modulus
modulus, a small measure
- I Lit.: relinquitur de numero, quem faciunt alii majorem, alii minorem, nulli enim hujus moduli naturales, Varr. R. R. 2, 2, 20: ab imo Ad summum moduli bipedalis, two feet high, Hor. S. 2, 3, 309.—Prov.: metiri se quemque suo modulo ac pede, i. e. to be content with his own condition, Hor. Ep. 1, 7, 98.—
- 2 In archit., a module: si Dorici generis erunt columnae, dimetiantur earum altitudines cum capitulis in partes quindecim, et ex eis partibus una constituatur, et fiat modulus, Vitr. 5, 9, 3; 3, 3, 7; 4, 3, 3 sq.—
- 3 In aqueducts, a watermeter: est autem calix modulus aeneus, qui rivo, vel castello induitur: huic fistulae applicantur, Front. Aquaed. 36.—
- 4 Rhythmical measure, rhythm, music, time, metre, mode, melody: moduli Lydii, Dorii, Phrygii, Plin. 7, 56, 57, § 204: verborum, Gell. 5, 1, 1: tibiarum modulis in proeliis uti, id. 1, 11, 1.—
- II Trop.: cur non ponderibus modulisque suis ratio utitur? Hor. S. 1, 3, 78: ganeones, quibus modulus est vitae culina, measure, Varr. ap. Non. 119, 11.
explanare valet virtutes illius amplas / quae modulum et numerum excedunt, pro mole gestorum
ministrantibus possent sufficere et humanitatem debitam hospitibus pro loci ~o ‥ exhibere
concupiscimus ‥ desiderare hanc que de te triumphavit dilectionem Christi et hic est interim ~us decoris nostri
~o suo minor hec vesica tumescens per acum modicam satis et exilem explosa crepabit
si quid nimirum, ut vereor, supra ~um meum facio
de initio regni Saul auxiliante Domino sumus pro ~o nostro dicturi
juxta modolum nostri ingenii sermones vestros ‥ intimare curavimus(
prior natu Simon ‥ secundum ~um suum castellum construere consueverat
instantia mea cotidiana ‥ est Scripturas legere pro ~o meo(
dispensavit eis ‥ non tritici mensuram sed ~um lactis
excubiis vigiles premeret dum Farne tenebras / quaque preces resonant modulis, fremit insula psalmis
~um, tropum
inter crispatos ~os ‥ consona redditur et completa melodia
cithare cordis ad ~os rudes eliciendum digitos apponere ‥ consuevistis
tu modulis cithare variis si forte ministres / concordes moveas digitis ex ordine cordas
hodie plena ~is et jubilo ‥ Mertonensis ‥ famiia
volumen insigne in ~um unius libri compactum
mensura ~us est quidam circulus ferreus rotundus vel quadratus habens duos pedes in latitudine et longitudine sex pedes in circuitu. lingna vero que dicto circulo mensurantur grossa sunt
~i dicuntur qui quasi rivuli sub terra fiunt, per quos ~os aqua sub terra ducitur, per rivulos autem aqua super terram ducitur
ne presbyteri ‥ ~is, fibulis, aut uncis aureis ‥ utantur
carett’ . in ij ~is de ulmo emptis, v d.(
quibus praecipitanter involvi solent pingues tauri ~i tui retibus
quid ‥ sanctus Osee ‥ sacerdotibus vestri ~i dixerit ‥ attendite
nunquam enim erit populi ~o [(AS: ] bene consultum, nec digne Deo conservabitur, ubi injustum lucrum et magis falsum diligiturfolces wise ; v. l. modo
unicum ‥ nocendi ~um habent
tum volucres modulae inmiscunt se nubibus altis
laudibus et modulo resonent pia cantica plectro
ministri, / qui modulis culmen caeli concentibus ornant
- 1. maat als eenheid v. afstand of tijd; (metaf.) maatstaf; ➤ pro -o naar vermogen;
- 2. interval; plur. toonladder;
- 3. ritme, melodie, intonatie.
Môle, jettée. Bartholomæi Scribæ Annal. Genuens. ad ann. 1227. apud Murator. tom. 6. col. 448 :
Dominus vero Lazarius ex decreto consilii fossata ipsius civitatis explanari fecit... et Modulum destrui, ut occursionem portus non possent ulterius subire.Jacobi Auriæ Annal. Genuens. ad ann. 1284. ibid. col. 586 :
Quod prope portum Januæ venirent in tantum, quod supra Modulum projicerent lapides taliter faxiatos.Vide Moles.
Fundum quendam reperiens non parvum, sed quasi unius plebis Modulum silvis dumisque undique circumseptum.
