noceo
noceo, to do harm, inflict injury, hurt
you will harm not only the republic but also you yourself
- to do harm, inflict injury, do hurt to (cf.: obsum, obficio, laedo).—Constr.
- α Absol. or with dat.: declinare ea, quae nocitura videantur, Cic. Off. 1, 4, 11: arma alia ad tegendum, alia ad nocendum, id. Caecin. 21, 60: nihil nocet, it does no harm, id. Att. 12, 47, 1: nocere alteri, id. Off. 3, 5, 23: jurejurando accepto, nihil iis nocituros hostes, Caes. B. C. 3, 28: jura te nociturum non esse homini de hac re nemini, Plaut. Mil. 5, 18 (1411).—
- β With a homogeneous or a general (pronominal) object: OB EAM REM NOXAM NOCVERVNT, have been guilty of a crime, from an old fetial formula, Liv. 9, 10, 9: si uredo aut grando quippiam nocuit, Cic. N. D. 3, 35, 86: quid nocet haec? Juv. 14, 153.—
- γ In pass. (very rare), to be harmed, injured: larix ab carie aut a tineā non nocetur, Vitr. 2, 9 med.: noceri eas (ciconias) omnibus quidem locis nefas ducunt, sed, etc., Sol. 40 fin.—
- δ Impers. pass. (class.), an injury is done or inflicted: ut ne cui noceatur, Cic. Off. 1, 10, 31: mihi nihil ab istis noceri potest, id. Cat. 3, 12, 37: ut in agris vastandis hostibus noceretur, Caes. B. G. 5, 19: ipsi nihil nocitum iri, id. ib. 5, 36: neque diem decet me morari, neque nocti nocerier, that injury be done to the night, Plaut. Curc. 2, 3, 73 (352).—
- ε Act. (late Lat.): nihil illum nocuit, Vulg. Luc. 4, 35; id. Act. 7, 26; 18, 10.
- —Hence, nŏcens, entis, P. a., that commits a wicked action, bad, wicked, culpable, criminal (cf.: sons, reus): nocens et nefarius, Cic. Off. 2, 14, 51: homines nocentissimi, id. Div. in Caecil. 3, 9: nocentissima victoria, id. Verr. 1, 14, 41: nocentissimi mores, Quint. 2, 15, 32: meritā caede nocentūm (poet. for nocentium; cf. Auct. Her. 4, 35, 45), Ov. P. 1, 8, 19.—
- II In gen., hurtful, harmful, pernicious, baneful, injurious: a pestiferis et nocentibus refugere, Cic. N. D. 2, 47, 120: boletus, Juv. 6, 620.—Comp.: edit cicutis allium nocentius, Hor. Epod. 3, 3.—Hence, adv.: nŏcenter, hurtfully, injuriously (not ante-Aug.): nocenter armata, Col. 8, 2, 10: abscessus nocenter adulescit, Cels. 5, 28, 11; Tert. Apol. 14.
II) tr. (vgl. Prisc. 18, 236): 1) schädigen, beschädigen, quem nocuit serpens, Ser. Samm. 834 codd. optt. (Vulg. cum): rogo te, viator, ni nocias (= ne noceas) meos, Corp. inscr. Lat. 10, 4053: nec ullus atrox (eum) insequentem dente aper albicanti ausus fuit nocere, Carm. epigr. 1522: iudica (richte), domine, nocentes me, Vulg. psalm. 34, 1: si quid voluerit eos nocere, Itala (Fuld.) apoc. 11, 5 (vgl. Rönsch Itala 441 mehr dergl.): v. lebl. Subjj., ut quod tibi prodest adversarium noceat, Veget. mil. 3, 26 in.: boves morbus ne noceat, Gargil. cura boum § 2. – im Passiv, aequum non est nos noceri hoc, quod adversus eum non nocuit, in cuius locum successimus, Ulp. dig. 43, 19, 3. § 2: eapropter capitale, si pars altera noceatur, Solin. 1, 62 (doch nach Mommsen unecht): itaque cum non solum non noceretur (ihm kein Leid zugefügt wurde), verum etiam quarundam (suum) uberibus aleretur, ad ultimum in oceanum abici iussit, Iustin. 44, 4, 6. – m. ab u. Abl., larix ab suci vehementi amaritudine (wegen der heftigen Bitterkeit seines Saftes) ab carie aut tinea non nocetur, Vitr. 2, 9, 14: neque a tempestatibus neque ab ignis vehementia nocentur, Vitr. 2, 7, 2. – 2) prägn., schädigend begehen od. zufügen, m. homogen, od. allg. Acc., noxam, eine Schuld auf sich laden, Formul. vet. b. Liv. 9, 10, 9: noxiam, Iulian. bei Gaius dig. 9, 4, 2. § 1: non sancto Cypriano aliquid nocitum, Augustin, serm. 309, 2. – ➳ Parag. Infin. nocerier, Plaut. Curc. 352. – Archaist. noxit = nocuerit, Tragic. vet. fr. b. Fronto ad M. Caes. 3, 13. p. 51, 15 N. Lucil. 1195 (s. oben no. I die Stellen vollst.) – Nbf. nocio, s. oben no. II, 1 aus Corp. inscr. Lat. 10, 4053.
