nobilitare

nobilitare [CL] 1 to make outstanding or splendid, to distinguish, to celebrate: a (person, or his virtue); b (place). c (building); d (intr.) to be famous. animadverte ‥ laudem suo generi asscriptam ipsius decori claritudinis ‥ ~are gloriam Enc. Emmae arg. p. 6; praesul celeberrimus ‥ / qui regem sacret ‥ / et regale caput stemmate nobilitet G. Amiens Hast. 794; 1166 in civitate sua florere gloriosum est, et jocundum ~ari in patria J. Sal. Ep. 155 (170).  b cum adhuc ‥ illa glorie nostre corona Mildretha suam insulam pretiosissimi corporis ~aret presentia, ego ‥ Gosc. Transl. Mild. 30 p. 198; illustriores electos ‥ qui sua vel vita vel morte ~arunt orbem terrarum W. Newb. Serm. 902; corpore par aquile phenix Arabum regionem / nobilitat Neckam DS II 186; a memoria vestra urbes preclaras non ventilavit oblivio, quas felix titulus prius ~avit ad gloriam D. Lond. Ep. 3.  c peregrinas ecclesias usque ad hoc tempus cineribus ~arunt suis W. Malm. GR II 121; percuntantibus, cur ‥ illud oratorium suis ~aret precibus Id. Wulfst. II 3; hoc quoque monasterium sepedictus pater ‥ pace excellenter ~avit Hexham I 19.  d †claut [l. cluit], pollet, viget, ~at þihþ GlH C 1140. 2 to ennoble, raise in rank; b (pass., by lineage or birth). illos ‥ rex cum de infimo genere essent ~avit, regali auctoritate de imo erexit Ord. Vit. XI 2 p. 167; ~are, nobilem facere, insignire Osb. Glouc. Deriv. 383; tales qui seipsos perdunt ut filios ‥ ditent aut ~ent Latin Stories 109; rex ‥ eis libertatem perpetuam eosdem ~ando concessit Plusc. X 31 p. 366; quando dominus rex aliquem ~at, solet una cum feudo ‥ liberatam suam ~ato condonare Upton 33; nam licet princeps sit nobilitatis fons et ~are quem velit possit Jus Feudale 56.  b Stephanus ‥, vir preclara ~atus prosapia G. Steph. 2; vere felices ‥ dixerim Christianos, qui tanto ac tali genere ~antur, qui in Dei filios adoptantur Ailr. Serm. 28.3; non inflatus eas, licet ortu nobiliteris D. Bec. 382. 3 to render excellent, ennoble spiritually, morally or intellectually. histrio, cor audax nimium quem nobilitabat / ‥ / hortatur Gallos verbis G. Amiens Hast. 391; cum ratio origine divina ~etur J. Sal. Met. 926A; 1169 utinam videant oculi mei vos pre ceteris ‥ ~ari posse Id. Ep. 289 (292) p. 670; memento o homo qualem te fecerim ‥ quali dignitate te ~averim Bald. Cant. Serm. 11. 15. 514; sunt, quos virtus inhabitat, / quos natura nobilitat, / quos evehit fortuna P. Blois Carm. 27. 3. 14; absit ut [simia] hominis ratione ~ati possit ingenio parificari Neckam NR II 129. 4 to behave as a nobleman, act nobly. ~o ‥ i. nobilem imitari Osb. Glouc. Deriv. 374; crure supraposito cruri non nobilitando / elatus sedeas, nisi prefueris dominando D. Bec. 1219.