc cruciatur: si hodie bella sint, quale Gallicum modo, L.— Presently, immediately, directly, in a moment: domum modo ibo, T.: modo prohiberi etiam se senatūs consulto diceret, L.—In correlation, with modorepeated, or with another adv.: modo . . . modo, now . . . now, at one moment . . . at another, sometimes . . . sometimes: modo ait, modo negat, at times he says yes, at times no, T.: Cotta meus modo hoc, modo illud: citus modo, modo tardus incessus, S.: nunc . . . modo, L.: modo . . . Nunc, O.: nobilitas perculsa modo per socios, interdum per equites, S.: saepe cum anellis, modo laevā inani, H.: modo . . . modo . . . saepe, S.—With tum or deinde, at first . . . then, at one time . . . at another: sol modo accedens, tum autem recedens: dicere modo unum, tum autem plurīs deos: ilex, paulum modo prona, deinde flexa, S.
-
…dum modo a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum depellatur. dicatur sane eiectus esse a me, dum modo eat in exsilium. sed mihi credite, non est iturus. numquam ego ab dis immortalibus optabo, Quirites…
Cicero, in Catilinam
-
…Educ tecum etiam omnis tuos, si minus, quam plurimos ; purga urbem. Magno me metu liberaveris, modo inter me atque te murus intersit. nobiscum versari iam diutius non potes ; non feram, non patiar ,…
Cicero, in Catilinam
-
…restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire ; imperio populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat gratia desperare. Reperiebat etiam in quaerendo Caesar, quod proelium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…crebrisque in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent, quo non modo non intrari sed ne perspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…alteram item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit. Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…non dedissem. etenim si summi viri et clarissimi cives Saturnini et Gracchorum et Flacci et superiorum complurium sanguine non modo se non contaminarunt sed etiam honestarunt, certe verendum mihi non erat ne quid hoc parricida civium interfecto invidiae mihi…
Cicero, in Catilinam
-
…. quod si sese eiecerit secumque suos eduxerit et eodem ceteros undique conlectos naufragos adgregarit, exstinguetur atque delebitur non modo haec tam adulta rei publicae pestis verum etiam stirps ac semen malorum omnium. etenim iam diu, patres conscripti…
Cicero, in Catilinam
-
…illo qui alios ipse amabat turpissime, aliorum amori flagitiosissime serviebat, aliis fructum libidinum, aliis mortem parentum non modo impellendo verum etiam adiuvando pollicebatur. nunc vero quam subito non solum ex urbe verum etiam ex agris ingentem numerum…
Cicero, in Catilinam
-
…, flagitare. Nam propter frigora quod Gallia sub septentrionibus, ut ante dictum est, posita est, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat ; eo autem frumento quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…si minus in praesens tempus recenti memoria scelerum tuorum, at in posteritatem impendeat. sed est tanti, dum modo tua ista sit privata calamitas et a rei publicae periculis seiungatur. sed tu ut vitiis tuis commoveare, ut…
Cicero, in Catilinam