➳ arch. noxit = nocuerit Lucil. s. v. Tama Fest. 360, 20 ; P. Fest. 361 ; Fronto Ep. ad M. Cæs. 3, 13.
- 1. schade toebrengen aan, schaden (m. dat.) [rei publicae; nemini; nihil iis; noxam schade berokkenen]; ➤ quid temptare nocebit? (Ov.) een poging kan toch geen kwaad?;
- 2. hinderlijk zijn; ➤ nocet esse sororem het hindert me dat ik zuster ben; nocet esse deum (Ov.) het is vreselijk om een god te zijn;
- 3. afbreuk doen (aan: dat.); ➤ iudicio formae noxque merumque nocent.
害人。損。— noxam 犯罪。Non licet sui commodi causa nocere alteris 人不可利己損人。Nec quidquam illi nocuit 並無所害彼. \Noxit pro* Noceat.
Suggest a Translation
See an image
- 1 NEC-, to do harm, inflict injury, hurt: declinare ea, quae nocitura videantur: nihil nocet, does no harm: si grando cuipiam nocuit: nihil iis nocituros hostes, Cs.: quid nocere possunt, quibus, etc., what harm can they do?: ob eam rem noxam nocuerunt, have been guilty of a crime, L.(old form.): quid nocet haec? Iu.: ut . . . cum militum detrimento noceretur, Cs.: ne quid ei per filium noceretur: mihi nihil ab istis noceri potest: ipsi nihil nocitum iri, no harm will befall, Cs.: verum nocet esse sororem, i. e. it is an obstacle, O.: Turba nocet iactis (telis), hinders, O.
-
…, sed itum est in viscera terrae quasque recondiderat Stygiisque admoverat umbris, effodiuntur opes, inritamenta malorum. Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum prodierat prodit bellum, quod pugnat utroque, sanguineaque manu crepitantia concutit arma. Vivitur ex…
Ovid, Metamorphoses
-
…grege nunc tibi vir, nunc de grege natus habendus. Nec finire licet tantos mihi morte dolores, sed nocet esse deum, praeclusaque ianua leti aeternum nostros luctus extendit in aevum Talia maerentem stellatus submovet Argus ereptamque patri diversa…
Ovid, Metamorphoses
-
…est in viscera terrae quasque recondiderat Stygiisque admoverat umbris, effodiuntur opes, inritamenta malorum. Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum prodierat prodit bellum, quod pugnat utroque, sanguineaque manu crepitantia concutit arma. Vivitur ex rapto non hospes…
Ovid, Metamorphoses
-
…augurio quamquam Titania mota est, spes tamen in dubio est adeo caelestibus ambo diffidunt monitis. Sed quid temptare nocebit Discedunt velantque caput tunicasque recingunt et iussos lapides sua post vestigia mittunt. Saxa quis hoc credat, nisi sit…
Ovid, Metamorphoses
-
…eius modi. Haec autem definiunt hoc modo invidentiam esse dicunt aegritudinem susceptam propter alterius res secundas, quae nihil noceant invidenti. nam si qui doleat eius rebus secundis a quo ipse laedatur, non recte dicatur invidere, ut…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…attendes, intelleges hominum poenas deesse adhuc, non deorum. homines te in re foedissima defenderunt, homines turpissimum nocentissimumque laudarunt, homines prope confitentem iudicio liberaverunt, hominibus iniuria tui stupri inlata in ipsos dolori non fuit, homines…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…ut nullus perfidiae neque eruptioni locus esset, neque quicquam omnino relinqueretur, qua aut telis militibus aut igni operibus noceri posset, eodemque exemplo sentiunt totam urbem, qua sit aditus ab terra, muro turribusque circumiri posse, sic…
Julius Caesar, Civil War
-
…. accusavit C. Antonium, conlegam meum, cui misero praeclari in rem publicam benefici memoria nihil profuit, nocuit opinio malefici cogitati. postea nemini umquam concessit aequalium plus ut in foro, plus ut in negotiis versaretur causisque…
Cicero, pro Caelio
-
…sed ne ficta quidem suspicio perveniret, et cui non modo aperta inimicorum oppugnatio sed ne occultae quidem matris insidiae nocere potuissent. Larinum postquam venit, quae a Stratone illo venenum antea viro suo datum sibi persuasum esse simulasset ,…
Cicero, pro Cluentio
-
…pertimescat qui non modo a facti verum etiam a conscientiae suspicione afuit et, si Asicio causa plus profuit quam nocuit invidia, huic oberit maledictum tuum qui istius facti non modo suspicione sed ne infamia quidem est aspersus at praevaricatione…
Cicero, pro Caelio