Moule de bois. Charta Philippi Pulcri Regis ann. 1309. in 9. Regesto ejusdem Regis Ch. 79. ex Tabul. Reg. :
Centum quadraginta quadrigatas bosci ad ardendum, qualibet quadrigata 4. Modulos tantum continente, etc.Eadem habentur in Charta alia Caroli IV. Reg. ann. 1322. tom. 7. Spicil. Acher. pag. 241.
- modus, a small measure: (homo) moduli bipedalis, two feet high, H.—Prov.: Metiri se quemque suo modulo ac pede, i. e. content himself with his own limits, H.
-
…praebet ; neque enim falli possumus per paria intervalla iugeribus divisis. Quin etiam ipsa hortulorum descriptio quanto est minoribus modulis concisa, fatigationem veluti minuit, exstimulatque De positione iugi, quatenus a terra levandum sit, hoc dixisse abunde…
Columella, Lucius Junius Moderatus, Res Rustica, Books I-IV
-
…tibicinia Laconica tibiae quoque illius contionariae in mentem venit, quam C. Graccho cum populo agente praeisse ac praeministrasse modulos ferunt. Sed nequaquam sic est, ut a vulgo dicitur, canere tibia solitum qui pone eum loquentem staret…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…moduli dimidia parte ; altitudo columnae praeter capitulum XIIII modulorum ; capituli altitudo moduli unius, latitudo modulorum duorum et moduli sextae partis. ceteri operis modulationes, uti in aedibus sacris in libro IIII scriptum est, ita perficiantur .…
Vitruvius, de Architectura
-
…antistitae. Usque adeo in quibusdam neque rationem verbi neque consuetudinem, sed solam aurem secuti sunt, suis verba modulis pensitantem. Quod qui non sentiunt, inquit idem ipse M. Cicero, cum de numerosa et apta oratione…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…Itaque cum pinnae manibus tactae propellunt et reducunt continenter regulas alternis obturando foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces. Quantum potui niti, ut obscura res per scripturam dilucide pronuntiaretur, contendi, sed…
Vitruvius, de Architectura
-
…modulus, qui graece ἐμβάτης dicitur, cuius moduli constitutione ratiocinationibus efficiuntur omnis operis distributiones. Crassitudo columnarum erit duorum modulorum, altitudo cum capitulo XIIII. capituli crassitudo unius moduli, latitudo duorum et moduli sextae partis. crassitudo capituli…
Vitruvius, de Architectura
-
…separatim universeque proportionis ad symmetriam comparatio. haec componitur ex quantitate, quae graece ποσότης dicitur. quantitas autem est modulorum ex ipsius operis e singulisque membrorum partibus sumptio universi operis conveniens effectui. Dispositio autem est rerum apta conlocatio elegansque…
Vitruvius, de Architectura
-
…XXIV et semissem. item ex his partibus sive tetrastyli sive hexastyli sive octastyli una pars sumatur, eaque erit modulus. cuius moduli unus erit crassitudinis columnarum. intercolumnia singula, praeter media, modulorum duorum et moduli quartae partis…
Vitruvius, de Architectura
-
…ratiocinationibus efficiuntur omnis operis distributiones. Crassitudo columnarum erit duorum modulorum, altitudo cum capitulo XIIII. capituli crassitudo unius moduli, latitudo duorum et moduli sextae partis. crassitudo capituli dividatur in partes tres, e quibus una plinthus cum…
Vitruvius, de Architectura
-
…me aegrotare putes animi vitio. accipe primum aedificas, hoc est longos imitaris, ab imo ad summum totus moduli bipedalis, et idem corpore maiorem rides Turbonis in armis spiritum et incessum qui ridiculus minus illo an, quodcumque…
Horace, Satires
MO´DULUS(ἐμβάτης), the standard measure used in determining the parts of an architectural order. It was originally the lower diameter of the column; but Vitruvius takes in the Doric order the lower semi-diameter for the module, retaining the whole diameter in the other orders. Modern architects use the semi-diameter in all the orders. The system of dividing the module into minutes was not used by the ancient architects, who merely used such fractional parts of it as were convenient. The absolute length of the module depends of course on the dimensions of the edifice: thus Vitruvius directs that, in a Doric tetrastyle portico, 1/28, and in a hexastyle 1/44 of the whole width should be taken as the module, if diastyle, or 1/23 and 1/35 respectively, if systyle (Vitr. 1.2; 4.3-Z2; 5.9-Z2). Instead of the accepted view, that the bottom diameter of the column was taken as the modulus, M. Aurés, in his Nouvelle Théorie du Module(Nîmes, 1862), has tried to prove from Vitruvius and extant examples, that both for the column and for the intercolumnia the measurement was taken at the middle height. This seems improbable, as such a measurement could not be obtained till the building was complete; and the passages quoted hardly bear such an interpretation. (See Reber, Philologus, xxvii. pp. 185-191.)
[P.S] [E.A.G]